«VAQİF» KOMEDİYASI: ÇOBAN ELDAR QACARIN QOŞUNUNU “SƏRÇƏ KİMİ” QIRIR…DƏYƏNƏYİ NƏ BİLMİSƏN…

samed-stalin

Əli bəy gəlir və çoban Eldara (çoban Eldara!) məruzə edir ki, “Qacar basqına keçmişdi”.

Belə dramaturqu olan millət, batasan!

Necə yəni “basqına keçmişdi”? Həlkə “hücuma”? Bəs Qacar hücuma keçmişdisə bu “qaçaqlar”, niyə toğlu kababı çəkirlər?

Oxuduqca adamın başıdan tüsrtü çıxır…

Sonra Əli bəy Vaqifin tapşırığını çoban Eldara çatdırır, deyir ki, siz gedin “arxadan vuruşun”.

Qacar ordusu qoyun sürüsüydü ki, çoban Eldar onun dalınca gedəydi?

Əli bəy:

“Vətənin gözləri indi bizdədir”.

Bu qondarma bəy hələ dünən qırqovul ovlamırdımı?

“Bu yurda qoymayaq zalım Qacarı,

Talana getməsin ellərin varı” – bunu da Əli bəy deyir.

“Ellərin varı”? Ellərin nə varı? Kəndlilər demirdilərmi çuvallarında “bir arpa belə yoxdur”?

Sonra çoban Eldar nitq söyləyir:

“Vətən torpağının bir böyük oğlu,
Vicdanı bir böyük eşq ilə dolu”.

Bunu, əlbəttə, çoban Eldar yazmayıb, Səməd Vurğun yazıb – xalq şairi, akademik. Baxın, “böyük sözü iki dəfə, dalbadal işlənir. Vicdan necə eşqlə dolu ola bilər? Vicdan özü subyektiv, mücərrəd anlamdır, eşq də duyğu. Bu sayıqlamanı Azərbaycanın xalq artistləri səksən ildir səhnədən ifa edirlər…

Dalına baxın, görün çoban nə deyir:

“Bizi dəvət edir qışdan bahara,
Azadlıq uğrunda vuruşmalara…”

Bir şey başa düşdünüz? Vaqif bu lotuları vuruşmağa dəvər edir. Acizanə. Pliz, toğlunu yeyəndən sonra, mümkünsə, keçin Qacarın dalına…

Ay-vay, gülməkdən öldüm…

Remarka: “Ura çəkib hücuma çəkirlər”.

Yalançının lap… Rəhim Qazıyev də belə hücuma keçirdi…

Sonrakı şəkildə Qacar dağ başından yanan kəndləri seyr edir.

“Çıxsın asimana odlar alovlar,
Göylərdən od töksün yerə ruzigar”.

Yerdən od qalxır, bunu başa düşdük,. Göydən də yerə? Ağ olmur?

“Üzsün qan içində gəlinlər, qızlar,
Yerdə göyərçinlər, göydə ulduzlar”.

Göyərçin toyuq deyil, uçan quşdur, yerdə niyə üzməlidir? Göydə ulduzların qanda üzməyi – bu necə olur?

Sonra Kəndli gəlir. Xahiş edir ki, Qacar əmr edib yanğınları dayandırsın.

Bayaqdan müəllif deyirdi ki, kənd od içindədir. Əmr verməklə yanğını necə dayandırmaq olar? Bəlkə söndürmək?

Həqiranə xahişlə gələn kəndli sözünü çox yuxarı notda bitirir:

“Burda Koroğlular at oynatmışdır”.

Çox maraqlıdır ki, qan-qan deyən Qacar başından böyük danışan kəndliyə baş qoşmur. “Qalxıb gedir”…

Ancaq yenə qayıdır. Və bu səhnədə birinci dəfə “sərkərdə” görürük.

“Şahım. Arxa cəbhə çox qorxuludur,

Eldarın dəstəsi gəlir irəli,
Qırır sərçə kimi bizimkiləri…”

Aha! Bəs çoban dəyənəyini nə bilmişdin? İran ordusu çoban dəyənəynin qabağında dayana bilər?

Gülməkdən öldüm…

Görün sərkərdə sonra nə deyir:

“Gizlənin barı,
Tutaq qabaqdakı qayalıqları,
Oralar çox bərkdir…”

Yox, dünya ədəbiyyatında belə gülməli şey yazılmayıb. Analoqu yoxdur!

“Qabaqdakı qayalıqlar” – qabaq haradır, dal haradır? Qaya, düzdür, bərk olur. Ancaq Qacar qayada necə gizlənəcək…

Vallah, Səməd Vurğun bizim millətə əməlli-başlı işəyib… Vallah, bunu oxuyan gülməsə, yumor hissini ana südüylə əmməyib…

Qacar:

“Çəkin atları,
Bir bölük göndərin arxaya sarı,

Qabağı saxlasın gizlənincə biz…”

Kül başına, Qacar! Bisavad bir cızmaqaraçının əlində girinc qalmısan…

Baça dümək mümkün deyil ki dal hardadır, qabaq harda. Qacarın at üstündə qayada gizlənməyini necə təsəvvür edirsiniz?

Vallah, Səməd Vurğun Azərbaycan oxucusunu, Azərbaycan tamaşaçısını heyvan sayıb…

Sonra Şeyx gəlir. Şeyx oğraş olduğu kimi gərək hökmən vətən xaini ola. Düşür Qacarın qabağına ki, bələdçilik edib qayalıqda gizləndirsin…

Ölmüşük, vallah, yerdən götürən yoxdur…

Sonra Qacarın qoşununda müharibə əleyhinə bolşevik təbliğatı gedir və dava düşür. İran əsgərlərinin çoxu keçir çoban Eldarın tərəfinə.

Çoban Eldar:

“And için qılınca!”

Əslində andı gərək dəyənəyə içələr…

Xanın Ştirlitsi yadınızdadır? İlyas. İnək oğurlayan. İndi Eldarı vurmaq istəyir. Gülləsi boşa gedir. Kürd Musa vurub onu öldürür.

Vallah, bu kürdlər olmasaydı Qarabağ əldən gedərdi…

Nə, gedib?

Hə, gedib, düzdür…

 

 (ardı var)

Məqalənin tam mətni burdadır:

https://xeyrulla.com/2018/11/09/səməd-vurgunun-vaqif-komediyasi-ilə-bagli-qeydlər/

Реклама