BİR SƏSİN XATİRƏSİ

Habib_Zarbaliyev.jpg

professor Həbib Zərbəliyevin 65 illiyinə

Həbibi ilk dəfə 1968-ci ilin yayında Əlibayramlıda köhnə şəhərdən təzəyə gedən avtobusda görmüşəm. Lələmlə sənədlərimi pedaqoji məktəbə verməyə gedirdim. ZİS markalı, səhv etmirəmsə, avtobusun ortasında “Kazan” qarmonunu yanına qoyub durmuş ağköynək oğlanı görən kimi ürəyimə damdı ki, o da pedaqoji məktəbə qəbula gedir. Papaq kimi saçı, qırğı burnu, inamlı duruşu ilə nə qədər qeyri-adi görünsə də, onun pedaqoji məktəbə getdiyinə şübhə ola bilməzdi.

Qarmonla yayın bu qızmarında ayrı hara gedərdi?

Pedaqoji məktəbə qəbul imtahanlarından əvvəl musiqi qabiliyyətini yoxlamalıydılar. Məndə şübhə yox idi ki, Salyandan özüylə bir dəvə yükü olan “Qazan” qarmonunu gətirmiş abituriyent məktəbə şuppultu ilə girəcək. O ki qaldı özümə… Məni “danışmışdılar”. Həm də əlaçılıq şəhadətnaməm olduğuna görə imtahansız girirdim. Bircə qabiliyyət yoxlanışından keçməliydim. O da, dediyim kimi danışılmışdı… Ancaq yenə narahat oldum, mən əliboş, qırğı burunlu bu oğlan isə Salyandan bura “Kazan” götürüb gəlib…

İkimiz də girdik…

Həbiblə ayrı qruplarda oxumuşuq, ancaq dörd ilə yaxın vaxt ərzində məktəbin özfəaliyyət kollektivində iştirakımız bizi qrup yoldaşlığından da yaxın eləmişdi. Həbibin musiqi qabiliyyəti yoxlanış zamanı nəinki məktəb rəhbərliyini razı salmışdı. Həbib rəhbərliyi əməlli-başlı sarsıtmışdı. Özü də “Kazan” qarmonu ilə yox. “Kazan” qarmonuun səsindən ancaq fiziki sarsıntı keçirmək olar, baş ağrısına tutulmaq olar. Həbib isə qabiliyyət yoxlanışına şəxsən rəhbərlik edən mərhum Gülbala müəllimin qəlbini sarsıtmışdı. Yəni ürəyinin başını soymuşdu…

Öz səsiylə!

On beş yaşına təzə-təzə çatan Həbibin necə oxuduğunu təsəvvür etmək üçün əfsanəvi müğənnimiz Qədir Rüstəmovun səsini yadınıza salın. İnanılası çətin olsa da, Həbibdə Qədir Rüstəmovun möcüzəli səsi vardı. Bu səs Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının səhnəsindən ucalıb, Azərbaycan teleziyası ilə yayılıb, çoxlu festivallarda, respublikanın müxtəlif yerlərində dinlənilib. Onun səsini hətta cənubda sovet sərhədçiləri də alqışlayıblar. Çox təəssüf ki, Həbibin ifasına valeh olmuş musiqi avtoritetləri onun səsini studiyada yazdırmaq qayğısına qalmadılar, hələ 1969-cu ildə onu böyük Niyazi, gözəl müğənni İslam Rzayev də eşitmişdilər…

Həbib nəinki Əli Bayramlı pedaqoji məktəbinin, hətta bütün Əli Bayramlının sevimlisi idi. O vaxt şəhərdə tez-tez müxtəlif bədii təbbirlər keçirilirdi. Həmişə zal Həbibin çıxışını səbirsizliklə gözləyirdi. Əli Bayramlı pedaqoji məktəbində teatr da var idi, idmançılar da. Ancaq əsas vizit vərəqi Həbib Zərbəliyev idi. Təəssüf ki, bu “vizit vərəqi”ni hər yerdə, vaxtaşırı göstərmək istəyi istismara çevrildi. On altı-on yeddi yaşlarda Həbib oxumağa fasilə verməli idi, yəni bunu ona musiqi müəllimləri deməliydilər. Demədilər. Onlar üçün məktəbin bugünkü “şərəfi” bu nadir səsin gələcəyindən vacib oldu. Həbib səsini itirdi…

Ancaq Əli Bayramlıdan sonrakı on illərdə də Həbibin “səsi” ucadan səslənir. Çox şadam ki, Həbib Zərbəliyev indi Azərbaycanda dilçilik üzrə fövqəladə xidmətləri olan alim, çoxlu tələbələri tərəfindən sevilən pedaqoq, nufuzlu və yüksək ixtisaslı tərcüməçidir.

Həbib Leninqrad universitetində oxuyanda mən iki dəfə onun qonağı olmuşam. Moskvada da görüşlərimiz olub. Tələbə yoldaşlarının, müəllimlərinin onu elə Əli Bayramlıda olduğu kimi sevdiklərinin şahidiyəm. “Səsi”nə görə yox, Həbib daha oxumurdu. Səsini itirəndən sonra məlum oldu ki, onun sevilməyi təkcə səsinə görə deyilmiş.

Sonuncu dəfə Həibiblə 1984-cü ildə görüşmüşəm. Yəni çoxdan. Ancaq həmişə səsinni eşidirəm. Uğurlarına şadam. Bütün azərbaycanlılar kimi məndə də yerliçilik var. Ona görə də Həbib Zərbəliyev kimi bir alimin salyanlı olmağı mənim üçün fəxrdir.

Uzun ömür, can sağlığı arzulayiram, Həbib!

Xeyrulla Xəyal

23.09. 2018

Samara

Реклама

   UİLYAM ŞEKSPİR. 101-Cİ SONET

sonnet 101.jpg

                            O truant Muse, what shall be thy amends

Niyə göz yumursan, yarıtmaz Pəri,
Gözəllik içində sən həqiqətə,

Mənim sevdiyimlə bağlı hər biri,

Çatmısan sevgimlə sən də şöhrətə.

 

Deyərsən: «öz rəngi həqiqətin, var

Rəngləyib bəzəmək onu hədərdir.

Açmaz gözəlliyi nə rəng, nə fırça,

Gözəl, qatqısızsa, əsil gözəldir».

 

Tərif artıq deyib susmağım nədir? —  

Yox, ancaq qüdrətlə, səndə ki vardır,

Şöhrəti yaşayar, itsə də qəbri,

Gələn əsrlərdə tanınar adı.

 

                Yayınma, elə gör, Pərim, işini,
                Çatsın gələcəyə biz görən kimi.

 

İngiliscədən tərcümə

28.03.2018

Samara

QEYED: 100-cü sonetin davamıdır

«QAYTAR ANA BORCUNU». İKİ NƏSİL AZƏRBAYCANLINI AĞLADAN CƏFƏNGİYAT…

əli kərim

Mənim oxuduğuğum pedaqoji məktəbdə müxtəlif təntənəli günlərlə və bayramlarla bağlı tədbirlər keçirilərdi və bu tədbirlərdə gözlərindən cin yağan, aktrisalıq istedı şübhəsiz olan, səhv etmirəmsə, hacıqabullu tələbə qız hökmən “Qaytar ana borcunu” şerinin oxuyurdu. İnanmıram ki, bizim aramızda Əli Kərimi tanıyanlar çox olardı, ancaq şeir hamını sarsıdırdı, qızlar ağlaşırdılar, çox hissiyatlılar “Can, ay ana!” deyib hönkürtü vururdular. Bayram şənliyi yasa dönürdü…

Yaşlıların yadında olar, o vaxt toylarda xanəndələr hökmən “Ana ürəy”ini oxuyurdular. Binamus oğlun bir qızdan ötrü anasının ürəyini çıxarmağından bəhs edən  faciəvi dastan…Geydrmə araqdan başları xarab olmuş kişilər toy üçün xüsusi ətirlə islatdıqları dəsmalları gözlərinə tutub  ağlaşırdılar…

“Ah, ana, nə gözəl zadsan…”

İndi Əli Kərimin şeiri haqqında bir neçə söz.

Bu şeir Süleyman Rüstəmin “Ana və poçtalyon” şeirinin qəlibindən çıxıb – həmin ölçü, həmin pafos, təxminən həmin leksika. Hər iki şeirdə analar müharibə dövrünün arvadlarıdırlar. “Dörd” rəqəmi də Süleyman Rüstəmdən keçir – onda “dörd ay”, Əli Kərimdə “dörd il”…

Dörd il keçəndən sonra Oğul nə gəlir, nə məktublara cavab yazır. Oxucu bilmir ki, Oğulun başına nə gəlib. Bəlkə tutulub? Bəlkə öldürülüb? Bəlkə kQB xarici ölkəyə kəşfiyyata göndərib? Yəni şair Oğulun Bakıda nə ilə məşğul olduğundan bir kəlmə də yazmır. Ancaq birdən prokuror mantiyası geyib qiyabi mühakimə olunan Oğula qarşı ağır ittihamlar irəli sürür. Bu ittihamlardan belə çıxır ki, Oğulun anasını yaddan çıxarmağında “büzmədodaq” qız günahkardır. Bu “büzmədodaq” zalım qızı “işvə-nazla” “enlikürək”, “gensinə” və “gur çatmaqaş” kəndli oğlanı hardasa əsir edib saxlayır…

Belə şey olar?

Ananın yazdığı məktublar qayıdıb üstünə gəlirdisə, deməli, ünvana çatmırdılar. Bu halda ana ya özü Bakıya getməliydi, ya da rayon milisinə şikayət yazmalıydı ki, oğlum itib.

Yəni bu şeirdə baş ayaqla uyğun gəlmir, yalan müddəa üstündə qurulduğundan cəfəngiyata çevrilir.

Mənə elə gəlir ki, ciddi və savadlı redaktor şeirdəki bu uyğunsuzluğu Əli Kərimə göstərsəydi, şair yazısını qaydaya salardı. Məsələn, oğlunu yaxşı tanıyan bir gənc anaya xəbər verir ki,  dostu  Bakıda “büzmədodaq” bir qıza uyub…

Məsələ burasındadır ki, bu şeir o vaxtkı günün aktual mövzusunda yazılıb. Kommunist partiyası başqa əyintilərlə bərabər kəndi unudub şəhərdə “yüngül” həyata uyan gənclərin tərbiyəsi ilə də məşğul olurdu. Bizim şairlərə və yazıçılara da  də bir him bəsdir: onlarının yazdıqlarından belə çıxırdı ki, Bakının “büzmədodaq” qızları durublar şəhərin tinlərində, güdürlər kənddən gələn “çatmaqaş”, “gensinəli” oğlanları, “işvə-nazla” tora salıb aparırlar…

Bu, əlbəttə, doğru deyildi…

Ancaq məsələ partiya və hökumət tərəfində qoyulurdusa, onun bədii təcəssümünün qabağında hər bir redaksiya qapısı taybatay açılmalıydı…

Hansı köpəyoğlu redaktor deyərdi ki, bala, Əli, bu şeir gərək təzədən yazıla. Bəlkə oğu Bakıda tramvay altında qalıb, indiyəcən morqdadır, tanıya bilmirlər?

Şair isə binamus oğula döşəyir:

“İndi ondan gen gəzən oğul, ayaqlarına
Yerişi anan verib.
Qaytarsan o sözləri, sözsüz bir lal olarsan,
Qaytarsan o yerişi, yerindəcə qalarsan”…
Lal olarsan…

Yerindəcə qalarsan…

Bu cəfəng və bədiilikdən uzaq misralar ən azı iki nəsil azərbaycanlıları hönkür-hönkür ağladıb…”Can, ay ana…”

Əli Kərim iyirminci əsrin ikinci yarısının, yəqin ki, ən istedadlı azərbaycanlı şairidir. Lakin az sayda ən yaxşı şeirlərini yazanadək o da sovet şairi olmuşdu, redaksiya çrəyi yemişdi və istər-istəməz, komsomolun, partiyanın xətti ilə yazmışdı.

«Qaytarsan o sözləri…»

Əli Kərimin yaradıcıığıdakı belə şeirləri sahibinə, qeybə çəkilmiş sovet rejiminə qaytarsaq, onun irsi daha sanballı görünər…

24.02.2018

Samara

AY FİLDİBESSER…

İnternetdə professor Vaqif Yusiflnin məqalələrini görəndə Azərbaycandakı ara mollaları yadıma düşür. Məsələn, Salyan qəbiristanlığında oturanlar. Hansı qəbrin üstünə aparsan, pulunu alıb kirillə cibdəftərinə yazdığı Yasini qarıldadacaq…

Vaqif Yusifli üçün nə sənət var, nə də sənətkar, onun üçün “yaxşı”, “gözəl”, “möhtəşəm” adamlar var. Eyni sözlər Vaqif Yusifli Əliağa Vahiddən də yaza bilər, Əli Kərimdən də, mərhum  gürcüstanlı aşıq deputatdan da… Hamısı ilə oturub-durub, hamısı ilə yeyib-içib, gözəl söhbətlər edib…

A kişi, sən oxucuya sübut elə ki, bunlar doğrudan da yaxşı şeir yazıblar və bu şeirin yaxşılığı nədədir.  Yaxşı adam olmaqlarının mənə nə dəxli var? Və balaca ölkədə bu qədər yaxşı adam olar? Əgər olarsa, ölkə niyə pis gündədir?

Professor… Kül bizim başımıza…

UİLYAM ŞEKSPİR. 49-CU SONET

 

shakespear

Against that time (if ever that time come)…

 

O vaxt ki (gələrsə o vaxt haçansa),

Görsəm qüsurlarım səni daraldır;

Sənin sevgin yekun hesabı açsa,

İşi bilənlərdən məsləhət alıb;
 

O vaxt ki, keçərsən, elə bil yadam,

Məni salamlarsan gözün gülmədən;

O vaxt ki, sevgi də dəyişər tamam,

Tapar bu rəftara min bəhanə də;

 

O vaxta qarşı mən indi durmuşam,

Yaxşı da bilirəm nədir dəyərim;

Qalxan öz əlimdir özümə qarşı,

Qanun tərəfində, sənin xeyrinə;

 

                    Haqqın var atmağa, axı mən nəyəm? —

                    Mənə sevginəsə əsas görmürəm.

 

Ingiliscədən tərcümə

07.02.2018

Samara

ABBAS SƏHHƏTİN TƏRCÜMƏSNƏ «ŞEDEVR» DEYƏNLƏRƏ: SÜBUT EDİN!

abbas sehet.jpg

Azərbaycanda çox adam şair Nəsimini “Nəsimi” adlı psevdotarixi melodram filmdən tanıdıqları kimi, “Qafqaz” şerini Abbas Səhhətin tərcüməsində bir misra ilə tanıyırlar. Birinci misra ilə. Məktəbdə çox az uşaq bu şeiri axıra qədər əzbərləyirdi, son bəndin öhdəsində sinifdə iki-üç uşaq gəlirdi. İndi bu tərcüməyə “şedevr” deyənlər görəsən onun hansı ləyaqətlərini nəzərdə tuturlar? Onlaırın orijinaldan xəbəri varmı? Onlar bu tərcümədən neçə misra əzbər bilirlər?

Keçən əsrin 70-ci illərində mənim Rəbiyyə adlı şagirdim vardı, bu “Qafqaz”ın orijinalını da əzbərləmişdi, şeiri hər iki dildə gözəl deyirdi. Tərcüməni öyrənənlər isə həmin sinifdə az deyildi. Ancaq mətnin özünü, demək olar ki, heç kim özü öz gücünə başa düşmürdü.

“Qafqaz altımdadır, ən müdhiş olan zirvədə mən

Tutmuşam tək uçurum qarlı dağ üstündə qərar”.

Uşaq lar bir qayda olaraq belə hesab edirdilər ki, “tək” sözü “uçurum” sözünə aiddir. “Uçurum” özü sifətdir ya isim? Şair harda durub? Uçurum üstündə? Uçurum dağ üstündə?

Orijinalda: “У края стремнины», yəni “uçurumun qırağında”. Uçurum dağın elementi, hissəsidir, eyni vaxtda uçurumda və dağ üstdə dayanmaq – bu, tavtalogiyadır və ifadə dolaşıqlığı yaradır.

“Qaraquş uçmağa qalxarsa uzaq bir təpədən…”

Şair dağ üstündədir. Quş da. Dağda təpə necə ola bilər, bu, absurddur.

Orijinalda: “Орел, с отдаленной поднявшись вершины…» “Yəni uzaq zirvədən, yüksəklikdən qalxan qartal”.

Orijinalda qartal uçmur, “неподвижно парит», “yəni qanadlarını çırpmadan süzür”.

İkinci bənddə: “Где птицы щебечут, где скачут олени…»

Abbas Səhhətdə: “Orda quşlar ötər, ətrafı gəzər ceyranlar”

Orijinalda “marallar”dır. Dağda nə ceyran? Ya bəlkə olur?

3-cü bənddə

“Sığınıb dağda tikilmiş komaya insanlar”.

Belə çıxır ki, barak kimi bir koma tikilib, hamı qaçqın kimi ora yığılıb.

Orijinalda: “А там уж и люди гнездятся в горах».

Yəni yurd salırlar. Yuva bağlayırlar Mən elə belə tərcümə eləmişəm.

Abbas Səhhətdə: “Dırmaşır sərt qayalar üzrə bütün heyvanlar”.

Bütün heyvanlar?

Orijinalda: “И ползают овцы по злачным стремнинам».

Qoyunlar! Ancaq qoyunlar! “Münbit qayalıqlarla (ya dik yamaclarla) sürünürlər”. Mənim tərcüməmdə belədir. («Злачные» sözününün bu kontekstdəki mənasını yəqin ki, Abba Səhhət başa düşməyib).

Abbas Səhhətdə: “Yürüyür dağ aşağı orda çoban da dərəyə”.

Orijinalda: “И пастырь нисходит к веселым долинам».

Yəni “çoban şən vadiyə enir”.

Abbas Səhhətdə: «Necə məftun olur insan bu gözəl mənzərəyə».

Şərq tərənnümçülüyünün nümunəsi olan bu misra orijinalda yoxdur…

Son bənd üstündə dayanmaq istəmirəm, çünki “qəfəsi-ahən içində san şir” kimi ifadələr tərcümənin dil baxımından ciddi köhnəldiyini göstərir.

Abbas Səhhətin tərcüməsində orijinalın formasının saxlanmadığını bundan əvvəl yazmışdım.

Mən Abbas Səhhəti böyük vətəndaş sayıram və onun tərcüməsinə niyə “inci” dediyimi bilirəm.

Ancaq Abba Səhhətini tərcüməsində iki misranı da əzbər bilməyən, mənim tərcüməmi görın kimi Abba Səhhətin işinə “şedevr” deyən adamın məqsədi mənim işimi alçaltmaqdır.

Allah köməyiniz olsun!

Abbas Səhhət bu gün olsaydı, onunla rəftar mənimlə rəftardan yaxşı olmazdı. Bəxti gətirib ki, yaxınında Sabir kimi nəhənglər olublar. Sözün əsil mənasında Abbas Səhhət də dağ zirvəsinə qalxıb. Mənimlə rəftar isə elədir ki, özümü hər gün zibil tayasının üstündə hiss edirəm..
Allah bilən məsləhətdir…

X.X.

 

КАВКАЗ

Кавказ подо мною. Один в вышине
Стою над снегами у края стремнины;
Орел, с отдаленной поднявшись вершины,
Парит неподвижно со мной наравне.
Отселе я вижу потоков рожденье
И первое грозных обвалов движенье.

Здесь тучи смиренно идут подо мной;
Сквозь них, низвергаясь, шумят водопады;
Под ними утесов нагие громады;
Там ниже мох тощий, кустарник сухой;
А там уже рощи, зеленые сени,
Где птицы щебечут, где скачут олени.

А там уж и люди гнездятся в горах,
И ползают овцы по злачным стремнинам,
И пастырь нисходит к веселым долинам,
Где мчится Арагва в тенистых брегах,
И нищий наездник таится в ущелье,
Где Терек играет в свирепом веселье;

Играет и воет, как зверь молодой,
Завидевший пищу из клетки железной;
И бьется о берег в вражде бесполезной
И лижет утесы голодной волной…
Вотще! нет ни пищи ему, ни отрады:
Теснят его грозно немые громады.

 

 

 

Qafqaz altımdadır, ən müdhiş olan zirvədə mən

Tutmuşam tək uçurum qarlı dağ üstündə qərar

Qaraquş uçmağa qalxarsa uzaq bir təpədən,

Nə qədər yüksək uçarsa, yenə dövrəmdə uçar.

Buradan mən görürəm çeşmələri qaynamada,

Şübhəli, qorxulu uçqunları ilk oynamada.

 

Burda, məndən aşağı, göydə bulud oynaqlar;

Arasından buludun dağda su qaynar, çağlar.

Görünür onların altında böyük qar qayalar

 Onun altında zəifcə, qurumuş kol-kos var.

Daha ondan aşağı rəngi yaşıl ormanlar,

Orda quşlar ötər, ətrafı gəzər ceyranlar.

 

Sığınıb dağda tikilmiş komaya insanlar,

Dırmaşır sərt qayalar üzrə bütün heyvanlar.

Yüyürür dağ aşağı orda çoban da dərəyə;

Necə məftun olur insan bu gözəl mənzərəyə.

 Orda kim, daim Araqva çayı qəltan-qəltan

Çarparaq kölgəli sahillərə eylər cərəyan,

 

Dar keçid içrə fəqir atlı da pünhan görünür,

 Orda şiddətlə Terek nəhri xuruşan görünür.

 Oynayır, cəng eləyir dar qayalarla döyüşür,

 Acımış, dalğaları, daşları çeynər, ötüşür.

Təmə görmüş qəfəsi-ahən içindən san şir

 Çırpınır, gərniş edir sahili, guya, gəmirir.

Leyk, əfsus! Nə var təmə onunçün, nə sürur,

Onu müdhiş qayalar hər iki yandan da sıxır.

 

ALEKSANDR PUŞKİN. QAFQAZ

ПУШКИН

Qafqaz altımda, təkəm zirvədə mən,

Durmuşam sıldırım üstündə, qardan aləm ağ.

Süzür boyum bərabərində, qanad saxlayaraq.

Şığıyıb qartal üzaqlardakı yüksəklikdən.

Görürəm mən axınların necə yarandığını,
Buludun sıxlaşıb heybətli yuvarlandığını.

 

Gedir nizamla buludlar altda,

Şəlalələr yararaq onları hay-küy qoparar.

Altdasa silsilədir zorba və çılpaq qayalar.

Cılız mamır cücərir altda, kol bitir orda.

Ordan o yanda ağaclar və kölgəliklər var,

Orda quşlar civildəşər, marallar orda qaçar.

 

Orda, dağlarda yuva bağlayır insanlar da,

Sürü gəzib dolaşır otlu sıldırımlarla.

Enib çoban da vadiyə yorğunluq alar.
Şütüyər kölgəli sahillə Araqvi orada.

Və sığıncaq tapır zavallı süvari dərədə,

Orda divanə sevinclə qabarır Terek də.

 

Oynaşır, hayqırır, pələng balası,
Dəmir qəfəsdə görüb yem gətirirlər elə bil.

Çırpılır sahilə, qeyzində yox, əlbəttə, xeyir.

Qayalıq sahili ac dalğalar yalar, əfsus!

Nə yem tapar bu vuruşla, nə bir təsəlli tapar,
Onu möhkəm sıxan heybətli qayalıqlar var.

1829

Ruscadan tərcümə

10.11.17

Samara

         NASTYA

Özgə uşağısan, qanımız ayrı,

Ana dilim deyil sən danışan dil.

Sənə məhəbbəti qəlbimə Tanrı,

Çiçək toxumu tək salıb elə bil.

 

Bir ovuc torpaqdır sinələrdəki,
Ürəyi daş deyil yəqin heç kəsin.

Bir uşaq sevgisi bəs eləyər ki,

Qalxıb bu torpaqda çiçək cücərsin.

08.11.2017

Samara

ALEKSANDR PUŞKİN. QURANA BƏNZƏTMƏLƏR

ПУШКИН

ALEKSANDR PUŞKİN

     QURANA BƏNZƏTMƏLƏR

                        VI

                       Недаром вы приснились мне…

 

Əbəs yerə deyil yuxuda sizi

Gördüm başıqırxıq döyüşən anda.

İti qılıncların tiyəsi qanda,

Xəndəkdə, divarda, yerdə qan izi.

 

Çatsın hamınıza qoy bu şən səda,

Odlu səhraların məd oğulları:

Cavan kənizləri siz əsir alın,

Bölün qəniməti öz aranızda.

 

Qələbə çaldınız, sizə şərəf-şan,

Ağürəklilərə — üzüqaralıq.

Onlar inanmadı çin yuxulara,

Döyüş meydanından ötüşdülər yan.

 

İndi tamahıyla bol qənimətin,

Peşmandır, əlbəttə, hamısı onlar.

“Özünüzlə bizi, axı nə olar,

Aparın” deyirlər, “yox” deyin qəti.

 

Döyüşdə ölənlər bəxtiyardılar,

Yerləri cənnətdir onların indi.

Keçir hər anları işrət içində,

Dünya qüssəsindən uzaqdır onlar.

 

1824

Ruscadan tərcümə

08.10.2017

Samara

ƏYİLİN.. HARINLARIN AYAQLARINI, AYAQLARININ TORPAĞINI ÖPÜN…

ARİF 4.jpg

Doğma Azərbaycan millətimə əvvəllər də çox olmayan sevgim get-gedə lap azalır. Ölkəni, mərhum Asif Əfəndiyev demişkən, keçəl Həmzələr bürüyüb…

Keçmiş səfir Arif Məmədov. 2000-ci ildən 2015-ci ilə qədər diplomatik vəzifələrdə olub. (Nədənsə Vikipediyada bu adamın 2000-ci ilə qədər harda işlədiyi barədə məlumat vermir). Yəni ən azı 15 il ərzində dövlət maşınının bir hissəciyi olub. Və bu illərdə yüzlərlə insan Azərbaycanda təqiblərə məruz qalıb, Novruzəli Məmmədovun nəsli kəsilib, neçə jurnalist öldürülüb, onlıarla jurnalist, siyasi fəal şərlənib tutulub, parlament seçkiləri ədalətli keçirilməyib, məhkəmə sistemi tamamiilə icra hakimiyyətinə tabe edilib, əhali kasıblaşıb və s. Yəni bütün sahələrdə fundamental hüquqlar pozulub. Və ciddi beynəlxalq təşkilatlarda Azərbaycanı təmsil edən Arif Məmmədov öz soydaşlarının müdafiəsinə qalxmayıb, əksinə, rejimin qanunsuz hərəkətlərini pərdələməklə məşğul olub. 2015-ci ildə birdən ya keflilikdən ya ayrı səbəbdən İnternetdə tənqid məzmunlu iki kəlmə yazır və bu da Bakıdakı ağalarının xoşuna gəlmir. Onu səfirlikdən geri çağırırlar. Bu da iki ayağını dirəyir bir başmağa ki, qayıtmaram, mən müxalifətçiyəm.

O vaxtdan Avropada yaşayır. Maraqlıdır: hansı pula?

Bu məsələ maraqlı olsa da, o qədər vacib deyil. Diplomat işləyən azərbaycanlı vəziyyətindən stifadə edib varlanmırsa, o, azərbaycanlı deyil, onun zatında iş var.

Vacib başqa şeydir: bu Arif Məmmədov hansı mübarizəsinə görə müxalifətçi oldu?

By da çox vacib deyil. Çox vacib deyil. Çox vacib başqa şeydir:  Niyə mənim yüzlərlə soydaşım bu adamın İnternetdə şəklini pravoslavlar surət öpən kimi öpürlər? Təkcə öz şəklini yox, arvadının da gödəktuman şəklini…

Arif Məmmədov qızı haqqında hekayət yazıb. Onun Brüsseldə Amerika məktəbində Azərbaycanın büdcəsi hesabına oxumağından, işdən çıxandan sonra Azərbaycandan maliyyənin dayanmasından və s.

Bir sözlə. Bu qız Brüsseldə dəhşətli əzablar çəkib…. Yarım saaat. Papası məktəb direktoru ilə görüşüb yarınm saata işi həll edib. Qız havayı oxuyub qurtarıb. Girib Amerikanın ən yaxşı (hansına?) universitetinə, ən yüksək (hansı, adı nədir?) prezident təqaüdü alır…

Bunlar maraqlı deyil. Soydaşların reaksiyası maraqlıdır. İki il bundan qabağa qədər bu Arif  Məmmədov da xalqın qanını soran minlərlə zəlidən biri idi və Brrüssellərdə gödəktuman arvadıyla kef çəkirdi. İndi soydaşlarım bu adamın İnternetdə şəklini müqəddəs surət kimi yalayırlar, ona, arvadına, qızına valeh olduqlarını bildirirlər.

ARİF 1.jpg

Arif Məmmədov hekəyətini rusca yazıb. Rəylərin 99 faisi azərbaycanlılarındır. Bəziləri ruscanı yaxşı bilmirlər, gücənə-gücənə yazırlar. Fikir verin: Arif Məmmədov heç kimə cavab yazmır. Cəmi bir nəfərə cavab var, o da “millət deyil”, “Kolyan”dır…

Kül başına, ay millət!

ARİF 2.jpg

Bu hekayəni hələ “Azərbaycan saatı” da çap eləyib. “Azərbaycan saatını” kim maliyyələşdirir? Hansı ölkənin gergiverənləri? Fransızlar, almanlar ya amerikalılar niyə dünənki korrupsionerin “pozitiv imic” kampaniyasına pul xərcləməlidirlər?

“Azərbaycan saatı”nın redaktoru kimdir? Qənimət Zahid? Bu adam Şamaxıda qoyun otarsa, daha yaxşı olmazmı?

Əyilin, əyilin…Bu harınların, onların arvadlarının, uşaqlarının, ayaqlarından, ayaqlarının torpağından öpün. Və təəccüblənməyin ki, niyə torpaqlarınız düşmən tapdağı altındadır…

06.10.17