ALEKSANDR PUŞKİN. DOSTLARIMA

ПУШКИН

Düşmənlərim, hələ danışmıran mən,

Sönüb qəzəbim də deyəsən indi.

Ancaq hər an gözüm üstünüzdədir.

Seçərəm haçansa kimisə sizdən:

İti caynaqlarım batar köksünə,
Cumaram amansız, gözləilmədən.
Necə ki, şığıyar göyün üzündən,

Toyuğun və qazın qırğı üstünə.

1825
ruscadan tərcümə

12.10. 2019, Samara

 

Приятелям

 

Враги мои, покамест я ни слова..,
И, кажется, мой быстрый гнев угас;
Но из виду не выпускаю вас
И выберу когда-нибудь любого:
Не избежит пронзительных когтей,
Как налечу нежданный, беспощадный.
Так в облаках кружится ястреб жадный
И сторожит индеек и гусей.

1825 г.

Реклама

ŞƏKİL

1983 MOSKVA

Salyan, 1960-cı illər

 

Hərdən, iki ildə bəlkə bir dəfə,
Kənddə baş verərdi böyük hadisə.

Salyana gedirdik şəkil çəkdirək,
Həmişə bayramdı o vaxt şəkilsə.

 

 

 

Uzaqda əsgərlik çəkən qardaşın,
Şəkil istəyirdi qəribsəyərək.

Ya məktəbdə yaxşı gedirsə işin,
Şəklin vurulaydı lövhəyə gərək.

 

 

 

Axşamdan başımız sabunlanırdı,
Abra salınırdı nimdaş əyin də.

Gecə ilə dönür, hey uzanırdı,
Gözlərimiz elə pəncərədəydi.

 

 

 

Səbir tükənirdi keçincə Kürü,

Elə bil aşırdı  kolaz dənizi.

Alabaş avtobus yolda sürünür,
Ancaq çatdırırdı Salyana bizi.

 

 

 

Atelyeyə girib qayğılanırdıq.
Pərdələr asılıb, yerdə xalça var.

Dumandan süzülən işıq yanırdı,

Dayınıb ortada hazır aparat.

 

 

 

Keçib otururduq, əsir əl-ayaq,
Sinədən mühərrik səsi ucalır.

Şəkilçəkən usta yaxınlaşaraq,

Başını laxladıb  yerinə salır.

 

 

 

Boynunu gah sağa, sola gah burur,

Çəkilib gözünün içinə baxır.

Əlləri üstündə az qala durur,

Birdən çırtma çalır, otaqdan çıxır.

 

 

Qayıdıb başına atır örtüyü,
Silaha bənzəyir indi üçayaq.

Elə bil indicə çəkib tətiyi,

Fotoqraf sinənə güllə sancacaq.

 

 

“Qırpma gözlərini! — əmr edir usta,

Birdən ürəyinin kəsilir səsi.

Şaqqıltı…Alışma… Sən daha yoxsan,
Lentə düşüb qaldı xatirən, əksin…

 

 

 

Sonra kimin yolu Salyana düşsə,
Alıb gətirirdi şəklini kəndə.

Baxırdın – həm sənsən, deyilsən həm sən,

Əsərdin, müəllif  — şəkilçəkəndi.

 

 

 

Sanki vuruluruq çəkilən zaman,
Sinəni qurğuşun deşir elə bil.

Hər anda yaşayır, ölürük hər an,
Yaslı xatirədir çəkilən şəkil…

 

 

10-11. 10. 2019

Samara

«ALİ AĞACINDA BƏŞƏRİYƏTİN…»

TYÜTÇEV

Ali ağacında bəşəriyyətin,
Sən onun ən yaxşı yarpağı idin.

Təmiz şirəsilə tərbiyələndin,

Təmiz şüaları körpə tək əmdin!

 

 

Böyük ürəyinə onun hamıdan,

Həmahəng sən idin, nəğmən ucaydı.

Tufanla danışdın nəbi tək, ya da

Zərif  küləklərlə şən-şən oynadın.

 

 

Nə dəli küləklər, nə leysan idi,

Səni budağından ayıran, üzən.

Çoxundan yaşarı, həm də gözəldin,
Əklildən düşən tək düşdün özün sən.

Ruscadan tərcümə

02.10. 2019, Samara

QEYD: Şeir Götenin ölümüylə bağlı yazılıb

 

Памяти Гете

На древе человечества высоком

Ты лучшим был его листом,

Воспитанный его чистейшим соком,

Развит чистейшим солнечным лучом! Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “ELƏ Kİ YAŞ KEÇİR, ƏFƏLLƏŞİRİK…”

TYÜTÇEV

 

Elə ki, yaş keç keçir, əfəlləşirik,

Baxmır sözümüzə əl-ayaq daha,

Onda biz ahıllar gərək yer verək,
Kim ki indilərdə gəlir dünyaya.

 

 

 

Tanrı, özün saxla sən bizi onda,
Darürək qınaqdan, giley-güzardan.

Böhtandan, qeybətdən, kindən, acıqdan,
Həyat yenilənən, dəyişən zaman.

 

 

Didməsin ürəyi qurd kimi nifrət.

Dünya göz önündə təzələnəndə,
Görəndə qurulurtəzə ziyafət,
Təzə qonaqları məzələndə.

 

 

Ödün dağılmasın başa düşəndə,
Daha aparmayır bizi axınlar,
Özgə çağırışlar vaxtıdır indi,

İndi özgələrdir önə çıxanlar.

 

Bizi indiyəcən çılğın hisslərin
Saxla dərinlərdə yatanlarından.

Xəcillikdir qoca ehtirasları,

Qoca sevgisinin özündən hətta.

 

1866, sentyabr

Ruscadan tərcümə

22-23.09. 2019, Samara

 

Ф. И. Тютчев. «Когда дряхлеющие силы…»

 

Когда дряхлеющие силы
Нам начинают изменять
И мы должны, как старожилы,
Пришельцам новым место дать, –

 

 

Спаси тогда нас, добрый гений,
От малодушных укоризн,
От клеветы, от озлоблений
На изменяющую жизнь;

 

 

От чувства затаенной злости
На обновляющийся мир,
Где новые садятся гости
За уготованный им пир;

 

 

От желчи горького сознанья,
Что нас поток уж не несет
И что другие есть призванья,
Другие вызваны вперед;

 

 

Ото всего, что тем задорней,
Чем глубже крылось с давних пор,
И старческой любви позорней
Сварливый старческий задор.

Начало сентября 1866

FYODOR TYÜTÇEV.  “TANRIM, SEVİNC PAYI O KƏSƏ GÖNDƏR…”

 

TYÜTÇEV

Tanrım, sevinc payı o kəsə göndər,

Kim yayın müsibət istilərində.

Daş yolla özünü sürüyüb gedər,
Dilənçi tək bağın həndəvərindən –

 

 

 

Kim çəpər dalından baxır ötəri,
Görür kölgəliyi, otu, çiçəyi.

Zəngin və işıqlı çəmənliklərin

Sərini bilir ki, qisməti deyil.

 

 

Bilir ki, ağaclar onun xətrinə,

Salmır qonaqpərvər kölgələrini.

Nə də duman kimi bu fəvvarənin

Başı ondan ötrü göyə millənir.

 

 

Mavi mağaracıq əbəs cəlb edir,
Onun nəzərini duman içindən,

Bilir fəvvarənin şeh gilələri,

Zavallı başını sığallar nə də.

 

 

 

Tanrım, sevinc payı o kəsə göndər,

Kim yayın müsibət istilərində.

Daş yolla özünü sürüyüb gedər,
Dilənçi tək bağın həndəvərindən.

İyul 1850

Ruscadan tərcümə

20-21. 09. 2019

Samara

 

Ф. И. Тютчев. «Пошли, господь, свою отраду…»

 

Пошли, господь, свою отраду
Тому, кто в летний жар и зной
Как бедный нищий мимо саду
Бредет по жесткой мостовой – Читать далее

«HƏRDƏN DÜŞÜNÜRƏM…»

KAMEO

 

Hərdən düşünürəm həyat deyəsən,
Uzun bir serial çəkilişidir.

Mənim də bu sabun operasdında,
Rolum var. Xırdaca. Ancaq iş gedir.

 

 

Mənimlə əvvəldən çəkilənlərin,
Bəlkə qalmayıb heç yarısı indi.

İnsaf, aman bilmir çəkənin əli,

Aparır, gətirir, saf-çürükdədir.

 

 

Hansı yaddaşlara köçür çəkilən?
Görəsən hardasa var baxanları?

Tanrım, “Motor!” deyən bəlkə də sənsən,
Görün kameo tək bir anlıq barı!

31. 08. 2019

Samara

QEYD: “KAMEO” – Rejissorun öz filmində ya teatr tamaşasında bir anlıq epizodda görünməyi

MARİNA TSVETAYEVA. NƏNƏMƏ

cvetaeva

Ciddi ifadəli uzunsov oval,
Geniş ətəkləri qara paltarın.

Təkəbbürlə dolu incə dodaqlar –

Gənc nənə! kim öpdü görən onları?

 

Bir zaman sarayın salonlarında,

Şopen valslarını çalan əlləri…

Soyuq ifadəli yanaqlarında,

Yay kimi burulub düşən telləri.

 

 

Birbaşa zillənən baxış tələbkar,
Baxış hər an hazır müdafiəyə.

Məgər gənc qadınlar beləcə baxar?

Gənc nənə — kimsiniz, deyin, nəhayət!

 

 

Nə qədər imkanlar apardınız Siz,
İmkansızlıqlar da – görün nə qədər! —

Polyak qız, iyirmi yaşında bir qız,

Yerin gözüdoymaz dərinliyinə!

 

 

 

Sakit, məsumdu gün, küləksə sərin.

Ulduzlar səmada sönüb, qaralıb.

Ürəyim bu qəddar qiyamı yəqin,
Nənə, deyirəm ki,  sizdən irs alıb!

 

9 sentyabr 1914

Ruscadan tərcümə

24-25. 08. 2019, Samara

 

Марина Цветаева

 

Бабушке

 

Продолговатый и твердый овал,

Черного платья раструбы…

Юная бабушка! Кто целовал

Ваши надменные губы? Читать далее

MARİNA TSVETAYEVA. “HƏR YOLA SALANDA MƏN ƏZİZLƏRİ…”

cvetaeva

                  O.E. Mandelştama

Hər yola salanda mən əzizləri,
Deyirəm yadigar onlara mahnı.
Beləcə alsınlar istərəm geri
Özləri haçansa bağışlayanı.

 

 

 

Göyərən cığırla gedib onları,
Yolayrııcınacan ötürürəm mən.

Əs külək, nəğməni oxu, yorulma,

Yumşal ayaqları altda, a yol, sən!

 

 

 

Aman, boz buludlar, yaş axıtmayın,

Bayram çəkmələri geyiblər axı!

Gizlə neştərini içində, ilan,

Quldur, tulla getsin sən də bıçağı.

 

 

 

Yolları üstünə çıxan gözəl, sən,
Gəlin ol onlara şən və mehriban.

İşlət dodağını sən əvəzimdən,

Gələr mükafatın Ulu Tanrıdan!

 

Ruscadan tərcümə

17-18. 08. 2019, Samara

 

О. Э. Мандельштаму

 

Собирая любимых в путь,
Я им песни пою на память —
Чтобы приняли как-нибудь,
Что когда-то дарили сами.
Зеленеющею тропой
Довожу их до перекрёстка.
Ты без устали, ветер, пой,
Ты, дорога, не будь им жёсткой!

Туча сизая, слёз не лей, —
Как на праздник они обуты!
Ущеми себе жало, змей,
Кинь, разбойничек, нож свой лютый.
Ты, прохожая красота,
Будь весёлою им невестой.
Потруди за меня уста, —
Наградит тебя Царь Небесный!

 

Разгорайтесь, костры, в лесах,
Разгоняйте зверей берложьих.
Богородица в небесах,
Вспомяни о моих прохожих!

 

17 февраля 1916

ANAMIN SƏSİ

Otuz beş il, qırx il geri dönəsən,
Qayıdıb dünyanı həmin görəsən.

Həmin Amerika, həmin SSRİ,

Brejnev də həmin, çənəsi əsir.

Xariclə arada dəmir pərdə var,
Nə yaxşı yemək var, nə yaxşı paltar.

Ayaqqabıların çıxır dabanı,
Dəyişək şalvarı yox hər adamın.

Maşını olanın hörməti də var,
Maşın da nə maşın – sürən ağlayar..

Telefon yüz evin birində vardı,
Telefonluların adı ağırdı…

Zəngi uzaq yerə vuranda isə,
Gedirdin danışıq məntəqəsinə.

Sifariş verirdin iki gün qabaq,
Qorxurdun bəlkə heç alınmayacaq…

Qayıda o günlər yenə, deyirəm,
Gedib bir danışıq sifariş verəm.

Vaxt gəlib yetişə, mən də tələsəm,
Yüyürəm danışıq məntəqəsinə.

Dəstəyi əlimə alanda əsəm,
Çaşam və az qalam sinəmə basam…

Əvvəlcə xışıltı gələ o başdan,

Sonra əziz o səs dinə yavaşdan…

“Xeyrulla!” deyərək ağlaya anam,
Gözümün yaşından dəstək islana…

Ah, beş-on il geri qayıda aləm,
Anamın səsini eşidə biləm…

 

17. 08. 2019, Samara

MARİNA TSVETAYEVA. “YOX, BÜTÜN HƏYATDAN MƏNƏ ƏZİZDİR…”

cvetaeva

«Нет, легче жизнь отдать, чем час…»

 

Yox, bütün həyatdan mənə əzizdir.

Bircə saatı da bu xoş dumanın.
Mənə buyurursan – yeganə əmr! —

Həm yatım və həm də erkən oyanım.

 

 
Üstəlik gözlərim qapanan andan,

Gərək yuxular da görməyəm gecə.

Əgər gözlərimi özün qapasan,
Etibarlı olar qadağa məncə.

 

 

Qorxuram yatmaya gözlərim amma

Tabutda – gəlməyə ölüm yuxusu.

Bayquşu gecəyə burax, yatmayan —

Yuxusuz qalanın yanına uçsun.

 

Ruscadan tərcümə

14.08. 2019, Samara

 

 

Нет, легче жизнь отдать,  чем час

Сего блаженного тумана! —

Ты мне велишь — единственный приказ! —

И засыпать, и просыпаться — рано.

 

 

 Пожалуй, что и снов нельзя

Мне видеть, как глаза закрою, —

 Не проще ли тогда — глаза

Закрыть мне собственной рукою?

 

 

Но я боюсь, что все ж не будут спать

Глаза в гробу — мертвецким сном законным.

Оставь меня. И отпусти опять:

Совенка — в ночь, бессонную — к бессонным.

14 мая 1920