Архивы

VİKTOR HÜQO. SABAH, DAN SÖKÜLƏNDƏ…

SABAH, DAN SÖKÜLƏNDƏ...[i]

Düşəcəyəm mən yola sabah söküləndə dan,

Necə gözlədiyini yaxşı bilirəm axı.
Özüm də üzülürəm sənin ayrılığından,
Meşə keçib gedərəm, gedərəm aşıb dağı.

Həndəvəri görmərəm, heç nə də eşitmərəm,

Gedərəm, qapılraraq  hüznlü fikirlərə,

Tənha, beli bükülü, qolları qoynunda həm,

Gedərəm qəm içində, günüm gecə tək keçər.

Nə baxaram Alförə tələsən yelkənlərə,

Qürubun qızılını nə də görər gözlərim.

Çatan kimi qəbrinin önündə diz çökərəm,
Meşə çiçəklərini daşın üstə düzərəm.

1847

fransızcadan tərcümə

06-07.10. 2021, Samara

Victor Hugo (1802–1885): Demain, dès l’Aube

Demain, dès l’aube, à l’heure où blanchit la campagne,
Je partirai. Vois–tu, je sais que tu m’attends.
J’irai par la forêt, j’irai par la montagne.
Je ne puis demeurer loin de toi plus longtemps. Читать далее

PYER RONSAR: «ŞİRİN GƏNCLİYİMİ QOYDUM ARXADA…»

(1524-1585)

Şirin gəncliyimi qoydum arxada,

Yox əvvəlki qüvvə canımda daha.

Dişlərim qaradır, saçlarım ağdır,
Əsəbər pozulub, üşüyür bədən,
Çünki damarlarda düşünürəm mən,
Qan yox, qırmızı su dolanıb axır.

Əlvida, rübabım! Sizə əlvida,
Gözəllər, sizdəydi həyatın dadı.

Duyuram, tezliklə sonum çatacaq.

Gəcliyin nə qədər həzzi var idi!
Qocalıq yaşına qalanı indi,

Şərabdır, yataqdır, bir də ki, ocaq.

Qocalıqgün deyil, sınaqdır ağır,
Yaş üstə yaş gəlir, azar da artır.

Qayğı həmlələri bir an kəsilmir.
Fərq eləməz gedəm, ya da dayanam,

Həmişə arxaya gərək boylanam,
Ölümüm dalımca gəlir elə bil.

Bilirəm, elə bir mənzilə hölmən,
Məni aparacaq o çox çəkmədən,
Orda Pluton ya ayrı bir nəfər,
Qapını hamının üzünə açır,
İçəri asanca hər gələn keçir,
Ancaq qayıdan yox indiyə qədər.

Fransızcadan tərcümə

04-05.10. 2021, Samara

Pierre de Ronsard

Ma douce jouvance est passée,
Ma premiere force est cassée,
J’ai la dent noire, et le chef blanc,
Mes nerfs sont dissous, et mes venes,
Tant j’ai le cors froid, ne sont plenes
Que d’une eau rousse, en lieu de sang. Читать далее

POL VERLEN. POEZİYA SƏNƏTİ

Hər şeydən musiqi öncə bu işdə,

Üstün tut həmişə nə tay deyilsə.

Havada nə tamam itib gedirsə,
Surəti görünmür, yox çəkisi də.

Sözün aldatmasın gözəl gəlişi,
Bir az ikrahla bax, seçsən hansını,

Daha çox sevilir bayağı mahnı,
Onda dəqiqliklə güman qarışıb.

Can alan gözlərdir duvaq dalından,,

Ilğımdır, gün yeri yandıran zaman.

Payızda səpilib göyə, sayrışan,
Ulduz işığıdır maviyə çalan.

Yalnız çalarların məziyyəti var,

Rəngi qoy qırağa, çaları saxla!

Arzuya calanar arzu çalarla,
Qamışı tütəyə çevirər çalar!

Uzaq ol ölümcül atmacalardan,
Eyhamdan, məkrli gülüşdən uzaq.

Bütün bu mataha hopub sarımsaq,

Rədd elə, Səmanı nə var ağladan,

Yapış, bəlağətin boynunu sındır!
Qanın soyumamış pis olmaz hələ,
Ağıl da verəsən qafiyələrə.

Verməsən, çox hoqqa çıxarar andır.

Bəllimi onlarda olan fəsadlar?

Hansı başıxarab ya da karqulaq,
Əlində düzəlib ucuz bu şaxşax,
Səsində nə ahəng, nə incəlik var?

Musiqi öncədir, həm də zəruri!

Yazdığın qoy olsun qanadlı bir şey,
Şığısın, qəlbindən qoparaq şeir,

Başqa sevgilərə, göylərə sarı.

Dolaşsın şeirin harda azaddır,

Sərt səhər yeliylə sığallanaraq,

Nanədən, zirədən xumarlanaraq.

Qalan başqa nə var — ədəbiyyatdır…

1874

Fransızcadan tərcümə

01-03.10. 2021, Samara

Paul VERLAINE
1844 — 1896

Art poétique

De la musique avant toute chose,
Et pour cela préfère l’Impair
Plus vague et plus soluble dans l’air,
Sans rien en lui qui pèse ou qui pose.

Читать далее

GİYOM APOLLİNER. PİŞİK

apolliner

Deyirəm bir evim olaydı belə:

Ağıllı bir qadın, danışa, gülə,
Kitabların üstdə pişiyim yata,

İl boyu ev dolu dostlarım gələ

Yoxsa bunlar  əgər, yoxdur həyat da.

fransızcadan tərcümə

30.08. 2020, Samara

Le Chat

Guillaume Apollinaire

Je souhaite dans ma maison :
Une femme ayant sa raison,
Un chat passant parmi les livres,
Des amis en toute saison
Sans lesquels je ne peux pas vivre.

Guillaume Apollinaire, Le Bestiaire, ou Cortège d’Orphée, 1911

GİYOM APOLLİNER. TIRTIL

apolliner

Vara, zənginliyə  işdir aparan,
Zavallı şairlər, siz də iş görün!

Tırtıl zəhmət çəkir nəfəs almadan,
Zəngin kəpənəyə bir gün o dönür.

Fransızcadan tərcümə

29.08. 2020, Samara

La chenille

Guillaume Apollinaire

Le travail mène à la richesse.
Pauvres poètes, travaillons !
La chenille en peinant sans cesse
Devient le riche papillon.

Guillaume Apollinaire, Le Bestiaire, ou Cortège d’Orphée, 1911

ANDRE ŞENYE (1762-1794). HƏR İNSANIN DƏRDİ VAR…

André_Chénier

Hər insanın dərdi var. Ancaq hərə dərdini,
Təbəssüm arxasında özgələrdən gizlədir.

Hər insan öz hayında. Baxır həsəd içində,
Başqasına həmişə. O da dərdlidir hərçənd.

Nələr çəkir başqası, yox heç kəsin xəbəri,
Bilən yox o da dərdi içinə salıb gəzir.

Hər insan sızıldayar, yaş axıdıb söyləyər:
“Dərdli tək mənəm, hamı bu dünyada bəxtəvər”.

Bədbəxtlər…Yalvarırlar göylərə yorulmadan
Onların taleyini dəyişdirə Yaradan.

Dəyişilir. Tezliklə axır yenə göz yaşı,

Bir dərdin əvəzinə gəlib indi başqası.

 

Fransızcadan tərcümə

12.07. 2020, Samara

 

Tout homme a ses douleurs. Mais aux yeux de ses frères
Chacun d’un front serein déguise ses misères. Читать далее

ALFRED DE MÜSSE. «KƏDƏR» ŞEİRİNİN İKİ TƏRCÜMƏSİ

alfrred_de musse.jpg

Tristesse

Alfred de Musset (1810-1857)

 

İtirdim gücümü, üzülmüş canam,
Dostları itirdim, getdi şadlığım.
Onunla dühama inam tapdığım,
Qürur hissini də  itirdim tamam.

 

Bir gün Həqiqəti tanıyan andan,
Düşündüm o mənə dost olar əsil;

İçimdə çiyrindim ondan elə bil,

Mən onu anlayan, hiss edən zaman.

 

 

Fəqət Həqiqətdə əbədilik var,

Və ondan yayınıb uzaqlaşanlar,

Nadan yaşayacaq, qalacaq nadan.

 

 

Cavab verməliyik Tanrı deyənə,

Qalır həyatımda bircə bircə şey mənə
O da ki, kədərdir, məni ağladan.

fransızcadan tərcümə

18.05. 2019, Samara

 

                                 Alfred de Müsse

              (1810-1857)

          KƏDƏR  

 

Daha yaşamağa tabım qalmayıb,

Gedib kefli çağım, dostlarım gedib

Getdi, görəndə ki, salmıram saya,

O insan ki, mənə dahi deyirdi.

 

 

Əvvəl Həqiqəti tanıyan zaman,

Düşündüm o mənə əbədi dostdur.

Amma yaxşı duyub anlayan andan,

Həqiqət nədənsə pisimi vurdu.

 

 

Bilin, əbədidir, Həqiqət ancaq.

Nadan kim yaşayacaq, nadan qalacaq,

Kim onun yanından saymayıb ötə.

 

Tanrının kəlamı cavab gözləyir,

İndi mənə qalan həyatda nədir? –

Ağlayıb ötənin yasını tutam.

 

Fransızcadan tərcümə

22.09.2016

Samara

Tristesse

 

J’ai perdu ma force et ma vie, 
Et mes amis et ma gaieté ; 
J’ai perdu jusqu’à la fierté 
Qui faisait croire à mon génie. Читать далее

ŞARL BODLER. AYIN QÜSSƏSİ

 

бодлер

Tristesses de la lune

Nə gözəl mürgülər bu axşam ay xumarlanaraq;

Gözəl qadın belə yastıqlara dirsəklənərək,

Etinasız və yüngül əllə, fikrə qərq olaraq,

Xoşhallanır döşünə incə sığallar çəkərək.

 

Bulud balınclaırın atlas dalında fikrə dalır,

Xumarlanır, həm özündən gedir uzun-uzadı.

Gözü zaman-zaman qəribə kölgələrdə qalır,

Mavvilikdən ucalır onlar ağ çiçək sayağı.

 

Belə üzgün xumarlanarkən ay haçansa yerə,

Axıdıb bircə damla göz yaşını salsa əgər,

Tanrı xoflu, yuxusu ərşə çəkilmiş şair,

 

Alar bu damlıanı öz ovcuna; şəffaf damcı,
Çalarlarıyla opaldır; qoyar o ehmalca,

Sinəsi üstə, günəşdən onu gizlər elə bil.

Fransızcadan tərcümə

24.05. 2018

Samara

ŞARL BODLER.  RƏQS EDƏN İLAN

бодлер

    Le Serpent qui danse

Qayğısız yaranış, gözəldir necə,

Haçan bədənin,

Qıvrılır, min çalar sayrışır incə,
Dərində sənin.

 
Gur, dibi görünməz saçların acı
Ətirlər yayar.

Elə bil onlarda sərgüzəşt acı,
Dəniz yaşayar.

 

 

Gəmi yelkənini necə ki, açar,
Səhər yeliylə,
Qəlbim arzulardan qabarıb uçar,
Səma yoluyla.

 
Gözlərinə baxan nə acı duyar,
Nə də ki, şirin.

Soyuq cüt muncuqda dəmir qızıla,

Sanki qarışıb.

 

Yerişində ritmi, təbiiliyi,

Kim duyursa da,

Elə bil ilanın rəqsidir deyir,

Əsa ucunda.

 

Başın yırğalanar xumarlığının,

Ağırlığından.

Cavan fil başını necə yırğalar,

Şən və mehriban.

 

Əyilir, uzanır sənin bədənin,

Necə  gözəl bir,
Gəmi ləngərləyir, gah da ki, birdən,

Dərinə enir.

 

Necə axın coşar gurlayıb gələn,
Ərintilərlə,
Sənin dişlərinin həndəvərində,
Su ki, yer elər,

 

Bohem şərabıdır sanki içdiyim,
Acı, can alan.

Ulduzlar qəlbimə damcılar kimi,

Enər səmadan.

 

 

Fransızcadan tərcümə

23-24.2018

Samara

ŞARL BODLER. PAYIZ SONETİ

 

бодлер

   Sonnet d’automne

Sənin büllur tək aydın gözlərin deyir mənə:

“Məndə qəribə aşiq hansı ləyaqət görər?”

   — Məlahətli ol və sus! Ürəyim küsəyəndir,

 Hər şeydən, heyvan sadəliyindən özgə.

 

Nə cəhənnəm sirrini açmaq istəyir sənə,

Məni şirin yuxuya səsləyən laylam mənim,

Nə alovla yazılmış qara əfsanəsini.

Ruhuma əzab verən ehtiras da düşmənim!

 

Gəl sevişək ürəkdən. İndi Eşq keşik çəkir,
Pusqu qurub toranda, yayını çəkib tarım,

Onun silahlarını yaxşıca tanıyıram.

 

Qan, qorxu, divanəlik! — Ah, çiçəyim, göyçəyim,
Sən də payız günəşi, elə mənim oxşarım,

Ah, soyuq Marqeritim, bəyaz payız çiçəyim.
Ilk dəfə 30 noyabr 1859-cu ildə çap olunub

Fransızcadan tərcümə

23.05. 2016

Samara