Архивы

GİYOM APOLLİNER. PİŞİK

apolliner

Deyirəm bir evim olaydı belə:

Ağıllı bir qadın, danışa, gülə,
Kitabların üstdə pişiyim yata,

İl boyu ev dolu dostlarım gələ

Yoxsa bunlar  əgər, yoxdur həyat da.

fransızcadan tərcümə

30.08. 2020, Samara

Le Chat

Guillaume Apollinaire

Je souhaite dans ma maison :
Une femme ayant sa raison,
Un chat passant parmi les livres,
Des amis en toute saison
Sans lesquels je ne peux pas vivre.

Guillaume Apollinaire, Le Bestiaire, ou Cortège d’Orphée, 1911

GİYOM APOLLİNER. TIRTIL

apolliner

Vara, zənginliyə  işdir aparan,
Zavallı şairlər, siz də iş görün!

Tırtıl zəhmət çəkir nəfəs almadan,
Zəngin kəpənəyə bir gün o dönür.

Fransızcadan tərcümə

29.08. 2020, Samara

La chenille

Guillaume Apollinaire

Le travail mène à la richesse.
Pauvres poètes, travaillons !
La chenille en peinant sans cesse
Devient le riche papillon.

Guillaume Apollinaire, Le Bestiaire, ou Cortège d’Orphée, 1911

ANDRE ŞENYE (1762-1794). HƏR İNSANIN DƏRDİ VAR…

André_Chénier

Hər insanın dərdi var. Ancaq hərə dərdini,
Təbəssüm arxasında özgələrdən gizlədir.

Hər insan öz hayında. Baxır həsəd içində,
Başqasına həmişə. O da dərdlidir hərçənd.

Nələr çəkir başqası, yox heç kəsin xəbəri,
Bilən yox o da dərdi içinə salıb gəzir.

Hər insan sızıldayar, yaş axıdıb söyləyər:
“Dərdli tək mənəm, hamı bu dünyada bəxtəvər”.

Bədbəxtlər…Yalvarırlar göylərə yorulmadan
Onların taleyini dəyişdirə Yaradan.

Dəyişilir. Tezliklə axır yenə göz yaşı,

Bir dərdin əvəzinə gəlib indi başqası.

 

Fransızcadan tərcümə

12.07. 2020, Samara

 

Tout homme a ses douleurs. Mais aux yeux de ses frères
Chacun d’un front serein déguise ses misères. Читать далее

ALFRED DE MÜSSE. «KƏDƏR» ŞEİRİNİN İKİ TƏRCÜMƏSİ

alfrred_de musse.jpg

Tristesse

Alfred de Musset (1810-1857)

 

İtirdim gücümü, üzülmüş canam,
Dostları itirdim, getdi şadlığım.
Onunla dühama inam tapdığım,
Qürur hissini də  itirdim tamam.

 

Bir gün Həqiqəti tanıyan andan,
Düşündüm o mənə dost olar əsil;

İçimdə çiyrindim ondan elə bil,

Mən onu anlayan, hiss edən zaman.

 

 

Fəqət Həqiqətdə əbədilik var,

Və ondan yayınıb uzaqlaşanlar,

Nadan yaşayacaq, qalacaq nadan.

 

 

Cavab verməliyik Tanrı deyənə,

Qalır həyatımda bircə bircə şey mənə
O da ki, kədərdir, məni ağladan.

fransızcadan tərcümə

18.05. 2019, Samara

 

                                 Alfred de Müsse

              (1810-1857)

          KƏDƏR  

 

Daha yaşamağa tabım qalmayıb,

Gedib kefli çağım, dostlarım gedib

Getdi, görəndə ki, salmıram saya,

O insan ki, mənə dahi deyirdi.

 

 

Əvvəl Həqiqəti tanıyan zaman,

Düşündüm o mənə əbədi dostdur.

Amma yaxşı duyub anlayan andan,

Həqiqət nədənsə pisimi vurdu.

 

 

Bilin, əbədidir, Həqiqət ancaq.

Nadan kim yaşayacaq, nadan qalacaq,

Kim onun yanından saymayıb ötə.

 

Tanrının kəlamı cavab gözləyir,

İndi mənə qalan həyatda nədir? –

Ağlayıb ötənin yasını tutam.

 

Fransızcadan tərcümə

22.09.2016

Samara

Tristesse

 

J’ai perdu ma force et ma vie, 
Et mes amis et ma gaieté ; 
J’ai perdu jusqu’à la fierté 
Qui faisait croire à mon génie. Читать далее

ŞARL BODLER. AYIN QÜSSƏSİ

 

бодлер

Tristesses de la lune

Nə gözəl mürgülər bu axşam ay xumarlanaraq;

Gözəl qadın belə yastıqlara dirsəklənərək,

Etinasız və yüngül əllə, fikrə qərq olaraq,

Xoşhallanır döşünə incə sığallar çəkərək.

 

Bulud balınclaırın atlas dalında fikrə dalır,

Xumarlanır, həm özündən gedir uzun-uzadı.

Gözü zaman-zaman qəribə kölgələrdə qalır,

Mavvilikdən ucalır onlar ağ çiçək sayağı.

 

Belə üzgün xumarlanarkən ay haçansa yerə,

Axıdıb bircə damla göz yaşını salsa əgər,

Tanrı xoflu, yuxusu ərşə çəkilmiş şair,

 

Alar bu damlıanı öz ovcuna; şəffaf damcı,
Çalarlarıyla opaldır; qoyar o ehmalca,

Sinəsi üstə, günəşdən onu gizlər elə bil.

Fransızcadan tərcümə

24.05. 2018

Samara

ŞARL BODLER.  RƏQS EDƏN İLAN

бодлер

    Le Serpent qui danse

Qayğısız yaranış, gözəldir necə,

Haçan bədənin,

Qıvrılır, min çalar sayrışır incə,
Dərində sənin.

 
Gur, dibi görünməz saçların acı
Ətirlər yayar.

Elə bil onlarda sərgüzəşt acı,
Dəniz yaşayar.

 

 

Gəmi yelkənini necə ki, açar,
Səhər yeliylə,
Qəlbim arzulardan qabarıb uçar,
Səma yoluyla.

 
Gözlərinə baxan nə acı duyar,
Nə də ki, şirin.

Soyuq cüt muncuqda dəmir qızıla,

Sanki qarışıb.

 

Yerişində ritmi, təbiiliyi,

Kim duyursa da,

Elə bil ilanın rəqsidir deyir,

Əsa ucunda.

 

Başın yırğalanar xumarlığının,

Ağırlığından.

Cavan fil başını necə yırğalar,

Şən və mehriban.

 

Əyilir, uzanır sənin bədənin,

Necə  gözəl bir,
Gəmi ləngərləyir, gah da ki, birdən,

Dərinə enir.

 

Necə axın coşar gurlayıb gələn,
Ərintilərlə,
Sənin dişlərinin həndəvərində,
Su ki, yer elər,

 

Bohem şərabıdır sanki içdiyim,
Acı, can alan.

Ulduzlar qəlbimə damcılar kimi,

Enər səmadan.

 

 

Fransızcadan tərcümə

23-24.2018

Samara

ŞARL BODLER. PAYIZ SONETİ

 

бодлер

   Sonnet d’automne

Sənin büllur tək aydın gözlərin deyir mənə:

“Məndə qəribə aşiq hansı ləyaqət görər?”

   — Məlahətli ol və sus! Ürəyim küsəyəndir,

 Hər şeydən, heyvan sadəliyindən özgə.

 

Nə cəhənnəm sirrini açmaq istəyir sənə,

Məni şirin yuxuya səsləyən laylam mənim,

Nə alovla yazılmış qara əfsanəsini.

Ruhuma əzab verən ehtiras da düşmənim!

 

Gəl sevişək ürəkdən. İndi Eşq keşik çəkir,
Pusqu qurub toranda, yayını çəkib tarım,

Onun silahlarını yaxşıca tanıyıram.

 

Qan, qorxu, divanəlik! — Ah, çiçəyim, göyçəyim,
Sən də payız günəşi, elə mənim oxşarım,

Ah, soyuq Marqeritim, bəyaz payız çiçəyim.
Ilk dəfə 30 noyabr 1859-cu ildə çap olunub

Fransızcadan tərcümə

23.05. 2016

Samara

ŞARL BODLER.  VAMPİR

 

бодлер            

Le Vampire

Sancıldın bir bıçaq tiyəsi kimi,

Şikayətlə dolu ürəyimə sən.

Heybətli bir şeytan dəstəsi kimi,
Gəldin başılovlu, geyimin qəşəng,

 

Çevirəsən həqir ruhumu tamam,
Sən öz yatağına, sən öz mülkünə;

Abırsız, əbədi sənə bağlıyam,
Dustaq zəncirinə bağlanan kimi.

 
Qumarbaz qumarı sevən kimi ya,
Ya necə şüşəyə vurulur əyyaş,

Necə leşdən ötrü ölür həşərat,

  • Lənətə, lənətə sən gələsən kaş!

 

Üz tutub yalvardım iti qılınca,
Bəlkə kölələikdən məni qurtara.

Məkrli zəhərdən istədim azca,
Dedim mən qıpığın dadına çatar.

 

Əfsus, güldü zəhər, güldü qılınc da,
Mənə istehzayla belə söylədi:

“Sən layiq deyilsən azad olmağa,

Lənət yağdırdığın köləliyindən,
Divanə! — biz onun əsarətindən,
Əgər səy eləyib çıxarsaq səni,

Özün dirildərsən öpə-öpə sən,

Yenə də leşini qaniçəninin”.

İlk dəfə 1 iyun 1855-ci ildə çap olunub

Fransızcadan tərcümə

22.05. 2018

Samara

ŞARL BODLER. ZƏHƏR          

бодлер

              Le Poison

Qüdrətiylə şərabın ən rəzil meyxana da,
Dönər şah sarayına,

Nağıllardan tanınan gözəl tağlar yaranar,

Durar qızıl dumanda,

Buludlar arasında necə ki, günəş yanar.

 

Sərhədini aşdırır  tiryək sərhədsizliyin,
Sonsuzluğu uzadır.

Dərinlədir zamanı, nəşələr üzə varır,

Sıxıntılı məzələr,

Axır qəlbi doldurur tuta biləndən artıq.

 
Bunlar gözlərindəki, yaşıl gözlərindəki,

Zəhərə dəyməz ancaq,

O göllərdə titrəyən qəlbim çaşqın, başayaq…

Arzularım gəlir ki,

İçə o girdabları, təşnəni yatırdaraq.

 

Bunlar dəyərmi ancaq sənin tüpürcəyinin,
Müdhiş möcüzəsinə? —

Dişlər, işlər iliyə, oda yaxılar sinə.

Və başım gicəllənər,

Ölüm sahillərinə ruhum üz tutar yenə.

 

Fransızcadan tərcümə

21-22. 05. 2018

Samara

ŞARL BODLER. QATİLİN ŞƏRABI

 

бодлер

Le Vin de l’assassin

Daha canım azad, arvadım öldü!

Nə qədər istəsəm, içərəm indi,
Haçan ki, cibi boş evə dönürdüm,
Çığırtısı məni dəli edirdi.

 

İndi kral kimi bəxtəvərəm mən,
Gözəldir göy üzü, hava təmizdir.

Haçansa yay olub buna bənzəyən,

Onda vurulmuşduq bir-birimizə!

 

Dəhşətli bir  təşnə yandırır məni,
İndi şərab lazım özümə gələm.

O qədər içəm ki, gərək, qəbrini

Şərab ağzınacan doldura bilə.

 

Mən onu quyunun dibinə atdım,
Sonra da üstünə  tulladım onun,
Nə qədər daş-çınqıl yaxında tapdım,

Unuda biləydim kaş kii, mən bunu!
Təmiz məhəbbətin andı naminə,

Həmişə onunla bağlıyıq axı.

Barışıb mehriban olmağa yenə,

Necə ömrümüzün gözəl məst çağı,

 

Yalvarıb mən ondan görüş istədim,
Axşam toranında, yol qırağında.

Gəldi də! Ah, necə o, gicbəsərdi!

Başxarablığı var elə hamıda!

 

Heç dəyişməmişdi, yenə gözəldi
Hərçənd yorğun idi! Sevirdim hələ,
Onu həddən artıq, buna görə də

Sən gəl bu həyatı dedim tərk elə.

 

Heç kim başa düşməz  məni. Bir nəfər,
Bu qədər içkili kütün içindən,

Arzu edərdimi nəhs gecələr,
Yarada biləydi şərabdan kəfən?

 

Dəmirdən düzələn sanki maşındır,

Dişbatmaz, duyğusuz rəzil bu kütlə,

Heç zaman, nə yayda, nə də ki, qışda,

Bilməyib həqiqi nədir eşq hələ,

 

Bütün qara cadu, cazibəsiylə,

Cəhənnəm təlaşlı mərasimiylə,

Göz yaşıyla, zəhər piyaləsiylə,

Zəncir cingiltisi, sümük səsiylə!

 

  • İndi həm azadam, həm də təkəm mən,

Axşam vuram gərək meyidinəcən.

Vicdan əzabı və qorxu bilmədən,
Özümü torpağa sərərəm gecə.

 

Və yerdə it kimi yatıb qalaram,
Bəlkə bir araba ağır təkərli,
Harasa daş-kəsək, çınqıl aparan,
Qudurğan bir furqon ya da keçərkən,

 

Ya mənim günahkar başımı əzər,

Ya da düz ortamdan bölər o məni.

Gülürəm Tanrıya, həm də İblisə,

Müqəddəs sayılan nə var həmçinin.

İlk dəfə 1848-ci ilin noyabrında çap olunub

Fransızcadan tərcümə

20-21. 05.2018

Samara