OSİP MANDELŞTAM. «BİR KAĞIZ SÜKUTU MƏNZİLİ ALIB…»

мандельштам.jpg

OSİP MANDELŞTAM

          MƏNZİL

   Квартира тиха как бумага…

 

Bir kağız sükütu mənzili alıb,

Bər-bəzəksiz, sadədir.

Batareyaların borularıyla,

Su pıqqıldayıb gedir.

 

Donub qurbağa tək durub telefon

Şələ-şülə qaydada.

Gözə dəyən nə var Nuh əyyamından

Qalıb, ürək dağlayar.

 

Xaraba divar da elə bil yuxa,

Hara qaçıb gedəsən?

Gic kimi darağı  ağzıma sıxıb,

Gərək çalam kiməsə.

 

Həyasız komsomol təşkilatından,

Tələbə nəğməsindən.

Partada əyləşən cəlladlara da,

Cikkildəmək öyrədəm.

 

Pay kitablarıdır oxuduqlarım,
Dinlərəm çıxışları.

Kolxoz bəyi yatır xumarlanaraq,

Mən də layla çalıram.

 

Hansısa plakat, şüar yaradan,

Kolxoz yununu didən.

Ya da mürəkkəbə qan qarışdıran,
Düşəydi belə dərdə.

 

“Təmizləmələr”də duz tək əriyən

Şərəfli adamsatan,

Arvad-uşağını yedirən, yeyən,

Baş tapar bu hoqqadan.

 

Və gör hər eyhamda sancan, ağrıdan,

Gizlənb nə qədər kin.

Nekrasov çəkici vurub burada,
Bütün mıxları sanki.

 

 

Çeşməsi yerinə İpokrenanın,

Qədim qorxu axını,

Qoy dolsun xaltura divarlarına,

Bu xaraba daxmanın.

 

Noyabr 1933

Ruscadan tərcümə

21-22 oktyabr 2017

Samara

Реклама

OSİP MANDELŞTAM. «SAYRIŞAN SURƏTİN İTDİ DUMANDA…»

MANDELSHTAM.jpg

OSİP MANDELŞTAM

                 (1891-1938)

                     Образ твой мучительный и зыбкий…

 

Sayrışan surətin itdi dumanda,

Əzabındı gördüyüm.

Çaşaraq “İlahi!” dedim bir anda,

Bilmirəm niyə dedim.

 

İri quş sayağı çıxıb sinəmdən.
Uçdu tanrının adı.

Laybalay dumanlar burulur öndə,

Boş qəfəssə arxada.

1912

Ruscadan tərcümə

20.10.2017

OSİP MANDELŞTAM. MƏTBƏXDƏ OTURAQ…

     OSİP MANDELŞTAM

                           (1891-1938)

                    Мы с тобой на кухне посидим,

                   Сладко пахнет белый керосин.

 

 

Mətbəxdə oturaq, baş-başa verək,

Kerosin ətrini sinəyə çəkək.

 

 Kömbə çörək də var,  iti bıçaq da,
Doldur primusu qapağınacan.

 

Ya da kəndir gətir yekə bir topa,

Gecə səhərəcən səbət toxuyaq.

 

Sonra da vağzala çıxıb gedək ki,

Axtaran olsa da, tapmasın heç kim.

 

Yanvar 1931

Ruscadan tərcümə

08.11. 16

 

 

Osip MANDELŞTAM. Hələ ölməmisən…

 

Пока не умер ты, пока ты не один…

 

Hələ ölməmisən, tək də deyilsən,

Kasıb rəfiqənlə səni nə qədər,

Səni sevindirər toran və leysan,
Bir də əzəmətli geniş düzənlər.

 

Parlaq, əzəmətli kasıblıqda da,

Sən arxayın dolan, kefini pozma.

Eləcə günlərin xeyri Tanrıda,

O, iş nəğməsini günaha yazmaz.

 

Zavallı o kəs ki, kölgəsi sayaq,

Hürüşdən diksinər, küləkdən əsər.

Və kasıb o kəs ki, özü ölüvay,

Kölgəyə əl açıb sədəqə istər.

 

15-16 yanvar 1937

Ruscadan tərcümə

13-20 noyabr 2014 Samara

  Osip MANDELŞTAM. Qozbel Tiflis mənim yuxuma girir…

 

                   Мне горбатый Тифлис снится…

 

Qozbel Tiflis mənim yuxuma girir,

Sazandar ahıyla titrəyir ürək.
Körpünün üstündə qələbəlikdir,

Sərilib elə bil şəhər xalça tək,
Şirin zümzüməylə Kür axıb gedir.

 

Kürün qırağında neçə dükan var,

Çaxırı içməli, plovu ləziz.

Qırmızı yanaqlı cəld dükançılar

Dolu stəkanla qarşına çıxar,

Dükana baş çəkən hər qonaq əziz.

 

Qatı Kaxetiya çaxıırı məncə,

Sərin zirzəmidə yaxşı içilir.

Oturun arxayın, gecə keçincə,

İçin ikilikdə, için doyunca,
Təklikdə içməksə məsləhət deyil.

 

Orda bir balaca dükanda hökmən,

Yekə bir yalançı səni həriflər.

“Tilani” çaxırı ondan istəsən,

Tiflis dumanlara bürünüb gedər,

Çaxır şüşəsində sən də itərsən.

 

Bəlkə qocalıq da düşür insana,

Qoçunsa ləzzəti quzuluğunda.

Qızarır, közərir, göydə ay yanır,

Qarışıb şırabın al dumanına,

Kababın tüstüsü yetir buluda.

 

1920,  1927,  1935

Ruscadan tərcümə

12-13 noyabr 2014 Samara

 

  Osip MANDELŞTAM. LÜTERAN

 

Я на прогулке похороны встретил…

 

Bazar günü kirkə həndəvərində,

Dəfn mərasumi çıxdı önümə.

Fikirli olsam da ötəri gördüm

Təlaşlı qəmini ötürənlərin.

 

Çatmırdı yad dildə danışılanlar

İncə qoşqudasa zərif parıltı.

Astaca-astaca təmiz və hamar,

Yolu dindirirdi nalları atın.

 

Karetanın incə toranlığına,

Soxulub, yayılıb məkrli kədər.

Kimsə yaxasına qızılgül taxıb

Nə yaş axıdılar, nə söz deyilər.


Getdi əcnəbilər qara sırayla,
Piyada xanımlar gözləri nəmli.

Duvaqlar dalında yanaqlar yanır,

Cənazə inamla gedir irəli.

 

Kim idin bilmirəm mərhum lüteran,
Səni tez və sadə dəfn elədilər.

Vardı neçə gözdə kədərli duman,

Astaca dinirdi kilsədə zənglər.

 

Düşündüm: yersizdir burda təmtəraq,

Biz nəbi ya sələf deyilik axı.

Qiyamət gününə biz inanmırıq,

Şam kimi yanırıq günorta çağı.

 

1912

 

tərcümə 17.09. 2014 Samara

Osip MANDELŞTAM. YƏHUDİ MAESTRO ALEKSANDR QERTSEVİÇ…

MANDELSHTAM.jpg

Жил еврейский музыкант…

 

Yəhudi maestro,

Aleksandr Qertseviç,

Şuberti xırdalardı,

Almaz dənəsi kimi.

 

Can qoyub öyrəndiyi,

Ölməz bir sonatanı.

Çalırdı gecə-gündüz,

Şirin, ürəyə yatan.

 

Aleksandr Qertseviç,

Qaranlıqmı küçədə?

Aleksandr Qəlbeviç,

Qəm yemə! Bu heç nədir!

 

Qar xırıldar hələ ki –

Gözəl italyan qızı,

Uçsun gümüş kirşədə,

Şubertin arxasınca.

 

Bu mavi musiqiylə,

Ölümdən nə çəkinmək?

Sonra bizi geysinlər,

Şeytanın papışı tək…

 

Aleksandr Qertseviç,

Hər şey çoxdan yazılmış.
Aleksandr Skertseviç,

Boşla! Nə din, nə danış!

 

27 mart 1931

tərcümə: 16.09. 2014 Samara

 

 

Osip Mandelştam. BU NƏMİŞ TORPAĞA BƏNZƏR ELƏ QADINLAR VAR…

MANDELSHTAM

Есть женщины сырой земле родные…

 

Bu nəmiş torpağa bənzər elə qadınlar var,

Sanki hər addımından onların hönkürtü qopar.

Zühur edənlərə yoldaşlıq, həm ölənləri də,

Salalamlamaqır onların əzəl qəza-qədəri.

Həm nəvaziş tələbi onlara cinayətdir,

Həm atıb onları getmək əsil məşəqqətdir.

Bu gün mələk, sabah onlar məzarda yem qurda,

Daha bir gün keçər – yaxın-uzaq unudar…

Gülllər ölməz, başımız üstdə səma yekbirdir,

Bütün nə baş verəcəksə — bu, gümandır, vəddir…

4 may 1937

tərcümə: 13-14 sentyabr 2014 Samara

O. MANDELŞTAM. «ƏSİR ALSAYDI MƏNİ DÜŞMƏNLƏR…»

OSİP MANDELŞTAM

                                      Если бы меня наши враги взяли…

 

Əsir alsaydı məni düşmənlər,

Məni dindirməsəydi bir insan.

Və alınsaydı nəyim varsa əgər,

Qapı açmaq, nəfəs almaq qadağan.

Demək olmaz da bu varlıq qalacaq,

Hökm edən, hökm verən xalq olacaq.

Vəhşi heyvan kimi tutulsaydım,

Yeməyim torpağa atılsaydı –

Susmaram mən, dözərəm ağrıya da,

Edərəm bildiyim-bacardığımı.

Divarın zəngini mən yellədərək,

Bu qatı zülməti yarıb gedərək,

Səsimə bircə sürü vəl qoşaraq,

Kotan tək işlədərəm qollarımı.

Dərinliyində qaraqul gecənin,

Qara torpaqdan od saçar neçə göz.

Qoşunu üstə gözlərin düşərəm,

Salıb bütün barın ağırlığını.

Və mənim andımı dünya eşidər.

Və gələr odlu illərin qatarı,

Qasırğa tək əsər-coşar Lenin.

Və cavan torpağı gəzib oyadar,

Yenə Stalin həyatı, beyni.

 

                fevral 1937

Tərcümə: 8-10 sentyabr 2014 Samara

YUYUNURDUM GECƏ HƏYƏTDƏ…

Osip MANDELŞTAM

Yuyunurdum gecə həyətdə

səma,

Parlayırdı kobud ulduzlarla.

Balta ağzında necə duz işarar,

Çəlləyi örtdü şaxta buzlarla.

 

Qapı-baca qıfıllanıb bərk-bərk,

Və ədalət kimi sərtdir torpaq.

Bu ağ kətandakı həqiqət tək,

Biz təmiz mənbəyi çətin ki tapaq.

 

Ulduzu duz tək əridir çəllək,

Daha artıq qaralır su donaraq.

Dərd – nəmək – şor, ölüm – təmiz, gül tək,

Daha doğru, daha qorxunc torpaq.

 

tərc.: 20 noyabr 1987, Samara