Osip MANDELŞTAM. AYYA-SOFİYA

MANDELSHTAM

Burda dayanmağı, Ayya Sofiya,
Xalqlara, çarlara buyurdu Tanrı!

Axı sənin qübbən, görənlər deyir,
Zəncirlə göylərə sanki bağlanır.

 

 

Örnək götürülür Yustiniandan –

Efesli Diana  verdi izin ki,

Yüz yeddi göy mərmər sütunu onda,
Özgə tanrılara xidmətə getsin.

 

 

Fikri, ruhu uca, səxavətli həm —
Tikənin nə idi niyyəti dəqiq,

Apsidı, eksedri sıralayan dəm,
Göstərib onlarla şərqi və qərbi?

 
Gözəldir günəşlə yuyunan diyar,

Və qırx pəncərədə işıq cəlalı.

Qübbə altdasa dörd ali mələk var

Yelkənlər üstündə  — baxan sarsılır.

 

 

 

Bu nüdrik səmavi möhtəşəm bina,
Adlar əsrləri, xalqları adlar.

Necə serafimlər hönkürə, yenə,
Günbəzin qızılı nizamı qalar.

1912

Ruscadan tərcümə

15.04. 2020, Samara

 

Айя-София
Айя-София,- здесь остановиться
Судил Господь народам и царям!
Ведь купол твой, по слову очевидца,
Как на цепи, подвешен к небесам.

И всем векам — пример Юстиниана,
Когда похитить для чужих богов
Позволила эфесская Диана
Сто семь зеленых мраморных столбов.

 
Но что же думал твой строитель щедрый,
Когда, душой и помыслом высок,
Расположил апсиды и экседры,
Им указав на запад и восток?

 

Прекрасен край, купающийся в мире,
И сорок окон — света торжество.
На парусах, под куполом, четыре
Архангела — прекраснее всего.

 

И мудрое сферическое зданье
Народы и века переживет,
И серафимов гулкое рыданье
Не покоробит темных позолот.

O. MANEDLŞTAMIN BİR ŞEİRİNİN İKİ TƏRCÜMƏSİ

MANDELSHTAM

OSİP MANDELŞTAM

                        Мы с тобой на кухне посидим,

                     Сладко пахнет белый керосин.

Oturarıq biz mətbəxdə sənlə,

Şirin iyi var kerosinin də.

 

 

Bu – kömbə çörək, bu – iti bıçaq,
Primusu da yaxşı sazlayaq.

 

Ciyə yığ gətir ya da bir taya,
Səhərə qədər səbət toxuyaq.

 

Vağzala gedək sabah obaşdan,
Tapa bilməsin bizi bir adam.

 

yanvar 1931

Ruscadan tərcümə

  1. 02. 2019

 

OSİP MANDELŞTAM

                           (1891-1938)

                    Мы с тобой на кухне посидим,

                   Сладко пахнет белый керосин.

 

Mətbəxdə oturaq, baş-başa verək,

Kerosin ətrini sinəyə çəkək.

 

 Kömbə çörək də var,  iti bıçaq da,
Doldur primusu qapağınacan.

 

Ya da kəndir gətir yekə bir topa,

Gecə səhərəcən səbət toxuyaq.

 

Sonra da vağzala çıxıb gedək ki,

Axtaran olsa da, tapmasın heç kim.

 

Yanvar 1931

Ruscadan tərcümə

08.11. 16

OSİP MANDELŞTAM. «BİR KAĞIZ SÜKUTU MƏNZİLİ ALIB…»

мандельштам.jpg

OSİP MANDELŞTAM

          MƏNZİL

   Квартира тиха как бумага…

 

Bir kağız sükütu mənzili alıb,

Bər-bəzəksiz, sadədir.

Batareyaların borularıyla,

Su pıqqıldayıb gedir.

 

Donub qurbağa tək durub telefon

Şələ-şülə qaydada.

Gözə dəyən nə var Nuh əyyamından

Qalıb, ürək dağlayar.

 

Xaraba divar da elə bil yuxa,

Hara qaçıb gedəsən?

Gic kimi darağı  ağzıma sıxıb,

Gərək çalam kiməsə.

 

Həyasız komsomol təşkilatından,

Tələbə nəğməsindən.

Partada əyləşən cəlladlara da,

Cikkildəmək öyrədəm.

 

Pay kitablarıdır oxuduqlarım,
Dinlərəm çıxışları.

Kolxoz bəyi yatır xumarlanaraq,

Mən də layla çalıram.

 

Hansısa plakat, şüar yaradan,

Kolxoz yununu didən.

Ya da mürəkkəbə qan qarışdıran,
Düşəydi belə dərdə.

 

“Təmizləmələr”də duz tək əriyən

Şərəfli adamsatan,

Arvad-uşağını yedirən, yeyən,

Baş tapar bu hoqqadan.

 

Və gör hər eyhamda sancan, ağrıdan,

Gizlənb nə qədər kin.

Nekrasov çəkici vurub burada,
Bütün mıxları sanki.

 

 

Çeşməsi yerinə İpokrenanın,

Qədim qorxu axını,

Qoy dolsun xaltura divarlarına,

Bu xaraba daxmanın.

 

Noyabr 1933

Ruscadan tərcümə

21-22 oktyabr 2017

Samara

OSİP MANDELŞTAM. «SAYRIŞAN SURƏTİN İTDİ DUMANDA…»

MANDELSHTAM.jpg

OSİP MANDELŞTAM

                 (1891-1938)

                     Образ твой мучительный и зыбкий…

 

Sayrışan surətin itdi dumanda,

Əzabındı gördüyüm.

Çaşaraq “İlahi!” dedim bir anda,

Bilmirəm niyə dedim.

 

İri quş sayağı çıxıb sinəmdən.
Uçdu tanrının adı.

Laybalay dumanlar burulur öndə,

Boş qəfəssə arxada.

1912

Ruscadan tərcümə

20.10.2017

OSİP MANDELŞTAM. MƏTBƏXDƏ OTURAQ…

     OSİP MANDELŞTAM

                           (1891-1938)

                    Мы с тобой на кухне посидим,

                   Сладко пахнет белый керосин.

 

 

Mətbəxdə oturaq, baş-başa verək,

Kerosin ətrini sinəyə çəkək.

 

 Kömbə çörək də var,  iti bıçaq da,
Doldur primusu qapağınacan.

 

Ya da kəndir gətir yekə bir topa,

Gecə səhərəcən səbət toxuyaq.

 

Sonra da vağzala çıxıb gedək ki,

Axtaran olsa da, tapmasın heç kim.

 

Yanvar 1931

Ruscadan tərcümə

08.11. 16

 

 

Osip MANDELŞTAM. Hələ ölməmisən…

 

Пока не умер ты, пока ты не один…

 

Hələ ölməmisən, tək də deyilsən,

Kasıb rəfiqənlə səni nə qədər,

Səni sevindirər toran və leysan,
Bir də əzəmətli geniş düzənlər.

 

Parlaq, əzəmətli kasıblıqda da,

Sən arxayın dolan, kefini pozma.

Eləcə günlərin xeyri Tanrıda,

O, iş nəğməsini günaha yazmaz.

 

Zavallı o kəs ki, kölgəsi sayaq,

Hürüşdən diksinər, küləkdən əsər.

Və kasıb o kəs ki, özü ölüvay,

Kölgəyə əl açıb sədəqə istər.

 

15-16 yanvar 1937

Ruscadan tərcümə

13-20 noyabr 2014 Samara

  Osip MANDELŞTAM. Qozbel Tiflis mənim yuxuma girir…

 

                   Мне горбатый Тифлис снится…

 

Qozbel Tiflis mənim yuxuma girir,

Sazandar ahıyla titrəyir ürək.
Körpünün üstündə qələbəlikdir,

Sərilib elə bil şəhər xalça tək,
Şirin zümzüməylə Kür axıb gedir.

 

Kürün qırağında neçə dükan var,

Çaxırı içməli, plovu ləziz.

Qırmızı yanaqlı cəld dükançılar

Dolu stəkanla qarşına çıxar,

Dükana baş çəkən hər qonaq əziz.

 

Qatı Kaxetiya çaxıırı məncə,

Sərin zirzəmidə yaxşı içilir.

Oturun arxayın, gecə keçincə,

İçin ikilikdə, için doyunca,
Təklikdə içməksə məsləhət deyil.

 

Orda bir balaca dükanda hökmən,

Yekə bir yalançı səni həriflər.

“Tilani” çaxırı ondan istəsən,

Tiflis dumanlara bürünüb gedər,

Çaxır şüşəsində sən də itərsən.

 

Bəlkə qocalıq da düşür insana,

Qoçunsa ləzzəti quzuluğunda.

Qızarır, közərir, göydə ay yanır,

Qarışıb şırabın al dumanına,

Kababın tüstüsü yetir buluda.

 

1920,  1927,  1935

Ruscadan tərcümə

12-13 noyabr 2014 Samara

 

  Osip MANDELŞTAM. LÜTERAN

 

Я на прогулке похороны встретил…

 

Bazar günü kirkə həndəvərində,

Dəfn mərasumi çıxdı önümə.

Fikirli olsam da ötəri gördüm

Təlaşlı qəmini ötürənlərin.

 

Çatmırdı yad dildə danışılanlar

İncə qoşqudasa zərif parıltı.

Astaca-astaca təmiz və hamar,

Yolu dindirirdi nalları atın.

 

Karetanın incə toranlığına,

Soxulub, yayılıb məkrli kədər.

Kimsə yaxasına qızılgül taxıb

Nə yaş axıdılar, nə söz deyilər.


Getdi əcnəbilər qara sırayla,
Piyada xanımlar gözləri nəmli.

Duvaqlar dalında yanaqlar yanır,

Cənazə inamla gedir irəli.

 

Kim idin bilmirəm mərhum lüteran,
Səni tez və sadə dəfn elədilər.

Vardı neçə gözdə kədərli duman,

Astaca dinirdi kilsədə zənglər.

 

Düşündüm: yersizdir burda təmtəraq,

Biz nəbi ya sələf deyilik axı.

Qiyamət gününə biz inanmırıq,

Şam kimi yanırıq günorta çağı.

 

1912

 

tərcümə 17.09. 2014 Samara

Osip MANDELŞTAM. YƏHUDİ MAESTRO ALEKSANDR QERTSEVİÇ…

MANDELSHTAM.jpg

Жил еврейский музыкант…

 

Yəhudi maestro,

Aleksandr Qertseviç,

Şuberti xırdalardı,

Almaz dənəsi kimi.

 

Can qoyub öyrəndiyi,

Ölməz bir sonatanı.

Çalırdı gecə-gündüz,

Şirin, ürəyə yatan.

 

Aleksandr Qertseviç,

Qaranlıqmı küçədə?

Aleksandr Qəlbeviç,

Qəm yemə! Bu heç nədir!

 

Qar xırıldar hələ ki –

Gözəl italyan qızı,

Uçsun gümüş kirşədə,

Şubertin arxasınca.

 

Bu mavi musiqiylə,

Ölümdən nə çəkinmək?

Sonra bizi geysinlər,

Şeytanın papışı tək…

 

Aleksandr Qertseviç,

Hər şey çoxdan yazılmış.
Aleksandr Skertseviç,

Boşla! Nə din, nə danış!

 

27 mart 1931

tərcümə: 16.09. 2014 Samara

 

 

Osip Mandelştam. BU NƏMİŞ TORPAĞA BƏNZƏR ELƏ QADINLAR VAR…

MANDELSHTAM

Есть женщины сырой земле родные…

 

Bu nəmiş torpağa bənzər elə qadınlar var,

Sanki hər addımından onların hönkürtü qopar.

Zühur edənlərə yoldaşlıq, həm ölənləri də,

Salalamlamaqır onların əzəl qəza-qədəri.

Həm nəvaziş tələbi onlara cinayətdir,

Həm atıb onları getmək əsil məşəqqətdir.

Bu gün mələk, sabah onlar məzarda yem qurda,

Daha bir gün keçər – yaxın-uzaq unudar…

Gülllər ölməz, başımız üstdə səma yekbirdir,

Bütün nə baş verəcəksə — bu, gümandır, vəddir…

4 may 1937

tərcümə: 13-14 sentyabr 2014 Samara