YUYUNURDUM GECƏ HƏYƏTDƏ…

Osip MANDELŞTAM

Yuyunurdum gecə həyətdə

səma,

Parlayırdı kobud ulduzlarla.

Balta ağzında necə duz işarar,

Çəlləyi örtdü şaxta buzlarla.

 

Qapı-baca qıfıllanıb bərk-bərk,

Və ədalət kimi sərtdir torpaq.

Bu ağ kətandakı həqiqət tək,

Biz təmiz mənbəyi çətin ki tapaq.

 

Ulduzu duz tək əridir çəllək,

Daha artıq qaralır su donaraq.

Dərd – nəmək – şor, ölüm – təmiz, gül tək,

Daha doğru, daha qorxunc torpaq.

 

tərc.: 20 noyabr 1987, Samara

Osip MANDELŞTAM. QOCA

 

 

Daha işıqlaşıb, dinir şeypur,

Yeddi olmuş saat.

Oyan, ey Verlenə oxşar qoca, dur,

İndi sənindir vaxt.

Yaşıl gözündə bu, biclikmi yağır

Ya uşaqlıq bəlkə.

Naxışlı dəsmalla türksayağı,

Bəzəmiş boynunu həm.

Küfrə uymuş, dinir, pıçıldayaraq,

Anlaşılmaz sözlər.

Niyyəti tövbədir, əvvəl ancaq,

Canı günah istər.

Fəhlədir görkəmi – peşman, yorğun,

Ya da məyus bədxərc.

İzi göz altda gecə yumruğunun,

Çiçəkləyir rəng-rəng.

Avazıyıb bədəsl arvadsa,

Qəzəbdən evdə bu vaxt! –

Qarşılanır söyüşlə kandarda,

Yenə sərxoş Sokrat!

 

 

Mandelştam. Arıq, ağ çiyinlərin…

Osip MANDELŞTAM

Твоим узким плечам под бичами краснеть…

 

 

Arıq ağ çiyinlərin qamçıdan qızarmalı,

Qamçıdan qızarmalı, şaxtadan közərməli.

 

Xırda uşaq əllərin ağır ütü çəkməli,

Ağır ütü çəkməli, toxumalı tikməli.

 

Yalın gül ayaqların şüşə üstdə gəzməli,

Şüşə üstdə gəzməli, yoluna qan sızmalı.

 

Mənə qalan – səninçin qara şam kimi yanmaq,

Qara şam kimi yanmaq, dilsiz dözüb dayanmaq.

 

Fevral 1934

Tərc.: 26.12.2012

ÇÖRƏK ZƏHƏRLİ, HAVA TÜND, KƏSİF…

                                           Osip MANDELŞTAM

Отравлен хлеб, воздух выпит

Çörək zəhərli, hava tünd, kəsif

Asan işdirmi sağaltmaq yaranı!

Bəlkə heç Misrə satılmış Yusif,

Belə qüssəylə üzməmişdi canı.

 

Gecə ulduzlu, yol gedir bədəvi,

Dərin xəyala at belində dalır.

Qanlı çağlar ki ötübdür əbədi,

Bədəvi qoşduğu dastanda qalar.

 

Çox elə fəhm istəmir biləsən,

Oxluğu kim itirdi qumlarda.

Kim at dəyişdi,  — indi hadisələr,

Çıxır artıq üzə dumanlardan.

 

Və əgər nəğməni oxutsa həvəs

Və, nəhayət, nəfəs haqdansa.

Dağıdar hər şeyi – bunlar itməz:

Bir müğənni və bir ulduzlu səma.

1913

 

tərc.: 21.10.1987

Uşaq kitabları oxumaq ancaq…

Osip MANDELŞTAM

Только детские книги читать…

 

Uşaq kitabları oxumaq ancaq,

Uşaq xəyalları süsləmək gərək.

Böyük olan nə var – uzağa qovmaq,

Dərin dərd içindən qalxmaq, dirilmək.

 

Məni usandırdı canımdan həyat,

Daha heç nəyini istəmirəm mən.

Kasıb torpağımı sevirəm fəqət,

Başqa torpaqları görmədiyimdən.

 

Mənəm uzaq bağda o uzaq çağlar,

Taxta yelləncəkdə yellənən oğlan.

Və tutqun küknarlar qalxıb ucalar,

Xumar yaddaşımın dumanlarından.

YAŞARIQ ÖLKƏDƏN XƏBƏRSİZ TƏK…

Osip MANDELŞTAM

                                           Мы живем, под собою не чуя страны

Yaşarıq ölkədən xəbərsiz tək,

Səsimiz aşmaz on addım da ha biz nitq deyək.

Harda söhbət açılarsa, yarıda,

Salınar tezcə Kreml dağlısı o yerdə yada.

Ətli barmaqları qurd tək yağlı,

Hər sözü pudluq daş – düz və ağır.

Tarakan gözləri hırıltılıdır,

Həmişə quncları parıltılıdır.

Sürü tək dövrəsində boşdamarlı rəhbərlər,

Yarıadamların o, xidmətiylə bəhrələnər.

Miyoldayan, fit çalan, sızlayanlar var,

Tək o guppuldadar, vurar, aşırar.

Verir o, nal kimi, fərman dalınca fərmanı,

Gözü kiminsə nallanır, kimin qaşı, kimin alnı.

Hər ölüm hökmünü o, hökmən hoqqa tək çıxarır,

Osetin mənşəli, meydan yaxalı.

 

noyabr 1933

 

DAHA YÜKSƏK, DAHA NƏCİB NƏSİL NAMİNƏ MƏN

Osip MANDELŞTAM  

За гремучую доблесть грядущих веков                                                                                          

Daha yüksək, daha nəcib nəsil naminə mən,

Şərəfi, şanı naminə gələcək əsrlərin.

Həm itirdim şərəfi, düşdüm uzaq həm kefdən,

Ulular məclisində badədən həm çıxdı əlim.

 

Atılır əsr-qurdbasan mənim çiyinlərimə,

Mənimsə qurd qanı deyil damarlarımdan axan.

Bürkülü-odlu kürkünün Sibir çöllərinin,

Bir papaq tək məni bas, yaxşı olar, qoltuğuna.

 

Ki, gözümdən bu şərəfsizlər həm uzaqlaşsın,

Görməyim həm zaman keçir qanda büdrəyərək.

Mavi xəzlər bütün gecə önümdə sayrışsın,

Mənə ilkin və saf gözəlliyini göstərərək.

 

Apar məni Yenisey vadisində at gecəyə,

Apar, o yerdə ki, şamlar uzanır ulduzacan.

Damarlarımdan axan çünki deyil qurd qanı və,

Məni bərabərim, həmcinsim öldürər ancaq.

 

17-28 mart 1931

tərc.: 19.06 – 22.11.87.