Архивы

ZAMANIN SUALI: RAMİZ RÖVŞƏNİN ƏLİ NİYƏ DARIXIR?

RAMIZ 1.jpg

Bu yaxınlarda Ramiz Rövşənin “Darıxır” şeirini oxuyub elə sarsıldım ki, istədim adımı dəyişib Mirzə Zəlil qoyam, çünki bu qüdrətdə şeirdən xəbəri olmayan insan təkcə əlil deyil, həm də zəlildir.

Şeirin hər misrasını oxuduqca gözümün yaşı sel kimi axdı, iki-üç yerdə özümü saxlaya bilməyib hönkür-hönkür elə ağladım ki, uşaqların anası acıqlı-acıqlı gözümün içinə baxıb dedi: “Yenə o zəhrmarı harda içib gəldin? Aşnalarınla gülə-gülə içirsən, evə gəlib yas qurursan!”

And-aman elədim ki, içməmişəm, məni ağladan şeirdir. İnansın deyə, ucadan oxudum. Ancaq arvadın gözündən bir gilə yaş çıxmadı. Qız vaxtı hind kinosuna baxan kimi ağlardı, elə ona aldanıb aldım…

Hə, qayıdaq Ramiz Rövşənin şeirnə. Arvadı çox da qınamıram, bu şeir riyazi ağıllı, məntiqli, Eynşteyn nəzəriyyəsini Bakı-Sumqayıt marşrutu kimi əzbər bilən oxucu istəyir.

“Cibimdə əlim darıxır…”

Ondan başlayaq ki, bu misra Azərbaycan ədəbiyyatında təzə sözdür.  Bəlkə əl qabaqlar da darıxıb. Ancaq əlin cibdə darıxmağını Füzuli, Nəsimi, Vaqif kimi əjdahalarımız bilməyiblər. Çünki onların vaxtında indiki şalvar-pencəklər, gödəkçələr, plaşlar, paltolar olmayıb. Düzü, mən nə qədər çalışdımsa, Nəsimini ya Füzulini əli cibimdə təsəvvür edə bilmədim. Onlar ələrini qurşaqlarına qoyardılar. Əli cibində insan- yeni insandır, hətta gələcəyin insanıdır, Qoqolun Puşkin haqqında dediyi sözlərdən istifadə etsək, əlini cibinə qoymuş Ramiz Rövşən iki yüz il sonranın azərbaycanlısıdır.

Hə, şair əlini qoyub cibinə, əl də darıxır…

Biz də əıimizi cibimizə qoyuruq, Mirzə Əlilin əli küçədə həmişə cibində olur, çünki bədbət Mirzə Əlil soyuq Rusiyada yaşayır. Ancaq Mirzə Əlil şair deyil, Mirzə Əlil öz doğma əlinin darıxdığını duymur.

Şeir son dərəcə emosional olduğu qədər intellektualdır da. Hər misra oxucuda yüzlərlə suallar doğurur.

Şair əlini hansı cibinə qoyub? Şalvarının dal cibinə ya pencəyinin qoltuq cibinə?

Şairin əli bütün ciblərdəmi darıxır ya konkret cibdə?

Bəlkə şairin cibində pul yoxdur, ona görə əli darıxır? Bu şeiri İlham Əliyevə çatdırıblarmı?

“Ağzımda dilim darıxır”.

Yüz illər ərzində şairlərimiz iddia ediblər ki, guya dil ağızda yanar. Bu iddianın həqiqətə uyğun olmadığını akademik Ramiz Mehdiyev sübut edib. Məsələnin dərin elmi təhlilini vermiş akademik yazır ki, ağız sulu olan yerdir, ona görə dil yanmaz. Bəlkə də akademikin bu tədqiqatı Ramiz Rövşənin yaradıcılığına təsir edib. Şair ağıza dərin poetik nəzər salır, dili incəliklərinə qədər öyrəniur, dilçəyi də gözdən qaçırmır və bu nəticəyə gəlir ki, “dil darıxır”.

Şübhə yoxdur ki, bu poetik kəşf Azərbaycanda tibb elminə də təsir göstərəcək, dilin profilaktikası ilə məşğul olan yeni sahə yaranacaq. Məlum məsələdir ki, Azərbaycanda bir milyondan çox şair var, yəqin ki, əksəriyyətinin dili ağzında darıxır, özlərinin isə xəbəri yoxdur.

Ramiz Rövşənin şeirində incə eyhamlar var ki, hazırlıqsız oxucuya dərhal çatmaya da bilər.

“Darıxır qabım-qaşığım”.

Bu, hökumətə yönəlməyibmi? Qab-qaşıq nə vaxt darıxar? İstifadə edilməyəndə! Yəni Şair (böyük hərflə!) eyham vurur ki, qıtlıqdır, prezident təqaüdü çatmır, qazan asa bilmirəm! Və bunu Füzuli kimi kobud şəkildə, şikayətnamə yazmaqla bildirmir, incə şeirlə çatdırır.

“Darıxır yorğan-döşəyim”.

Bu misra göstərir ki, şair tez-tez ayrı yerdə gecələyir, evə gəlmir, bəlkə vağzalda yatır, bəlkə hamamda, bəlkə bir gözəl xanımın mülkündə… Yoxsa yorğan-döşək niyə darıxmalıdır ki? Şairin müxtəlif yerlərdə gecələməyi isə onun pozğunluğundan deyil, həyatı öyrənmək arzusundan doğur!

 

“Yoluma qızlar çıxsalar,
Gülüb üzümə baxsalar,
Yaxama bir gül taxsalar,
Yaxamda gülüm darıxır”.
Bu bənddən görünür ki, şair ayağını evdən qırağa qoyan kimi yoluna qızlar çıxırlar və gülüb üzünə baxırlar. Əlbəttə, şair olmayan insan deyərdi ki, “üzümə baxıb gülürlər”. Ancaq şeir ali sənətdir, şeirdə qızlar əvvəl gülürlər, sonra güldükləri adamın üzünə baxırlar. Belə şeyləri başa düşməyən vəhşi insanlar çoxdur. Yadımdadır, bir cavan oğlan keçəndə yol qırağında oturmuş qız-gəlin güldü. Oğlan dayanıb nə desə yaxşıdır: “Nəyimə gülürsünüz? Bəlkə ağım açıqdır?”

Ramiz Rövşənə də qızlar gülürlər, ancaq şair bilir ki, şalvarı qaydasındadır, çünki əllərini tez-tez cibinə salır… Bəli, bu qızlar gülürlər, sonra şairin yaxasına bir gül taxırlar…

Belə mahnı vardı: “Gül niyə verdin…” Cavanlıqda o qədər çaldırıb oynamışam ki… Sərxeyir Ərəstun məni saxlaya bilmirdi…

“Gül niyə verdin…”

İndi Ramiz Rövşən yaxasında gül gedir. Gül də darıxır… Niyə darıxır? Ah, vah… Gül niyə verdin… Gərək o qızlardan biri özü şairin yaxasına sancılaydı..

Nə gizlədim, şeirin bu yeri o qədər xoşuma gəldi ki, başladım zümzümə eləməyə.  “Yoluma qızlar çıxsalar…” Və uşaqların anası bunu eşidib elə dava saldı ki, şeirdən aldığım bütün kefi tökdü burnumdan…

Ah, arvad…

“Yoluma qızlar çıxsalar…”
Ah, cavanlıq…

Mirzə ƏLİL

24. 12. 2019

HEYDƏR ƏSƏDOVUN DƏNİZ AKADEMİYASINA REKTOR TƏYİN OLUNMAQLIĞI

Heydər_Əsədov

ƏLİYEV: Heydər, sən mənə həm ata kimisən, həm oğul kimi. Ona görə mən səni işsiz qoya bilmərəm. Səni bu gündən təyin edirəm Dəniz akademiyasına.

ƏSƏDOV: Əlahəzrət, ömrünüz uzun olsun, ancaq  mən ermənistanlıyam, Ermənistanda da dəniz yoxdur, mən heç üzməyi də bilmirəm. Sizdən ayıb olmasın, sudan qorxuram, vannaya da adamla girirəm, katibələr sağ olsunlar, tək qoymurlar…

ƏLİYEV: Oğul, mən səni dənizə göndərmirəm. Mən səni göndərirəm dənizin akademiyasına ki, orda tələbələrin üstündə gözün olsun. Tələbələrə keçmiş kənd təsərrüfatı nazirindən yaxşı nəzarətçi kim ola bilər?

ƏSƏDOV: Əlahəzrət, min faiz haqlısınız. Mən bu mal-qaradan sonra istənilən kontigentlə bacararam.

ƏLİYEV:  Get işlə, oğul. Orda sənə iki-üç adamlıq vanna da qoyduracam. İstəsən, üzmək də öyrənərsən…

 

 

EMİN MİLLİNİN DALQABAQ SABUNU

EMIN_MILLI

Məlumdur ki, biz azərbaycanlılarda sabun adı iki cürdür: paltar sabunu və əlüz sabunu. Paltar sabunuyla, əlbəttə, paltar yuyurlar. O ki qaldı əlüz sabununa, burda məsələ bir az dolaşıqdır. Necə yəni əlüz? Bəs bədənin qalan yerləri? Onların sabunu ayrıdır? Varsa, adı nədir…

Eşitdiyimə görə, çox insan var ki, indiyəcən lap hamamda sabunla əlini və üzünü yuyur, qalan yerlərini isə elə yavan-yavan yaxalayıb qurulanır…

Ona görə də bizim gözəl dilimizdə hansı bir yerəsə sabunsuz girmək ifadəsi var. Yəni bunu belə başa düşmək olar ki, həmin yerin sabunu yoxdur və məcbur olanda ya şeytan vadar edəndə elə sabunsuz girirsən…

Deyirlər ki, Qərbdə yaşayan gözəl jurnalist və siyasətçi Emin Milli bu məsələnin həlli ilə məşğuldur. Yəni cənab Emin orda sabun istehsalına başlayıb, özü də hər yerin sabunu ayrı: baş sabunu, ayaq sabunu, qabaq sabunu, türkün məsəli, dal sabunu…

Bu yaxınlarda Emin Milli Azərbaycana gəlmək və özü ilə qayırdığı sabunlardan bir kisə gətirmək fikrindədir. Özü də sabunun gözəlliyini, onunla hər deşiyə girməyin mümkün olduğunu Emin bəy şəxsən prezident İlham Əliyevə nümayiş etdirmək fikrindədir…

Tez gəl, ay Emin Milli. Bizim millətə bu dalqabaq sabunu çox lazımdır. Bizdə çox adam çox yerə girmək istəyir, girə bilmir, pərçim olub qalır…

Gəl, gətir o sabundan…

Mirzə ƏLİL

17.03. 19

Samara

ZABİT ABDALOV BLOQER MEHMANA:»ÖP, ANCAQ DİŞLƏMƏ, YOXSA YENƏ İŞ AÇARIQ…»

BLOQER MEHMAN.jpg

BLOQER MEHMAN: Gəl səni bir də öpüm, brat!

ZABİT ABDALOV: Öp, ancaq dişləmə, yoxsa yenə təzə cinayət işi açarıq… Ha-ha…

BLOQER MEHMAN: Ayə yox ey, dişləmək nədir, şirin-şirin öpəcəm səni…

ZABİT ABDAIOV: Ə, doğrudan, nə şirin öpüşün var… Elə bil baldı, şəkərdi… Əvvəldən bilməmişəm…

BLOQER MEHMAN: Ə, əvvəldən belə döyüıldü ha. Mən aclıq eləyəndən sonra o qədər şirin yoqurt yedim ki, dilim-dodağım belə şirinləşdi…

 

Mirzə Əlil

23. 01. 2019

Samara

CORAB

vodevil

Yeri: dükan

İştirakçılar: dükançı və alıcı, hər ikisi ahıl

 

Alıcı.(içəri girib öskürür) Sakaməleykim!

Dükançı. Ay salaməkeykim! Xoş görmüşük səni, qağa, qulluğunda olum!

Alıcı. Qulluq sahibi olasan. Corabın var?

Dükançı. Bu nə sözdür, ə? Necə yəni corabın var? Bu ayaqqabıları görürsən?

Alıcı. Görürəm, ay qağa, niyə görmürəm, kor deyiləm ha. Mən corab soruşdum.

Dükançı. Ə, corab nə sovxadır ki, o məndə tapılmaya?

Alıcı. Ə, sovxa niyə deyirsən coraba mən almamış…

Dükançı. Qağa, sənin şübhə etməyin məni yandırır ey! Başın haqqı, əgər bir gün eşidəsən ki, bazara qılça çəxıb, bil ki, mənim dükanımdadır. Gələrsən, peşkəş elərəm.

Alıcı. Ə, qılçanı neynirəm? Allaha şükür, özümünkülərə nə gəlib?

Dükançı. Allah qılçalarına qüvvət versin, qağa! Mən demədim ki, elə indi gəl al. Şeydir də, bilmirsən haçan gərək olur.

Alıcı. Qağa, sən məni lap dolaşdırdın. Mən səndən corab istədim…

Dükançı. Ə, corab nə matahdır ki, sən onu məndən istəyəsən. Götür ürəyin nə qədər istəyir. Qızırqanan kişi deyil.

Alıcı. Qağa, sənin bir çöpün də mənə lazım deyil.

Dükançı. Nə çöp, ə? Dükan sənə peşkəşdir, başın haqqı!

Alıcı. Ə, mənim alacağım bir cüt corabdır. Bu şoğərib üçün başa and içərlər?

Dükançı. Ə, istədiyimdən içirəm dana! Millətimsən, can-ciyərimsən. Səni görəndən ürəyim şan-şan olub ey!

Alıcı. Hörmətin artıq olsun!

Dükançı. Ə, bə nə bilmisən? İndi olmazdan bura bir erməni dığası gəlib çıxa, heç mən onun başına and içərəmmi?

Alıcı. Ə, ermənini niyə gətirib bura soxursan?

Dükançı. Ə, məsəl üçün deyirəm dana! Erməni burda nə qələt eləyir? İndi qəzadır, gəlib dükanıma baş soxsa, bilirsən mən ona neynərəm?

Alıcı. Neynərsən?

Dükançı. Ə, ecə neynərəm? O burdan sağ çıxmaz ki!

Alıcı. Yəni öldürərsən ermənini?

Dükançı. Necə öldürərsən, ə? Canını alaram!

Alıcı. Ağ eləmə, qağa, erməni öldürmək qoz qırmaq deyil.

Dükançı. Qağa, öldürməsəm də, ağzını cıraram. Buna yüz faiz arxayın ol.

Alıcı. Necə cırarsan, ey?

Dükançı. Kağız kimi, qağa. Gətirib qoyaram qulağının dibində.

Alıcı. Qağa, cırmağına bəlkə cırarsan, ey, ancaq sənə məlum olsun ki, Əlyof belə şeylərə protifdi.

Dükançı. Əlyof kimdi, ə? Mən Əlyof-zad tanımıram!

Alıcı. Necə Əlyofu tanımıram, ə? Heydər Əlyofu tanımırsan?

Dükançı. A kişi, əvvəldən adıynan deyəydin də. Əlyof nə çox. Neynək, qoy gəlsin o erməni bura. Başın haqqı, sağ çıxsa da, umsuq gedəcək mənim mağazamdan.

Alıcı. Qanmadım, qağa.

Dükançı. Yəni ki, mən mal satmayacam erməniyə. Çöpün özünü də.

Alıcı. Ə, pulunu verəcək dana. Niyə satmırsan?

Dükançı. Belə satmıram da, qağa! Bə qeyrətim yoxdu? Bə mən oğraşam? Bəlkə mən başıma şal bağlamışam? Başın haqqı, gətirib bütün erməni banglərinin pulunu, qızılını tökə bu dükana, bir ispiçkə də satmaram dığaya. Ə, nə şübhəli-şübhəli baxırsan? Bə inanmırsan?

Alıcı. Ə, niyə inanmıram, ə, kafir deyiləm ha.

Dükançı. Vallah, bu dükanın bi qara qəpik qiyməti yoxdu gözümdə. Həzrət Abbas haqqı, od vurub yandıram, ürəyim “uf” deməz.

Alıcı. Dükanı niyə yandırırsan, ə?

Dükançı. Ə, dükan mənimki deyil? İstərəm, yandıraram. İndi day Əliyof buna da protif çıxmayacaq ha!

Alıcı. Ə, Əlyofluq deyil ey. Hayıfdır dana. Min adamın bu dükandan ehtiyacı keçir. Biri elə mən. Bir cüt corabın məəttəliyəm.

Dükançı. Məəttəl niyə olursan, ə? Məttəl düşmənin olsun. Gör nə deyir ey…

Alıcı. Qağa, iş elə gətirib ki, bu gün ayaqqabıları yalın geymişəm. Ayaqlarım yaman narahatdır.

Dükançı. Ə, narahat niyə olursan? Otur dana! Otur bax burda. Otur ə, səndən artığı oturmayacaq ha.

Alıcı. Qağa, bir cüt corab…

Dükançı. Ə, corab nə zibildir onunçun qan qaraldasan. Dükan sənə peşkəşdir.

Alıcı. Qağa…

Dükançı. Ə, canım sənə qurbandı ey! Başın haqqı!

 

Mirzə ƏLİL

17. 09. 2001 Samara

AZƏRBAYCAN ŞAİRLƏRİ YARADICILIQ EZAMİYYƏTİNDƏ: BUDAPEŞT, TEŞT, TEŞT..

Sovet vaxtı sovet yazıçı və şairlərinin qabaqcıllarını xarici ölkələrə “yaradıcılıq ezamiyyətinə” göndərirdilər. Kapitalist ölkələrinə gedənlər o olkələrdən tənqidi əsərlər, sosialist ölkələrinə gedənlər tərifli əsərlər yazırdılar. Mənim yadımdadır ki, tez-tez xarici səfərlərdə olan Bəxtiyar Vahabzadə qayıdandan sonra bir şələ şeir çıxarırdı. Məsələn, Bəxtiyar Vahabzadə Qərbi Berlindədir. Baxır yanına-yörəsinə, hər şey ürək açan, gözəl, abad, yemək-içmək bol, mağazalarda dünyanın ən yaxşı paltarları. Bəxtiyar müəllim də alıb çamadanlarını dolıdurub. Ancaq narahatdır. Tənqid eləməyə bir şey tapmır. Birdən görür ki, ölü aparırlar. Yekə ağ mərasim maşınında. Aha! Maşının yanında üzünü-gözünü cıran, özünü maşının altına atmaq istəyən qohum-əqraba yoxdur!

Tabut gedir ağ avtomobildə,
Tabut gedir, ardınca gedən yox…

Hayıf deyil bizim sovet Azərbaycanı, oğul cənazəni qucaqlayır, deyir, ata, qoymaram gedəsən, getsən, mən də özümü atacam sənin yanınfa qəbrə…

Qırışmal elə dünən deyirdi ki, “qurumsaq haçandan zarıyır, ölmür…”

Bu, ayrıı söhbətdir. Bəxtiyar müəllim bir şələ ezamiyyət şeir yazdı, qərb cəmiyətininin atasını yandırdı, jurnalda çap eləyib pul aldı, sonra kitabında çıxarıb pul aldı…

Yadınıza salım ki, Bəxtiyar müəllim Qərbi Berlinə də xəzinə hesabına getmişdi…

İndi danışaq sosialist ölkələrinə gedənlərdən…

Azərbaycan sovet şairləri Macarıstandan ötrü ölürdülər, ölkənin mağazaları SSRİ — yə baxanda firavan idi, gedənlər satlıq mal da gətirə bilirdilər. Həm də… Burası yaşı 18-dən çox olanlar üçündür: Macarıstan Avstriya ilə qonşudur, ona görə də burda Avstriya telekanalları yaxşı tutulurdu. Gecələr kanalların bəzilərində erotik filmlər göstərilirdi. İni təsəvvür edin ki, Azərbaycan şairi keçən əsrin 70-ci illərinin ortalarında Budapeşt mehmanxanasında ikiqat olub erotik filmə baxır… Qayıdandan sonra o adam özü kinoteatra dönürdü, baxdığı erotik flmmlərin məzmununu şair yoldaşlarını başına yığıb danışırdı…

Bu bizə aid deyil… Şair yaradıcılıq ezamiyyətindədir. Qayıdandan sonra gərək tərifli şeirlər yaza. Birinci gərək ölkənin paytaxtına tutarlı bir şeir həsr oluna. Budapeştə. Bu şəhərin də şoğarib adına Azərbaycan dilində bir qafiyə tapılmır. Bircə söz var, o da “teşt”.

Budapeşt, budapeşt, qızıl teşt, gümüş teşt…

(Yox, ləyən, bardağ…)

Bunu, ya təxmimən bunu, səhv etmirəmsə, Musa Yaqub yazmışdı…

Əlbəttə, mən iddia eləmirəm ki, Musa Yaqub da Budapeşt mehmanxanasında erotik filmlərə baxıb. Allah eləməsin! Ola bilsin ki, gecə yerinə girəndə Musa müəlılim üç dəfə televizorun ekranına tüpürüb, sonra Leninin tam külliyatınının 39-cu ya 47-ci cildini açıb oxuya-oxuya elə kitab qucağında şirin yuxuya gedib…

Və gələndən sonra sosialist Macarıstanına bir şələ şeir həsr edib “Azərbaycan” jurnalından bir ətək pul alıb. Sonra kitabanda çıxardıb yenə bir ətək pul alıb. Hamısı da büdcə pulu, sovet dövlətinin və sovet xalqının pulu.

Buna dövlət davam eləyərdi?

Vallah, mənə nə deyirsiniz deyin, sovet dövlətini Azərbaycan şairləri yıxdılar. Boyunlarına almırlar.

Budapeşt, teşt…

Allah abrınızı tökəydi…

Mirzə Əlil

12.09. 2018

Samara

PREZİDENTİN TAPŞIRIĞI VƏ PETROVİÇİN QAPAZI

Möhtərəm Azərbaycan prezidenti, birinci vitse-prezident Mehriban xanımın əri İlham Əliyev həmişə deyir ki, gərək xaricdəki azərbaycanlılar yaşadıqları ölkənin əhalisinə ermənilərin işğalçılıq siyasətini izah etsinlər, yəni çatdırsınlar ki, bu vələdəzzina ermənilər Azərbaycanın dörddə birini işğal ediblər, qaytarıb vermək fikirləri də yoxdur.

Rusiyanı, əlbəttə, əsil xaric saymaq olmaz, ancaq yalan-doğru xaricdir, buna görə mən də xaricdə yaşayan sayılıram. Mən də möhtərəm birinci vitse-prezidentin ərinin dediyi barədə çox düşündüm. Bir anlığa təsəvvür etdim ki, mən ağdamlıyam (kəlbəcərliyəm, şuşalıyam, zəngilanlıyam, laçınlıyam…). Əlbəttə, mən ağdamlı ola bilmərəm, yaradan özü ağdamlılıq səadətini mənə qıymaybsa, nə deyə bilərəm… Mən bunu ancaq bir anlığa təsəvvür elədim. Və təsəvvür elədim ki, çoxdankı tanışım Petroviçlə oturub söhbət edirik. Birdən özümü cəmləşdirib səsim tutula-tutula deyirəm:

  • Petroviç, Allahdan gizli deyil, səndən nə gizlədim. Mən sənə bir sirr açmaq istəyirəm.

Petrovoviç də birdən-birə canlanır, rəngi açılır.

  • Aç, a kişi, de gəlsin. Hamının sirri var. Mən şəxsən o qədər pozğunluqlar eləmişəm ki…
  • Petroviç, mənim başıma gələn əhvalat bilmirəm pozğunluqdur ya yox. Ancaq deyəcəyəm. Bil və agah ol: Mənim vətənim Ağdamı ermənilər işğal ediblər…

Bunu eşidəndə Petroviçin rəngi boğulur, mənə əyri-əyri baxır və birdən ikiəlli başıma elə bir qapaz salır ki, gözlərimdən od çıxır.

  • A kişi, mən hər cür pozğunluq eləmişəm, ancaq sən deyən lap binamusluqdur. A kişi, sənin vətənin işğal olunubsa, get əlinə silah al, silah tapmasan, daş götür, ağac götür, get işğalçıların üstünə. Vətənin işğaldadırsa, sənin burda nə ölümün var? Üzünə deyirəm, Mirzə, səndən zəhləm getdi…

Və bu səhnəni gözümün qabağına gətirəndən sonra başa düşdüm ki, biz xaricdə yaşayan azərbaycanlılar gərək işğal olunduğumuzu, qırıldığımızı, qovulduğumuzu gərək xarici ölkələrdə gizlədək. Ağzımızdan çıxarsaq, biabir olarıq.

Ay ağdamlıılar, füzulililər, qubadlılılar, zəngilanlılar, şuşalılar, kəlbəcərlilər! Rusiyada heç kimə deməyin ki, vətəniniz işğal olunub. Desəniz, başınıza yağlı qapaz vuracaqlar.

Yoxsa xətrinizə qapaz düşüb?

 

Mirzə Əlil

 

06.04. 2017

Samara

NOVRUZ FELYETONU

Günlərin bir günü burda bir azərbaycanlı tədbirində oldum. Tədbir çalığılı idi. Manıslar avadanlıqları ilə oturmuşdular zalın yuxarı başında Qonaq-qara yerini tutub yeməyə təzəcə girişmişdi ki, gözlənilmədən Azərbaycanın himninin yazısını səsləndirdilər. Qonaqlar qalxdılar ayağa, gözlərini süfrədəki yeməklərə zilləyib gözlədilər ki, bu həngamə nə vaxt bitəcək. Mən yeyə bilmədiyimdən süfrəyə yox, çalğı səsi gələn tərəfə baxırdım. Çalanların içində bir olxuyanı, bir də skripkaçını tanıdım. Oxuyanla işim yoxdur, ancaq skripkaçıdan bir neçə kəlmə sözüm var.

Ötən ilin mayında burda Respublika günü keçirmək istəyirdik. Düzü, istəyən çox az idi, çox adam badalaq qururdu. Ancaq biz işimizdən qalmadıq, çalıb-oxuyan da tapdıq. Tədbirə bir həftə qalmış çalıb-oxuyanların başçısı dedi ki, burda aəzrbaycanlı skripkaçı var, o da sizin tədbirdə çalmaq istəyir. Dedik ki, buyusun, şadıq. Adını  İnternetdə elan elədik. Tədbirə bir gün qalmış çalıb-oxuyanların başçısı xəbər göndərdi ki, skripkaçı gəlməyəcək, əməliyyat olunub. Biz də çox ağrındıq, narahat olduq, dedik ki, bəs tədbirdən sonra yerini öyrənib dəyək. “Təki ölməsin”, — mən də belə dedim.

Çox keçməmiş mənə bir tanışım zəng vurdu, dedi ki, “öz aramızda qalsın, əməliyyat deyil, sünnətdir”. Mən çox təəccübləndim, dedim a kişi, o manısın əlli yaşı var, bu yaşda sünnət olar? Dedi,o, sünnət olunmur, sünnət toyuna çağırıblar Novokuybışevskə, ora gedib…

İndi qayıdaq bu tədbirə. Himn bitdi, qonaqlar girişdilər yeməklərə, çənələr bir şalaxo getdi ki, gəl görəsən. Bir-iki sağlıq deyiləndən sonra aşıqçılar başladılar vəzifələrinin icrasına. Bizim bu skripkaçı da… Aşıq Alı demişkən, “adını demirəm, eldən ayıbdır”. Elə Manıs deyək. Hə, bu Manıs durdu, skripkanı sıxdı çiyninə, sabirabadlılar demişkən, bir Şur təsnifi çaldı segahıynan…”Iyyy, ıyyy, qıyyy, vıııyyyy…” “Azərbaycan oğluyam”a keçəndə durdu ayağa, skripkanı mişarlaya-mişarlya başladı yançaqlarını əsdirməyə…

Bu insan Respublika günündən qaçıb sünnət toyuna getmişdi. Erməni toyuna çağırsaydılar, erməni toyuna gedərdi, buna şübhəniz olmasın. Bu insanda bir qram vətənpərvərlik varsa, onda Mirzə Əlil erməni casusudur, buna da şübhəniz olmasın.

Ağalar və xanımlar! Ağa və xanm olmayanlar, yəni sadə insanlar! Gəlin bayrağa hörmət edək, himnə hörmət edək – o baryaq ki, şəhidlərimizi bürüyürük, o himn ki, qəhrəmanların şərəfinə çalınır. Və bir də kimlərlə oturub-durduğumuza fikir verək. İncəsənətimizi, zəngin mədəniyətimizi sünnət toyu səviyyəsinə endirməyək. Yoxsa bir də görərik ki, erməni toyundayıq. Əldə-ayaqda işləyirik…

21.03. 2016 Samara

Mirzə ƏLİL