FYODOR TYÜTÇEV. “NƏ QƏDƏR CİNLƏNƏ BƏDAĞIZLILAR…”

TYÜTÇEV

Nə qədər cinlənə bədağızlılar,
Necə düşsələr də onun üstünə,

Ürəksaflığı ki, o gözlərdə var,
Bütün şeytanlardan güclüdür yenə.

 

 

Onlar səmimidir, sevimli həm də
Xoş baxışlarıyla alır ürəyi.

Heç nədən bulanıb ləkələnmədi,

Buludsuz qəlbinin saf, təmiz göyü.

 

 
Yüz səfeh qetybətdən və kinli nitqdən

Bir toz dənəsi də dəymədi ona.

Yayılan  böhtanlar  toxundu nə də,
İpək saçlarının dalğalarına,
İpək saçlarının dalğalarına.

1865

Ruscadan tərcümə

01-01.11. 2019, Samara

 
«КАК НИ БЕСИЛОСЯ ЗЛОРЕЧЬЕ…»

 

Как ни бесилося злоречье,

Как ни трудилося над ней,

Но этих глаз чистосердечье —

Оно всех демонов сильней. Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “ELƏ Kİ, PAYIZIN DÖVRANI BAŞLAR…”

TYÜTÇEV

Elə ki, payızın dövranı başlar,
Vaxt olur qısaca – füsünkar, gözəl.
Gündüzdə büllurun parıltısı var,
Şəfəq qızartısı axşamı bəzər.

 

 

Tarlalar ətrafda boşalıb indi,

Harda ki, zəmini gəzib şən oraq.

Təkcə təzə şumun şırımlarında,

Hörümçək torudur parlayan ancaq.

 

 

Səsi eşidilmir quşların daha

Hələ uzaqsa da qış boranları,

Dincəlib yuxuya gedən tarlaya,

İndi təmiz, isti mavilik axır…

 

1857

Ruscadan tərcümə

28-29.10. 2019, Samara

 

 

 

Есть в осени первоначальной
Короткая, но дивная пора —
Весь день стоит как бы хрустальный,
И лучезарны вечера… Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV.  “SEVİRƏM LÜTERAN İBADƏTİNİ…!

TYÜTÇEV

Sevirəm lüteran ibadətini,
Mərasim onlarda sadə və ciddi,

Ali təyinatı mənə bəllidir.

Bu lüt dibvarların, bu boş məbədin.

 

Baxın! Çıxırsınız indi siz yola,
Durur qarşınızda son dəfə İnam:

Aşıb astananı keçməyib hələ,

Evisə haçandan boşalmış tamam.

 

Hələ astananı aşmayıb yəqin,

Qapı bağlanmayıb dalınca hələ,

Çatdı vaxt! Tanrıya dua eləyin
Dua edirsiniz son dəfə belə.

 

1834

Ruscadan tərcümə

26-27.10. 2019, Samara

 

Я ЛЮТЕРАН ЛЮБЛЮ БОГОСЛУЖЕНЬЕ…

Я лютеран люблю богослуженье,
Обряд их строгий, важный и простой, –
Сих голых стен, сей храмины пустой
Понятно мне высокое ученье. Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “İLLƏRLƏ YOLDAŞIM OLAN QARDAŞIM…”

TYÜTÇEV

İllərlə yoldaşım olan qardaşım,
Hamı gedən yerə sən də getdin həm.

İndi çılpaq dikdə mən dayanmışam,
Tənhayam, ətrafda heç nə görmürəm.

 

 

 

Burda durmağıma hələ çoxmu var?

Gün keçər, ya da il –dayanıb indi,
Zülmətə baxdığım yer də boşalar,

Və yox anlayışım  — sonrası nədir.

 

 

 

İz itər – yox olmaq asandır necə!

Mənsiz, mənlə ya da – varmı ehtiyac?

Hər şey həmin qalar – boranlı gecə,
Zülmət, həndəvərdə çöl uzanacaq.

 

 

 

Vaxt çatıb – saysızdır ağır itkilər,
Qaldı canlı həyat arxada çoxdan.

Daha yox öndəki – özüməm, təkəm,
Müdhiş növbədədir yerim haçandan.

 

1870

Ruscadan tərcümə

24-25.10. 2019, Samara

 

 

 

Брат, столько лет сопутствовавший мне,
И ты ушел — куда мы все идем,
И я теперь — на голой вышине
Стою один, — и пусто все кругом — Читать далее

ALEKSANDR PUŞKİN. “DEYİRDİM ÜRƏYİM UNUTMUŞ DAHA…”

ПУШКИН

Deyirdim ürəyim unutmuş daha,
Nədir eşq əzabı, iztirab nədir.

Deyirdim: nə olub-keçib həyatda,
Oyanmaz yenidən! Gedib əbədi!

Sevinclər, qüssələr qaldı arxada,

Yüngül arzular da ötüşdü çoxdan.

Fəqət yenə onlar oyandı, qalxdı,
Gözüm gözəlliklə toqquşan zaman.

 

1835

Ruscadan tərcümə

22.10. 2019, Samara

 

Я думал, сердце позабыло
Способность легкую страдать,
Я говорил: тому, что было,
Уж не бывать! уж не бывать!
Прошли восторги, и печали,
И легковерные мечты…
Но вот опять затрепетали
Пред мощной властью красоты.

1835 г.

ALEKSANDR PUŞKİN. ŞAİR VƏ KÜTLƏ

ПУШКИН

Procul este, profani.[i]

 

Şairdən xəbərsiz əli gəzinir,

Rübabın ilhamlı simləri üstdə.

O nəğmə oxuyur, həndəvərini
Tutub qulaq verir sənəb sirrini,
Qanıb anlamayan bir qatı dəstə.

Və belə yozurdu  qara kütləsə:

“Bu niyə ucadan axı çığırır?

Düşüb başımıza az qala səsi,
Görən məqsədi nə, hara çağırır?

Nə çalır? O bizə nə dərs öyrədir?
Bizi incitməkdə məqsədi nədir,

Nədir bu çaldığı? Nə deyir bizə?

Niyə ağrı salır ürəyimizə,
Bildiyin eləyən sehrkar sayaq?

Nəğməsi azaddır, bənzəyir yelə:

Fəqət faydasızdır yel kimi elə,

Axı bizə hansı xeyri olacaq?

 

 
Şair:

Mənasız camaat, səsini kəs bir,

Muzdur, ehytiyac və qayğı köləsi!

Mən ikrahlanıram deyinməyindən,
Göy övladı deyil, sən həşəratsan

Sən xeyir güdürsın hər şeydə, hətta,
Çəkiylə ölçürsən gözəlliyi də.

Görmürsən bir xeyir Apollonda sən,

Tanrıdır bu mərmər axı!…hə, necə?

Sənə daha əziz — soba güvəci:

Onda sən özünə aş bişirirsən.

 

 

 

Qara camaat:

 

Səni göylər özü əgər seçibsə,

Öz istedadını, tanrı elçisi,

Bizim xeyrimizə sərf elə onda,

Bizim soydaşları yoluna qoy da.

Biz ağürəkliyik, məkrliyik biz,
Nankoruq, abırsız və kinliyik biz.

Hissi, duyğuları soyuq axtayıq,

Böhtançıyıq, quluq, həm də axmağıq;

Dərin yuva salıb föhş içimizə,
İnsana sevgin var, ona görə sən,
Şücaət dərsləri gəl öyrət bizə,
Qulaq kəsilərik bizsə, nə desən.

 

 

Şair.

Rədd olun! bu fağır şairin axı,

Sizin dərdləriniz nə vecinədir!

Pozğunluq eləyin, heç də qorxmayın,
Sizi lira səsi ayıldan deyil!

İyrənciz, tabuta bənzəriniz var,
Sanki meyit görür, sizə kimi baxar.

Kütsüz, dünənəcən elə hamınız,
Tutulur, döyülür, baltalanırdız,
Divanə kölələr! çəkilin, gedin!

Sizin şəhərlərin küçələrindən,

Zibil süpürürlər, — faydalı əmək!

Yoxsa unudaraq ali xidmət,

Məbədi, mehrabı və ibadəti,
Kahinlər alacaq süpürgə ələ?

Gəlmədik məişət qayğısı çəkək,
Şücaət, tamah da şairə yaddır.

Dünyaya gəlmişik nəğmələr deyək,

Bizimki xoş səslər, bir də duadır.

 

1828

Ruscadan tərcümə

19-21.10. 2019, Samara

 

 

ПОЭТ И ТОЛПА

Procul este, profani. 1)

 

Поэт по лире вдохновенной
Рукой рассеянной бряцал.
Он пел — а хладный и надменный
Кругом народ непосвященный
Ему бессмысленно внимал. Читать далее

ALEKSANDR PUŞKİN “NƏ OLUB, A QARDAŞ, NƏDİR, DE, DƏRDİN…”

ПУШКИН

Nə olub, a qardaş, nədir, de, dərdin,
Küfr deyənlər tək kül kimi rəngin.

Göyə millənibdir başında tüklər,
Gizlətmə, bir hasar dalında bəlkə,

Səni bir xanımla yaxalayıblar,
Ya bəlkə gözətçi səni oğruya,
Bənzədib, ağacla dalınca düşüb,

Tanrı qəzəbinə gələrək ya da,
Qəfildən sağalmaz azara düşüb,

Bəlkə başlamısan şeir yazmağa?

1825

Ruscadan tərcümə

17.10. 2019, Samara

 

Что с тобой, скажи мне, братец…

 

Что с тобой, скажи мне, братец.
Бледен ты, как святотатец,
Волоса стоят горой!
Или с девой молодой
Пойман был ты у забора,
И, приняв тебя за вора,
Сторож гнался за тобой,
Иль смущен ты привиденьем,
Иль за тяжкие грехи,
Мучась диким вдохновеньем,
Сочиняешь ты стихи?

ALEKSANDR PUŞKİN. NASİR VƏ ŞAİR

ПУШКИН

Nasir, əlləşirsən nə üstündə sən?

Mənə bir fikir de ağlına gələn:

Onu uc tərəfdən itilərəm mən,

Qanad bənd elərəm qafiyələrdən,

Üzüyola oxu  kamana qoyub,
Çəkib qövs kimi əyərəm onu.
Gözümü qıyaram, ataram gedər,
Kim bizə düşmənsə, çatıb məhv edər.

 

Ruscadan tərcümə

09.10. 19, Samara

 ПРОЗАИК И ПОЭТ

О чем, прозаик, ты хлопочешь?
Давай мне мысль какую хочешь:
Ее с конца я завострю,
Летучей рифмой оперю,
Взложу на тетиву тугую,
Послушный лук согну в дугу.
А там пошлю наудалую,
И горе нашему врагу!

1825 г.

ALEKSANDR PUŞKİN. ONUNCU ƏMR

ПУШКИН

Tanrım, mənə sənin belədir əmrin:
Çəkim gözlərimi özgə malından;

Ancaq coşur axı  damarımda qan.

İncə duyğularla bacarmaq çətin.

İstəmərəm dostum məndən inciyə,

Onun torpağına tamah salmıram,

Onun öküznü arzulamıram,

Baxıram gözücu, sakit hər şeyə.

Olsun malı, evi, qulları, nə qəm,

Mənə bu nemətlər eləməz əsər.

Bir məsələ var ki, kənizi əgər,
Qəşəngsə…İlahi, zəif bəndəyəm!

Əgər ətli-canı mələk kimisə,
Onun rəfiqəsi,  onda neyləmək?

Günah saymayasan, ilahi, gərək,

Dost səadətinə həsədimi sən.

Öz istəklərinə əmr eləyən kim?

Kim əbəs səylərə kölədir axı?

Necə sevməyəsən lütfkarları?

Cənnət nemətini kim istəmir ki?

Baxır, üzülürəm, yanır içərim,
Hörmətim var ciddi borca da ancaq.

Qorxuram istəyin gedəm dalınca,

Susuram… xəlvətdə əzab çəkirəm.

1821

Ruscadan tərcümə

08.10. 2019, Samara

 

 Десятая заповедь

 

Добра чужого не желать
Ты, боже, мне повелеваешь;
Но меру сил моих ты знаешь —
Мне ль нежным чувством управлять?.
Обидеть друга не желаю,
И не хочу его села,
Не нужно мне его вола,
На всё спокойно я взираю:
Ни дом его, ни скот, ни раб,
Не лестна мне вся благостыня.
Но ежели его рабыня
Прелестна… Господи! я слаб!
И ежели его подруга
Мила, как ангел во плоти,—
О боже праведный! прости
Мне зависть ко блаженству друга.
Кто сердцем мог повелевать?
Кто раб усилий бесполезных?
Как можно не любить любезных?
Как райских благ не пожелать?

Смотрю, томлюся и вздыхаю,
Но строгий долг умею чтить,
Страшусь желаньям сердца льстить,
Молчу… и втайне я страдаю.

1821 г.

    ALEKSANDR PUŞKİN. İSTƏK

ПУШКИН

Ağlaram; göz yaşım məni ovudar,

Susaram; ucalmaz bir daha naləm.

Bürüyüb haçandan ürəyimi qəm,
Ruhuma  bu qəmdə acı nəşə var.

 

 

Uç, həyat yuxusu! Gözümdən uzaq!
Boş xəyal, çəkil get, toranda gizlən;

Eşqin əzabıyla  bəxtəvərəm mən,
Ölsəm də, sevərək ölüm qoy ancaq!

 

1824

Ruscadan tərcümə

07. 10. 2019, Samara

 

Желание

 

Я слезы лью; мне слезы утешенье;
И я молчу; не слышен ропот мой,
Моя душа, объятая тоской,
В ней горькое находит наслажденье.

 

 
О жизни сон! Лети, не жаль тебя,
Исчезни в тьме, пустое привиденье;
Мне дорого любви моей мученье,
Пускай умру, но пусть умру любя!

 

1825