BƏXTİNƏ HƏRB DÜŞƏN NƏSİLLƏR OLUB…      

2

Bəxtinə hərb düşən nəsillər olub,
İtib milyonların gənc həyatları.

Milyonlar arxada acından ölüb,
Nə sayları məlum, nə də adları.

 

 

Az və yüngül olub nəslimin hərbi,
Nəticə çox ağır olsa da bəzən,

Hər dəfə bir təhər baş girələndi,
Həyatı saxladıq, şərəfdi gedən…

 

 

Dünyanı bürüyüb indiki qovğa,
Kütləvi qırğındır, mübarizədir.

Mənsə gəzməyimdə xəlvət, oğurluq,
Yenə fərariyəm, niyə gizlədim…

 

04. 04. 2020, Samara

Mixail LERMONTOV. ÖNDEYİM

LERMONTOV

Gələr qara ili Rusiyanın da,

Çarların tacları düşər başından.

Unudar sevgini kütlə onlara,
Çoxunun yediyi ölüm, qan olar.

Qanun tapdalanar, zorun qirbanı,
Olar qadın, uşaq, tökülər qanı.

Yoluxar, bürünə yasa hər oba.
Meyitlər iylənər, baş verər vəba,

Qiyama səslənər kasıb komalar,
Üzülər aclıqdan zavallı diyar;

Şəfəqdən çayların suyu qızarar,
Möhtəşəm bir insan gələr hüzura,

Onu tanıyarsan – və anlayarsan
Polad bıçaqlıdır niyə bu insan:

Vay sənin halına: ha ağla, inlə,

Soyuqqanlı baxıb sənə, o gülər.

Qorxudar, sarsıdar nə varsa onda,

Əynində plaş da, uca alın da.

1830

Ruscadan tərcümə

03. 04. 2020

 

QEYD: Şeir 1830-cu ildəki kəndli üsyanlarıyla bağlı yazılıb

 

Лермонтов М. Ю. — Предсказание

Настанет год, России черный год,
Когда царей корона упадет; Читать далее

Aleksandr KUŞNER. “KİMDİSƏ, AĞLAYIR BÜTÜN GECƏNİ…”

1

Kimdisə, ağlayır bütün gecəni,
Ağlayır qonşuda, divar dalında,
Hazıram ovudam, çağırmır məni,

Köməyə qonşuda ağlayan adam.
Bayaq kirimişdi. Yenə ağladı.

“Yat, — deyirsən mənə, yox ağlayan-zad”.

Yuxunun, əlbəttə, şirin vaxtıdır,
Ürəksə zülmətdə sıxılır fəqət!
Məgər ağlayırlar bizim əsrdə?

Harda eşitmisən ağlaya kimsə.

Quru əsr yoxdur bizim əsrdən,
Bizim himnimizdə göz yaşı dinməz.

Uşağın özü də — ağlasa birdən,
“Ayıbdır!” deyən tək səsini kəsir.

Beləcə susuruq, otaqda dinən,
Masa üstündəki saat səsidir.
Kimdisə, yaxında ağlayır hərdən,
“Yat, mən eşitmirəm”, — mənə deyirsən.

Soruşa bilərsən kimdən istəsən –

Yağışdır beləcə damda səs edən.

Deyəsən dayandı. Yenə başladı,

Elə ağlayır ki, ürək dağlayır.

Yuxuya gedən tək, məni ayıldır,
“Qulaq as, — deyirsən, — kimsə ağlayır”,

 

Ruscadan tərcümə

02. 04. 2020, Samara

 

Кто-то плачет всю ночь.
Кто-то плачет у нас за стеною.
Я и рад бы помочь —
Не пошлет тот, кто плачет, за мною. Читать далее

Aleksandr KUŞNER. “ZAMANLAR İÇİNDƏN SEÇİLMİR ZAMAN…”

1

Zamanlar içindən seçilmir zaman,

Zamanda yaşayır,  ölür də insan.

Qınamq, dövranı məzəmmət etmək —
Həyatda bundan da bayağı nə var?

Guya bu zamanı bazardakı tək,
Dəyişmək mümkündür bir ayrısıyla.

 

 

Dəmirlik, qəddarlıq hər əsirdə var.
Fəqət möcüzəli bağ dumanlanar,

Nur saçar buludlar; beş yaşındakən,

Skarlatinadan ölə bilərdim.

Varmı elə əsr, elə zaman ki,
Bütün həyat boyu olmaya dərdin?

 

 

Bəxtəvər bir ömür arzusundasan,

Qroznı dövründə bəs yaşasaydın?

Bəlkə ürəyindən Florensiya
Vəbası da keçir, cüzam bəlkə də?

Gedirsən bahalı vaqonlarda, ya
Gəmi ambarının cəhənnəmində?

 

 

 

Dəmirlik, qəddarlı hər əsirdə var,
Fəqət möcüzəli bağ dumanlanar,

Nur saçar buludlar; vida anında,
Bağrıma basaram mən öz əsrimi.

Zaman həm taledir, həm də sınaqdır,

Çəkmə həsədini özgələrinin.

 

 

 

Zaman ağuşunda ömr edir insan.

Zaman – paltar deyil, dəridir zaman,
Zaman öz möhrünü dərindən vurar.

Və bizə diqqətlə nəzər salsalar,
Barmaq izləri tək götürmək olar.

Zamana xas olan nə cizgi varsa.

1976

Ruscadan tərcümə

01.04. 2020, Samara

 

 

Времена не выбирают,
В них живут и умирают.
Большей пошлости на свете
Нет, чем клянчить и пенять.
Будто можно те на эти,
Как на рынке, поменять. Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. “KÜYLÜ KÜÇƏLƏRİ DOLAŞAN ZAMAN…”

ПУШКИН

Küylü küçələri dolaşan zaman,
Girəndə adamla dolu məbədə,

Divanə gənclərlə qonuşan zaman,
Dolur arzularım qəlbimə birdən.

 

Deyirəm: illər də an kimi ötər,
İndi bu ətrafda nə qədər varıq,

Hamımız gedərik  əbədiyyətə,

Kiminsə saatı yetişib artıq.
Haçan baxıramsa qoca palıda,
Deyirəm: meşələr şahı, patriarx,

Yaşar, mənim fəna əsrimi adlar,
Atalar əsrini adlayan sayaq.

 

 

Sevimli körpəni əzizlərəmsə,
Artıq düşünürəm: məni bağışla.

Vaxt yetişib verəm yerimi sənə:

Mən solub gedirəm, çiçəklən, bala.

 

 

Fikirli-qayğılı hər günü, ili,
Mən yola salmağa öyrəşikliyəm.

Məni irəlidə ölüm gözləyir,

Gününü, ilini indi kaş biləm.
Və bəxtim ölümü harda  göndərər?

Döyüşdə, səfərdə, dənizdə bəlkə?

Ya qonşuluqdakı düzənlik elə
Soyuq cənazəmi qoynuna çəkər?

 

 

Duyğusuz bədənə fərqi yox hərçənd,
Çürüyüb gedəcək dağda, düzdə ya.

Əziz diyarıma yaxında fəqət,
İstərəm əbədi gedəm yuxuya.

 

 

Və qoy məzarımın həndəvərində,
Boy atsın həyatın tər çiçəkləri

Biganə təbiət orda əbədi,
Yaşatsın nur dolu gözəllikləri.

 

1829

Ruscadan tərcümə

28-30.03. 2020, Samara

 

Брожу ли я вдоль улиц шумных,
Вхожу ль во многолюдный храм,
Сижу ль меж юношей безумных,
Я предаюсь моим мечтам. Читать далее

Mixail LERMONTOV. MİNNƏTDARLIQ

LERMONTOV

Verdiyin hər nemətə mənim minnətim dərin:
Gizli iztirabları nemətdi ehtirasın,
Göz yaşının acısı, zəhəri öpüşlərin,

Dostların böhtanı və yağıların qisası;

 

 

Nemətdi səhralığa dağılan qəlb atəşi,
Nemətdi həyat boyu nə aldatdısa məni.
Ricamsa səndən budur, elə düzəlt ki işi,

Sənə minnətdarlığım  çox o qədər çəkməsin.

1840

Ruscadan tərcümə

24-25.03. 2020, Samara

Qeyd: şeir Tanrıya kinayəli müraciət kimi yazılıb

БЛАГОДАРНОСТЬ

 

За всё, за всё тебя благодарю я:
За тайные мучения страстей,
За горечь слез, отраву поцелуя,
За месть врагов и клевету друзей; Читать далее

Mixail LERMONTOV. “AYRILDIQ SƏNİNLƏ, FƏQƏT ŞƏKLİNİ…”

LERMONTOV               

2-ci tərcümə

Ayrıldıq səninlə, fəqət şəklini,
Saxlaram sinəmin üstdə həmişə.

Ən gözəl illərdən xatirə kimi,
Doldurar o mənim qəlbimə nəşə.

 

 

Məni təzə sevda yaxsa da indi,
Dönmədim o şəklə məhəbbbətimdən.

Tərk edilən məbəd – yenə məbəddir,

Yenə də tanrıdır yıxılan sənəm.

 

1837

Ruscadan tərcümə

24.03. 2020, Samara

 

Расстались мы, но твой портрет
Я на груди моей храню:
Как бледный призрак лучших лет,
Он душу радует мою.

Читать далее

Mixail LERMONTOV. “AĞLAMA, AĞLAMA, AĞLAMA, BALAM..”

LERMONTOV

Ağlama, ağlama, ağlama, bala,
Belə əzablara o dəyməz, inan.

Bil ki, əzizlərdi səni o lağla,

O səni sevirdi darıxdığından!

 

 

Bizim Gürcüstanda az deyil axı,
Onun tək görkəmli, gözəl cavanlar — 
Qara gözlərinin alovu yaxır,

Qara bığları da burulur əla!

 

 

Taleyin hökmüylə uzaq,  həm özgə,

Yurddan atılmışdı o bizim elə.

Qovğa arzulayar və şöhrət gəzər, —

Nə tapa bilərdi axı səninlə?

 

 

Hədiyyə verirdi sənə qızıldan,
And da içirdi ki,  atmaz əbədi.

Səndən nəvazişi baha alsa da,

Gözünün yaşına dəyər vermədi.

 

Ruscadan tərcümə

22.03. 2020, Samara

 

Не плачь, не плачь, мое дитя…

 

Не плачь, не плачь, мое дитя,
Не стоит он безумной муки.
Верь, он ласкал тебя шутя.
Верь, он любил тебя от скуки! Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. ETİRAF

ПУШКИН

Mən sizi sevirəm – çıxsa da cinim,

Hərçənd bu, zəhmətdir, xəcalətdir həm,

Ayaqlarınıza düşüb deyirəm:

Səfeh bu fəlakət sarsıdır məni!
Mənə bu yaraşmaz, o yaş deyil yaş,

Gərək ciddi olam mən indən bəri.

Qəlbdəsə qaldırır fəqət yenə baş,
Sevgi azarının əlamətləri.
Sizsiz darıxıram — əsnəyirəm də,
Sizinlə qəmliyəm – dözürəm ancaq.

Tab yox, istəyirəm açıb deyəm də,
Mələyim, sevirəm sizi necə, ah!
Qonaq otağından elə ki, gəlir,

Donun xışıltısı, səsi addımın,

Ya da məsum qadın səsi yüksəlir,

Birdən itirirəm bütün ağlımı.

Haçan gülümsəniz – ürəyim də şad,

Yana baxırsınız– batıram yasa.

Bir gündə çəkdiyim zülmə mkafat —  

Bəyaz əlinizə əlim dəyərsə.

Səylə əyləşərək cəhrə dalında
Bir az saymazyana əyilən zaman,

Gözlər yarıaçıq, saçlar alında,

Riqqətə gəlirəm, nitqi lal halda,

Körpə tək baxıram mən sizə heyran!…

Mən necə bədbəxtəm, deyimmi, necə,
Sıxılır qısqanclıq ağrısıyla can,

Bəzən pis havada, ya da ki, gecə,
Uzaq bir səfərə yığışan zaman?
Və xəlvətdə necə ağladınız siz,
Bucaqda deyilən odlu nitqlər,
Sizin Opoçkaya səfərləriniz,

Və fortepiano axşamlar hələ?

Mərhəmət dilərəm səndən, Alina!
Sevgi tələbinə  cəsarətim çox,
Bəlkə də o qədər günhalarım çox,
Sevgiyə dəymirəm, mələyim, daha.
Yetər riyakarlıq! Bircə baxışda,
Bütün həqiqətlər gözəl oxunar!

Məni aldatmaqda mürəkkəb nə var!..

Axı aldanmağa mən özüm şadam!

 

1826

Ruscadan tərcümə

21.03. 2020, Samara

 

Признание

 

Я вас люблю, — хоть я бешусь,
Хоть это труд и стыд напрасный, Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. “NƏ İSTƏYİM VARDI, QALDI ARXADA…”

ПУШКИН

Nə istəyim vardı, qaldı arxada,
Daha arzulara yox məhəbbətim.

Ürək boşluğunda qol-qanad atan,
Ağır əzablardır indi qismətim.

 

 

Taleyin amansız qopdu tufanı,
Soldu çiçəklənən çələngim artıq.

Günüm yas içində keçir, tənhayam,
Gözlərəm: tezliklə sonum çatarmı?

 

Qış günü tufanın fiti dinəndə,
Sarsılıb soyuqdan iliyə qədər,
Çılpaq budaq üstdə, zavallı gündə,

Yubanan tək yarpaq  beləcə titrər.

 

1821

Ruscadan tərccümə

19-20.03. 2020, Samara

 

Я пережил свои желанья,
Я разлюбил свои мечты;
Остались мне одни страданья,
Плоды сердечной пустоты. Читать далее