SAŞA ÇORNI.  XƏSTƏYƏ

Saşa_Çornı

Саша Черный

Больному

Qızıl günəş var axı, a sadəlövh uşaqlar,

Musiqinin, kitabın sevincləri incidir.

İndi yoxsa da, axı dünyada yaşayıblar,
Bethoven də, Puşkin də, olub Heyne, Qriq də…

 

 

Hər anda göz görməyən bir sənət əsəri var,
Təbəssümdə, ağıllı sözdə, göz işığında.

Sənətkar ol! Yaransın qızıla dəyən anlar —

Hər gündə düşüncə var, şirin sevgi dadı da.

 

 

Ləkədir ləyaqətə hücum çəkəndə kədər

Şüşədəki kölgə tək könüllü məhv olasan.

Bəs Yeni Görüşlərin ümidi ölüb məgər?

Yalnız itlər yaşayır bu yer üzündə yoxsa?

 

 

Holland qurumu kimi əgər qaraqabağam,

(Gülümsə, heç eybi yox, mənim müqayisəmə!),

Bu qara qızartılar drenajdan qalmadır

Nizəsinə keçirdi beləcə Muza məni.

 

Səbr elə! Alışaram mən yeni mənzilimə —

Oxuyaram nizədə yaz sığırçını kimi!

Tutular qulaqların qaraçı şənliyimlə,
Vaxt ver ayırd eləyim sovxa əski-üskünü.

 

Qal! Burda namuslular, həssaslar elə azdır…

Qal! Yalnız onlardadır dünyanın bəraəti.

Tanınmırlar, bilinmir onların ünvanı da,

Onları da sənin tək toz basır hərəkətsiz.

 

 

 

Əgər ömürlərinə son qoyarsa yaxşılar
Dünya qalar kütlərə, qanadsız kaftarlara!

Uçuş sevincini sev, başdan alsa da ağlı,

Aş bütün sərhədləri, ruhu geniş açaraq.

 

 

 

Arvad ol, ər ol ya da, qardaş ol ya da bacı.
Mama ol ya da rəssam, dayə ol ya həkim.

Ver – və getmə əsərək verdiyinin dalınca:

Bil, bütün ürəklər bu açar düşər hökmən.

 

 

 

Fikir tənhalığının adaları var hələ,

Ağıllı ol, çəkinmə çəkilməkdən onlara.

Orda suların üstdə sıldırımlar silsilə —
Otur, düşün…ya da ki, daş yığıb at sulara.

 

 

 

Suallarsa… Bilinmir cavabı sualların,

Oda yaxıb gedərlər qızılca kimi birdən.

İki müdrik məsləhət verib bizə Solomon:

Kütlə mübahisəyə girmə və qaç qüssədən.

 

1910

Ruscadan tərcümə

22-23.03. 2019, Samara Читать далее

Реклама

SAŞA ÇORNI. AXMAQLAR ASILQANI

Saşa_Çornı

 Саша Черный

Вешалка дураков

 

1

İki nəfər birinə zərrəbinlə baxaraq

Söylədilər: “O, kütdür”. Dəhşət burasındadır,
Onların küt saydığı ağıllı insan idi,
Başdan xarab idilər onlar özləri ancaq.

 

 

 

2

“Kimdir yalan deyən dumanlı belə,

Uzun, şapışıqsız və süni dillə?”

“Məşhur mistik N-dir, böyük hoqqabaz.

Mistik?…Mənə elə gəldi ki…qanmaz”.

 

 

3

Eşşək məktəb bitirdi,

Ağıllandımı? Çətin.

Eşşək kimi o ancaq,
Nitq deyərdi sarsaq,

İndisə, ah, bədəməl!

Ciddilikdə pedantdır,

Zay danışsa da nədən,
Sitat mənbəyi Kantdır.

 

 

4

Axmaq şəklə baxırdı:

Morju bir öküz yalar.

Axmaq qaşını dartdı

Dedi: “burda kəşf  bar…
Simvolikdir ideya,
Üslubu ancaq əla”.

(Yazıq gizlədirdi hey,

Başa düşmədi bir şey).

 

 

5

Ağıllı çox səbirlə,
Axmağa qulaq asdı:

“Niyə vəhşidir belə
Həyat, darıxdırıcıdır?

Səbəb də bəlkə budur:

Axmaqlar çoxalıbdır!”

Gülməsə də birtəhər,

Cin vurdu ağıllını:

“Özündən də gicləri,
Sayır ancaq bu zalım.

“Çoxalıblar” deyir həm,

Görün mən nə çəkirəm….”

 

 

6

Hərdən qardaş olur müdrikə axmaq:

Axmaq ağıllanmaz həyatı boyu,

Mübahisə etsə onunla ancaq,
Sokrat özü olar axmağın tayı.

 

 

7

Xərçəng fışdırıqlasın,

Səsi gəlsin balığın,

Göydən də manna yağsın, —

Ancaq axmaq axmağı,

Tapsın özündə özü —

Budur əsil möcüzə!

 

1909 və 1910 arasında

Ruscadan tərcümə

21-22.03. 2019, Samara

  SAŞA ÇORNI. ÖLMƏZLİK

Saşa_Çornı

Саша Черный   

Бессмертие

Ölməzlik? İkayaq göstəbəklər, axı siz,

Dəyirsinizmi  ömrün bircə günüə, deyin?

Kərtənkələ, qurbağa, soxulcan da şübhəsiz,

İnciyərək dərindən istəyir həmin şeyi.

 

Necə qanadlanıblar! Şəkərçörək və cənnət!

Qarın doyur yarım əsr, mükafat — əbədiyyət.

Sövdə pis deyil heç də. “Mərhəmət və səxavət!”

Sonsuzluq patenti ver qullarına nəhayət.

 

Bu dünya zindanının ruhsuz zindanbanları,

Bir-birini gəmirib hər deşikdə, didənlər

Nəbilərdən zəburu oğurladılar onlar,

Məbəddə oxuyurlar həftəbaşı indi də.

 

 

Gözü işıqlılara, bizə — qədərsiz kədər,
Onların, korlarınsa benqal ümidləri var,

Qızıla tutulan tək şəfəq saçan üfüqlər,

Nikah paltarları da tikilib hazır durar.

 

 

Dilənməyin! Müdrikdir və sərtdir həm də Allah, —
Bu dünyanın günləri cəfəng, miskin və acı.

Tanrı heç astanaya sizi buraxmayacaq,

Leş kimi çürüyərsiz yolun qırağındaca.

 

1908 və 1912 arasında

 

Ruscadan tərcümə

19-20. 03. 2019, Samara

SAŞA ÇORNI. İKİ ARZU

Saşa_Çornı

 Саша Черный

Два желания 

 

1

Çılpaq bir zirvədə keçə həyatın,

Sadə sonetlər də  qoşasan orda…

Alasan çörəyi, şərabı, əti,

Üz tutub düzəndə yaşayanlara.

 

 

2

Yandırasan qabaqdan, daldan həm gəmiləri,

Fikirsiz və qayğısız yatağıına girəsən.

Yatasan yuxularsız, maraq xətrinə elə,

Yüz il sonra durasan.

1909

Ruscadan tərcümə

19. 03. 2019

Samara

   SAŞA ÇORNI. SƏRÇƏ

Saşa_Çornı

  Саша ЧЕРНЫЙ                   

Воробей

 

Yaxın gəl quşcuğaz, qəşəng sərçəcik,

Siçana oxşarsan, bozsan, həm çevik.

Gözlərin muncuqdur, pəncələr – ayrı,
Pəncələr – köndələn, pəncələr — əyri.

 

 

 

Hoppan, toxunmaram mən sənə, hoppan,

Görürsən, çörək də ovmuşam yerə.

Qarğanın böyrünə dimdiyini sanc,

Kim onu çağırıb gətirib bura?

 

 

 

Bir az da yaxın gəl, mətin, qayğısız,
Beləcə, beləcə, gəl bir azca da.

Külək qar sovurur, bax, ay qılıqsız,

Sinə də, kürək də ağappaq daha.

 

 

Dostum ol, quşcuğaz, əziz, sevimli,
Evdə yaşayarıq birgə, mehriban.

Yanaşı oturaq sobaya girib,

Hələ öyrənərik əlifbanı da.

 

 

Yaxın gəl, çəkinmə, gəl bir azca da,

Vay! Uçub getdi ki… Utanmaz imiş!

Dəni, ovuntunu aşırdı tamam,

Getdi bir “sağ ol” da mənə deməmiş.

1921

Ruscadan tərcümə

18-19.03. 2019, Samara

SAŞA ÇORNI. UŞAQ OTAĞINDA

Saşa_Çornı

Саша Черный    

     В детской

— Seryoja! Oxudum ki, atamın əsərində,

Bizim bu yer kürəsi suda üzür sən demə,
Necə ki, klyotskalar sup kasasında üzər.

Müdrik Fales qədimdə belə təlim edərdi…

 

 

— Cəfəng şeydir sən deyən! –

İnamla uşaq səsi  cavab tək buna dindi:

Sən öz alimliyinlə, Pavluşka, gözə girmə.

Yəqin sənin Falesin elmdə qanmır heç nə,

Falesdən ağıllıydı əmim, deyərdi mənə,

Bu yer kürəsi… qanda üzür yeddi min ildir!

 

1908

Ruscadan tərcümə

17-18. 03. 2019, Samara

ANNA AXMATOVA. “ŞAİRƏ GƏLDİM QONAQ…”

AKHMATOVA

Aleksandr Bloka

Я пришла к поэту в гости…

 

Şairə gəldim qonaq,
Vazar günü. Günorta.

Geniş və sakit otaq,
Həyətdəsə şaxta var.

 

 

Mavi tüstünün üstdə,

Günəş moruq çalarlı…

Susqun ev sahibi tək,

Məndədir baxışları.

 

 

 

Elə gözləri var ki,
Görən unutmaz daha.

Mənsə, yaxşı olar ki,
Onlara heç baxmayam.

 

 

Bazar günü Nevanın

Dəniz qapılarına

Yaxın boz evdə söhbət

Ancaq əbədi qalar.

 

Yanvar 1914

Ruscadan tərcümə

  16. 03. 2019, Samara

QEYD: Şeirin orijinalı qafiyəsizdir.

         ANNA AXMATOVA. STALİNİN MÜDAFİƏÇİLƏRİNƏ

AKHMATOVA.jpg

 Защитникам Сталина

Onlardı qışqıran: ”Varavvanı sən,
Burax xatirinə əziz bayramın».

Onlardı Sokrata zəhər içirdən,

Gətirib zindana əcəl camını.

 
İçəydi zəhərlə dolu bu camdan,

Böhtanlar söyləyən ağzı onların,

Zülmün, işgəncənin məftunu olan,

Dünyanı yetimlə dolduranların.

 

1962

 

Ruscadan tərcümə

15.03. 2019, Samara

ALEKSANDR BLOK. “ADAMLARIN İÇİNDƏ ÖLÜYƏ NECƏ DƏ ÇƏTİN…”

БЛОК

Как тяжко мертвецу среди людей…

Adamların içində ölüyə necə çətin,
Tanıtdırsın özünü. diri və ehtiraslı

Ancaq cəmiyyətə də əlac yox qatılmasan,

Gizlədib iş xətrinə səsini sümüklərin.

 

Dirilər yuxudadır. Tabutdan qalxır ölü

Gedir banka, senata, məhkəməyə də gedir.

Gecə nə qədər ağsa, kin qaradır o qədər,
Titrəyib cırıldayır lələklər təntənəli.

 

 

 

Məruzə hazırlayır səhərdən axşamacan,
Vəzifənin icrası, nəhayət, başa çatır

Dalını burcudur və ağzını marçıldadır,

Senatora abırsız lətifə danışınca.

 

Axşamdır. Yağan yağış laççığı sıçradaraq,
Palçığa yol gedəni, evləri, nə var qalan…

Başqa bir eybəcərə ölünüsə bu zaman
Taksomotor çatdırır can səsi çıxararaq.

 

 

Adamla dolu, böyük, çoxsütunlu salona,
Ölü tələsir. Onun əynində nəfis frak.

Qarşılayır üzündə şirin təbəssümüylə sarsaq

Sahibə öz əriylə, əri də ki, tay ona.

 

 

 

Məmur qulluğunda o, darıxmaqdan üzülüb,
Musiqi batırıbdır sümük şaqqıltısını.

Dostların əllərini o var gücüylə sıxır,
Diri göstərməlidir burda hökmən özünü!

 

 

Sütunun qabağında gözləşə bilir ancaq,
Rəfiqəsiylə — o da, önun kimi ölüdür.

Şərti-kübar nitqinə onlarıbn qulaq assaq,
Əsil, həqiqi sözlər eşidilə də bilir:

 

 

 

“Yorğun dostum, bu salon qəribə gəlir mənə” –

“Yorğun dostum, heç demə, əsil soyuq məzardır” –

“Gecə yarıdır artıq”. “Siz ki valsa NN-ni,

Dəvət eləmisiniz. Sizə vurrulmuş o da…”

 

 

Zaldasa NN artıq ehtiraslı baxışla,
Gəzib onu axtarır – həyəcanlanıb qanı.

Gözəllik var üzündə qızlığa məxsus onun,
Canlı sevgidən doğan fərəhindən alışır…

 

 

 

Qulağına önəmsiz nitqlər pıçıldayır,

Cazibəli, füsunkar bu sözlər dirilərə

Və görür ki, allanır zərif, incə çiyinlər

Başı düşdü çiyninə və necə əyilərək…

 

 

Adəti üzrə kübar kininin zəhərini,
Bura tanış olmayan kinlə yayıb dağıdır…
“Necə də ağıllıdır! Necə də sevir məni!”

 

 

Qadının qulağında yabançı bir səs dinir?

Sümüklər bir-birinə dəyərək şaqqıldayır.

19 fevral 1912

Ruscadan tərcümə

14.03. 2019, Samara

ALEKSANDR BLOK.   ŞAİRLƏR

БЛОК

За городом вырос пустынный квартал 

Bataqlı bir yerdə, şəhərə yaxın
Şairlər yaşayan məhəllə vardı.

Biri digərini hökmən onların,

Lovğa təbəssümlə qarşılayardı.

 

 

Üstündə hüznlü bu bataqlığın;

Nahaq yüksəlirdi ağ şəfəqli gün;

Şərəba və işə bütün vaxtını,

Çünki həsr edərdi buralı sakin.

 

Sərxoşkən dostluğa and vurardılar,
Hər biri boşboğaz, hər biri naqqal.

Öyüyüb səhərə yaxın, sonra da,

İş heyvanı kimi çalışardılar.
Sonra çıxardılar it sürüsü tək
Baxardılar necə allanır dəniz.

Qızılsaç bir xanım əgər keçdisə,
Təhll edərdilər geniş və dərin.

 

Onlar qızıl əsri xatiırlardılar,
Bütün naşırləri birgə söyərək.

Acı göz yaşları axıdardılar,
Çeçsə qızıl bulud, solsa bir çiçək…

 

 

Belə yaşardılar. Oxucu, indi,

Bəlkə düşünürsən bu pisdir daha

Sənin ömür boyu gördüyün işdən,
Batıb boğulduğun nohurdan ya da?

 

 

Yox, əziz oxucum, kor tənqidçim, bil,

Nə yoxsa şairdə, yenə də vardır,
Hörüklər, buludlar və qızıl əsr,  —

Ancaq bunlar harda, sən özün harda?…

 

Razısan özündən və xanımından,
Ortabab günündən-güzəranından.

Bu dünya şairin mey camındadır,

Ona belə gün az, güzəran azdır!

 

 

Qoy hasar dibində ölüm bir it tək,
Məhv olum, deyiləm yenə də peşman.

İnanıram: tanrı qarla örtəcək,

Məni, inanıram öpəcək boran.

24 iyul 1908

Ruscadan tərcümə

13.03. 2019 Samara