ALEKSANDR PUŞKİN. NASİR VƏ ŞAİR

ПУШКИН

Nasir, əlləşirsən nə üstündə sən?

Mənə bir fikir de ağlına gələn:

Onu uc tərəfdən itilərəm mən,

Qanad bənd elərəm qafiyələrdən,

Üzüyola oxu  kamana qoyub,
Çəkib qövs kimi əyərəm onu.
Gözümü qıyaram, ataram gedər,
Kim bizə düşmənsə, çatıb məhv edər.

 

Ruscadan tərcümə

09.10. 19, Samara

 ПРОЗАИК И ПОЭТ

О чем, прозаик, ты хлопочешь?
Давай мне мысль какую хочешь:
Ее с конца я завострю,
Летучей рифмой оперю,
Взложу на тетиву тугую,
Послушный лук согну в дугу.
А там пошлю наудалую,
И горе нашему врагу!

1825 г.

Реклама

ALEKSANDR PUŞKİN. ONUNCU ƏMR

ПУШКИН

Tanrım, mənə sənin belədir əmrin:
Çəkim gözlərimi özgə malından;

Ancaq coşur axı  damarımda qan.

İncə duyğularla bacarmaq çətin.

İstəmərəm dostum məndən inciyə,

Onun torpağına tamah salmıram,

Onun öküznü arzulamıram,

Baxıram gözücu, sakit hər şeyə.

Olsun malı, evi, qulları, nə qəm,

Mənə bu nemətlər eləməz əsər.

Bir məsələ var ki, kənizi əgər,
Qəşəngsə…İlahi, zəif bəndəyəm!

Əgər ətli-canı mələk kimisə,
Onun rəfiqəsi,  onda neyləmək?

Günah saymayasan, ilahi, gərək,

Dost səadətinə həsədimi sən.

Öz istəklərinə əmr eləyən kim?

Kim əbəs səylərə kölədir axı?

Necə sevməyəsən lütfkarları?

Cənnət nemətini kim istəmir ki?

Baxır, üzülürəm, yanır içərim,
Hörmətim var ciddi borca da ancaq.

Qorxuram istəyin gedəm dalınca,

Susuram… xəlvətdə əzab çəkirəm.

1821

Ruscadan tərcümə

08.10. 2019, Samara

 

 Десятая заповедь

 

Добра чужого не желать
Ты, боже, мне повелеваешь;
Но меру сил моих ты знаешь —
Мне ль нежным чувством управлять?.
Обидеть друга не желаю,
И не хочу его села,
Не нужно мне его вола,
На всё спокойно я взираю:
Ни дом его, ни скот, ни раб,
Не лестна мне вся благостыня.
Но ежели его рабыня
Прелестна… Господи! я слаб!
И ежели его подруга
Мила, как ангел во плоти,—
О боже праведный! прости
Мне зависть ко блаженству друга.
Кто сердцем мог повелевать?
Кто раб усилий бесполезных?
Как можно не любить любезных?
Как райских благ не пожелать?

Смотрю, томлюся и вздыхаю,
Но строгий долг умею чтить,
Страшусь желаньям сердца льстить,
Молчу… и втайне я страдаю.

1821 г.

    ALEKSANDR PUŞKİN. İSTƏK

ПУШКИН

Ağlaram; göz yaşım məni ovudar,

Susaram; ucalmaz bir daha naləm.

Bürüyüb haçandan ürəyimi qəm,
Ruhuma  bu qəmdə acı nəşə var.

 

 

Uç, həyat yuxusu! Gözümdən uzaq!
Boş xəyal, çəkil get, toranda gizlən;

Eşqin əzabıyla  bəxtəvərəm mən,
Ölsəm də, sevərək ölüm qoy ancaq!

 

1824

Ruscadan tərcümə

07. 10. 2019, Samara

 

Желание

 

Я слезы лью; мне слезы утешенье;
И я молчу; не слышен ропот мой,
Моя душа, объятая тоской,
В ней горькое находит наслажденье.

 

 
О жизни сон! Лети, не жаль тебя,
Исчезни в тьме, пустое привиденье;
Мне дорого любви моей мученье,
Пускай умру, но пусть умру любя!

 

1825

 

ALEKSANDR PUŞKİN.  ÜZÜM

ПУШКИН

 

Fikrini çəkmərəm yaz ötən kimi,
Solmağa başlayan qızıl güllərin.

Mənə dağ döşündə tənəklərdəki,

Salxımlar da xoşdur, şirəli, şirin.

 

 

Yaşıl düzənimin bəzəyi gəlin,

Qızıl payızların sevinci, dadı.

Uzunsov və şəffaf gilələrinin,

İncə barmaqlara bənzəri vardır.

1824

Ruscadan tərcümə

05. 10. 2010, Samara

 

ВИНОГРАД

 

Не стану я жалеть о розах,
Увядших с лёгкою весной;
Мне мил и виноград на лозах,
В кистях созревший под горой,

 
Краса моей долины злачной,
Отрада осени златой,
Продолговатый и прозрачный,
Как персты девы молодой.

1824

«ALİ AĞACINDA BƏŞƏRİYƏTİN…»

TYÜTÇEV

Ali ağacında bəşəriyyətin,
Sən onun ən yaxşı yarpağı idin.

Təmiz şirəsilə tərbiyələndin,

Təmiz şüaları körpə tək əmdin!

 

 

Böyük ürəyinə onun hamıdan,

Həmahəng sən idin, nəğmən ucaydı.

Tufanla danışdın nəbi tək, ya da

Zərif  küləklərlə şən-şən oynadın.

 

 

Nə dəli küləklər, nə leysan idi,

Səni budağından ayıran, üzən.

Çoxundan yaşarı, həm də gözəldin,
Əklildən düşən tək düşdün özün sən.

Ruscadan tərcümə

02.10. 2019, Samara

QEYD: Şeir Götenin ölümüylə bağlı yazılıb

 

Памяти Гете

На древе человечества высоком

Ты лучшим был его листом,

Воспитанный его чистейшим соком,

Развит чистейшим солнечным лучом! Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “ALİ MƏNASI VAR AYRILIQLARIN…”

TYÜTÇEV

Ali mənası var ayılıqıarın:

Nə qədər sevəsən — gün, əsr ya da

Məhəbbət yuxudur, yuxusa —  andır,

İnsan tez ya da gec, ayılmalıdır,
Oyanıb duracaq, nə qədər yata.

 

Ruscadan tərcümə

24.09. 2019

Samara

 

 

В разлуке есть высокое значенье:

 Как ни люби, хоть день один, хоть век,

 Любовь есть сон, а сон — одно мгновенье,

И рано ль, поздно ль пробужденье,

А должен наконец проснуться человек…

FYODOR TYÜTÇEV. “ELƏ Kİ YAŞ KEÇİR, ƏFƏLLƏŞİRİK…”

TYÜTÇEV

 

Elə ki, yaş keç keçir, əfəlləşirik,

Baxmır sözümüzə əl-ayaq daha,

Onda biz ahıllar gərək yer verək,
Kim ki indilərdə gəlir dünyaya.

 

 

 

Tanrı, özün saxla sən bizi onda,
Darürək qınaqdan, giley-güzardan.

Böhtandan, qeybətdən, kindən, acıqdan,
Həyat yenilənən, dəyişən zaman.

 

 

Didməsin ürəyi qurd kimi nifrət.

Dünya göz önündə təzələnəndə,
Görəndə qurulurtəzə ziyafət,
Təzə qonaqları məzələndə.

 

 

Ödün dağılmasın başa düşəndə,
Daha aparmayır bizi axınlar,
Özgə çağırışlar vaxtıdır indi,

İndi özgələrdir önə çıxanlar.

 

Bizi indiyəcən çılğın hisslərin
Saxla dərinlərdə yatanlarından.

Xəcillikdir qoca ehtirasları,

Qoca sevgisinin özündən hətta.

 

1866, sentyabr

Ruscadan tərcümə

22-23.09. 2019, Samara

 

Ф. И. Тютчев. «Когда дряхлеющие силы…»

 

Когда дряхлеющие силы
Нам начинают изменять
И мы должны, как старожилы,
Пришельцам новым место дать, –

 

 

Спаси тогда нас, добрый гений,
От малодушных укоризн,
От клеветы, от озлоблений
На изменяющую жизнь;

 

 

От чувства затаенной злости
На обновляющийся мир,
Где новые садятся гости
За уготованный им пир;

 

 

От желчи горького сознанья,
Что нас поток уж не несет
И что другие есть призванья,
Другие вызваны вперед;

 

 

Ото всего, что тем задорней,
Чем глубже крылось с давних пор,
И старческой любви позорней
Сварливый старческий задор.

Начало сентября 1866

FYODOR TYÜTÇEV.  “TANRIM, SEVİNC PAYI O KƏSƏ GÖNDƏR…”

 

TYÜTÇEV

Tanrım, sevinc payı o kəsə göndər,

Kim yayın müsibət istilərində.

Daş yolla özünü sürüyüb gedər,
Dilənçi tək bağın həndəvərindən –

 

 

 

Kim çəpər dalından baxır ötəri,
Görür kölgəliyi, otu, çiçəyi.

Zəngin və işıqlı çəmənliklərin

Sərini bilir ki, qisməti deyil.

 

 

Bilir ki, ağaclar onun xətrinə,

Salmır qonaqpərvər kölgələrini.

Nə də duman kimi bu fəvvarənin

Başı ondan ötrü göyə millənir.

 

 

Mavi mağaracıq əbəs cəlb edir,
Onun nəzərini duman içindən,

Bilir fəvvarənin şeh gilələri,

Zavallı başını sığallar nə də.

 

 

 

Tanrım, sevinc payı o kəsə göndər,

Kim yayın müsibət istilərində.

Daş yolla özünü sürüyüb gedər,
Dilənçi tək bağın həndəvərindən.

İyul 1850

Ruscadan tərcümə

20-21. 09. 2019

Samara

 

Ф. И. Тютчев. «Пошли, господь, свою отраду…»

 

Пошли, господь, свою отраду
Тому, кто в летний жар и зной
Как бедный нищий мимо саду
Бредет по жесткой мостовой – Читать далее

F. TYÜTÇEVİN «RUS QADININA» ŞEİRİNİN İKİ TƏRCÜMƏSİ

TYÜTÇEV

  RUS  GADININA

 

Uzaq işıqdan, həm sənətdən uzaq,

Uzaq günəşdən, həm təbiətdən.

Uzaq həyatdan, uzag sevdadan,

Qaralar günlərin bütün solaraq.

Dadını duyğuların bilməzsən,

Boşa çıxar xəyalların da tamam.

 

 

 

Və gözə gəlmədən həyatın ötər,

Udar adsız və adamsız bir yurd.

Bir anılmaz, aranılmaz yerdə,

Necə ki qeyb olub bir anda itər,

Səmada tüstüdən yaranma bulud,

Payız günü düşəndə çən birdən.

                                                   1848

 

Bu şeiri ilk dəfə təxminən 1984-cü ildə Miskvada tərcümə etmişəm –əruzla.

Şeririn mürəkkəb qafiyə sistemi var.

FYODOR TYÜTÇEV

RUS QADININA

 

Uzaq təbiətdən,  günəşdən uzaq,
Uzaq işıqdan və incəsənətdən,

Uzaq həyatdan həm, məhəbbətdən həm,
Ömrünün gəncliyi düşəcək qaçaq,

Canlı duyğuların ölüb gedəcək,

Hər arzun solacaq açmadan çiçək…

 

 

Keçəcək həyatın gözə dəymədən,

Bəlkə Tanrının da yadından çıxan
Adamsız və adsız uzaq diyarda, —

Tüstü buludları gözdən itən rək,

Tutqun və dumanlı göydə bir anda,

Payızın hüdudsuz toranlarında…

 

1848 ya 1849

Ruscadan tərcümə

18-19. 09. 2019, Samara

 

 

 

Ф. И. Тютчев. Русской женщине

 

Вдали от солнца и природы,
Вдали от света и искусства,
Вдали от жизни и любви
Мелькнут твои младые годы,
Живые помертвеют чувства,
Мечты развеются твои… Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “AĞILLA RUSİYA BAŞA DÜŞÜLMƏZ…”

TYÜTÇEV

 

Ağılla Rusiya başa düşülməz,

Ümumi arşınla ölçən aldanar.

Özəllikləriylə yox ona bənzər —

Rusiyaya yalnız inanmaq olar.

 

Ruscadan tərcümə

16.09. 2019, Samara

 

 

Умом Россию не понять,
Аршином общим не измерить:
У ней особенная стать —
В Россию можно только верить.

1866