Архивы

BASILACAĞINI DUYANDA TƏPƏGÖZÜN DEDİYİ

(Basatın Təpəgözü öldürdüyü boy)

Gözüm, yalnız gözüm, incim, əzizim!

Səninlə Oğuzu sındırıb əzdim!

İgid, ala gözdən məni ayırdın,
Canından ayırsın səni Tanrı da!

Bu göz zülmünü ki, çəkirəm indi,

Tanrım çəkdirməsin heç bir igidə!

 

Təpəgöz yenə dedi:

 

Durduğun, qopduğun, igid, nə yerdir?

Azsan qara gecə, ümidin nədir?

Bəs hansı xanınız döyüş günündə,
Byarağı qaldırıb yürüyür öndə?

Ağsaqqal atanın bəs nədir adı?
Adını gizlətmək ərə ayıbdı,

İgid, söylə mənə, öz adın nədir?

 

08-09. 04. 2021, Samara

DAYISININ YUXUDA YEGNƏGƏ DEDİYİ

(Qazılıq qoca oğlu Yegnəg boyu)

Yel özü yetməzdi mən yetən yerə.

Yeddi dəstədıki igidlərimin,

Bayırın qurduna bənzəri vardı,
Yayımı düz yeddi kişi qurardı.

Qayın budağından oxum düzəli,
Oxumun üstdəki  nişanım qızıl.

Yağdı, külək əsdi, gurladı aləm,
Yeddi dəfə getdim, boş oldu həmləm,
Qala alınmadı, dönüb qayıtdım,

Sən də dön, boş yerə sınama baxtı.

04. 04. 2021, Samara

SELCANIN DA QANTURALIYA ONU SINADIĞINI DEDİYİ

(Qanlı qoca oğlu Qanturalı boyu)

Oyanıb durardım, igid, yerimdən,
Qarayallı Qazlıq atı minərdim.

Çıxardım atamın ağban evindən,
Qalxıb Ala dağa ov eləyərdim.

Əlvan quş qovarıdım, sığın qovardım,

Bircə ox atmaqla hədəf vurardım,

Ucluqsuz oxumla səni sınardım,
İgidim, mən sənə məgər qıyardım?

03. 04. 2021, Samara

DƏLİ DOMRULUN ƏZRAYILA DEDİYİ (2)

  (Duxa qoca oğlu Dəli Domrul boyu)

Aman ver, Əzrayıl!

Güman yox, imandır Tanrı birliyi!

Mən nə biləydim ki, beləsən, qoçaq,
Sən can alırmışsan, oğurlayaraq.

Bizim yaşılyamac dağlarımız var,
Dağlar ətəyində bağlarımız var,
Bağlar qarasalxım üzüm bitirir,

Üzümün şirəsi şərab yetirir.

Başı havalanır kim onu içsə,

Mən də içkiliydim, bu dəfə keç sən.

Hələ doyurmayıb bəylik, igidlik,
Öldürmə, Əzrayıl, mənə mədət qıl!

24. 03. 2023, Samara

ALİM QASIMOVUN DA BIĞI XOTTABIÇIN SAQQALI KİMİ SEHRLİ İMİŞ?

Без имени-1.psd

Con həftə ərzində Youtube-la müxtəlif müğənnilərin ifasında muğam və təsniflərə qulaq asmışam. İki-üçü ildə mən xalq musiqisinə qulaq asıram, sonra uzun fasilə elən edib qayıdıram klassik musiqiyə.

Deməliyəm ki, mən əsasən kişi xanəndələrə qulaq asıram. Qadınların muöam oxumağını bəyənmirəm. Ancaq Sara Qədimovanın, Rübabə Muradovanın yazılarında yaxşı yerlər olub.

Son otuz ilin muğam ifaçılığı haqqında nə demək olar?

Ən birinci onu demək lazımdır ki, studiya yazıları yox kimidir. Yəni peşakar studiyada peşəkar səs mütəxəssislərinin rəhbərliyi ilə yazılmış ifalar. Məsələn, Bülübülün lent yazıları kimi. Xan Şuşinskinin “Qarabağ şikəstəsi” ya Zabul-Segah”ı kimi. Az-çox keyfiyyətli ifalar televiziya ilə verilən konsertləin yazısındadır. Ancaq televiziya studiyası səsyazma studiyası deyil, belə konsertlərdə də çoxlu qüsurlar olur, müğənni xaric oxuyur, müşayiət də keyifiyyətsiz ola bilər. Ancaq YouTube-dakı musizinin əksəəyyəti, bəlkə doxsan faizi toylarda yazılıb və toy musiqisi əksər hallarda keyfiyyətsiz musiqidir, toyxanada kabab, plov basanların, qarnını araqla dolduranlaqın qabağında oxunan muğam ya mahnə nə səviyyədə olacaq.

Və yarım saat  belə toylara “baş vurandan” sonra Bülbülə, Xana qulaq asıb içini təmizləmək istəyirsən. Və eyni zamanda hələ 40-50—ci illərdə, səsyazan aparatlırın çox sadə olduğu bir vaxtda belə gözəl yazılar yaradıb indi yaşayanlara çatdırmış səs rejissorlarına, səs operatorlarına dərin minnətdarlıq hissi duyursan. Peşakarlığın qiyməti yoxdur!

Qxunan sözlər haqqında qısaca. Sovetdən qabaq xanəndələrin özünün poetik zövqü olub, Füzulini, Seyid Əzimi, Nəbatini oxuyublar. Sovet vaxtı senzura yalnız rəsmi tanınmış şairlərin qəzəllərini oxumağa icazə verirdi. Son onillklərdə oxunan sözlər hətta yaxşı ifadan, səsdən də çiyrindirir. Mənə elə gəlir ki, xanəndələrimizin içində ən çox söz bilən Alim Qasımovdur. Hər halda gənc vaxtında Füzulinin, Seyid Əzimin qəzəllərini çox oxuyub. Ancaq Alim Qasımov çoxlu hətərən-pətərən şeirlər də oxuyur, özü də bu şeirlərin zibil olduğunu bilə-bilə oxyur. Yəqin bu yöndəmsiz vəhətta estetik cəhətdən  abırsız qəzəlləri yazan adamlarla yaxınlığı var və xətirlərinə dəymək istəmir. Hacıbaba Hüseynova hörmətlə yanaşan başqa müğənnilər kimi Alim Qasımov da onun qəzəllərini muğam üstündə oxuyur. Hacıbaba Hüseynov əruzu bilib, yaxşı ritm duyğusu olub, təəssüf ki, özü yazdığı qəzəllərin çoxu cəfəngiyyatdır. Bəzən onun qəzəllərindəki beytlər ən hüznlü muğamı da lağlağıya çevirir. Məsələn, Alim Qasımov bir neçə ifasında bu misra ilə bitən qəzəli oxuyur:

“Gecə-gündüz Hacının yaxşılaşır ilhamı…”

Təəssüf ki, sözə münasibətdə ən pinti müğənnilərdən biri Mirələm Mirələmvdur. Mənə elə gəlir ki, bu istadadlı xanəndənin şeir zövqü də yoxdur, həm də mətn öyrənməyə tənbəldir. Neçə muğam üstündə eyni mətni oxuyur, həm də misralarda sözləri ötürə-ötürə, yerlərini səhv sala-sala…

Mən musiqiçi deyiləm, ancaq dinləyici kimi rəyimi deyə bilərəm. Mənə elə gəlir ki, xalq musiqisi ifaçılığı çox bərbad gündədir. Müğənnilər az-çox tanınan kimi özlərinə elə güvənirlər ki, elədikləri hər boğaza alqış gözləyirlər. Alqışa isə onları qarnını toy plovu və kababı ilə doldurmuş kütlə alışdırır. “Var ol! Səndən yoxdur!” Maraqlı burasındadır ki, bunu kütlə Ağaxana da deyib, Alimə də deyir, Mirələmə də deyir, Zabit Nəbizadəyə də.

Yapışıqlı cingiltili səsi olan Zabit Nəbizadənin isə ciddi, zabtəli musiqi rəhbərinə ehtiyacı var. Bu rəhbər ona deməlidir ki, a kişi, sən zəngulə vurma, zəngulə sənlik deyil. Vaxtında bu texnikaya yiyələnməmisən, yaxşı olar ki, buna girişməyəsəm də. Deməyə dil də gəlmir, ancaq Zabir Nəbizadə yaxşı ifalarında da hər iki beytin arasında elə bil ki, böyürür… Mərhum Ağaxan Abdullayev ondan da pis. Bu adamlara heç kim demir ki, böyürməyin. Nə bunu deyə bilən səs rejissou var, nə də tələbkar dinləyici. Xanəndələr isə hamısı bir-birini üzdə tərifləyirlər. Toylarda beş-altısı bir yerə yığılanda marçamarçla öpüşürlər, kefləri kökdür, yarım saata bir ətək pul alıb gedirlər. Çoxusu da “Həci…” “Həci”yə kim deyə bilər ki, xaric oxuyur və zəngulə vuranda da böyürtü kimi səslənr…

Xanəndədən nə hacı? Kim bunları Məkkəyə buraxır?

Əslində məndə ən böyük məyusluq doğuran Alim Qasımovdur. Mənə elə gəlir ki, Alim Qasımovun musiqi fəaliyyəti  40-50-ci illərinə düşsəydi, muğam ifaçılığının qızıl fondu ikiqat zənginləşərdi. Çünki Xan Şuşinskidən sonra bizim musiqimizdə belə ifaçı olmayıb. Texniki keyfiyyəti yüksək olmasa da, Tehranda və Bakıda konsetrlərdə ifa oxunmuş “Mirzə Hüseyn”lə Alim Qasımov, çox anlaşıqlı uşaq diliylə desək, hamını keçir. Burda hətta Ronaldu-Messi seçimi də yoxdur, Alim Qasımov hamıdan fərqlidir, hamıdan yüksəkdir…

Mən bir dəfə “Şirvan şikəstəsi” haqqında ayrıca məqalə yazmışam və o məqalə Bakıda, “Azadlıq” qəzetində çap olunub. Alimin “Şikəstə”si xalq musiqimizin ən saf və bənzərsiz incilərindəndir.

Təəssüf ki, Alimin unikal səsi qalıb keçən əsrin 80-ci illərinin sonunda. Ən geci – 90-cu illərin əvvəllərində.

Sonrakı Alim – laureatdır, xalqın və rəhbərliyin sevimlisidir. Pul, şöhrət boğaza qədər. Çatmayan nədir?

Səs!

Alim səsini 20-ci əsrdə qoydu…

20-ci əsrdə Alim Qasımovun bığı da vardı. Hərdən öz-özümlə zarafatlaşıram, deyirəm ki, bəlkə Alimin bığı da Xottabıçın saqqalı kimi sehrli imiş? Bığ qırxılan kimi səs də gedib…

Necə gedib, harda gedib suallarına cavabı Alim Qasımova hamıdan yaxşı məlumdur. Ancaq bunu heç vaxt boynuna almaz. Çünki əvvəl gərək səsinin getdiyini boynuna ala. Bu da böyük yox, fövqəladə şücaət tələb edir.

Alim Qasımovun səsi kimi səsi gərək dövlət qoruya, çünki milli sərvətdir. Alim Qasımov gərək basılmaz bir qalada saxlanılaydı, qalanın başında isə perimetr boyu avtomatçılar dayanaydı. Alim Qasımov gecə-gündüz İtaliyadan gəlmiş vokalçıların, səs mütəxəssislərinin nəzarəti altında olaydı. Ona toylara getmək qanunbericiliklə qadağan ediləyidi. Yalnız filarmoniya kimi yerlərdə, özü də fasilələrlə oxuyaydı, sonra da boğaz həkimlərinin müayinəsindən keçəydi, yeməyinə nəzarət olunaydı.

Qəlyan nədir, a kişi? O hoqqaya kim səni dadandırıb?

Yenə bığ məsələsi mənə rahatlıq vermir. O bığı qırxan dəlləyin yeri Kürdəxanıdır! O bığı yer üzündən, daha doğrusu Alim Qaısımovun üzündən silmiş ülgüc Azərbaycan milli mədəniyyətinə qarşı törədilmiş ağır cinayətə əşyayi-dəlil kimi Daxili işlər nazirliyinin muzeyində saxlanmalıdır!

Toylar, əlbəttə, toylar. Mən qabaq eşitmişdim ki, guya Alim Qasımov nadir hallarda gedir. Ancaq Youtube-a baxanda görürsən ki, böyük xanəndəmiz çox toylara gedirmiş. Toyda da nə hava şəraiti, nə akustika. Qarnı plovdan şişmiş kütlə üçün gərək ayıb yerin partlayana qədər qışqırasan.

Çoxlu konsertlər. Səsdən  mütəxəssis nəzarəti olmadan istifadə. Muğamlarımızda süni surətdə elə zil yerlər yaranıb ki, onların ifası üçün gərək var gücünlə qışqırasan. Nə qədər çox qışqırsan, kütlə o qədər çox alqışlayır, o qədər çox pul gəlir.

Və nadanlıq. Hətta konservatoriyada dərs deyən, hətta professor (!) adı daşıyan müğənnillərin çoxu cahil və nadandır. Onların savadı öz səslərinin də qayğısına qalmaq üçün kifayət deyil…

Alim Qasımov iyirmi ildən çoxdur ki, “huy-huy” deyir, “hay-hay” deyir, sağ əlini sol qulağına qoyur, sol əlini sağ qulağına, gah xalçanı döyəcləyir, gah əlini yuxarı qaldırıb ali baş komandan kimi yelləyir…

Səs isə yoxdur…

YouTube-da bir toy yazısı var. Aşıq Ağamuradın oğlunun toyu. Söz verilir Alim Qasımova. Alim Qasımov da başlayır…. Üzr istəyirəm, müğənni elə bil ki, diş ağrısından zarıyır… Nə səs var, nə həvəs… Əlbəttə, özü də başa düşür. Özü hamıdan yaxşı başa düşür, çünki faciəni yaşayan özüdür… Sonra zarıltını birtəhər bitirib ağrıyan dişi çəkilmiş  kimi gülümsəyir və deyir: “Gəlin indi də oynayaq…”

Düşür  ortalığa. Beş-altı adam da qoşulur əfsanəvi müğənniyə. Deyəsən, “Şalaxo” oynayırlar…

Doğrudan da Alim Qasımov qəşəng oynayır. Qəşəng dəf də çalır. Dəfin atasını yandırır…

Bu insanın mayası musiqidən tutulub. Allah ona yüz il ərzində heç kimə vermədiyi səsi vermişdi…

Lənət şeytana…

O bığı qırxdırana da lənət. Kim bilir, bəlkə elə doğrudan da səsin sirri bığda imiş…

X.X.

28. 12. 2020, Samara

EV VERİN YENƏ DƏ RAMİZ RÖVŞƏNƏ…

Ramiz Rövşən

Yenə ev verilib  Ramiz Rövşənə,

Çətin ki, şairin doya gözləri.

Durmur ata verən, oğul verənə,
Yəqin nəvədən də bir ev gözləyir.

                                     —-

Əbədi uyudu neçə min əsgər,
Getmir gözlərinə yuxu şairin,
Güdür, daha kim nə hədiyyə verər,
Verin, gözü doysun, yenə də verin!

                                        —-

Verin, otaqların çox olsun sayı,
İki min yeddi yüz səksən üç olsun.

Verin, əl uzadıb, dilənçi payı,
Pul verin üstəlik, cibi də dolsun.

                                   —-

Mətbəxdə, hamamda suyun yerinə,
Bütün kranlardan qızıl qan axsın.

Sayı bilinməsin pəncərələrin,
Şəhid məzarına hamısı baxsın.

                                ——

Yatır əsgərimiz, yatır əbədi,
Yatdığı nəm torpaq ikicə arşın.

Bilmir həya nədir, bilmir ar nədir,
Şair ev istəyir yas yığışmamış.

                               —-       

Ev verin şairə, yenə ev verin,

Təntənə qurulsun, gəlsin izdiham,

Ya Cəngi çalınsın, çalınsın ya himn,

Versin açarını Əliyev İlham.

                                 ——-

 İki min yeddi yüz səksən üç otaq,
Verilsin şairin ixtiyarına.

Susayıb kranı açanda ancaq,
Təpədən dırnağa bürünsün qana…

                              ———

İki arşıın yerdə əsgərim yatır,
Çəkilib yuxusu ərşə ananın.

Duyur yaxındadır hələ də qatil,

Hardasa oğlunun qurumur qanı…

20. 12. 2020, Samara

NƏVƏSİNİ İTİRMİŞ QONŞUMUZ QİSMƏT HÜSEYNOVA

Ağamoğlan Kərimov

Çiynində dünyanın ağırlığı var,

Əliboş getməyin özü çətindir,

Bir çəngə otu da mal qabağına,
Qaldırb atmağa heyin yox idni.

                      ———

Divara söykənib baxırsan yola,
Görür, tanımırsan kim keçib gedir.

Hərdənbir dayanıb kimsə salamlar:

“Nə var, Qismət dayı, kefin necədir?”

                          ——

Axar gözlərinin yaşı sel kimi,
Ovcunla sildikcə dayanmaz, axar,

“Ay bala, görürsən necəliyimi,
Mənə indən belə nə gün var daha…”

                     ——-

Nə Şuşa görmüsən, nə də Kəlbəcər,
Ağdamda olmusan nə də bir dəfə.

Gördüyün Salyandır, bir də deyirlər,
Xəstə aparmısan İran tərəfə…

                           ————

Cənnət Qarabağdan nə gül üzmüsən,
Dərman havasını udmusan nə də.

Əsgər göndərmişdin, gəldi üstünə,

Tabutu bayrağa bürünmüş nəvə.

                              —-

“Ağamaoğlan!” deyib, qonşu, ağlama,

Nə qədər ağlasan, qayıdan deyil.

Zirvə söhbətinə bel də bağlama,
Tanrıya məlumdur hamının yeri.

                             ——

Təzə güllər apar qəbrinin üstə,

Ələ al özünü, qonşum, ağlama,
Salam verib-alsan, üzün də gülsə,
Bəlkə də xoş gedər Ağamoğlana…

19. 12. 2020, Samara

MÜDAFİƏ NAZİRLİYİ ŞƏHİD AİLƏLƏRİNƏ MEDALLARI EHSAN HALVASI KİMİ PAYLAYIR

quliyev-intiqam

Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyi şəhid ailələrinə medal paylamağa davam edir. Xəbər verilir ki, “Lələtəpə yüksəkliyi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olmuş kapitan Quliyev İnqilab Çingiz oğluna ölümündən sonra verilən “İgidliyə görə” medalı ailəsinə təqdim edilib”.

Medal təqdim edənlərdən biri Gəncənin başçısı Elmar Vəliyevdir, uzun müddət gömrükdə işləyib. Qardaşı Xanlr Vəliyev Azərbaycanın hərbi prokurorudur. Kapitan İnqilab Quliyev bu harınlardan və bu harınların harın balalarndan ötrü ölüb. Vətən uğrunda ölsəydi, həyatənə belə ucuz tutmazdılar.

İndi görün vətənin yüksək mükafatları kimə verilir:

Mehriban Əliyeva:

Heydər Əliyev ordeni

Hafiz paşayev:

“Şöhrət” ordeni, “Dostluq” ordeni

Arif Paşayev:

“İstiqlal” ordeni; “Şah İsmayıl Ordeni” “Heydər Əliyev” ordeni

Cəmil Əliyev:

“Şərəf” ordeni