ƏRƏBQARDAŞBƏYLİ. APREL, 1961

Gəlib çatmamışdı işıq hələ ki,

Kənddə televizor yox idi onda.

Beş-altı evdəydi radio bəlkə,

Batareyası yox yarısının da.

 

Naxır qabağıydı əsasən o vaxt,

Təzə xəbərlərin yayılan yeri.

Bilinmir kişiydi ya da ki arvad,

Dedi: “göyə çıxıb Yuri Qaqarin”.

 

Palçıq topuğacan, qaloş yamaqlı,

Hər qabarlı əldə söyüd pərdisi.

Çaşırdı deyəsən hamının ağlı,

Heç biri bilmirdi tapıb nə desin.

 

Belə çıxırdı ki, göyə çıxıbsa,

Allahın yanına çıxıb bu insan.

Oranı dolaşıb yaxşı baxıbsa,

Tanrını uzaqdan görüb azından.

 

Kim bilir, bəlkə rus Allahı görüb,
Hökumət deyəcək görməyib amma.

Bəlkə rusu görüb buluda girib,

Hər göyə çıxana görünməz Allah…

 

Ancaq çıxmağına çıxıb rus göyə

Hökumət bu boyda yalan deməz ki.

Bəlkə bundan sonra biz də gün görək,

Göyə köçürərlər kəndi də bəlkə…

 

Bəlkə hissə-hissə, bəlkə də birdən,

Yığıb apararlar bizi kosmosa.

Olsa, orda olar Xruşşov deyən,

Yəni ki, ürəyin nə arzularsa…

 

Bura cəhənnəmdir, bura türmədir,

Yarıac yaşadıq, palçığa batdıq.

Göydə adam kimi ömür sürərdik,

Yaşardıq Allahın qanadı altda…

 

Kasıb, balaca kənd, gözdən həm uzaq,

Uzaq səhiyyədən, uzaq elmdən.

Kommunizm qabağı qıt idi ət, yağ,

Yox idi fizika müəllimi də.

 

Kosmik fəza nədir yox idi bilən,

Yerin cazibəsi, orbiti nədir.

Nə gedən olmuşdu, nə ordan gələn,

Təlaş qarışırdı ümidlərinə…

 

Kür həminki kimi axıb gedirdi

Pambıq cücərirdi yaxın tarlada

Günəş qızarırdı  həminki yerdə,

Heç nədə bir nişan yoxdu Tanrıdan…

28-30.10.2016

Samara

Реклама

ƏZİZ SALMANIN DOĞUM GÜNÜNƏ

Yaşasaydın, bəlkə kənddə qalardın,

Yurda varis idin, sonbeşik idin.

Oğul-uşaqğın da yəqin olardı,

Əlbəttə, sən mənim tayım deyildin…

 

Bəlkə də gedərdin sən də mənim tək,

Daha ali məqsəd amma seçərdin.

Uzaqdan görərdim səni zirvə tək,

Mən dayanan yerdə məni keçərdin.

 

Dədə yurdumuzda payızdır indi,

Xırdaca qəbrinə leysan ələnər.

Ən uzaq yerdəsən sən əlli ildir,

Ən uca yerdəsən o vaxtdan elə…

 

16.10.16

Samara

 

ALABAŞ

Yal qoydular, doyurdular,

Yedi, yaladı ağzını.

Xaltasını sıyırdılar,

Ciyə keçdi boğazına.

 

 

Duyurdu ki, əhd pozulub,

Tapdalanıb sümük, çörək.

Taleyi belə yazılıb,

Bu həyətdən gedə gərək.

 

 

Nə üzündən öpən oldu,

Nə başını sığallayan.

Nə çıxıb ötürən oldu,

Nə kövrələn, nə ağlayan.

 

Qaraladı sağı, solu,

Quyruğunu qısıb getdi.

Qarnı toxdu, gözü dolu,

Dolub getdi, küsüb getdi.

 

Kimi vardı sürüb gələ,

Şivən sala, hürüb gələ?

 

Bir maşına mindirdilər,

Qərib yerə göndərdilər.

Dağı-daşı gəzdirdilər,

Alabaşı azdırdılar.

 

24.08.08

Ərəbqardaşbəyli

KƏND QƏBİRİSTANI

Bir tərəfi Kürdür, bir tərəfi yol,

Bir tərəf çəpərdir, bir tərəf arxdır.

Daha böyütməyə bir qarış da yox,

Dəyişmir yüz ildir, hamıya çatır.

 

Köhnə qəbirlərin qalanı azdır,
Tək-tük qalanın da yazısı gedib.

Kənd qədər yaşı var yenə azından,

Kəndinsə yaşının bəlkə yox dibi.

 

Bütün kəndlər kimi dəyişir bu kənd,

Kür boyu yuxarı, aşağı gedir.

Çin divarı kimi ucaldaraq bənd,

Arxanı bərkidir, qabağa gedir.

 

Həyətlər böyüyür, yekəlir evlər,
Torpaq çox olsa da, çatmır ərazi.

Özündən firavan görən fikirli,

Qardaş qardaşından acıqlı gəzir…

 

Kəsir su yolunu qonşu qonşunun,
Girişi-çıxışı bağlanan da var.

Arvadın-uşağın, heyvanın, quşun,

Qoyma-qışqırığı anbaan qopar…

 

Kürün qırağında əl içi boyda,

Yer tutur bu kəndin qəbiristanı.

Bəlkə yüz illərdir eyni qaydada,

Hamı ölənini burda basdırır.

 

Bəlkə də əlli il qabaq çəkilən,

Hasar bu günəcən həmin yerində.

Alır öz payını bura hər gələn,

Torpaqdır altı da, üstü də indi…

 

Hasardan bu yanda hamı bərabər,

Hasarın bu yanı sülh yuxusunda.

Hasardan o yanda müharibələr —

Keçir insan ömrü qurd yaxasında…

 

07.10.2016

Samara

 

 

 

 

ƏRƏBQARDAŞBƏYLİ, 1963-64-CÜ DƏRS İLİ

YADDAŞDAN SƏHNƏLƏR

                    unudulmaz insan, unudulmaz müəllim Leyla Ağayevanın

                     əziz xatirəsinə

 

Qəfildən baş verdi həmin dərs ili,

Kiçik kəndimizdə bğyük hadisə.

İlk dəfə xarici dil müəllimi,

Bizə təyinatla gəldi nədənsə.

 

Viyonu, Balzakı yaradan bu dil,

Heç kimə, əlbəttə, tanış deyildi.

Elə ki gördülər müəllim gəlir,

Dedilər dillərin ən gözəlidir

 

Bu fransız dili… Əsmər bənizli
Yaşı iyirmidən bir az çox gözəl.

Qapqara saçları dalğalı, nazlı,

Gözləri dumanlı, tayı yox gözəl.

 

Bakı ləhcəsiylə, məlahətiylə,

Müəlim salmışdı ovsuna kəndi

Kötük tək oturub dinməyən belə,

Ötür bülbül kimi firəngcə indi…

 

Mən hələ dörddəyəm. Xarici dilsə,

Beşdən başlayaraq keçilir o vaxt.

Yox daha həvəsim məktəbə, dərsə,
Nə boyum uzanır, nə gətirir bəxt…

 

Axşamçağılarsa Kür qırağında,

Oturub tar çalır maştağalı qız.

“Bakı gecələri” kəndi ağladır,

Hamı qəlbi incə, hamı fransız…

 

Tənəffüsdə bizim sinfə də hərdən

Girərdi. Başımı sığallayaraq
Deyərdi: “Bilirəm, böyüyüb hökmən,

“Alim olacaqsan!” (Olmadım ancaq…)

 

Qayıtdı Bakıya ilin başında,
Demə nişanlıymış Leyla müəllim.

Sonralar eşitdim cavan yaşında,

Xərçəngə tutulub… Amansız ölüm…

 

Səsi indiyəcən qulağımdadır,

Sığalı başımda nə yaşa yetsəm.

“Bakı gecələri” yenə ağladır.

Harda o mahnını, haçan eşitsəm…

 

21.09 2016

Samara

 

 

 

 

ƏRƏBQARDAŞBƏYLİ, SENTYABR, 1963

                      yaddaşdan səhnələr

 

Qiyamət qopurdu hər gün heç nədən,

Evimiz təzəydi,  həmindi rəftar.

Ölmək istəyirdim həyat görmədən,

On yaşa çatmağa  hələ üç ay var…

 

Matros köynəyində qabardıb sinə,

Gəzir kənd-kəsəyi Əkbər Bədəlov.

Baltik ya da Şimal donanmasında,

Dörd illik xidməti bitirib gəlib.

 

Kənddəki ikicə QAZ 51-in,

Birinə qız-gəlin dırmaşıb dolur.

Gestapoçu kimi durub briqadir,

Yuyulmamış ağzı söyüşlə dolu.

 

Ayından-oyundan büküb əskiyə

Tezdən arvad-uşaq gedir pambığa.

Çoxunun naharı para çörəyə

Yaxılmış duzlu şor, bir də baş soğan…

 

Qapançı, təhkimçi, partkom, aqronom.

Onları çəkidə aldadacaqlar,

Kommunist biletli, haram pul qıran

Arvad haqqı yeyən harın qoçaqlar,

 

Hamı qaşqabaqlı, acıqlı nəsə,

Gülən olursa da, özgəyə gülər.

Dolayıb əlinə mal ciyəsini,

Qonşu arvadını qovur hər səhər…

 

Gah orda, gah burda qopur çığırtı:

“Tezliklə, ay uşaq, parçalanasan!”

Uzanır davası iki arvadın:

“Görüm bir əlcəklə yuyula nəslin!”

 

Yenə yetirilmir beşillik plan,

Kənddə un çatışmır, şəhərdə çörək.

Böyük tənəffüsdə yavan yeyilən,

Çörəyin yarısı bəlkə də kəpək.

 

Şalvarının dalı, dizi yamaqlı,

Mal qoşur naxıra kənd kişiləri,
Ayağı qaloşlu, əli çomaqlı —
Sanki hamısının yaşları birdir.

 

Bir növ Hayd Parkdı naxır qabağı,

Burda qızışırdı debatlar hər dəm.

Burda Kennediyə qınaqlar yağır,

İmperializm pislənirdi həm…

 

Kilometr idi məktəbin yolu,

Təlaşla gedirdim onu həmişə.

Rastıma çıxan bir qurumsaq oğlu.

Qorxurdum boyuma yenə sataşa…

 

Nəfəsi tütünlü, gur öskürəkli,

Müəllim gəlirdi – sinif cəhənnəm.

Çubuqdan qaçırdı təkcə zirəklər,
Mən də zirək idim… Vəhşi idim həm…

 

Sentyabr ayı, nar bol, üzüm bol,

Nədənsə bir təlaş didir ürəyi.

İki ay çəkməz ki Əkbər Bədəlov,

Tuş gələr yanlış və qəfil gülləyə…

 

11.09.2016

Samara

 

 

QARA BAYRAMIN GƏLİR..

ANAMIN XATİRƏSİNƏ

8

 

Qocanın atılmışı –

Sənə asanmı gəlir?

Səhərin açılmamış,

Qərib axşamın gəlir.

 

Çay-çörəyin gecikir,

Şişir, udulmur tikə,

Süfrənə elə bil ki,

Öd dolu camın gəlir.

 

Gözün yola zillənir,

Sözün öz-özünlədir.

Nə yazan, nə zəng edən,
Nə bir adamın gəlir.

 

Məmə, yaz gəlir yenə,

Qəbrin otla bürünər.

Getdi qara günlərin,

Qara bayramın gəlir.

 

    27.02.2016 Samara

 

 

SƏN QEYRƏTLİ KİŞİ İDİN…

   qardaşım Seyfullanın xatirəsinə

 

Sən qeyrərtli kişi idin,

Yaradandın, qurandın.

Yerlə, göylə əlləşirdin,

Nə gərəksə, varındı.

 

Yuxudasan on beş ildir —

Yuxu sevən deyildin.

Yatır atan, qardaşın da,

Yoxdu səni ayıldan…

 

İndi, qardaş, qəbrin üstdə

Tikan, şoran göyərib.

Gələn-gedən belləsə də,

Yenə bitir şoğərib.

 

Fağır, qərib təbəssümün,

Donub qalıb daşında.

Hardasansa, üzün gülsün,

Qardaş, səksən yaşındı!

14 noyabr 2015

 Samara

ƏLİMİ SİNƏNƏ QOYUB BİR ARA…

ANAMIN XATİRƏSİNƏ

               6

Əlimi sinənə qoyub bir ara,

Biləyini sıxdım – nə nəfəs, nə nəbz.

Boynunda haçandan çırpınan damar,

Dərinin altında indi görünməz.

===============

Öpdüm yanağından – soyuyub gedib,

Gedib can istisi, yay istisi də.

Mənimsə alnımı bir öpüş yeri,
Yandırar, ömürdən illər ötsə də…

 

04.10. 2015 Samara

SİNOPTİKLƏR KƏNDƏ YAĞIŞ DEYİRLƏR…

ANAMIN XATİRƏSİNƏ

              4.

Sinoptiklər kəndə yağış deyirlər,

Yağış da başladı kənddə, dayanmır.

Yolları istəyər keçəndən hünər,

Bəzən bir neçə gün işıq da yanmır.

======

Axşama bənzəyər gündüzü kəndin,

Nə ay işiqlanar, nə ulduz amma.

Gur yağış ikinci günə keçəndə,

Qədim evimizin damından damar.

======

İsladar tavandan süzülən sular,

Qədim şifoneri, yatağı-yeri.

İslanar kitabla dolu qutular,

Nəm çəkər dünyanın klassikləri.

========

Neçə ildlən bəri ilk dəfədir ki,

Qorxmuram mən hava proqnozundan.

Yox daha günlərlə yola göz dikib,

Çürük tavan altda yaşayan insan.

=========

Qədim evimizi Nuh seli yuya,

Nigaran deyiləm anamdan daha.

O köçən dünyanın yox qışı, yayı,

Nə payız var orda, nə də ki bahar…

25.09. 2015 Samara