ZEYNƏB XANLAROVA

05.07. 2019

        1960-cı illər

Kosmosa uçan il Yuri Qaqarin,
Kennedi ağ evə gəldiyi vaxtda,
Bizim xalqımız da qalmadı geri,
Böyük bir hadisə yaratdı o da.

=

Radio vardısa evində kimin,
Bir gün eşidildi səsi Zeynəbin.

Bu səs oxşamırdı heç kimininkinə,

Bu həm doğma səsdi, həm də əcnəbi.

=

Dinəndə çaşdırar, məəttəl qoyar,
Başında tükləri ürpədər həm də.

Oxuyan nə Fatma Mehralıyeva,

Nə Şövkət, nə Sara, Tükəzban nə də.

=

Yoxdu televizor kənddə o vaxtlar,
Şəklini görən də Zeynəbin azdı.

Tək-tük qrammafon valı alanlar,

Görə bilərdilər şəklini üzdə.

=

Bu zalım qızıının, deyirdi hamı,
Bəlkə də gözəldir özü səsindən.

Baxışı ilan tək çalır adamı,
Bir də görürsən ki, alışır bədən…

=

Gəldi televizor dövranı sonra,

Kimin gücü çatdı, aldı kənddə də.

Cib dəsmalı boyda ekran, ağ-qara,
Verdiyi sevincsə dünyalar qədər.

=

Leonid Brejnev, Axundov Vəli —

Rəhbərlər gəldilər evlərə birdən.

Hərdən Əliağa, hərdən Lütvəli,

Gəldi Nəsibəylə  Bəşir də hərdən.

=

Yığışıb qonşuda futbola baxdıq,
Ağladııq baxaraq “Leyli-Məcnun”a.

Gözlədik il boyu Məşədibadı,

Gülüşdük qarnımız cırılanacan…

=

Sonra  qasırğa tək gəldi elə bil
Xanlarova  Zeynəb televizora.

Tanrı qəzəbi tək tək şığıdı qəfil,

Gəldi, camaatı saldı azara.

=

Qolu, çiyni açıq, sinəsi açıq,

İşvəli gözlərdə ocaq qalanmış.

Vardısa bir azca müsəlmançılıq,
Çıxdı axırına əndamı yanmış.

=

Dayanan deyilmiş səhnədə müti,

Açdı qollarını, oynadı zalım.

Sən bu kişilərdə gör məşəqqəti,

Hərənin çəkdiyi içində qalıb.

=

Baxır qaşqabaqlı Məmmədhüseyn,
Deyir «kim buraxır bunu bu halda”.

Qardaşı Ərəstun gülür, əksinə,

Deyir “səsi qəşəng, oynamağı da”.

=

“Sakit olun!” deyir Böyükkişə,
Özü oxuyandır, dəyər verəndir.

Ətirlənib gəlib, əyni də təzə,

Zeynəb ona baxır elə bil indi…

=

Durub qabağında televizorun,
Özünü Zeynəbə oxşadır Atlas.

Deyir məndə ola bəzəyi bunun,
Vallah,  gözəllikdə mənə tay olmaz…

=

Başını bulayır Tükəzban xala,
Düşür sümüyünə səsi Zeynəbin.

Deyir “əyni-başı abırlı ola,

Neynək, oynasın da, axı nə eybi…”

=

Əlini əlinə vurur Şiralı,
“Yaxşı qulaq asın, deyir, mənə siz,

Bizim qız-gəlin də, daha az qalıb,

Belə geyinəcək, görəcəksiniz…”

=

Əsəbi qatılır debata Yavər.

 “Əşşi, bir köpüklük oxuyan deyil”.

Əsir dodaqları, üzü, boynu tər,

Şeytanla döyüşə girib elə bil…

=

Gəldi dağlı qızı, gəldi qəfildən,
İtirdi özünü bizim kənd yazıq.

Dəyişdi baş-beyin, dəyişdi bədən,

Dəyişdi hərarət, nəbz və təzyiq.

=

Bilindi su deyil axan damarda,
Qandır — qaynamaqdır qanın xassəsi.

Günahkar yaradıb bizi yaradan,
Günah tək şirindi Zeynəbin səsi…

06-08. 09. 2020, Samara

KÜR HEKAYƏTİ

08.06 2020

…Torpaq yandırırdı yalın ayağı,
Yanır, qovrulurdu dünən göy olan.

Havalı işləyir, gəzirdi insan,

Heyvan nəhləyirdi xəstə sayağı.

 

 

Gördüyn ilğımdı hayana baxsan,
Buludlar dönürdü tüstüyə göydə.

Həyat dayanırdı, ölməsəydi də,
Kürdü əvvəlki tək dolanıb axan.

 

 

Elə ki dərəcə qırxı keçirdi,

Yaxır, bişiriridi dərini usti,

Doldurub kolazın dərinkəsini,
“Ya Allah” deyərək lələm içərdi.

 

 

Çayın özü kimi lələm qədimdi,
Vardı xəzrisi də gilavarı da,
Qasırğa, fırtına qaldırardı da,

Coşurdu, aşırdı Kür kimi həddi…

 

 

Lələmin getdiyi azı min ildir,
Gedib tək kolazlı donanmasıyla.

Dövran, yox xəbəri, tərsə dolanır,

Kür yox, Xəzər Kürə tökülür indi.

 

 

Dərinkə doldurub içməli deyil,
Dil vurur, üzünü döndərir heyvan.

Kürün balıqları, kürüsü talan,

Dadı oğurlanıb indi elə bil…

 

 

Ağır və yöndəmsiz mis farışında,
Anam gün uzunu su daşıyardı,
Anam bişirərdi, anam yuyardı,
Qarıya dönürdü gəlin yaşında..

 

 

O vaxt, nə gizlədim, həyat ağırdı,
Ağır yaşayan var bəlkə də indi,
Çörək zəhrmardı, qandı, irindi,

İndi suyumuz da zəhrmar dadır…

 

24.07. 2020, Samara

«VƏTƏN NƏ ÖLKƏ, NƏ DƏ DÖVLƏTDİR…”

QATARDA 2009

Vətənim var mənim də, əlbəttə,
Qütbdən qütbə uçmuram quş tək.

Vətən nə ölkə, nə də dövlətdir,
Bir qarış yerdi ki, bağlanmış ürək.

 

 

Cənnətə bənzəməz, gözəl də deyil,

Yayın da qış kimi əziyyəti var.

Gülləri sısqadır, ötməz bülbül,
Nə sərindir, nə duru orda sular.

 

 

Kişi tutqun və qaşqabaqlı gəzər,
Ağzı qarğışla arvadın açılar.

İncidər qonşunu bəd qonşu, əzər,

Uşaqlarında böyük hikkəsi var.

 

 

Buranı kimsə cəhənnəm də sayar,
Bir az şişirtmədir bu, insafən.

Adi kənddir…pisi var, yaxşısı var,

Əziz və doğma…Vətəndir o, vətən…

 

 

Sözümlə, istəsə əgər Tanrı,
Dönərəm, vaxt gələndə, mən də ora,

Qoyaram arxada təyyarələri,
Ürküdüb quşları çaş-baş salaram.

 

 

Yox ləyaqətsə yanam ulduz tək,
Kəndin üstündə dönərəm buluda.

Bu işə xeyli təəccüblənərək,

Mənə baxar kişi də, arvad da…

 

02. 06. 2020, Samara

KOLAZ

U LENİ. KİNO

Hər il yay gələndə kolazı lələm,

Çəkib çevirərdi tərsə qıraqda.

Yeyilən yerləri söküb təzələr,
Vedrədə qaynadıb çəkərdi qır da.

 

Bir-bir taxtaların aralarını,
Səylə, tələsmədən kəpitkələrdi.

Qaba barmaqları gəzsə haranı,
Dəyişər, baxana təzə gələrdi.

 

 

Kürün qırağında kolaz dincəlir
Canına çəkilən qır quruyurdu.

Kişi hazırlardı təzə çəpləri,
Oturaq yerləri təmiz yuyurdı.

 

 

Kolaz köməkləşmə  salınır suya,
Yenə dayanırdı səfərə hazır.

Bu taydan də o taya, sonra bu taya —
Tale yazısıydı bu da kolazın.

 

 

Fikirli o taya baxardı kişi,
Əlini üstünə qoyub alnının.

Axı çay keçilmir adi yol kimi,
Hücumla elə bil sahil alınır…

 

 

Dünyanın möhtəşəm dənizlərini,
Nə kolaz görmüşdü, kolazçı nə də.

Göylərsə üstündə həmin və eyni,
Xırda qayıqların, gəmilərin də.

 

 

Heraklit dediyi düzsə də, ancaq,

Heç nə dəyişmirdi, Kür da həmindir.

Yaxın səfərə çıx, ya da ki, uzaq —
Sonuncu mənzilin həmişə birdir…

 

15-17.05. 2020, Samara

“AĞRIYLA HƏMİŞƏ ATAM DEYİRDİ…”

U LENİ. KİNO

Ağrıyla həmişə atam deyirdi:

“Uşaqlarım mənə oxşamadılar!…”

Biz onun özü tək zirək deyildik,

Həvəssizdik işə, çalışmağa da.

 

 

Güzgü qabağında dayansam haçan,
Atamı görürəm hər dəfə sanki.

Bir azca fərqqlidir, uzundur saçım,
Saqqal sarıdan da bir az fərqliyik.

 

“Qolçomaq” damğası adında vardı,
Əngəli çıxardı saqqalın hökmən.

Dəlləyi üzünü elə vurardı
Ki, saqqal həm vardı, yoxdu saqqal həm…

 

 

Saqqallı…saqqalsız… Atam, oxşarıq,
Tale oxşarlığı aramızda var.

Hərçənd tək yaşadım, yox uşaqlarım,

Qınayam onları, ya məni onlar…

 

 

Dağıldı yığıdğın, ya dağıtdılar,
Ödə, zəhrmara döndü daddığın.

Bunu sənin üçün demişdi Tövrat:

“Ev adamlarıdır insana yağı”.

 

 

Mən də sənin kimi çalışdım hədər,
Düşünüb nə yazdım – yellər apardı.

Zirək olmasam da, axıtmışam tər,

Kimə nə yetişər? Haçan və harda?

 

 

Keçələt kolazın donanma idi,
Sükanı saxlardın sərt, yorulmadan.

Okean gəmisi ya qayıq adi –

Bizi sularında qərq edər zaman.

 

18. 04. 2020, Samara

DOST

ilham                                            İlham Ağayevə           

 

İstər Pele olsun, Ronaldu ya da,

Oyuna azarkeş maraq yaradır.

Topu da qovduran, qol da vurduran,
Dəniz kimi coşan tribunadır.

 

 

Kütlələr olmasa stadionda,
Rekord qazanılmaz, zirvə aşılmaz,

Həvəs öləziyər yarışa onda,

Bədən ağırlaşar, sönər ehtiras…

 

 

İdmanı sevirəm – ancaq uzaqdan,
Sözə  söz calamaq mənim peşəmdir.

Çoxdan, lap ilk yazım üzə çıxandan,

Bir insan həmişə azarkeşimdir.

 

 

Uğura səsləyib, uğur gözləyib,
Məni inandırıb özümə bəzən.

Layiq olmadığım elə söz deyib,

Bəlkə qızarmışam xəcalətimdən.

 

 

Məndən söhbət açıb kimi görübsə,
Guya ki, beləyəm, eləyəm ya da.

Ay səmimi insan, qəlbi böyük dost!

Özüm də bilmirəm kiməm, hardayam…

 

 

Nə vaxtdan içində tozun-torpağın,
Əskidən qayrılma top qovuram mən.

Sönməyib nə qədər mənə marağın,
Qan-tərə bürünər, qovrularam mən.

 

 

Əgər bu səylərim getməsə hədər,
Bükülüb baş üstdən top vura bilsəm,
Sevinər bu işə azı bir nəfər,

Şübhə yox, əziz dost, yenə o sənsən…

 

05. 02. 2020
Samara

KLASSİK MUSİQİ

2

Bilmirəm, bu, şeytan işi idimi,

Yoxsa ki, Tanrının – kənddə qəfildən,

Keçəl şah qızına vurulan kimi,
Vuruldum klassik musiqiyə mən.

 

 

Qoşub fəsillərə  “Fəsillər”ini,
Gəldi kəndimizə bəlkə Vivaldi.

Mozartla açıldı günəşin eyni,

Sızdı buludlardan, Şopen də gəldi.

 

 

Mən də oğurluqca, xəlvəti, mən də,
Lüdviq Bethovenə qulaq asardım.

Bu işi bir adam biləndə kənddə,

Deyərdi yəqin ki, başım xarabdır…

 

 

Ciddi gizlədərdim mən bu həvəsi,
Yəni anaşa-zad çəkən adam tək.

Yuxuma klassik musiqi səsi,
Gələrdi, elə bil layla deyərək.

 

 

Kənddəsə o vaxtlar radiolarda,
Özünü yırtırdı muğamatçılar.

Qan-yaş axıdılar, yas qurulardı:
Aman, yenə yarı aparıb əğyar…

 

 

Qırx ilə yaxındır mən ordan gedən,
Kənddə nə çalınır bilmirəm indi.

Ancaq Bethoven də, Şopen də hökmən,

Dinən tək gözümün kənd önündədir.

 

 

Bəlkə də hər gecə, bəlkə mən indi,

Burda dinləyərkən Sebastyan Baxı,

Ayın işığıyla sızıb buluddan,
Ata yurdumuza musiqi axır…

 

22.01. 2020, Samara

QONŞUMUZ ƏRƏSTUN MƏMMƏDOVUN ÖLÜMÜNƏ

 

ƏRƏSTUN.jpg

Çox uzun ömür sürən,
Çox işlər görən insan!

Sənə rəhmət deyirəm,

Cənnət əhli olasan!

 

 

Yoxdu elə bir iş ki,

Əlindən gəlməyəydi.

Çevik, səriştəliydi,

Hər alətə bələddi.

 

 

Barı da götürərdi,
Yaxşı suvaq vurardı.

Qapı, pəncərə nədir —

Kolaz da qayırardı!

 

 

Telikdən, radiodan,
Yaxşı biliyi vardı.

Amerikanı tutan,
Antennalar yığardı.

 

 

Ərəstun neçə kəndin,
İlk işıq çəkəniydi.

Qapısına ki, gəldin,
Malından keçəniydi.

 

 

 

Toylar da, vaxt varıydı,
O kişisiz keçməyib,

Hər toyu aparırdı,
Mahir dirijor kimi.

 

 

Nə döyəndi  arvadı.

Nə uşaq incidəndi.

Ümmanca səbri vardı,
Keçəcəkli, keçəndi.

 

 

Uşaq vaxtı üzümə,

Qapısı açıq idi.

Elə bil öz evimə,
Hər gün gedib-gələrdim.

 

 

Çoxdu yaxşılıqların,
Dünya dəyişən insan!

Olsa da günahların,

Yəqin bağışlanarsan.

 

13.01. 2020, Samara

BƏYİM XALA (AĞ BƏYİM)

U LENİ

Haçan kəndə getsəm yay aylarında,
Görərdim qonşumuz Bəyim arvadı.

Tez-tez özü bizə gələrdi, ya da,

Yol üstdəki arxda nəsə yuyardı.

 

 

Alnımdan öpərdi, ağlayardı da,
“Xeyrulla, gəlmədin niyə, ay bala,

Saçın, saqqalın da ağarıb daha,

Səni qəriblikdi qocaldan belə…”

 

 

Salyandan o yana getməyən arvad,
Bilirdi deyəsən qəriblik nədir…

Axı öz elin də bəzən olur yad,
Qəriblik çəkən var öz evində də…

 

 

Ürəyi yumşaqdı  Bəyim xalanın,
Qoşulub ağlardı dərdli görəydi.

Cibində  şirnini, ya da almanı,
Saxlardı bir uşaq sevindirməyə.

 

 

Səsi həm ürkəkdi, həm də hüznlü,

Quruyub getmirdi yaşı gözündən.
Deyirdi haçansa təklik üz verib,
Ağlayıb, şeir də qoşub özündən…

 

 

Bəyim xalanın dediyi şeir:

“Qaldım dağlar, daşdar arasında,
Kirpiklərim qannar, yaşdar arasında.

Mənə cəfalar oldu,
Qohumlar, qardaşdar arasında….”

 

08. 01. 2020, Samara

TƏZƏ EV

U LENİ. KİNO

keç günahımdan, lələ…

O ev tikilmişdi üç ya dörd ilə,
Tikinti üstündə Kişi əsirdi,
Ömrünün sonuncu layihəsiydi,

Nə olub əvvəlsə, çevrilib külə…

 

 

Özülə alındı Qaradağ daşı,

Salyandan sementi, qumu daşındı.

Biçdilər damının qamışını da,
Saman gətirildi bir neçə maşın.

 

 

Dərələr qazıldı boy bərabəri,
Suvağa, kərpicə tutuldu palçıq.

İki kərpickəsən – peşəkar, qoçaq,
Qəlib oynadırdı mahir əlləri.

 

 

Taxta işində də qoşaydı usta,
Biri Tapdıq idi, biri də Eldar.

Çığırtma plovu yeyib hər nahar,

Baltanı, çəkici vurdular asta.

 

 

Kişi də yolunda girinc Salyanın.
Taxta gah çatışmır, gah da ki, mismar.

Yaxşı ki, şəhərdə adamları var,
Var hörmət qoyanı, var tanıyanı.

 

 

Gah işinə gedir, gah da vaxt tapır,
Ustanı fəhləni yoxlayır hərdən.
Hesabat istəyir evdəkilərdən,

Yarı eşitməmiş söyür, qarğıyır…

 

 

Sona yetişmədə ev tikintisi,
Təzə sütunlardan xələt asılır.

Xələfə vurulur, banı da hazır,
Qızarır qırmızı kirəmit üstü.

 

 

Hər gün əllərində yekə vedrələr,
Dikin torpağını daşıyır Kişi.

Görür əjdahalar görməyən işi:

Dolur zəhmətiylə dərin dərələr…

 

 

Payızda, heyvalar  yayanda ətir,
Narlar partlayanda ehtirasından,
Köçü durnaların başlayan zaman,

Köçüb təzə evə ailə gedir…

 

 

Gedir xalça-palaz, gedir qab-qacaq,
Gedir yorğan-döşək, paltar – hər nədir,
Gedir uşaqların kitab-dəftəri,

Uşağa da nə var – sevinir uşaq…

 

 

Canının ağrısı çıxır Kişinin,

Ocaq qırağında canı-qızınır.

Gözaltı seyr edir  oğul-qızını,
Sevinc əvəzinə oyanır kini…

 

 

Ev təzə, havası həmin yenə də.
Narahat gülürlər dodaq qaçanda.

Yenə qapı örtən, qapı açan da,
“Xaraba qalasan!” deyir ürəkdən.

 

 

 

Yenə künc-bucaqda var ağlayanlar,
Böyüklər kiçiyin içir qanını.

İnciyir, incidir Kişi hamını,
Ürəyi yaradır, əlləri qabar…

 

 

 

Qalxır ibadətə beş dəfə gündə,
Diz çökür, başını yerə endirir.

Yeyib çay-çörəyi işinə gedir,
İnanır var onu işə göndərən…

 

28. 12. 2019, Samara