NİKBİN ŞEİR

2.jpg

Hamı kimi gedər, sonra gələrəm,
Hamı tək dünyaya yenə bəlkə də.

Bəlkə doğularam ayrı ölkədə.

Dəyişər yazısı taleyimin həm.

 

 

İqlim ayrı olar, adamlar ayrı,
Dəyişməz dadısa suyun, çörəyin.

Nə qarın-yağışn, nə də küləyin,
Soyuğu üşüdür, canı ağrıdır.

 

 

 

Sığallanır itin, pişiyin başı,
Uşağa deyən yox “zəlil olasan”.

İnsanın qanına susamır insan,
Dəyməz yol quşuna yolların daşı.

 

 

 

Mən də ulduzlara, aylara heyran,
Yazıram, tükənmir sözüm, söhbətim,

Oxuyub “afərin” deyir millətim,

Palçıqdan heykəl də olur qayıran.

 

 

 

Azərbaycan adlı uzaq diyarın,
Çatar qulağıma arabir adı.

Deyərlər qəribə bir nəfər orda,
Çevirir haçandır mən yazanları.

 

 

 

Amma nə oxuyan, nə dinləyən var,
Oxuyan olsa da, saralar öddən.

Bilinmir şeirdən, ya da ki, nədən,

Gedib yol quşuna sonra daş atar.

 

21. 11. 2019, Samara

“MEYVƏ, ÇİÇƏK DEYİL MƏNDƏ YETİŞƏN…”

Hava il uzunu ağırdı kənddə,
Yaz ürək açmırdı, ağırdı payız.
Bəzən kəsilmirdi yağış bir həftə,

Ya fəsil ötərdi bircə damlasız.

 

 

Torpağı bozarır, duz çıxarırdı,

Duzlağın özü də uzaq deyildi.

Tozu küləklərin göz çıxarırdı,

Rütübət hopurdu iliyinə də.

 

 

Kür qırağındaydı, su qıtdı ancaq,

Mal-qara təşnəydi, yanırdı insan.

Çətin açılırdı orda qaşqabaq,

Hamı incik idi orda hamıdan…

 

 

 

Ancaq o torpağın neməti vardı,
Meyvə yetirirdi ölü dirildən.

Heyva elə heyva, nar elə nardı —

Dilimi, dənəsi baş gicəllədən.

 

 

 

Üzüm yetirirdi giləsi baldan,
Əncirin şirəsi dil dağıdırdı.

Tutu həm məzəydi, həm dava-dərman,

Şaftalı ağızdan su axıdırdı.

 

 

 

Nazını çəkərək o şor torpağın,
Çiçək bitirirdi əliylə insan.

Çalar çoxluğundan çaşardı ağlın,
Bircə an dayanıb qönçəyə baxsan…

 

 

 

Mən də oralıyam, o torpaqdanam,
Torpağın özüyəm, duzluyam, şoram.

Məni də küləklər sarsıdan zaman,
Qarsıdır dodağı, gözə doluram.

 

 

 

Mən də bezdirənəm, vərəmlədənəm,
Var küsüb gedənim, qarğıyanlarım.

Mən də şor torpağam, həminəm həm də,

Tanrı qüdrətiylə yetişir barım.

 

 

Meyvə, çiçək deyil məndə yetişən,
O nə yeyiləndir, içilən nə də.

Soydaşım, oxusan, ya da eşitsən,
Sənə bərəkətim çatar bəlkə də…

 

08. 11. 2019, Samara

BƏY HAMAMI

Ərəbqardaşbəyli, 1960-cı illər

 

Nə məscid, nə hamam, nə də ki, klub,

Bizim kəndimizdə vardı o vaxtlar.

Kefi cavanların kartdı, oturub,
Hərdənbir tuğayda oynayırdılar.

 

 

Kəndimiz kiçikdi, ildə bir neçə,

Toy vardı. Gözlərdi toyları hamı.

Səbir tükənirdi vaxt yetişincə,

Kəndin toylar idi əsil bayramı.

 

 

Yeddi-səkkiz cavan toy günü səhər

Salyana gedərdi bəyin başında.

Bayram paltarları geyinərdilər,
Kürü keçirdilər, sonra maşında,

 

 

Salyan şəhərinə yetişən kimi,

Nömrə hamamına üz qoyurdular.

Dəstə keçirdisə yanından kimin,
Baxıb gülürdülər işi duyaraq.

 

 

Başdan tük qapandı Salyan uşağı,
Qurdu ulayırdı kəndçi görən tək.

“Qorxuram hamamda bəy kirə çıxa”,
Deyirdi qırışmal baxıb gülərək.

 

 

Arvadlar keçəndə qımışırdılar,
Sataşan, söz atan bəzən olurdu.

Cavanlar elə bil vuruşdaydılar,

Hamama gedən yol cəbhə yoluydu.

 

 

Nömrə hamamına gəlib çatan tək,
Qarşılanırdılar sevinclə hökmən.

Hamamçı, kisəçi, süpürgəçi də,
Pul, xələt güdürdü həmişə bəydən.

 

 

 

 

Nömrə ayrılırdı tez cavanlara,
Ətirli sabun da, təzə qətfə də.

Kisəçi işləmir, kişi can qoyur,

Sürtülən az qalır özündən gedə…

 

 

Bitirdi, nəhayət, hamam dəsgahı,
Çıxırdı şəhərə yenə cavanlar.

Odekolon ətriylə basıb ətrafı,

Bəy qonaqlığına gedirdi onlar.

 

 

 

Girib yol üstündə yeməkxanaya,
Küftə yeyirdilər yüz-yüz araqla.

Üstündən içərək limonlu çayı,
Kəndə dönürdülər gülüşlə, lağla…

 

 

 

Zurna çalınırdı kənddə bu zaman,
Bir azdan gəlin də gətirilrdi.

“Ay aman, bəy gəlir, baxın, hamamdan!”

Deyib qaçırdılar uşaqlar indi…

 

 

Sonra toy… Çal-çağır səhərə qədər,
Sonra qovuşardı  təzətoylular.
Razıydı, xoşbəxtdi toya gələnlər,

Bəylə gəlin isə… Bunu bilən var?

 

 

Davam eləyirdi kəndin həyatı,

Başqa toyların da vaxtı gəlirdi.

Bəyə öz toyundan hamam dəsgahı,
Bəlkə də  ən şirin xatirə idi…

 

30-31.10. 2019, Samara

“HAÇAN HANSI MAŞIN EVİN YANINDAN…”

ANA noyabr 2014.jpg

 

Haçan hansı maşın evin yanından,

Keçsə, tanıyardı anam səsindən.

Kənddə maşın azdı, cəmi beş-ondu,
Səsi seçilirdi hərəsinin də.

 

 

Tanıyır, ayıra bilirdi anam,
Özgə maşınların hənirini də.

Vurnuxur, baxırdı yola anbaan,

Yad maşın keçəndə həndəvərindən.

 

 

Öğul, qız səsinə tamarzı idi,
Öləni ölmüşdü, qalanı – uzaq.

Mühərrik səsinə qulaq verirdi,

Ürəyin səsini dinləyən sayaq.

 

17. 09. 2019

Samara

BADAM

 Ərəbqardaşbəyli, 1978

 

Qışın oğlan çağıydı, yanvardı,
Yanırdı yaydakı tək yer-göysə,
Külək əsmirdi, yağış yağmırdı,

Şoru yerin çıxırdı qar tək üzə.

 

 

 

Bəlkə də tərsə fırlanırdı o il,

Fələyin çərxi ya da yer kürəsi.

Qayğılıydı kişi-arvad elə bil,

Qayğılıydı mal-heyvanın da səsi.

 

 

 

Qayğılanmışdı kənddə bağlar da,
Hər ağac ciddi götürqoydaydı,

Şirəsi qaynayan budaqlarda,
Yaz eşqi erkən oyanmaqdaydı.

 

 

 

Bir ağac kəndin ortasında elə,
Çiçəkləmişdi ağappaq qar tək,
Yanvara aldanan badamdı belə,

Meyvəsi incə, çiçəkdən göyçək.

 

 

Gözəl, çəkirdi  keçən hər adamı,
Sinə açmışdı deyərdin birdən.

Utandırırdı baxanlar badamı,
Qızartı vardı ağ çiçəklərdə…

 

 

Mürgüdə müdrik ağaclarsa hələ,

Bilirlər istisə də, yanvardı.

Donar badam bu ağ çiçəklərlə,

Hələ fevral qabaqda, mart vardı…

 

19.04. 2019

Samara

ƏRƏBQARDAŞBƏYLİ

xayal

Kəndimin adında “ərəb” sözü var,
Şirindir ağızda xurma tək dadı.

O həm hədiyyədir, həm də yadigar,
Saxlayır tarixi kəndimin adı.

 

 

Ərəb gəlib çıxıb bura bir zaman,
Gəlib at belində, dəvə belində.

Sarsılıb, tutulub önünə çıxan:

Qılınc – kəmərində, kitab — əlində.

 

 

Döndərib qibləyə kəndimi ərəb,
Və açıb kitabı müəllim kimi.

Çubuq tək yellədib qılıncı qərib,

Titrədib, çaşdırıb kəndimi zəhmi.

 

 

 

Kürdən su içiblər dəvələr, atlar,

Ərəb ovuclayıb Kürü diz üstdə.

Duruydu, təmizdi Kür də o vaxtlar,
Su özü od kimi müqəddəs idi.

 

 

Ərəb əldə qılınc kəndimə deyir,

Bitirib namazı Kür qırağında:

Odu yaradandır, Allah od deyil!

Su deyil, o, suyun yaradanıdır!

 

 

 

Bir zaman yatışıb dəvələr, atlar.

Kəndimin ulduzlu səması altda,
İzləri pozulub, sözsə yadigar,

Möhür tək basılıb yaşayır adda.

 

30.03. 2019

Samara

         QONŞU TELEVİZORU

                        Ərəstun və Məmmədhüseyn

                               qardaşlarına

 

Uçmuşdu kosmosa Qaqarin artıq,

Uçmuşdu Titov da Tereşkova da.

Bizsə qonşulara gedib baxırdıq,
O vaxtlar hələ də televizora.

 

 

Ucalırdı qazma borularından

Yığılma antenna evin yanında.

Bacadan çıxaraq burulub gedən,
Tüstü aşağıda itirdi ondan.

 

 

Televizor özü ağ-qara, xırda,

Üstündə örtüyü zərif, bahalı.

Kiçik bir otağa yığılardılar,
Arvadlı-kişili kənd adamları.

 

 

Novruzda sevimli “Arşın mal alan”,

Konsertlər, teatr tamaşaları…

Bayram süfrəsini yarımçıq qoyan,
Ekran qabağına qaçan da vardı…

 

 

“Neftçi” oynayanda kişilərindi

Televizor —  hamı azarkeş, dəli.
Otaq da elə bil irilənirdi,
Hamıya çatırdı, nə qədər gələ.

 

 

Başlara qoşaraq mən də başımı,
Qonşuya gedərdim hər gün az qala.

Başqaydı ekranda geyim, danışıq,
Alar, ovsunlardı qəlbi uzaqlar…

 

 

Bəkə qonşu evdə balaca ekran,
Dünyaya açılan pəncərı idi.

Qapı açıq idi kim gələ, haçan –

Budur düşündürən məni indi də…

 

10. 03. 2019

Samara

OBAŞLILAR, BUBAŞLILAR…

Uzanıb getsə də Kür qırağıyla,
Kəndimiz elə də böyük deyildi.

Evləri yöndəmsiz, kifirlik yağan,

Hamısının üzü Qibləyə idi.

 

 

Nə klubu vardı, məscidi nə də,

Məktəbin də məktəb adıydı elə…

Tanrının adısa min dəfə gündə,

Qarğış eləyəndə gəlirdi dilə…

 

Kənd qəbiristanı düz ortadaydı,

Bir tərəfi yoldu, bir yanı Kürdü.

Xeyri də, şəri də birgə olsa da,

Əslində ikiyə kənd bölünürdü.

 

 

Kənddə o baş vardı, bu baş da vardı.

Obaşlılar vardı, bubaşlılar da.

Orda obaşlılar bubaşlılardı,
Bubaşlı içində obaşlı yaddı.

 

 

O başla bu başın naxırı ayrı,
Ayrıca gəlirdi suyu bu başın.

Elə ki bu başda toyuq axsayır,
Deyirlər o başdan atıblar daşı.

 

 

O baş bəyənmirdi bubaşlıları,
Bu baş yaralıydı obaşlılardan.

Qoyurdu ənginə hərdən, arabir,

O baş bubaşlının, əksinə ya da.

 

Ancaq qəbiristan yenə ortada.
Həm bu başdan ölən, həm də o başdan,

Torpağa yanaşı girib yatırdı,

Oxşardı başların üstdəki daş da.

 
O başı, bu başı vardı Kürün də,

Yol iki başlıydl, kənd ikibaşlı.

Haçansa başlanan hər ömürün də,

Sonunu bu daşlar nişanlamışdı.

 

 

Ruhlar oyanaraq bəlkə gecələr,

Kəndi bu baş-o baş dolaşırdılar.

Ölüm  — ömürsonu nöqtəyə bənzər,
Nöqtədə nə o baş, nə də bu baş var…

 

06-07. 02. 2019

Samara

TƏNDİR

TƏNDİR.png

Ərəbqardaşbəyli, 1960-cı illər

 

Çörək satılmazdı o vaxt dükanda,

Xəmiri  təndirə hamı yapardı.

Bağçası, çəpəri olmayanın da,
Hökmən həyətində təndiri vardı.

 

 

Palçıq tutulardı bəlim qatqılı,

Qalıb qıcqırardı göyərənəcən.

Hər arvad bir memar ustalığıyla,
Təndir yaradırdı baxımlı, incə.

 

 

Təndirin yanında payıza yaxın,
Qalxlb ucalırdı odun tayası,
Yığılıb gəlirdi cüyürün şaxı,
Pambığın çöpüydü yaxşı yanansa.

 

 

Asan iş deyildi təndirə girmək,

Divarı qızarıb dönürdü közə.

Güllənib, qızarıb bişincə çörək,

Qızarır, bişirdi bişirən özü.

 

Uşaqlar təndirin həndəvərindən,
Getmirdi alınca  yağlı kökəni.

Axırdı ağzının suyu itin də,

Qapırdı, yeyirdi kütə gedəni.

 

 

Büküb basdırırdı dolma balıq da,

Təndirə, vardısa imkanı kimin,

Bir cənnət qoxusu kəndi basırdı,

Hamı acıyırdı canavar kimi.

 

 

Çətin vaxtlar idi, kasıbdı hamı,
Yavanlıq qəhətdi, qıt idi çörək.

Bir də görürdün ki, tikə qalmayıb,
Qonşulara borca gedəydin gərək…

 

 

Alıb-verərdilər çörəyi sayla,

Ancaq ötüşmürdü davasız yenə.

Xırda qaytarırdı yekəni alan,
Ya boyat verirdi təzə yerinə…

03. 02. 2019

Samara

İT ƏSARƏTİ

26.01. 19.jpg

Şəhərdə keçibdir ömrümün çoxu,
İt var iki evdən birində burda.

Ancaq it görəndə canımı qorxu
Alır, adamtutan olmasalar da.

 

 

Uşaqlıqdan qalıb bu qorxu məndə,

İliyə işləyib, çəkilməz daha.

Bəlkə də tək-tük it olardı kənddə,

Kiminsə qanına dişi batmaya.

 

 

Kənd yastı-yapalaq, adamlar kasıb,
Ancaq it yatırdı çəpər dalında.

Elə həyət vardı, yalan olmasın,

İtin sayı çoxdu mal-qaradan da.

 

 

Kənd yolunda hər an təhlükə vardı,
Yol boyu həyətdi, həyət köpəkli.

Birdən çəpər altdan çıxıb cumardı,
Qana bələnərdi ayağım, əlin.

 

 

Qonşuya getmək də deyildi asan,

Gedən ürəyini yeyib gedirdi.

Minadan qorxurdu elə bil insan,
Nə deyim, kəndimiz xatalı yerdi…

 

 

Elə ev var idi, vahiməsindən,
Bağrı yarılırdı  yaxın gedənin,

Bir sürü acıqlı köpək səsindən,

Çevrilib qaçardı “dədəm vay!” deyib.

 

 

İşğal olunmuşdu kənd elə bil ki,
Hər addım başı post yol qıraqları.

İtlər gecə-gündüz qarovul çəkir,
Bir adam hampazor, on beşi fağır…

 

 

Keçib oğru kimi yolu gedirdin,
Yanını-yörənı güdüb baxırdın.

Ürəyin düşürdü gələn hənirdən,

Adam çağıranda köpək çıxırdı.

 

 

İtqapan kəndiydi kəndimiz bizim,

İt dişi batmayan tək-tük olardı.

Budu parçalanan, çənəsi, üzü,
Əli gəmirilən adam da vardı.

 

 

 

İtin tökdüyü qan qalırdı yerdə,

Udaraq təhqiri dolanırdılar.
Burda fironluğu itlər edərdi,
Zəncirlə bağlıydı sanki adamlar.

 

 

Məhkəmə, parlament, diplomatiya,

Ya adət, ənənə — bu da yox idi.

Orta əsrlərdə yaşayırdı xalq,
İti bəd olanın sözü keçirdi…

 

25-26. 01. 2019

Samara