ALEKSANDR BLOK. “ADAMLARIN İÇİNDƏ ÖLÜYƏ NECƏ DƏ ÇƏTİN…”

БЛОК

Как тяжко мертвецу среди людей…

Adamların içində ölüyə necə çətin,
Tanıtdırsın özünü. diri və ehtiraslı

Ancaq cəmiyyətə də əlac yox qatılmasan,

Gizlədib iş xətrinə səsini sümüklərin.

 

Dirilər yuxudadır. Tabutdan qalxır ölü

Gedir banka, senata, məhkəməyə də gedir.

Gecə nə qədər ağsa, kin qaradır o qədər,
Titrəyib cırıldayır lələklər təntənəli.

 

 

 

Məruzə hazırlayır səhərdən axşamacan,
Vəzifənin icrası, nəhayət, başa çatır

Dalını burcudur və ağzını marçıldadır,

Senatora abırsız lətifə danışınca.

 

Axşamdır. Yağan yağış laççığı sıçradaraq,
Palçığa yol gedəni, evləri, nə var qalan…

Başqa bir eybəcərə ölünüsə bu zaman
Taksomotor çatdırır can səsi çıxararaq.

 

 

Adamla dolu, böyük, çoxsütunlu salona,
Ölü tələsir. Onun əynində nəfis frak.

Qarşılayır üzündə şirin təbəssümüylə sarsaq

Sahibə öz əriylə, əri də ki, tay ona.

 

 

 

Məmur qulluğunda o, darıxmaqdan üzülüb,
Musiqi batırıbdır sümük şaqqıltısını.

Dostların əllərini o var gücüylə sıxır,
Diri göstərməlidir burda hökmən özünü!

 

 

Sütunun qabağında gözləşə bilir ancaq,
Rəfiqəsiylə — o da, önun kimi ölüdür.

Şərti-kübar nitqinə onlarıbn qulaq assaq,
Əsil, həqiqi sözlər eşidilə də bilir:

 

 

 

“Yorğun dostum, bu salon qəribə gəlir mənə” –

“Yorğun dostum, heç demə, əsil soyuq məzardır” –

“Gecə yarıdır artıq”. “Siz ki valsa NN-ni,

Dəvət eləmisiniz. Sizə vurrulmuş o da…”

 

 

Zaldasa NN artıq ehtiraslı baxışla,
Gəzib onu axtarır – həyəcanlanıb qanı.

Gözəllik var üzündə qızlığa məxsus onun,
Canlı sevgidən doğan fərəhindən alışır…

 

 

 

Qulağına önəmsiz nitqlər pıçıldayır,

Cazibəli, füsunkar bu sözlər dirilərə

Və görür ki, allanır zərif, incə çiyinlər

Başı düşdü çiyninə və necə əyilərək…

 

 

Adəti üzrə kübar kininin zəhərini,
Bura tanış olmayan kinlə yayıb dağıdır…
“Necə də ağıllıdır! Necə də sevir məni!”

 

 

Qadının qulağında yabançı bir səs dinir?

Sümüklər bir-birinə dəyərək şaqqıldayır.

19 fevral 1912

Ruscadan tərcümə

14.03. 2019, Samara

Реклама

ALEKSANDR BLOK.   ŞAİRLƏR

БЛОК

За городом вырос пустынный квартал 

Bataqlı bir yerdə, şəhərə yaxın
Şairlər yaşayan məhəllə vardı.

Biri digərini hökmən onların,

Lovğa təbəssümlə qarşılayardı.

 

 

Üstündə hüznlü bu bataqlığın;

Nahaq yüksəlirdi ağ şəfəqli gün;

Şərəba və işə bütün vaxtını,

Çünki həsr edərdi buralı sakin.

 

Sərxoşkən dostluğa and vurardılar,
Hər biri boşboğaz, hər biri naqqal.

Öyüyüb səhərə yaxın, sonra da,

İş heyvanı kimi çalışardılar.
Sonra çıxardılar it sürüsü tək
Baxardılar necə allanır dəniz.

Qızılsaç bir xanım əgər keçdisə,
Təhll edərdilər geniş və dərin.

 

Onlar qızıl əsri xatiırlardılar,
Bütün naşırləri birgə söyərək.

Acı göz yaşları axıdardılar,
Çeçsə qızıl bulud, solsa bir çiçək…

 

 

Belə yaşardılar. Oxucu, indi,

Bəlkə düşünürsən bu pisdir daha

Sənin ömür boyu gördüyün işdən,
Batıb boğulduğun nohurdan ya da?

 

 

Yox, əziz oxucum, kor tənqidçim, bil,

Nə yoxsa şairdə, yenə də vardır,
Hörüklər, buludlar və qızıl əsr,  —

Ancaq bunlar harda, sən özün harda?…

 

Razısan özündən və xanımından,
Ortabab günündən-güzəranından.

Bu dünya şairin mey camındadır,

Ona belə gün az, güzəran azdır!

 

 

Qoy hasar dibində ölüm bir it tək,
Məhv olum, deyiləm yenə də peşman.

İnanıram: tanrı qarla örtəcək,

Məni, inanıram öpəcək boran.

24 iyul 1908

Ruscadan tərcümə

13.03. 2019 Samara

ALEKSANDR BLOK. “CANIM RUSİYA, BİRGƏ CAN ÜZƏK YENƏDƏMİ?”

БЛОК

«Русь моя, жизнь моя, вместе ль нам маяться?…»

Canım Rusiya, birgə can üzək yenədəmi?

Çar və bir də ki, Sibir, Yermak, bir də ki, türmə!

Ayrılmağın, tövbənin vaxtı deyimi indi,

Azad qəlblərə sənin zülmətlərin gərəkmi?

 

 

Vardı bildiyin nəsə? İnanırdın Tanrıya?

Sənin nəğmələrindən hansı məna anlanar?

Çud[i] hoqqalar çıxardı, bataqlıqları Merya[ii],
Qurudaraq saldı qat[iii]lar  və verst dirəkli yollar…

 

 

Çaylarda qayıqları, şəhərləri qırırdın,

Gedib çatmadın ancaq müqəddəs Çarqrada

Çöllərə şahinləri, sonaları yayırdın,
Çöllərdən axıb elə toran qəldi qapqara.

 

 

Qara dənizdən dala, Ağ dənizdən o yana,

Gecənin zülmətində və gündüz işığında.
Baxır donuq lal üzlər, vəhşi kimi boylanır,

Od səpilir elə bil tatar baxışlarından.

 

 

Yurdunun, yatağının hər gecə üstündədir

Sakit, uzun qızartı, qayğı, təlaş oyadan.

Sən ey yuxulu ilğım, səndəki hikmət nədir?

Azad ruhumla bəlkə bu sənin oyunundur?

28 fevral 1910

Ruscadan tərcümə

12.03. 2019

Samara

[i] Çud – qədim rus dilində pribaltika və fin tayfalarının adı

[ii] Merya – Yuxarı Gjvoljyedə yaşamış qədim tayfanın adı

[iii] Qat – bataqlıqdan və qurunun su basmış hissəsindən tir döşəməklər çəkilən yol

ALEKSANDR BLOK. «YOX, MƏNİM QİSMƏTİM DEYİLSİNİZ SİZ…»

БЛОК

     Вы предназначены не мне…

 

Yox, mənim qismətim deyilsiniz siz,
Eləsə, yuxuma niyə girdiniz?

Bircə yuxu olur bütöv bir gecə,

Görür cəngavəri Xanım beləcə.

Beləcə yağını görür yaralı.
Yurdunu – yurdundan düşən aralı.

Kapitan yuxuda görür okean,
Qızın yuxusunda – çəhrayı duman.

Fəqət mən gördüyüm yuxu br ayrı,
Onun nə izahı, nə də təkrarı.
Onu görərəmsə yenidən əgər,
Damarda qan donar, ürəyim gedər..

Özüm də anlaya bilmirəm heç mən,

Gizli saxlamıram yuxumu nədən.

Sizə də mənim tək gərəksiz olan,
Sözlətri qoymaram fəqət məhv ola.

 

23 oktyabr 1920

Ruscadan tərcümə

11. 03. 2019

Samara

ALEKSANDR BLOK. «ƏGƏR DOĞULUBSA KAR İLLƏRDƏ KİM…»

БЛОК

 Z.N. Qippiusa

Рожденные в года глухие

Əgər doğulubsa kar illərdə kim

Unudar yolunu; Rusiyanın biz

Ağır illərində dünyaya gəldik,

Heç nəyi unutmaz bizim qəlbimiz.

 

 

 

Ah, bizi yandırıb-yaxan bu illər!

Ağıl aparansız ümid verən ya?-

Üzlərə yayılan qanlı şölələr,

Savaş günlərini gətirər yada.

 

 

 

Lallıq var – həyəcan harayı yəqin,
Dinəndən ağızlar qıfıllanıbdı.

Haçansa ürəklər sevinclə zəngin,

İndisə boşluq var məşum, əbədi.

 

 

Və qoy bizim ölüm yatağı üstdə,
Quzğunlar qıy vurub uçuşsun yenə.

İlahi, kim əgər ləyaqətlisə,
O da qədəm bassın səltənətinə.

 

8 sentyabr 1914

Ruscadan tərcümə

09.03. 2019

Samara

ALEKSANDR BLOK. «FANİ KÖLGƏLƏRİ GÜNDÜZÜN GEDİR…»

БЛОК.jpg

S. Solovyova

Бегут неверные дневные тени…

Fani kölgələri gündüzün gedir,
Zəng səsi ucadır, həm də anlanan.

Nurlanıb kilsənin pilləkənləri,
Gözlər canlı daşlar keçərsən haçan.

 

 

Keçərsən toxunub sən soyuq daşa,
Kilsə buyuran tək abırlı donda.

Bəlkə yaz çiçəyi əlindən düşər,

Surətlər önündə, zərif toranda.

 

 

Çəhrayı kölgələr nədənsə artır,
Zəng səsi ucadır, həm də anlanan.

Qədim pillələrdə qaranlıq yatır,

İçim işıqlanır – lap yaxındasan.

 

4 yanvar 1902

Ruscadan tərcümə

Samara

08.03. 2019

 

ALEKSANDR BLOK. «AH, NECƏ YAŞAMAQ İSTƏYİRƏM MƏN…»

ALEKSANDR BLOK

              О, я хочу безумно жить,

              Все сущее – увековечить…   

 

Ah, necə yaşamaq istəyirəm mən:

Ötəri hər şeyi —  əbədi etmək,

Canlatmaq  — həyata keçməyənləri,

Simasız nə varsa – bəşərilətmək.

 

Ağır yuxusuyla boğsa da həyat,

Nəfəsdən düşsəm də indi nə qədər,

Məni yada salıb bəlkə də bir vaxt,

Qəlbi sevic dolu gənc belə söylər:

 

Ona hüznlüyü tutmayaq irad,

Bəlkə bu, ilhamın mənbəyi idi?

Xeyirdən, işıqdan yaranmış övlad,

O həm azadlığın təntənəsiydi.

 

5 fevral 1914

Ruscadan tərcümə

26-27.01. 2017, Samara

 

ALEKSANDR BLOK. «GÜNAHA BATASAN BAŞDAN AYAĞA…»

ALEKSANDR BLOK

              (1880 – 1921)

 

             Грешить бесстыдно, беспробудно,

             Счет потерять ночам и дням…

 

Günaha batasan başdan ayağa,

Sayı bilinmədən günlərin ötə.

İçkinin dəmiylə başın ağrıya,

Kilsəyə gedəsən salıb xəlvətə.

 

Üç dəfə səcdəylə ikiqat olub,

Sonra yeddi dəfə  xaç da vurasan.

Qızmalı alnını tüpürcək dolu,

Kirli döşəməyə toxundurasan.

 

Nəzir nimçəsinə mis quruş atıb,

Üç və yeddi dəfə, dalbadal gərək,
Bəlkə də yüz yaşlı, ləkəli, çatlı,

Minlərin öpdüyü surəti öpmək.

 

 Qarşına çıxanı evə dönən tək,

Aldadasan elə o quruş qədər.

Qapına sığınan ac iti görcək,

Yaxşı bir təpiklə qovasan gedə.

 

Surətin önündə yanan çırağın,

İşığında sayğav şaqqıldadasan.

İsladıb ağzında sonra barmağı,

Pulları saydıqca çay da vurasan.

 

Yıxasan özünü pərqu döşəyə,

Nəhayət, dolanda yuxu gözünə…

Belə həyatla da bil ki, Rusiya,

Bütün ölkələrdən əzizsən mənə.

 

26 avqust 1914

Ruscadan tərcümə

20-22 yanvar 2017, Samara

 

 

 

 

ALEKSANDR BLOK. ƏZİZ DOST, ELƏ BU SAKİT EVDƏ DƏ…

ALEKSANDR BLOK

                (1880 – 1921)

              Милый друг, и в этом тихом доме,

                        Лихорадка бьет меня…

 

Əziz dost, məni bu sakit evdə də,

Titrətmə-qızdırma yaman çaşdırıb.

Rahatlıq və nizam var, ancaq nədən,

Mənə yer tapılmaz ocaq başında.

 

Çöldən boran səsi gəlir qəribə,

Bu nizam, rahatlıq qorxu gizlədir.

Sənin arxandaca, əziz rəfiqə,

Görürəm iki göz məni izləyir.

 

Elə arxasında çiyinlərinin,
Duyuram titrəşir zərif qanadlar.

Fırtına mələyi – Əzrail məni,

Yaxır gözlərində alışan odla.

 

Oktyabr 1913

Ruscadan tərcümə

07.01.2017

ALEKSANDR BLOK. YENƏ GECƏ, KÜÇƏ, APTEK, FƏNƏRLƏR…

            ALEKSANDR BLOK

                      (1880 – 1921)

                   Ночь, улица, фонарь, аптека,

                   Бессмысленный и тусклый свет…

 

Yenə gecə, küçə, aptek, fənərlər,

Mənasız, məzmunsuz işıq közərir.

Hələ otuz il də yaşasan əgər,

Heç nə dəyişilməz. Yox ümid yeri.

 

Ölərsən – başlarsan hər şeyi bir də,

Təkrar yaşanılar nə olub əvvəl.

Kanalda buz suyu külək tərpədir,

Yenə həmin küçə, aptek, fənərlər.

 

10 oktyabr 1912

Ruscadan tərcümə

04-05.01.2017

Samara