BU DİSTANT TƏHSİLDƏ TƏZƏ NƏ VAR Kİ…   

SONY DSC

Bu distant təhsildə təzə nə var ki?

Həqir nökəriniz ağlı kəsəndən
Belə oxumurmu? Yaxındakının

Dərsi, düzü desək, axı nə dərsdi?…

 

 

Əsil müəllimlər uzaqdaydılar,
Arada zaman ya yol məsafəsi.

Haçan ki, sualım vardı onlara,
Yarırdı kosmosu onların səsi.

 

 

Nitqini yarımçıq kəsirdi Sokrat,

Ali məhkəmədən üzr istəyib.

Sonra sualıma qulaq asaraq,
Səbrlə verirdi cavab mən kütə.

 

 

Sualım çatırdı Sokrata bəzən,
Zəhər dolu camı qaldıran anda.

Müdrik hər qurtumla səifləsə də,
Yenə çalışırdı məni qandıra…

 

 

Saxlayır yazdığı kitabı birdən,
Padşah Mark Avreli gedirdi fikrə.

Gərək sadə deyə, maraqlı həm də.

Mənim kimisinin başına girə…

 

 

Şopenhauer də, Kant da beləcə,
Mənə dərs deyiblər on il, on beş il.

Çatır hövsələləri lap indiyəcən,
Heç biri sualdan yayınan deyil…

 

 

Mirzə Ələkbərdən, Mirzə Cəlildən,
Distant dərs alıram yaşın bu vaxtı.

Gülürlər: “Mirzəsən indi özün sən…”

Mirzəyəm,.. bu var ki, “Əlil”əm axı…

 

12.04. 2020, Samara

ZAMANIN SUALI: RAMİZ RÖVŞƏNİN ƏLİ NİYƏ DARIXIR?

RAMIZ 1.jpg

Bu yaxınlarda Ramiz Rövşənin “Darıxır” şeirini oxuyub elə sarsıldım ki, istədim adımı dəyişib Mirzə Zəlil qoyam, çünki bu qüdrətdə şeirdən xəbəri olmayan insan təkcə əlil deyil, həm də zəlildir.

Şeirin hər misrasını oxuduqca gözümün yaşı sel kimi axdı, iki-üç yerdə özümü saxlaya bilməyib hönkür-hönkür elə ağladım ki, uşaqların anası acıqlı-acıqlı gözümün içinə baxıb dedi: “Yenə o zəhrmarı harda içib gəldin? Aşnalarınla gülə-gülə içirsən, evə gəlib yas qurursan!”

And-aman elədim ki, içməmişəm, məni ağladan şeirdir. İnansın deyə, ucadan oxudum. Ancaq arvadın gözündən bir gilə yaş çıxmadı. Qız vaxtı hind kinosuna baxan kimi ağlardı, elə ona aldanıb aldım…

Hə, qayıdaq Ramiz Rövşənin şeirnə. Arvadı çox da qınamıram, bu şeir riyazi ağıllı, məntiqli, Eynşteyn nəzəriyyəsini Bakı-Sumqayıt marşrutu kimi əzbər bilən oxucu istəyir.

“Cibimdə əlim darıxır…”

Ondan başlayaq ki, bu misra Azərbaycan ədəbiyyatında təzə sözdür.  Bəlkə əl qabaqlar da darıxıb. Ancaq əlin cibdə darıxmağını Füzuli, Nəsimi, Vaqif kimi əjdahalarımız bilməyiblər. Çünki onların vaxtında indiki şalvar-pencəklər, gödəkçələr, plaşlar, paltolar olmayıb. Düzü, mən nə qədər çalışdımsa, Nəsimini ya Füzulini əli cibimdə təsəvvür edə bilmədim. Onlar ələrini qurşaqlarına qoyardılar. Əli cibində insan- yeni insandır, hətta gələcəyin insanıdır, Qoqolun Puşkin haqqında dediyi sözlərdən istifadə etsək, əlini cibinə qoymuş Ramiz Rövşən iki yüz il sonranın azərbaycanlısıdır.

Hə, şair əlini qoyub cibinə, əl də darıxır…

Biz də əıimizi cibimizə qoyuruq, Mirzə Əlilin əli küçədə həmişə cibində olur, çünki bədbət Mirzə Əlil soyuq Rusiyada yaşayır. Ancaq Mirzə Əlil şair deyil, Mirzə Əlil öz doğma əlinin darıxdığını duymur.

Şeir son dərəcə emosional olduğu qədər intellektualdır da. Hər misra oxucuda yüzlərlə suallar doğurur.

Şair əlini hansı cibinə qoyub? Şalvarının dal cibinə ya pencəyinin qoltuq cibinə?

Şairin əli bütün ciblərdəmi darıxır ya konkret cibdə?

Bəlkə şairin cibində pul yoxdur, ona görə əli darıxır? Bu şeiri İlham Əliyevə çatdırıblarmı?

“Ağzımda dilim darıxır”.

Yüz illər ərzində şairlərimiz iddia ediblər ki, guya dil ağızda yanar. Bu iddianın həqiqətə uyğun olmadığını akademik Ramiz Mehdiyev sübut edib. Məsələnin dərin elmi təhlilini vermiş akademik yazır ki, ağız sulu olan yerdir, ona görə dil yanmaz. Bəlkə də akademikin bu tədqiqatı Ramiz Rövşənin yaradıcılığına təsir edib. Şair ağıza dərin poetik nəzər salır, dili incəliklərinə qədər öyrəniur, dilçəyi də gözdən qaçırmır və bu nəticəyə gəlir ki, “dil darıxır”.

Şübhə yoxdur ki, bu poetik kəşf Azərbaycanda tibb elminə də təsir göstərəcək, dilin profilaktikası ilə məşğul olan yeni sahə yaranacaq. Məlum məsələdir ki, Azərbaycanda bir milyondan çox şair var, yəqin ki, əksəriyyətinin dili ağzında darıxır, özlərinin isə xəbəri yoxdur.

Ramiz Rövşənin şeirində incə eyhamlar var ki, hazırlıqsız oxucuya dərhal çatmaya da bilər.

“Darıxır qabım-qaşığım”.

Bu, hökumətə yönəlməyibmi? Qab-qaşıq nə vaxt darıxar? İstifadə edilməyəndə! Yəni Şair (böyük hərflə!) eyham vurur ki, qıtlıqdır, prezident təqaüdü çatmır, qazan asa bilmirəm! Və bunu Füzuli kimi kobud şəkildə, şikayətnamə yazmaqla bildirmir, incə şeirlə çatdırır.

“Darıxır yorğan-döşəyim”.

Bu misra göstərir ki, şair tez-tez ayrı yerdə gecələyir, evə gəlmir, bəlkə vağzalda yatır, bəlkə hamamda, bəlkə bir gözəl xanımın mülkündə… Yoxsa yorğan-döşək niyə darıxmalıdır ki? Şairin müxtəlif yerlərdə gecələməyi isə onun pozğunluğundan deyil, həyatı öyrənmək arzusundan doğur!

 

“Yoluma qızlar çıxsalar,
Gülüb üzümə baxsalar,
Yaxama bir gül taxsalar,
Yaxamda gülüm darıxır”.
Bu bənddən görünür ki, şair ayağını evdən qırağa qoyan kimi yoluna qızlar çıxırlar və gülüb üzünə baxırlar. Əlbəttə, şair olmayan insan deyərdi ki, “üzümə baxıb gülürlər”. Ancaq şeir ali sənətdir, şeirdə qızlar əvvəl gülürlər, sonra güldükləri adamın üzünə baxırlar. Belə şeyləri başa düşməyən vəhşi insanlar çoxdur. Yadımdadır, bir cavan oğlan keçəndə yol qırağında oturmuş qız-gəlin güldü. Oğlan dayanıb nə desə yaxşıdır: “Nəyimə gülürsünüz? Bəlkə ağım açıqdır?”

Ramiz Rövşənə də qızlar gülürlər, ancaq şair bilir ki, şalvarı qaydasındadır, çünki əllərini tez-tez cibinə salır… Bəli, bu qızlar gülürlər, sonra şairin yaxasına bir gül taxırlar…

Belə mahnı vardı: “Gül niyə verdin…” Cavanlıqda o qədər çaldırıb oynamışam ki… Sərxeyir Ərəstun məni saxlaya bilmirdi…

“Gül niyə verdin…”

İndi Ramiz Rövşən yaxasında gül gedir. Gül də darıxır… Niyə darıxır? Ah, vah… Gül niyə verdin… Gərək o qızlardan biri özü şairin yaxasına sancılaydı..

Nə gizlədim, şeirin bu yeri o qədər xoşuma gəldi ki, başladım zümzümə eləməyə.  “Yoluma qızlar çıxsalar…” Və uşaqların anası bunu eşidib elə dava saldı ki, şeirdən aldığım bütün kefi tökdü burnumdan…

Ah, arvad…

“Yoluma qızlar çıxsalar…”
Ah, cavanlıq…

Mirzə ƏLİL

24. 12. 2019

EMİN MİLLİNİN DALQABAQ SABUNU

EMIN_MILLI

Məlumdur ki, biz azərbaycanlılarda sabun adı iki cürdür: paltar sabunu və əlüz sabunu. Paltar sabunuyla, əlbəttə, paltar yuyurlar. O ki qaldı əlüz sabununa, burda məsələ bir az dolaşıqdır. Necə yəni əlüz? Bəs bədənin qalan yerləri? Onların sabunu ayrıdır? Varsa, adı nədir…

Eşitdiyimə görə, çox insan var ki, indiyəcən lap hamamda sabunla əlini və üzünü yuyur, qalan yerlərini isə elə yavan-yavan yaxalayıb qurulanır…

Ona görə də bizim gözəl dilimizdə hansı bir yerəsə sabunsuz girmək ifadəsi var. Yəni bunu belə başa düşmək olar ki, həmin yerin sabunu yoxdur və məcbur olanda ya şeytan vadar edəndə elə sabunsuz girirsən…

Deyirlər ki, Qərbdə yaşayan gözəl jurnalist və siyasətçi Emin Milli bu məsələnin həlli ilə məşğuldur. Yəni cənab Emin orda sabun istehsalına başlayıb, özü də hər yerin sabunu ayrı: baş sabunu, ayaq sabunu, qabaq sabunu, türkün məsəli, dal sabunu…

Bu yaxınlarda Emin Milli Azərbaycana gəlmək və özü ilə qayırdığı sabunlardan bir kisə gətirmək fikrindədir. Özü də sabunun gözəlliyini, onunla hər deşiyə girməyin mümkün olduğunu Emin bəy şəxsən prezident İlham Əliyevə nümayiş etdirmək fikrindədir…

Tez gəl, ay Emin Milli. Bizim millətə bu dalqabaq sabunu çox lazımdır. Bizdə çox adam çox yerə girmək istəyir, girə bilmir, pərçim olub qalır…

Gəl, gətir o sabundan…

Mirzə ƏLİL

17.03. 19

Samara

MOLLA NƏSRƏDDİN ƏLİ HƏSƏNOVA: MƏNİM EŞŞƏYİM SƏNİN NƏVƏNDƏN MƏRİFƏTLİDİR

Günlərin bir günü Molla Nəsrəddin düşür qaçqınkom Əli Həsənovun qəbuluna. Salam verib deyir:

  • Ağa, bir az kasıblıq üz verib, eşşəyin arpası qurtarıb, arvad da dükana borcludur. Yüz-yüz əlli manat yazıb qol çəksəydin, sənə çox duaçı olardıq.

Əli Həsənov elə oturduğu yerdən Mollaya acıqlı-acıqlı baxıb deyir:

  • Molla, sən qaçqınsan?
  • Yox, qadan qalım, qaçqın deyiləm.
  • Bəlkə köçgünsən?
  • Qadan alım, köçgün də deyiləm.

Bunu eşidəndə Əli Həsənov yerində bir az dikəlir.

  • A kişi, qaçqın deyilsən, köçgün deyilsən, bəs utanmırsan məndən pul istəyirsən? Mən götürüm yazıq qaçqınların, köçgünlərin pulunu verim sənə ki, yedirdəsən eşşəyinə?

Mollla deyir:

  • Ağa, indi mənim də sənə sualım var. Sən qaçqınsan?
  • Allah eləməsin, qaçqın deyiləm.
  • Bəlkə köçgünsən?
  • Köçgün də deyiləm, molla, sözünün canını de.
  • Yaxşı, sən qaçqın deyilsən, köçgün deyilsən, bəs niyə qaçqınların, köçgünlərin milyonlarını oğurlayıb balalarına, nəvələrinə xərcləyirsən? Cənab Həsənov, mənim eşşəyim heyvan olsa da, indiyəcən bir adama təpik də atmayıb, sənin nəvəndən min dəfə mərifətlidir…

Mirzə ƏLİL

PREZİDENT DÜZ DEYİR, TƏZƏ İŞ YERLƏRİNİN SAYI BƏLKƏ YÜZ MİNDİR…

Azərbaycan prezidenti və birinci vitse-prezidentin əri İlham Əliyev bu günlərdə elan edib ki, ölkədə 85 min yeni iş yeri açılıb. Çox təəssüf ki, xalq içində bu vacib məlumata tək-tük də olsa şübhə edənlər tapılıb. O adamları polis idarəsinə aparıb yaxşı yoxlasan, hələ beş-altı polis dəyənəyi vursan, məlum olar ki, onlar heç Allaha da inanmırlar və arxayındırlar ki, insan meymundan əmələ gəlib…

Bu adamlar başa düşmürlər ki, prezidentlər sadə insanların danışdığı dildə danışmırlar, onların dilini başa düşmək üçün gərək yüksək intellekt sahibi olmasan da, gərək əmlak sahibi olasan, biznesin ola, ya da yaxşı qazanc gətirən dövlət qulluğun ola. Onda başa düşərsən ki, prezident nə demək istəyir.

Prezident demk istəyir ki, ölkədə 1 (bir) iş yeri açılıb. Yəni birinci vitse-prezident yeri. Ancaq bu iş yeri 85 min iş yerinə dəyər. Elə xəzinəyə də bu vəzifə 85 min işçinin maaşından da baha oturur və bəlkə bundan da artıq. Yəni yaxşı hesablasan, vitse-prezident vəzifəsi 100 min iş yerinə bərabərdir. İndi daha İlham müəllim dərinə getməyib. Xırdalamayıb. Xalqımızım müdrikliyinə, qanacağına arxayın olub. Xalq doğrudan da müdrikdir, qanacaqlıdır. Ancaq, təəssüf ki, xalqın içində elələri var ki, nəinki prezidentə, heç Allaha da inanmırlar. Allah onları düz yola qoysun, günahlarından keçsin.

Allah vitse-prezidenti qorusun, 85 min iş yerini bir nəfər tutur, maşallah!

Mirzə ƏLİL

 

MİRZƏ ƏLİLİN RÖVŞƏN LƏNKƏRANSKİ HAQQINDA XATİRƏLƏRİ

Məni tanıyanlar elə bilirlər ki, məni haçansa KAMAZ vurub – gözümün biri yox, qolumun biri əyri, qıçımın biri axsaq, qabırğalarımda neçəsi çatışmır… Düzü, mənə də elə indiyəcən soruşana deyirdim ki, məni KAMAZ vurub, özü də iki dəfə. Ancaq indi gərək dorusunu deyəm. Bədənimdəki bütün xəsarətlər Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyəti Rövşən Lənkəranskinin yadigarıdır…

Günlərin bir günü girdim burda yaxşı restoranların birinə, quş südünəcən sifariş elədim. Restoran bağlanana yaxın ofosianr yaxınlaşıb dedi ki, zəhmət olmasa, hesabı verin. Mən də dedim ki, zəhmət-zad deyil, ancaq pulum yoxdur. Ofisiant çox təəccüb elədi, getdi, çox çəkmədi ki, bir dəstə idmançıyla qayıtdı. Üzümü tutub idmançılara dedim ki, siz, əlbəttə, məni tanımırsınız, ancaq mənim bir qohumum var, onu tanımalısınız. Mən Rövşən Lənkəranskinin qohumuyam.

Bunu eşisən kimi idmançıların biri yapışdı mənim xirtdəyimdən, yeyib ağırlaşdığıma baxmayaraq, boyu bərabəri qaldırb dedi ki, biz Lənkəranski-zad tanımırıq, hesabı ver…

Pul vardı ki verəm?

Gözümün birini onda itirdim… Hələ bir həftə məni əsir saxlayıb qab yudurtdular…

Bundan xeyli keçəndən sonra qərara gəldim yenə Rövşən Lənkəranskinin adını sınayam. Bir xanım keçirdi… Xanım nə xanım… Dedim ay xanım, ya canım… Dedi heç güzgüdə özünə baxmısan? Dedim, xanım, evdə kasıblıqdır, güzgüm yoxdur, üzümü də əzbərdən qırxıram. Dedim xanım, mən Rövşən Lənkəranskinin qohumuyam, uşaqlıqda bir-birimizə oxşayırdıq, sən mənə baxanda gözünün qabağına gətir bizim liderimizi…

Xanımın çantasında elektroşoker varmış. Mənə bir kef verdi ki… Yəqin özü də kef çəkirdi, çünki yoldan keçənlər məni xanımın əlindən ala bilmirdilər…

Onda qolum da, qıçım da şikəst oldu…

Bir dəfə polislərə dedim ki, Lənkəranskiylə dost-doğma xaloğluyam… Dediyimi gördüm, yekə bir iti qısqırtdılar üstümə… Qarnın o vaxtdan yırtıq-yırtıqdır…

İndi deməyim nədir? Eşitmişəm ki, Azərbaycanda Rövşən Lənkəranski adına fond yaradılır. İstəyirəm o fonddan mənə bir pensiya kəssinlər. Axı mən o kişinin adıyla hərəkət eləmişəm…

İndi də onun ucbatından qalmışam hərəkətsiz…

22.08.2016

 

AZƏRBAYCAN XALQI ÇOXDAN GÖZƏL DƏRMANLAR İSTEHSAL EDİR

Baş nazirin müavini, Yeni Azərbaycan Partiyasının sədr müavini Əli Əhmədov deyib ki, Azərbaycanda dərman istehsal edəm müəssisələr tikiləcək.

Demək lazımdır ki, Azərbaycanda belə müəssisələr olmasa da, xalqımız əsrlərdən bəri ev şəraitində gözəl dərmanlar istehsal edir. Özü də vu dərmanlar həm uşağa, həm böyüyə düşür. Bu dərmanlar olmasaydı, Azərbaycan xalqı qırılıb yer üzndən silinərdi.

Bəzi Azərbaycan dərmanlarının adları:

ZƏHRMAR!

ÇOR!

ÖL!

CANIN DA ÇIXSIN!

BU DA AZDIR!

ELƏ BU AZARLA GEDƏSƏN!

ÜRƏYİNƏ OX!

SƏNİ ELƏ BU QIZDIRMA APARSIN!

Dərmanlar çoxdur. Onların adlarını yığıb kitab buraxmaq, sonra da xarici dillərə tərcümə eləmək lazımdır.