TEOFİL QOTYE. ÖLÜ UŞAĞIN OYUNCAQLARI

gautier_big-min

Les joujoux de la morte

Köçdü bu dünyadan balaca Meri,
Tabutu da elə balacaydı ki,

Onu qoltuğuna asanca vurub,
Aparardın kaman qılafı kimi.

 

Masanın üstünə, yerdə xalçaya,
Dağılıb-tökülüb uşağın irsi.

Ağlar görünüşlü, qolları sallaq,
Yıxılıb kloun, büzük və rəngsiz.

 

İçindəki ağac saxlayır ancaq,
Kuklanı, sökülüb hələ dağılmır.

Gözündə donan yaş elə bil inci,

Çəkdiyi bir ahdan kartonu qalxır.

 

 

Oyuncaq mətbəxdə baxımsız indi,
Boyalı taxtadan nimçələr qalır.

Sanki Frankoni bura sirkidir,
Meydana piyada çıxır atlılar.

 

Musiqi qutusu sükut içində.
Xırdaca əlinin izləri qalan,
Dəstək çəkilərsə əgər yenidən,

Naləli zümzümə ucalar ondan.

 
«Ah, ana, mən sizə söyləyərəm!” də,
Necə də titrəyir, əsir duyğular.

“Ulan Kadrili” də elə qəmlidir,
Matəm mahnısının onda hüznü var.

 

 

Və  yanaqlarınız  yaşdan islanar
Donna e mobile çarx üzərində,
Hərlənib dinəndə, qəlb alovlanar,
Sonra nəğmə bitər, öləziyər də.

 

Faciə dolaşıq, çətin  anlanan,
Uşaq küsüsüylə ürəyin dolar.

Burda oyuncaqlar mələkdən qalıb,

Tamam bir beşiyi boşaldıb məzar.

 

Fransızcadan tərcümə

08-09. 10. 2018

Samara

Реклама

Ş. BODLER. «XOŞÜRƏK QULLUQÇU QIZ, SİZDƏ QİBTƏ DOĞURAN…»

бодлер

La servante au grand coeur dont vous étiez jalouse

 

Xoşürək qulluqçu qız, sizdə qibtə doğuran,
Yatır ot altındaca həqiranə hər zaman.

Gərək bir az gül-çiçək yığıb ona aparaq,
Zavallı ölülərin böyük qüssələri var,

Qocaman ağacların qayçısı Oktyabr,

Elə ki mərmər daşı nəfəsiylə dalayır,

İsti yorğan-döşəkdə yatan yaşayanları

Onlar nankor sayarlar; özlərini qaranlıq

Yuxular basır bu baxt; nə yataq yoldaşı var,

Tapılmır heç kim də ki,  əylənib danışalar.

Qurdlar deşib dağıdan qoca skeletləri,

Qış qarının soyuğu iliyəcən titrədir.

Bütöv bir əsr keçir dostları ya ailə

Dəyişincə məzara gətirilən gülləri.

Elə ki axşam ocaq oxuyar, fısıldayar,
Görürəm ki, o gəlib oturub kresloda.

Mavi, soyuq dekabr gecələrində əgər,

Görsəm ki, otağımın bir küncündə gizlənər,

Qalxıb gəlib əbədi yatağından, qayğılı,

Ana qayğısı görsün indi boy atan oğlu.

Görüb boş bəbəyindən göz yaşı sel tək axır,

Mən bu dindar qəlbliyə nə cavab verim axı?
fransızcadan tərcümə

03-04. 08. 2018

Samara

KƏND DƏFNLƏRİ

23..jpg

Kəndin bayramından, toyundan artıq,
Kəndin dəfnləri əzəmətlidir,

Uzaq-yaxın hamı yığılıb gəlir,

Hamı əlindəki işini atır.

 

Bir göz qırpmında qoça, cöngəyə,
Bir yekəpər  bıçaq elə çəkilir,
Yazıq nə tərpənir, nə dinə bilir,

Ancaq qızıl qanı fışqırır göyə.

 

Əlüstü odlanır dədə samovar,
Ocaq yandırılır neçə yan-yana,
Qayırıb asırlar teşti, qazanı,
Bunda ət pörtülür, onda plov var.

 

Gedir iş dalınca qəbirqazanlar,
Belləri çiynində, yerişləri şən,
Yuyucu tapılır yer deşiyindən,
Çox çəkmir, molla da gəlir hüzura.

 

Qalanlar əl-ələ çadır qururlar,
Sözlə, məsləhətlə görürlər işi,
Baxılır, yoxlanır işin gedişi,

Rəhbərlik edən var, ağsaqqal da var.

 

Elə yuyurlar ki, öləni, bəlkə,

Bəlkə sağlığında tamarzı qalıb.

Sonra səliqəylə büküb-bağlayır,

Götürüb gedirlər dəfn eləməyə.

 

Piyada, tabut da çiyinlərində,
Gedirlər, yox ancaq “yoruldum” deyən,
İndi hamı qıvraq,  hamı da yeyin,
Heç kim havadan da çəkinən deyil.

 

Allah deyə-deyə gəlib çatirlar,
Məzara qoyurlar burda öləni,
Bir az dinləyərək molla deyəni,

Təzə qəbrin üstə torpaq atırlar.

 

Düşür qabağına molla kütlənin,
Yenə kənd yoluna camaat çıxır.

Yox daha küsülü, qanlı-bıçaqlı,
Dostu-qardaşıdır hamı hərənin.

 

İndi toyuq-cücə, çəpər davası,
Hamının elə bil çıxıb yadından,

Yolu kəsilənlə yol kəsən indi,

Qol-boyun gedirlər evlər arası.

 

Qonşu savaşları soyumayan kənd,
Bir saat içində təşkilatlanır.
Üç günlük, beş günlük icma yaranır,
Ölüm bahasına olsa da hərçənd.

 

Bəlkə parçalanıb beş-altı ürək,

Qalan ürəklərdə yaxşı havadır.

Kəndiçi davası ağır davadır,

Yəqin yatmağının qurbanı gərək…

 

23.07. 2018

Samara

MƏKTƏB YOLDAŞIM ELDAR       RÜSTƏMOVUN ƏZİZ XATİRƏSİNƏ

13.05.jpg

Əllini keçibsə yaş, vəziyyəti

Güzgüdən öyrənmə, yaşıdına bax,

Önündə durduğun güzgü deməyən,

Üz-üzə dayanan özgə deməyən,
Sən özün barədə hər həqiqəti,

Bilərsən ona bir nəzər salaraq…

 

Qırx il ayrılıqdan sonra görüşdük,
Qırx ilin gücünü mən onda gördüm,
Elə bil alışıb külə dönmüşü,
Küldən qaldırıblar, ya da qəbirdən…

 

Telefonla gəldi ölüm xəbəri,

Zəngləşə bilmədik sağdı nə qədər.

Mən də ki… Elə bil sabah gedirəm –

Kimdi zəng eləyən? Kimə zəng edər?…

 

Xərçəngdən, İrandan, on saat çəkən,
Əməliyyatından danışdı onda.

Həkimə pul gedib orda bir ətək,
Xəstəlik də yaman, xərc də yamandı..

 

Qənaətcil idi, həm də ki, düzdü

Həyat da ki, bir az çətin həyatdı…

Abırlı şalvarı heç vaxt ütüsüz

Olmazdı, saxlardı döşəyin altda…

 

Qiymət həvəsiylə can vuruşduran,
Beşi dərman kimi istəyən, alan.

Qardaş, çatdı sona yarışlar indi,
Ayrıdır sən gedən yerdə imtahan…

 

… Özündən xəbəri yoxdu elə bil,
Torpaq hayındaydı, qazanc hayında.

Varisi özü tək çox çox zirək deyil,
Baxmasa, deməsə batar ziyanda…
 

Yəqin ağlaşıblar qrup qızları,
Yığılıb gediblər bəlkə yasına,

Tədbirli, qılıqlı, həlim, tikansız,
O vaxt belə idi…Dəyişmədisə…

 

Yerimiz əlifba sırasıyladı,
Bir parta həmişə yeri qabaqdı…

Elə bu qaydayla aparsaydılar,
Mənim də gedişim bu gün-sabahdı…

 

13.05. 2018

Samara

ŞARL BODLER. ÖLÜMDƏN SONRAKI PEŞMANLIQLAR

 

бодлер           

Remords posthume

Gələr zaman, uyuyarsan, mənim əsmər  gözəlim,

Qara mərmərdən olan abidənin altında.

Daha dünyada sənin mənzilin də, taxtın da,

Bir məzardır ki, damından sızıb yağış süzülər.

 

Əzər məzar daşı o vaxt sənin ürkək sinəni,
Böyür-başın sıxılıb yumşalar və incələr həm.

Susar, döyünməz ürək, arzun, istəyin keçinər,

Ayaqların daşımaz indi kef dalınca səni.

 

Sirdaşım, arzularımdan tamam xəbərli  məzar,

(Şairi yaxşı kim anlar ki, məzardan özgə)

Gələr gecə elə ki, burda yasaq yatmaqsa:

 

Sənə deyər: Kimə nə indi, günahkar dilbər,

Xəbərin olmayıb sənin ki, ağlayır ölü də.

Elə peşmanlığın kimi səni qurdlar da didər.

Fransızcadan tərcümə

23-24.04.2018

Samara

ŞARL BODLER. LEŞ

 

бодлер

  Rappelez-vous l’objet que nous vîmes, mon âme…

Canım, yadındadırmı, gözəl yay səhərində,

Gördüyümüz şey indi:

Cığırın döngəcində, çınqılın üzərində,

Müdhiş leş sərilibdir.

 

Sürüşkən qadın kimi göydədir ayaqları,
Öd damır hər  yerindən,
Nə abrı, nə hayası, qarnı da açıq qalıb,
Qoxu baş hərləndirir.

 

Od saçır çürüntüyə günəş, yəqin istəyir elə

Dağılanacan bişə,

Təbiətə qaytara yüz qat artığı ilə,

Vəhdətdə yaranmışı.

 

Səma bu gözəl leşin tamaşasına durub,

Sanki  gül çiçəkləyir.

Qoxu ağır, qorxdunuz itər birdən huşunuz,

Otun üstdəcə elə.

 

Çürük qarnı bürüyüb milçəklər vızıldaşır,
Qalxır qara taqımlar.

Qanlı tikə-parçaya ordu tək qurd daraşıb,

Cəmdəyi yağmalayır.

 

Bütün bunlar ucalır, enirdi bir dalğa tək,

Parlayıb axırdı ya.

Naməlum bir nəfəsdən sanki şişirdi cəmdək,

Yaşayırdı artaraq.

 

Qəribə musiqi də dinir burda elə bil,

Su axır, əsir külək,

Dənsovuran ritmlə dəni ya da tərpədir,
Qabı silkələyərək.
Forma pozulub gedir, qalan indi xülyadır,

Cizgilər yavaş düşür,

Unudulmuş kətana, yadda saxladığıyla,
Bitər rəssamın işi.

 

Narahat bir it durub baxır bizə acıqlı,
Daşların arxasından.

Skeletin üstündə tikəni qoyub qaçıb,

Aparmağa güdür an.

 

Və siz də dönərsiniz belə bir çürüntüyə,
Azar mənbəyinə həm.

Gözlərimin işığı, könül günəşim, göyüm,

Ehtirasım, mələyim!

 

Bəli, belə olacaq, gözəllik Məleykəsi,

Son ayinlər keçəndə,

Otun, çiçəyin altda sizi də basacaq kif,
Sümüklərin içində. 

 

Onda, mənim gözəlim, sizi öpüşləriylə

Yeyən qurdlara deyin,

Saxlamışam ilahi ruhunu həmişəlik,

Mənim fəna eşqimin.

 

Fransızcadan tərcümə

19.04.2018

Samara

QƏRİB

qərib

Köçəri xırda quş ovucda əsir,
Nə sığala baxır, yeməyə nə də.

Bütöv bir dünyanın təəssürləri,
Muncuq gözlərində yaşayır indi.

 

 

Üzüm saplağı tək zərif ayağı,
Metal həlqəlidir, həlqə yazılı.

Biləcək yazını hər kəs oxuya,
Hardan uçub gəlib çatıb mənzilə.

 

Sirdir indiyəcən, necə uçurlar,

Qitədən-qitəyə, azmadan yolu.

Vətəndən vətənə hər il köçürlər,

Nə qədər uçalar, qanad yorulmur.

 

Qərib də köçəri, quş deyil ancaq,

Fəsil dəyişəndə düşməz həvəsə.

Nə yollar bağlıdır, nə mənzil uzaq,
Nə də saxlayanı, durub gedərsə.

 

Bəlkə təbiətin sınıb saatı,
Gedişin, gəlişin vaxtını demir.

Quşları haylayan, aparan səda,

Qəribin içində nədənsə dinmir.

 

Buxov, qandal yoxdur ayaqlarında,

Çağıranı olsa, uçar da bəlkə.

Tapılar günlərin bir günü morqda,
Ayaq barmağında nömrəli birka.

 

06.04.2018

Samara

UİLYAM ŞEKSPİR. 74-CÜ SONET

Sonnet_74_1609.jpg

 

                       But be contented when that fell arrest…

 

Bir gün aparılsam belə həbslə,

Girovsuz, möhlətsiz, heç də qəm yemə.

Məndən şeirlərdə qalar bir hissə,

Sənin  yaddaşında yaşaram demək.

 

Görərsən şerimi oxuduğun an,

Məndə sənə məxsus yaxşı nə vardı.

Torpağa gedəcək torpağın olan,

Dəyərli ruhumdu, sənindir o da.

 

Belədirsə, itkin cəsəddir ancaq.
Cücü qusmətini, ölü bədəni,

Qazanar şərəfsiz endirən bıçaq —

Dəyərmi alasan bunu eyninə?

 

                              Mənim ruhumdadır bütün dəyərim,

                              Sənə saxlayacaq onu da şerim.

İngiliscədən tərcümə

02.03.2018

Samara

 

QEYD: Şair təkid edir ki, onun ölümü sevdiyi Gənci qayğılandırmamalıdır, çünki bacib olan bədən deyil, ruhdur ki, o da şeirlərində yaşayacaq.

Sonetin əvvəlində ölüm “əbədi həbs”lə müqayisə olunur.

VİKTOR HÜQO. UŞAQLIQ

kinopoisk.ru

L’enfant  chantait; la mère au lit, exténuée…
  

Uşaq nəğmə oxuyur, üzgün ana yataqda,

Can üstədir, haçandan, kölgələnib çöhrəsi.

Ölüm lap yaxındadır, gəzir bəlkə otaqda,

Xırıltı eşidirəm, həm də uşaq nəğməsi.

 

Beş yaşındadır uşaq, pəncərənin önündə,

Oynayır gülə-gülə, sevimli və bəxtəvər.

Bütün günü oxuyan balasının yanında,

Yazıq ana öskürür gecə səhərə qədər.

 

Yatır ana monastır məzarlığında indi,

Nəğməsini oxuyur yenə yetim balası.

Dərd elə bir meyvədir, zərif budaqda Tanrı,

Qoymur  yetişməyə ki, ağırlıqdan sınmasın.

 

1856

Fransızcadan tərcümə

25.01.2018

UİLYAM ŞEKSPİR. 3-CÜ SONET                      

shakespear

                              Look in thy glass, and tell the face thou viewest

Üzünə güzgüdə baxıb de vaxtdır,

Bu üz başqasında yarana indi.

Aldanar təbiət yoxsa, bir qadın,
Mərhum olar ana səadətindən.

 

Hardadır o qız ki, arzulamaya,

Bakirə bətnini sən becərəsən?

Özünə sevgiyə məzar olub ya,

Nəsil yaratmaqdan kim qaçar görən?

 

Anana aynasan, o sanki səndə,

Ömrünün yazını səsləyir geri.

Sən də öz yaşının pəncərəsindən,

Baxıb görəcəksən qızıl günləri.

                    

               Amma tək yaşayıb tək ölsən əgər,

               Sənin surətin də səninlə ölər.

 

11.12.2018

İngiliscədən tərcümə

Samara