Архив тегов | Rəşad Məcid

ƏJDAHANI YIXAN BEOVULF AZƏRBAYCANIN KORRUPSİNER MƏTBUAT VƏ ƏDƏBİYYAT BÜROKRATİYASI QARŞISINDA ACİZDİR…

беовульф

Kitabın çıxdığı iki həftəyə yaxındır, Azərbaycanda işləyən (danışan, yazan, göstərən) yüzlərlə mətbuat orqanlarının heç birində bir sətirlə də olsun bu barədə məlumat verilmir. Yəni total boykotdur. Kitabın çıxdığından xəbər çap etmiş yeganə qəzet “Yeniavaz”dır ki, bunu da yaxın bir adamım o qəzetin redaksiyasında işləyən dostları vasitəsiylə “təşkil edib”. Mən tərcüməni havayı eləmişəm, dörd aya yaxın vaxt ərzində hər gün beş saatdan yeddi saata qədər işləmişəm. Nəşrin xərcini professor Zərbəliyev çıkib. İndi mən məcburam ki, kiçik pensiyamdan pul ayırırb bu kitab haqqında məlumatı FACEBOOK-da “irəlilədim”.  Yəni Azərbaycandakı soydaşlarıma tanıdım. Mən bu məlumatı BBC-nin və Azadlıq radiosunun Azərbaycan radosuna göndərmişəm. Bu radioda işləyən soydaşlarımız, yəni bu mazafakerlər Britaniya və ABŞ vergiverənlərinin pulunu yeyirlər, Ancaq Britaniyanın milli-mədəni sərvəti olan dastanın Azərbaycan dilinə çevrildiyi haqqında “havayı” məlumat vermək istəmirlər.

Mənim üçün sirr deyil ki, Azərbaycanda soğana, banana, pomidora inhisar olduğu kimi ədəbiyyatda da inhisar var, ədəbiyyat Azərbaycanda bazardır və bu bazara ali sanksiyasız girmək olmaz. Dövlət, əslində «dövlət — bizik» deyən adamlar milli sərvətləri əllərinə keçirib istismar etdikləri kimi ədəbiyyata da, yəni bədii sözün deyilişinə, yazılışına tam nəzarət edirlər. Sovetdən, bolşeviklərdən irs qalan Yazışılar Birliyi tam fəaliyətdədir. Belə bir absurd orqanı hər hansı demokratik ölkədə təsəvvür etmək olmaz. Yəni ədəbiyyata rəhbərləri dövlət tərəfindən təyin edilən orqan rəhbərlik edir və indi bu orqanını başına ağlını itirməsə də bütün əxlaq normalarınıdan və prinsiplərindın yadırğamş 84 yaşlı Anar başçılıq edir. Yəni Anar ədəbiyyatın rəisidir. Siz Lev Tolstoyun, Dostoyevskinin, Folknerin, Kafkanın, Prustun, Odenin, Bodlerin üstündə rəis təsəvvür edirsiniz? Anarın yanında və rəhbərliyi altında yazıçı, azad söz sahibi ola bilməz, onun yanında və rəhbərliyi altında Rəşad Mıcid kimi dövlət pulunu yeyib yağlanan sıçovullar ola bilər. Yazıçılar Birliyinin içində və ətrafınbda olanlar isə dövlətdən atılan yala tamahlanan, daim ağa qapısında dilənən, pul, ev istəyən əqidəsiz qarfomanlardır. İndi bu Yazıçılar İttifaqına tabe olan yeganə Ədəbiyyat qəzeti kənar bir adamın gördüyü vacib bir iş barıdı məlumat verməyə cəsarət edərmi?

Həm də «Beovulf” kimi statuslu əsər gərək dövlət təmtərağıyla çevriləydi – bir milyon ayrılaydı, bunun çoxu ayrılan kimi ayıranlar tərəfindən yeyiləydi, sonra qalan pula 20-30 idam iki-üç il əlləşib “Şam şəhərində xeyli qoca bir kişi vardı” kimi yöndəmsiz bir şey ortaya çıxaraydılar və elə bu yöndəmsiz şeyi qoltuqlarına vurub həftə səkkiz mən doqquz xəzinə hesabına Londona uçaydılar…

Bu işi görməkdə məqsədimiz pul qazanmaq olmayıb, mən qırx ildir tərcümə ilə məşğulam, bir qəpik də qazanmamışam. Biz bu işin gərəkli və faydalı olacağını düşünüb onu gördük. Ancaq şüurlu şəkildə təşkil olunan boykot  məni xarakterizə eləmir, ölkəni xarakterizə edir, onun mədəniyyətinin, mədəniyyət siyasətinin barbarların əlində əsir olduğunu, insanlarımızda da mədəniyyət, maarifçilik eşqinin olmadığnı göstərir. Kavafisin “Barbarlar gəldilər” şeiri var, onu da tərcümə eləmişəm, bloqumdan oxuya bilərsiniz…

Məni bu işə sövq etmiş və tərcümənin başa gəlməsində çox zəhmət çəkmiş professor Həbib Zərbəliyev Azərbaycanın adlı-sanlı alimi və pedaqoqudur, Azərbaycan dilçiliyində yeni sahə yaradıb ki, bu da hər alimə nəsib olmur. Həbib Zərbəliyev səviyyəli rus alimi öz İnternet səhifəsində hansı island saqasının ilk dəfə rus dilində çap olunduğu barədə məlumat yerləşdirsə, bu postu yüzlərlə, minlərlə adam paylaşır – bu belədir, Mən Rusiyada yaşayıram və nə dediyimi bilirəm. Professor Zərbəliyev öz səhifəsində Beovulfun nəşr olunduğunu yazır, bu məlumatı bir nəfər də paylaşmır – nə tələbələri, nə pedaqoq, alim həmkarları. Çünki Azərbaycanda elmi mühitin adı elmidir, əslində ilanlar qaynaşan bir yerdir, hamı bir-birindən uğur yox, büdrəmə, gözləyir, hamı bir-birinə xəstəlik və ölüm arzulayır.

Mən Azərbaycan jurnalistikasının və ədəbi mühitin sovet dövrünü az-çox tanıyıram. Tanışın, dostun olmadan ya kimisə qonaq eləmədən iki sətirlik yazını heç yerdə çap etdirmək mümkün deyildi. 1979-cu ildə “Azərbaycan” jurnalında mənim resenziyam gedib – Elçinin tapşırığı ilə. 1981-ci ildə “Azərbaycan” jurnalında hekayəm çap olunub – Əkrəm Əylislinin göstərişi ilə, çünki nəsr şöbəsinin müdiri Mövlud Süleymanlı çoban iti kimi qapını kəsib mənim kimi kənardan gələnəri qapırdı. Mənim yazılarımın əslində dəstəyə ehtiyac yox idi. Kömək ona görə tələb olunurdu ki, redaksiyalarda əqidəsini bir qarın yeməyə satan şarlatanlar oturmuşdular. Mən yaxşı müəllif idim. Buna sübutum da var. 1984-cü ildə «Literaturnı Azerbaydjan» jurnalında mənm dissertasiyamdan bir fraqment çap olunmuşdu — yenə Elçinin köməyi ilə. Ancaq SSRİ-nin ən nufuzlu ədəbiyyatşünaslıq jurnalarından biri olan «Literaturnoye obozreniye»nin 1985-ci il oktyabr nömrəsində mənim yazıma yüksək qiymət verilmişdi. O jurnal çıxanda artıq mən Azərbaycandan birdəfəlik çıxmışdım və Kuybışevdə zavoda fəhlə düzəmişdim…

Yaxşı yadımdadır ki, jurnalistlər milisidən də pozğun idilər –çaya qonaq elə, nahar al… Otuz il keçib, nəsil dəyişməyib, heç nə dəyişməyib, korrupsiya, tamah, əqidəsizlik Azərbaycan  jurnalistikasınınnın iliyinə işləyib… Hamısı birdir: rəsmisi də, müxalifətio də…

2018-ci ilin yayında qohumum öz puluna Şekspirin sonetlərini mənim tərcüməmdə Bakıda nəşr etdirdi. İndiyəcən Azərbaycan mətbuatında bu kitab haqqlnda bir sətirlik də məlumat çap olunmayıb.

Bu necə ölkədir?

Cəlil Məmmədquluzadə Tiflisdə “Molla Nəsrədiin” jurnalının nəşrini davam etdirmək istərkən rəsmilərdən rədd cavabı alanda demişdi ki, İranda erməni dilində bir neçə yüz nəşr var, onda qoyun mən də jurnalımı erməni dilində çıxarım…

Bəlkə mən də bu dastanı erməni dilinə tərcümə etməliydim? Düzdür, dili bilmirəm, ancaq dil öğyrənməyə az-çox qabiliyyətim var, bir-iki ilə öhdəsindən gələrdim. Erməni mətbuatı dillərinə qədim ingilis dastanının tərcümə olunduğunu zurna-balabanla yayardı. Buna şübhə etmirəm…

Xeyrulla Xəyal, RF Jurnalistlər İttifaqının üzvü.

16.02. 2021, Samara

İRAN PREZİDENTİ RUHANİNİN AZƏRBAYCAN YAZIÇILARININ MƏKTUBUNA CAVABI

RUHANİ

Azərbaycan yazıçılarının, filosoflarının, jurnalistlərinin, şairlərinin məktubu İran prezidenti Həsən Ruhanini  əməlli-başlı sarsıdıb. Xüsusən məktub müəlliflərinin qanacağı, onun vaxtını almaq istəməmələri prezidenti əməlli-başlı kövrəldib.

“Bunlar nə mədəni, nə ədəb-ərkanlı insanlardır!” – deyə cənab Ruhani məktubu axıracan oxuyub. Sonra imzalara baxıb və müşavirlərinə təpinib ki, a qurumsaqlar, ayda bir ətək maaş alırsınz, ancaq bilmirəm nə işlə məşğul olursunuz.

“Niyə məm bu 31 əjdahadan heç birini tanımıram? Niyə onların kitablarını mənə verməmisiniz ki, mədəni və ağıl səviyyəmi artıram? Elə təxəllüslərinə baxanda bilinir ki, Sədi Şirazi, Emmanuel Kant, Dostoyevski, Kafka bunların yanında yalandır. Bəh-bəh! Ağalar Qut! Almaniyada yaşayır. Almanların ağlı tükənib, Azərbaycandan filosof çağırıblar, özünə də “Qut” adı veriblər. Hökmən gərək oxuyam. Tapın kitablarını. Bu gecə yatsam, heç kişi deyiləm.

“Aqşin Yenisey”!  “Aqşin Evren”! Yenisey Türkiyədə yaşayır, Evren Azərbaycanda. Evren gərək adını Yeniseyə verə, Yenisey də adını gərək bir rusla dəyişə…Qəşəng adlardır… Ərdoğan bəyənən…

“Züleyxa NaEL”!  Gözəl xanım olar, təxəllüsündən bilinir. “Na EL”!

“Alov İnanna”! Bilmək olmur kişidir, ya arvad. Yox, deyəsən, arvaddır…

“Vahi Qazi”. Sveç…Sveç… Bəs bunlar yazırlar Azərbaycan Respublikasındandırlar…

Hökmən gərək hamısını oxuyam. Bu dahi insanlar ürəkdən də kövrəkdirlər. Soydaşlarıı tutulan kimi birbaşa mənə yazıblar. İndi gör İlham Əliyevə bunıar nə qədər yazırlar!İlham Əliyevin türmələri gnc fəallarla, jurnalistlərlə, siyasətçilərlə doludur. Hərəsi üçün gör onun adına nə qədər məktub yazılır! Hələ Novruzəli Məmmədov türmədə çürüyəndə yəqin bu adamllar İlham Əliyevə məktub kisə-kisə yazıblar. Heykələ iki söz yazan gəncin hərəsinə on ildən ço iş veriləndə yəqin bunlar İlham Əliyevin qapısında gecə-gündüz piket keçiriblər. Yəqin İlham Əliyev elə belə məktublardan yorulub ki, vəzifəsini arvadıyla bölüb….

Bu adamlar azlıqları hüquqlarını ki belə müdafi edirlər, yəqin Azərbaycanda d talışların öz dillərində qəzet çıxarmaqları, teatr, televiziya, radio yaratmaqları hüquqlarını bundan da artıq müdafiə edirlər. Vay İlham Əiyevin halına, belə inadkar, cəsur yazıçıların, filosofları, şairlərin qabağıda durmaq çətindir. Gedin, qurumsaqlar, tapın bu əjdahaların kitablarını, gətirin yığın məni kabunetimə, mən bir həftəlik məzuniyyət götürürəm, bu kitabları oxumasam, mən adam deyiləm!

 Mirzə ƏlİLDƏN: Düzü, mən də Həsən Ruhani kimi bu siyahidəki insanları tanımıram. Tanıdığım Çingiz Hüseynovdur. Ancaq bu Çingiz mən tanıyandırsa, o, çoxdan Moskvalıdır. Rəşad Məcidin adını eşitmişəm, fırıldaqçı, yəni aferist və prinsipsiz bir adam olduğunu deyirlər… Başqa bir neçəısinin bir neçə yazısını İnternetdə tapdım…Bu siyahi il İran Prezidentinə necə təsir etmək və onda nə təsəvvür yaratmaq olar?