NÜSRƏT KƏSƏMƏNİNİN GÜLMƏLİ ŞEİRLƏRİ. “SƏN DEMƏ TƏZƏDƏN SEVMƏK OLARMIŞ…”

Qocaldıqca adam xarab olur. Yadımdadır, gənclikdə sevgi şeirlərini oxuduqca gözümdən yaş, Rəsul Rza demişkən, “gildir-gildir” axardı. “Deyildim mən sənə mail, sən etdin əqlimi zail” misrasını oxuyan kimi hönkür-hönkür ağlayırdım, çünki öz qəlim də zail olmuşdu.

Əliağa Vahidin qəzəllərini eşidəndə həm ağlayır, həm vahimələnirdim, çünki bilirdim ki, əğyar zalım oğlu yarı hökmən yoldan çıxaracaq.

“Dedim əğyar ilə gəzmə, sənə çox yalvardım…”

Vay…

“İndi dincəl, gözəlim, mən də ölüb qurtardım…”

Bu köpəkoğlu əğyar çox kişilərin həyatını məhv edib, indi bilmirəm Azərbaycanda yenə əğyarlar var ya yox…

İndi sevgi şeirlərini oxuyanda nədənsə məni gülmək tutur. Çox adamdan məsləhət istədim, elə mən deyəni dedilər, dedilər qocalmısan, qanın soyuyub…

Ancaq bir nəfər məsləhət gördü ki, Nüsrət Kəsəmənlinin sevgi şeirlərini oxuyum. Dedi ki, bu şeirlər qocanı da cavan elər…

İndi oxuyuram, lənət şeytana, yenə gülmək tutur.

“Sən demə təzədən sevmək olarmış…”

Bunu yaxşı deyib, bu elə mənə aiddir, yəni yaşı keçmiş adamlara.

“Küsüb gözüyaşlı gedən məhəbbət
Peşiman-peşiman dönə bilərmiş…”

Bunu yaxşı başa düşmədim. Yəni yenə qabaq sevdiyin adamı sevəcəksən? Elə isə daha tale hardan gülər? Təzəsi olsa, başqa…

Burda şair haşiyə çıxıb hikmətli sözlər deyir Sədi Şirazi kimi.

Sonuncu şöləsi titrəyən şamdan
Ayrı bir şamı da yandırmaq olur”.
Əslində siqareti belə yandırırlar, bir-birinin oduna. Əlbəttə, şamı da yandırırlar, ancaq sevgi sevənlər yaman siqaret çəkən olurlar. Ayrı şeylər də çəkirlər…

“Köhnə yaraları vaxt, zaman silir”.

Vaxt elə zaman deyil? Yara silinir ya sağalır?

“Hər axşam sapsarı batan günəşi
Hər səhər təzə-tər görməmişikmi?”

Mən qürublara baxmağı çox sevirəm, tam məsuliyyətlə deyə bilirəm ki, günəş batanda qıpqırmızı olur. Buna necə gülməyəsən?

“Çıxarsan qəlbindən ötən sevgini,
Bir gün də tənhalıq sıxacaq səni.
Kiməsə etdiyin yaxşılıq kimi
Məhəbbət qarşına çıxacaq sənin”.

Gəlin bunu təhlil edək. Elə bil orta məktəb şagirdiyik. Oxuyub müzakirə edirik. Yaxşı, qəlbimdən ötən sevgini çıxardım. Sonra məni tənhalıq sıxdı. Səhəri gün mənim gözüm ayrı bir arvada düşəcəksə. Bunun kiməsə etdiyim yaxşılığa nə var? Yəni əslində məsələ sadədir. Doğrudan da insanların qəlb yaraları sağalır, təzədən sevə də bilirlər. Müəllif gücü çatmadığı işə girişib, özünü filosofluğa qoyub bir-birindən cəfəng bənzətmələri ard-arda sadalayır. Ayının min oyunu bir armudun başındadır, müəllif zorla özünü sıxıb bu şeiri canından tər kimi çıxarmalıdır ki, sabah jurnala, radioya aparsın, çünki çörəyi bundan çıxır.

Gah deyir ki:

“Sevgi fürsət deyil quş kimi uça…”

Bir az sonra:
“İlk sevgi yuvadabn uçan quşcuğaz…”

Bizi dolamısan?

“Məcnunun ahıyla uçan məhəbbət
Min hiylə əliylə yerə enməyib…”

Təəccüblüdür, gülməli və ağlamalıdır ki, belə cəfəng və üstəlik estetik baxımdan eybəcər beytlər əzbərlənir, sitatlanır, yayılır… Necə yəni “min hiylə əliylə”? Məcnunun ahından məhəbbət hara uçub?

Nüsrət Kəsəmənli də Səməd Vurğun kimi qazaxlıdır, ona görə əvvəl-axır hökmən dağa çıxmalıdır.

“Məhəbbət zirvədə bəslənən qarmış”.

Qarmış? Niyə məhəbbət qardır? Qarı kim bəsləyir? Niyə duman deyil, yağış deyil, zəlzələ deyil?

Uzun sözün qısası, əvvəl bu şeir məni güldürsə də, axıra getdikcə çox qeyzləndim. Müəllifin başqa şeirlərinə baxdım, yenə güldüm və sakitləşdim.

Onlar barədə ayrıca…

10.12. 2018

 

Реклама

  ŞARL BODLER. VAMPIR

бодлер

Le Vampire

Bıçaq tiyəsi tək girdin elə bil

Şikayətlə dolu ürəyimə sən,

Şeytan sürüsü tək çapıq və qəfil,
Görkəmin divanə, cəlb eləyən həm.

 

Gəldin çevirəsən qıpıq zəkamı,
Sən öz yatağına, sən öz mülkünə.

— Sənə bağlanmışam, şərəfsiz qadın,

 Dustaq zəncirinə bağlanan kimi.           

 

Şüşəyə vurulan içki düşgünü,

Oyuna aludə qumarbaz kimi.

Cəmdəyi cücülər sevər necə ki
  —Qəzəbə, lənətə gələsən görüm!

 

Dil açıb yalvardım iti qılınca,
Dedim əsarətə son qoya bilər,

Məkrli zəhərə ağız açaraq,

İstədim qorxudan çıxam birtəhər.

 

Əfsus ki, zəhər də, iti qılınc da,
Mənə nifrət ilə belə dedilər:

 “Səndə ləyaqət yox azad olmağa,
Qarğılı, lənətli əsirliyindən,

 

Divanə! Biz onun əsarətindən,
Əgər çalışaraq çıxarsaq səni,

Qızğın öpüşlərin yəqin dirildər,
Yenə meyidini qaniçəninin!”

 

Fransızcadan tərcümə

14-15.08. 2018

Samara

VİKTOR HÜQO. BİR QADINA

kinopoisk.ru

Enfant ! si j’étais roi, je donnerais l’empire…
Körpəm! Kral olsaydım, sənə cahan verərdim,

Deyərdim ki, tacımı, müti xalqımı götür.

Götür nə var qızıldan, nə varsa mərmərli də,

Dənizə sığışmayan nəhəng gəmiləri də,

Bir baxışından ötrü.

 

Tanrı olsaydım, yeri, dəryaları, havanı,

Mələkləri, qarşımda əyilən şeytanları,

Yer altında gah yatan, gah oyanan qüvvəni,

Verərdim dünyaları, əbədiyyəti sənə,

Bir öpüşündən sarı.

1831

fransızcadan tərcümə

26.01.2018

Samara

POL VERLEN. SON ÜMİD

Ïîðòðåò Ïîëÿ Âåðëåíà

POL VERLEN

                                                                       (1844-1896)

                   SON ÜMİD

 

                                   Il est un arbre au cimetière…

Məzarlıqda azad qol-budaq atan,

Və tənha dayanan bir ağac bitir.

Başdaşı yanından həqir boylanan,

Yas ağacları tək əkilməyibdir.

 

Qonub yaylı-qışlı bir quş ağaca,

Ötər sədaqətdən, səsi saf, uca.

Nəğməsi həmişə kədərli, acı,

Bu ağacla bu quş səninlə mənəm:

 

Mən bir uzaqlığam, sənsə anımsan,

Saxlayır hər şeyi, ötsə də zaman,

Yenə dizin üstə baş qoya biləm!

 

Ah, yenə yaşamaq! Gözəlim, amma,

Basıldım amansız heçliyə birdən,

Sənin ürəyində necə, varammmı?

 

Fransızcadan tərcümə

22-23.01.2018

Samara

С ДНЕМ РОЖДЕНИЯ, НИНЕЛЬ ЮРЬЕВНА!

Сегодня день рождения замечательного человека, ученого и педагога из Петербурга Нинели Юрьевны Егоровой. Она с немалой симпатией и с некоторым любопытством относится к нам, азербайджанцам, многие годы живо интересуется с нашей жизнью в Самаре, где она однажды успела побывать. Любопытство Нинели Юрьевны счастливо выразилось в ее интересе к азербайджанскому языку. Будучи хорошим литератором и стихотворцем, она даже решила заняться переводами. А потренироваться совершенно правильно решила не на классиках, а на моих заслуженно непризнанных и никуда не годных стихах. Вот один из переводов Нинели Юрьевны, в котором она безуспешно пыталась хоть немножко улучшить то, что улучшить в принципе невозможно.

С днем рождения, дорогая Нинель Юрьевна!

 

нинель.jpg

ON İLDƏN SONRA
Ötər neçə fəsil, ötər neçə il,

Həsrət qəlbimizi incidər, yorar.

Yaxşı bilirəm ki, sağalan deyil,

İndi ayrılığın vurduğu yara

“On ildən sonra.”

 

Tale yelkənimiz bizi, əzizim,

Kim bilir atacaq hansı sulara.

Ayrılıq ağardar saçlarımızı,

Nə xurmayı qalar, nə də ki qara,

“On ildən sonra.”

 

İndi nə biləsən… Bəlkə də həyat,

Bizi dəyişdirər, başqalaşdırar.

Bizə bu günlərdən qalar quru ad,

Biz də can atarıq dövlətə, vara,

“On ildən sonra.”

 

Vəzifə arzusu, şöhrət həvəsi,

Salar qəlbimizi bəlkə də tora.

Xırda qayğıların ağır nəfəsi,

Söz-söhbət, qalmaqal, günümüz qara,

“On ildən sonra.”

 

İndi nə biləsən… Qəfil bir görüş,

Bəlkə bir də bizi qarşılaşdırar.

Dəyişmə, gözəlim, ya da az dəyiş,

Deməyim o hara, indiki hara,

“On ildən sonra…”

 

ЧЕРЕЗ ДЕСЯТЬ ЛЕТ

 

Многократно сменятся сезоны,

Зарастет травой твой милый след,

Но сердцам все так же будет больно

От разлуки – через десять лет…

“Через десять лет

 

Время вдруг нас сделает иными?..

Неизвестен жизненный сюжет —

Может, станем алчными и злыми,

Обольстит обоих звон монет..

“Через десять лет”…

 

Оба предадим карьеры ради

И забудем в суете сует,

В повседневном сумраке и смраде

Наших дней минувших нежный свет?..

“Через десять лет”…

 

На вопросы эти не отвечу,

Твой храню, красавица, портрет…

Может, нам судьба подарит встречу —

Не меняйся, дорогая, нет!

“Через десять лет”…

****************************

 

> Вариант перевода второго пятистишия:

> Паруса судьбы нас, дорогая,

> Принесут куда – пока секрет,

> Может, будешь ты уже седая,

> Может, буду я уж не брюнет…

> “Через десять лет”

 

Перевод: Нинель Егорова

 

POL VERLEN. YAŞILLIQ

Ïîðòðåò Ïîëÿ Âåðëåíà

 

POL VERLEN

                     (1844 – 1896)

           YAŞILLIQ

                            Voici des fruits, des fleurs, des feuilles et des branches…

 

Bax bu meyvə, bu çiçək, bu da ki, sütül budaq,

Bu, təkcə eşqinizlə vuran çılğın ürəyim.

Parçalamayın onu ağ əlllərlə siz ancaq,

Oxşasın gözünüzü mənim həqir hədiyyəm.

 

Gələndə büründüyüm şehin gilələrini,
İndi səhər küləyi alnımda soyutmada.

Ayaqlarınız altda, izn verin, dincəlim,

Canlanaq, ötən əziz anları saılb yada.
Tər sinəniz üstünə  endirirəm başımı,

 

Sonuncu öpüşlərin hələ də dinər səsi.

Görək haçan qasırğa susar, hava yumşalar,

Bir az yatım, indi ki, siz də dincəlisiniz.

1874

 

Fransızcadan tərcümə

24.11.2017

Samara

MİXAİL LERMONTOV. HƏM SIXINTI, HƏM KƏDƏR

LERMONTOV

MİXAİL LERMONTOV

        HƏM SIXINTI, HƏM KƏDƏR

                                            И скучно и грустно, некому руку подать…

 

Həm sıxıntı, həm kədər, kimsə yox əl verməyə,

Təlatümlər qəlbinə dolan dəqiqələrdə.

Arzular… əbəs yerə hey arzula – xeyri nə?

Ən gözəl illərisə ömrünün keçib gedər.

 

Sevmək…Kimi sevəsən? müvəqqətisə — dəyməz,

Əbədi sevgilərsə yalnız kitablardadır.

Öz içinə nəzər sal – yox keçmişdən orda iz.

Sevinc də, iztirab da, hər şey orda xırdadır.

 

Ehtiras! İtib gedər ondakı şirin ağrı,

Gec ya tez, ağlın səsi amiranə dinəndə.

Baxırsan ətrafına soyuqqanlı və ayıq, —

Boş və küt zarafatdır sanki həyat önündə.

 

Rus dilindən tərcümə

01.10. 2017

Samara

MİXAİL LERMONTOV. «AYRILSAQ DA, SƏNİN PORTRETİNİ…»

LERMONTOV

MİXAİL LERMONTOV           

                                Расстались мы, но твой портрет…

 

Ayrılsaq da, sənin portretini,

Hələ gəzdirirəm sinəmin üstdə.

O mənim ruhuma sevinc gətirir,

Bəxtəvər günlərdən qalan isti də.

 

Təzə ehtiraslar canı yandırır,

Onu həminki tək sevirəm fəqət.

Sındırılan sənəm – yenə Tanrıdır,

Tərk edilən məbəd – yenə də məbəd.

1837

Ruscadan tərcümə

30.09.2017

Samara