AH, NECƏ SÜTÜLDÜK, TƏMİZDİK NECƏ…

U LENİ

Ah, necə gözəldi sütül vaxtların,
Birdən dəli kimi vurulmaqları.

Elə ki, bir gözəl qanrılıb baxır —
Alır iradəni, ağlını alır.

 

 

Səsə vurulursan, səsə də bəzən!
Görməmiş üzünün gözəlliyini.

Havalı gəzirsən, dəli gəzirsən,
Gecəli-gündüzlü həmin səs dinir.

 

 

Ah, necə sütüldük, təmizdik necə,
Düzümü, daramı bəsdi saçların,

Bilmirdik onlarda ətir var incə,
Təpədən dırrnağa sarsıda bilir.

 

 

Gözlərə baxırdıq xəlvəti, oğrun,
Naşı oğru kimi əsib qorxudan.

Həmişə azarlı, həmişə yorğun,
Amma xoşbəxt idik nədənsə hər an.

 

 

Sütüldük, sevirdik təmiz eşq ilə,
Duyğumuz təmizdi, niyyətimiz həm,

Bilmirdik Əslinin düymələriylə,

Niyə sübhə qədər əlləşir Kərəm…

 

27. 05. 2020, Samara

Mixail LERMONTOV. “AYRILDIQ SƏNİNLƏ, FƏQƏT ŞƏKLİNİ…”

LERMONTOV               

2-ci tərcümə

Ayrıldıq səninlə, fəqət şəklini,
Saxlaram sinəmin üstdə həmişə.

Ən gözəl illərdən xatirə kimi,
Doldurar o mənim qəlbimə nəşə.

 

 

Məni təzə sevda yaxsa da indi,
Dönmədim o şəklə məhəbbbətimdən.

Tərk edilən məbəd – yenə məbəddir,

Yenə də tanrıdır yıxılan sənəm.

 

1837

Ruscadan tərcümə

24.03. 2020, Samara

 

Расстались мы, но твой портрет
Я на груди моей храню:
Как бледный призрак лучших лет,
Он душу радует мою.

Читать далее

Mixail LERMONTOV. “AĞLAMA, AĞLAMA, AĞLAMA, BALAM..”

LERMONTOV

Ağlama, ağlama, ağlama, bala,
Belə əzablara o dəyməz, inan.

Bil ki, əzizlərdi səni o lağla,

O səni sevirdi darıxdığından!

 

 

Bizim Gürcüstanda az deyil axı,
Onun tək görkəmli, gözəl cavanlar — 
Qara gözlərinin alovu yaxır,

Qara bığları da burulur əla!

 

 

Taleyin hökmüylə uzaq,  həm özgə,

Yurddan atılmışdı o bizim elə.

Qovğa arzulayar və şöhrət gəzər, —

Nə tapa bilərdi axı səninlə?

 

 

Hədiyyə verirdi sənə qızıldan,
And da içirdi ki,  atmaz əbədi.

Səndən nəvazişi baha alsa da,

Gözünün yaşına dəyər vermədi.

 

Ruscadan tərcümə

22.03. 2020, Samara

 

Не плачь, не плачь, мое дитя…

 

Не плачь, не плачь, мое дитя,
Не стоит он безумной муки.
Верь, он ласкал тебя шутя.
Верь, он любил тебя от скуки! Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. ETİRAF

ПУШКИН

Mən sizi sevirəm – çıxsa da cinim,

Hərçənd bu, zəhmətdir, xəcalətdir həm,

Ayaqlarınıza düşüb deyirəm:

Səfeh bu fəlakət sarsıdır məni!
Mənə bu yaraşmaz, o yaş deyil yaş,

Gərək ciddi olam mən indən bəri.

Qəlbdəsə qaldırır fəqət yenə baş,
Sevgi azarının əlamətləri.
Sizsiz darıxıram — əsnəyirəm də,
Sizinlə qəmliyəm – dözürəm ancaq.

Tab yox, istəyirəm açıb deyəm də,
Mələyim, sevirəm sizi necə, ah!
Qonaq otağından elə ki, gəlir,

Donun xışıltısı, səsi addımın,

Ya da məsum qadın səsi yüksəlir,

Birdən itirirəm bütün ağlımı.

Haçan gülümsəniz – ürəyim də şad,

Yana baxırsınız– batıram yasa.

Bir gündə çəkdiyim zülmə mükafat —  

Bəyaz əlinizə əlim dəyərsə.

Səylə əyləşərək cəhrə dalında
Bir az saymazyana əyilən zaman,

Gözlər yarıaçıq, saçlar alında,

Riqqətə gəlirəm, nitqi lal halda,

Körpə tək baxıram mən sizə heyran!…

Mən necə bədbəxtəm, deyimmi, necə,
Sıxılır qısqanclıq ağrısıyla can,

Bəzən pis havada, ya da ki, gecə,
Uzaq bir səfərə yığışan zaman?
Və xəlvətdə necə ağladınız siz,
Bucaqda deyilən odlu nitqlər,
Sizin Opoçkaya səfərləriniz,

Və fortepiano axşamlar hələ?

Mərhəmət dilərəm səndən, Alina!
Sevgi tələbinə  cəsarətim çox,
Bəlkə də o qədər günhalarım çox,
Sevgiyə dəymirəm, mələyim, daha.
Yetər riyakarlıq! Bircə baxışda,
Bütün həqiqətlər gözəl oxunar!

Məni aldatmaqda mürəkkəb nə var!..

Axı aldanmağa mən özüm şadam!

 

1826

Ruscadan tərcümə

21.03. 2020, Samara

 

Признание

 

Я вас люблю, — хоть я бешусь,
Хоть это труд и стыд напрасный, Читать далее

KƏNDLƏRDƏ, GÖZDƏN VƏ KÖNÜLDƏN UZAQ…

U LENİ. KİNO

Kəndlərdə, gözdən və könüldən uzaq,

Kişilər dünyadan köçüb gedirlər.
Sakit, təvazölü ölür ata, ər,
Bir işə, qulluğa yollanan sayaq.

 

 

Fransız, deyəsən, bunu demişdi:

Kasıba təsəlli, ümiddir ölüm.

Elə ki tükənir sevinci ömrün,
Təsəlli sonuncu mənzil eşqidir.

 

 

Mal-qara dalında, qoyun dalında,
Səhəri açılır, günü qaralır.

Vaxtının qalanı torpağa qalır,
Bellə də əlləşir, əli yalın da.

 

 

 

Yadıırğar arvadın nəvazişinə,
İstəyi içində soyuyar tamam.
Yanaşı yaşarlar, birgə yox amma,

Taleyə baş əyər, gedər işinə.

 

 

Əyni nimdaş olar əziz gündə də,
Şalvarı ütüsüz, köynəyi əzik.

Üzünü qırxmağa gəlməz həvəsi,

Yaxının, qonşunun toy günündə də.

 

 

Bilər ki, dünyanın kefi az deyil,
Bilər ki, ayrı cür həyatlar da var.

Ancaq qismətiylə barışıb yaşar,

Hərdən ağlasa da xəlvəti, gizli.

 

 

Ölür, ölümünə səbəb bəllidir,
Feldşerin yazdığı arayş da var.

Vaxtında dərdini soruşmadılar,

Ürək boşaldardı bəlkə, kim bilir…

 

 

03. 03. 2020, Samara

CƏFƏR

Yaxşı dostum vardı, adı da Cəfər;

Bütün fizikanı, riyaziyyatı,
Yuxudan durğuzsan, deyərdi əzbər.
Sevirdi bir az da ədəbiyyatı.

 

 

Gözəl bir oğlandı, gözləri ala,

Qaşları çatmaydı, ağdı dərisi,

Mizrab telə dəydi – gedir xəyala,

Musiqi hərisi, muğam dəlisi…

 

 

Bir qız da sevirdi – dünya gözəli,
Yanında yalandı Kətrin Dönev də.

Məsələ mürəkkəb, çətindi həlli,

Hərdənbir döyüşlər gedirdi evdə…

 

 

Mən də nadan uşaq, on altı yaşlı,
Başda eşq havası nə qədər desən.

Çaldığım xaricdi, yazdığım naşı,
Cəfərsə xoşlardı bilmirəm nədən.

 

 

Mən ona əvəzsiz qulaqdım həm də,
Dinləyər, yatmazdım, sübhü də açsaq.

Eynşteyn, Nyuton, Əsli-Kərəm də,
Mənə maraqlıydı, haçan danışsaq.

 

 

Gecə səhərəcən Stansiyanı,
Gəzirdik bu başdan o başa qədər,

Gah relslə, gah düşüb yol qırağıynan,
Gedirdik, yorğunluq, yuxu bilmədən.

 

 

Vecsiz, narahatdı ayaqqabılar,

Gecə bürküsü də nəfəsi kəsir.

Söhbətə tükənməz amma maraq var,

Nə mən, nə də ki dost deməzdi “bəsdir”…

 

 

 

Ulduzlar sönməyə tələsmirdilər,
Səadət ümidi şüalarında.

Keçən vaqonların səs-səmirində,
Xoşbəxt uzaqların sorağı vardı…

 

 

 

Gözləri dolardı dostumun hərdən:

“Çıxmaram heç otuz yaşıma, bildin?”..

Ölümsə, gənc idik, uzaqdı bizdən,

Otuz yaş düz otuz işıq iliydi…

 

 

17.11. 2019, Samara

“MƏN SİZİ SEVİRDİM…”

“Mən sizi sevirdim…” Neçə kinoda,

Nə qədər şeirdə, romanda söylər,

Ya kişi qadına, əksinə ya da,

Sevirdi… şahiddir eşqinə göylər…

 

 

İndi o sevgidən qalan nədir bəs,

Acımı, şirinmi —  xatirədirsə?

“Sevirdim…” Yaddaşdan gələndir bu səs,

Nə eşq? — yaddaş ona əgər yerdisə…

 

 

Sevgi zamanının keçmişi yoxdur,
İndiyə qalmayan sevgi deyildir.

“Yanıldım… aldatdım” deməyə qorxur,
Deyirik “sevirdim sizi” min ildir…

 

15.11. 2019, Samara

    ALEKSANDR PUŞKİN. İSTƏK

ПУШКИН

Ağlaram; göz yaşım məni ovudar,

Susaram; ucalmaz bir daha naləm.

Bürüyüb haçandan ürəyimi qəm,
Ruhuma  bu qəmdə acı nəşə var.

 

 

Uç, həyat yuxusu! Gözümdən uzaq!
Boş xəyal, çəkil get, toranda gizlən;

Eşqin əzabıyla  bəxtəvərəm mən,
Ölsəm də, sevərək ölüm qoy ancaq!

 

1824

Ruscadan tərcümə

07. 10. 2019, Samara

 

Желание

 

Я слезы лью; мне слезы утешенье;
И я молчу; не слышен ропот мой,
Моя душа, объятая тоской,
В ней горькое находит наслажденье.

 

 
О жизни сон! Лети, не жаль тебя,
Исчезни в тьме, пустое привиденье;
Мне дорого любви моей мученье,
Пускай умру, но пусть умру любя!

 

1825

 

İT SEVGİSİ, İNSAN SEVGİSİ…

26 SENT 2019. 2.jpg

Heyvana segini asan sayanlar,
Yanılır  — heyvanın qayğısı ümman.

Suyu, yeməyi var, təmizliyi var,

İnsanın özü tək ağrıyır heyvan.

 

 

İti gəzdirəsən üç dəfə gərək,
Başın da ağrısa, ayaqların da.

Dindirə biləsən, sığal çəkərək,
Kefin xoş olanda, qan qaralanda.

 

 

 

İtə bənzəsə də, it deyil insan,
Fərqlənir, əlbəttə, təbiətiylə.

Yaxınla, doğmayla qılıq tapmayan,
Bəzən can bir qəlbdə olur itiylə.

 

 

 

İtlə danışırsan, danışmır itsə,

Susur, baş qoyaraq pəncələrinə.

Ağır söz deyərsən, hövsələn itsə,

Göz döyüb baxacaq. Dili var dinə?

 

 

 

İtdir, qabağına nə qoysan yeyər,
Dadıyla, duzuyla qınayan deyil.

Nə “gəl bu kanalı dəyişək” deyər,

Nə də baxdığına ağzını əyir.

 

 

 

Siyasətə-zada qarışmaz itin,
Hürür iqtidara, müxalifətə.

Bilmir adını da prezidentin,
Hansı tərəfdəsən, o tərəfdədir.

 

 

 

Düşəcək dalına gəl deməmişdən,
Öpüb yalayacaq görməyə bir az.

İtdən arxayınsan həmişə, hər dəm,

Səndən özgəsinə meylini salmaz…

 

 

 

İnsana qalanda… çətindir insan,

Sən belə deyirsən, o elə deyir.

Nə qədər lap yaxın, doğma olasan,

Dediyi incidir, qəlbinə dəyir.

 

 

 

Arxayın deyilsən sədaqətinə,
Başı bağlı deyil, insan azaddır.

Əlini əlini versə də, yenə,
Fikri uzaqdadır, baxışı yaddır.

 

 

Üzülüb sevgidən başqa insana,
Mehr saldığımız it və pişikdir,

Tanrı dil versəydi əgər heyvana,
Ona da sevgimiz çətinləşərdi…

 

25.09. 2019

Samara

F. TYÜTÇEVİN «İNANMA ŞAİRƏ…» ŞEİRİNİN İKİ TƏRCÜMƏSİ

TYÜTÇEV       

                                           F.İ. TYÜTÇEV

 

İNANMA ŞAİRƏ. İNANMA!

 

İnanma şairə, inanma, gözəl,

Onu özününkü sayma da nahaq.

Şairin eşqindən özünü gözlə,

Odlu gəzəbindən qorxma sən ancaq.

 

 

Onun ürəyini ovlamaq sənin,

Bu körpə könlünün işi deyil ha.

Yaxıcı odları gizləmək çətin,

Bu zərif məsumluq pərdəsi altda.

 

 

Şair qüdrətində təbiıət dinir,

Çatmaz ixtiyarı özünə təkcə.

Bəzən istəmədən ipək telləri,

Yaxar şöhrətinin oduna necə!

 

 

Onu əbəs yerə düşüncəsiz xalq,

Söyüb yamanlayar, gah da ucaldar…

Ürəyi ilan tək demə sancacaq,

Onu aram-aram arı tək sorar.

 

 

Sənin şərəfinə eyləməz o qəsd,

Bil ki, şairin də təmiz əli var.

Pozar həyatını bilmədən fəqət,

Buludlar dalına ya da aparar.

                                                1830-cu illər

ruscadan tərcümə

1983-84-cü illər, Moskva (təxminən)

 

F. TYÜTÇEV

İNANMA ŞAİRƏ…

 

İnanma şairə, inanma, gözəl,
Onu özününkü sayma da heç vaxt.

Alovlu qəzəbdən daha çox səni

Şair məhəbbəti gərək qorxuda.

 

 

Sənin ki ürəyin körpəlik halda,

Necə anlayasan onun qəlbini?
İncə bir məsumluq duvağı altda,
Varmı atəşini gizlədə bilən?

 

 

 

Şairdə təbiət qüdrəti vardır,
O təkcə özüylə bacara bilmir.

Cavan çiyinlərdə buruq saçları,
Qarsıdır özünün tacıyla şair.

Əbəs tərifləyir, ya da qınayır

Şairi, dərindən düşünməyən xalq.

O bir ilan kimi çalmaz ürəyi,

Ancaq arı kimi onu soracaq.

 

 

 

Pozulmaz şairin təmiz əliylə,
Əziz və müqəddəs tutduğun nə var.

Fəqət təsadüfən məhv edə bilər,
Ulduzlar dalına ya da aparar.

 

Ruscadan tərcümə

07-08. 09. 2019, Samara

 

Федор Тютчев. Не верь, не верь поэту, дева

 

 

 

Не верь, не верь поэту, дева;
Его своим ты не зови —
И пуще пламенного гнева
Страшись поэтовой любви! Читать далее