MARİNA TSVETAYEVA. “ƏGƏR SƏNİ MƏNİMLƏ TALE QOŞALASAYDI…”

cvetaeva

Əgər səni mənimlə tale qoşalasaydı,

Eh, dünyanın işləri fışqırıq olasıydı!

Bizə nə qədər şəhər əyəcəkdi başını

Mənim doğma, təbii və nəsilsiz qardaşım!

 

 

Körpünün üstündəki son fənər sönən andan,
Mən meyxana xanımı, sən meyxana çarısan.

Səcdə elə, xalq, and iç mənim çarıma indi,
Xanımına and için – hamını sevindirim!

 

 

Əgər səni mənimlə tale qoşalasaydı

Bizə bu çar zəngləri xidmətdə olasıydı.

Dinərdi Moskvaçayda yayılan zəng səsində,

Yalançı çariçayla aşnası barəsində.

 

 

Dünya ziyafətində boğazacan kef çəkib,
Biz gecə küləyində, qarındaş, yellənərdik.
Cığırın torğpağıyla hər yer ağ olasıydı,

Əgər səni mənimlə tale qoşalasaydı.

20 oktyabr 2016

 Ruscadan tərcümə

21-23.08. 2019, Samara

 

Марина Цветаева

Кабы нас с тобой,  да судьба свела

 

Кабы нас с тобой — да судьба свела —
Ох, веселые пошли бы по земле дела!
Не один бы нам поклонился град,
Ох мой родный, мой природный, мой безродный брат! Читать далее

MARİNA TSVETAYEVA. “KİMİ DAŞDAN YARANIB, KİMİ GİLDƏN YARANIB…”

ЦВЕТАЕВА

Kimi daşdan yaranıb, kimi gildən yaranıb,
Mənsə gümüşlənir, parıldayıram!

Mənə iş – xəyanətdir, adımsa – Marinadır,
Dəniz köpüyüyəm, həyatım fəna.

 

 

Gildən yaranan da var, ətdən yaranan da var.

Onların qisməti məzar, başdaşı,

Dəniz suyunda xaça çəkilmişəm, vurublar

Məni, qanad açıb haçan uçmuşam.

 

 

Keçər hər bir ürəkdən, hər toru yarıb keçər,
Təbiətimdəki özbaşınalıq.

Görmürsənmi saçımda bu buruqlaraı məgər?

Necə hamı kimi mən olum axı?

 

 

Qranit dizinizə çırpılıb dağılaraq,

Hər təzə dalğayla dirilirəm mən!

Qoy yaşasın bu köpük – şən havalı və şaqraq –

Dənizin səthindən göyə yüksələn!

 

Ruscadan tərcümə

08. 08. 2019, Samara

 

 

Кто создан из камня,  кто создан из глины,—

А я серебрюсь и сверкаю!

Мне дело — измена, мне имя — Марина,

Я — бренная пена морская.

 

 

 

Кто создан из глины, кто создан из плоти —

Тем гроб и надгробные плиты…

— В купели морской крещена — и в полете

Своем — непрестанно разбита!

 

Сквозь каждое сердце, сквозь каждые сети

Пробьется мое своеволье.

Меня — видишь кудри беспутные эти? —

Земною не сделаешь солью.

 

 

Дробясь о гранитные ваши колена,

Я с каждой волной — воскресаю!

Да здравствует пена — веселая пена —

Высокая пена морская!

MARİNA TSVETAYEVA. ÇOX ERKƏN YAZILMIŞ ŞEİRLƏRİMİN…

 

ЦВЕТАЕВА

                        Моим стихам, написанным так рано…

Şair olduğumu bilməyən zaman,

Çox erkən yazılmış şeirlərimin,

Fəvvarədən damcı kimi sıyrılan,

Raketdən tökülən qığılcım kimi,

 

Buxurdan və yuxu dolu məbədə,

Xırdaca cinlər tək soxulan, girən,

Cavanlıq barədə, ölüm barədə,

Mənim oxunmamış şeirlərimin!

 

Mağazalarda toz basan, bürüyən,

(Qalıb saralırlar, alınmır onlar!)

Qiymətli şərab tək şeirlərimin,

Zamanı gələcək, geci-tezi var!

Koktebel 13 çay 1913

 ruscadan tərcümə

05.01.2018

Samara

MARİNA TSVETAYEVA. «KÖÇKÜNLƏRİK…»

TƏRCÜMƏÇİDƏN: İyirminci əsrin iki rus dahisinin  — Andrey Platonov və Marina Tsvetayevanın əsərlərində təkcə b0lşevik Rusiyasının yox, həm də Putin Rusiyasının təkcə faciə yox, həm də kainat təhlükəsi  heyranedici dəqiqlik və uzaqgörənliklə göstərilib. Aşağıdakı şeir yaxşı nümunədir. «Звезда Российская – Противу всех!». Elə bil bu gün deyilib, ya da Putin hakimiyyətə gəldiyi gün…

Şeir zahirən sadə görünsə də, tərcümə üçün çox çətindir. İlk növbədə Azərbaycan poeziyası üçün xarakterik olmayan sintaksisinə görə. Ancaq cəhd etməyə dəyər. Azərbaycan poeziyasının ənənəvi sintaksisini dəyişmək, onun ifadə içkanlarını artırmaq cəhdinin özündə məhsuldarlıq potensialı var. Nəticənin keyfiyyətini isə oxucu müəyyənləşdirə bilər.

 

MARİNA TSVETAYEVA

               Переселенцами –

               В какой Нью Йорк…

 

Köçkünlərik biz, hansı,
Nyu York mənzil bizə?

Dünya dava-dalaşı,

Yüklənb dalımıza —

 

Ayılarıq biz axı!

Biz axı həm tatarıq!

Bitlər yeyib-dağıdır,

Biz yanğın aparırıq.

 

Buracan – hələ nisyə!

Orda –qaranlıqdasa

Bizdən heç seçilməyən,

Qaragüruh dalğası.

 

Çəp gözə bənzəri var –

Polad yarıq ya lülə.

Çəngə-çəngə soyuq qar,

Çiyinlərdən tökülər.

 

Hər kəs ata qatili –

Bunlar hara soxulur?

Bəlası Kainatın

Gəlir – kaş bu səhv ola!

 

Tanrını çağırırıq,

İdraka tuturuq üz.

Biz axı qartmaqlıyıq,

Cüzamlıyıq axı biz

 

Qar-boranda od saçan,

Qurd gözünə bənzəyir –

Ulduzu Rusiyanın:

Hamının əleyhinə!

 

“Əkinçi insan, oyan,

Dur yorğan-döşəyinlə!”

Güllələyən qolboyun,

Gedir güllələnənlə.

 

Və mehribancasına,

  • Cındır çılpağa söylər:

“Cənnətin açılacaq

Qapıları, hə, sən öl!”

 

22 fevral 1922

 

Ruscadan tərcümə

25-26.12.2016

Samara

 

AMARSANA ULZITUYEV «SƏRSƏRİ»

   Человека, влюбленного в землю, в планету Земля…

 

Yer kürəsinə vurğun, yer üstdə ayaqyalın
Gəzən insanı gördüm onunda sentyabrın.

 

Metro həndəvərində çatdım ona, danışdıq,

Fransız şairidir, dedi, Erikdir adı.

 

Telefona çəkdirdim tez onunla şəklimi,

Tozlu ayaqlarıyla Qa-Notsriydi görkəmi.

 

Tanrılar yer üzündə  gəzib yəqin  beləcə,

Dedi aclığı yoxdur, Kreml həndəvərində, kolluqlarda gecələr.

 

                         ruscadan tərcümə

                              11.05. 20215

 

                   

Marina TSVETAYEVA Daha baş-başayıq — məni yediniz…

                      Квиты – вами я объедена…                  

Daha baş-başayıq – məni yediniz,

Mən də yazıb sizi bəzədim tamam.

Nahar masasında olar yeriniz,

Yazı masasına mən qoyularam.

 

Dadını bilmədim çox təamların,

Çünki sevindirib məni zərrə də.

Qədərindən artıq çünki cənablar,

Həm uzun-uzadı siz yeyirdiniz.

 

Hər  kəs bu dünyada öz yerindədir,

Hər kəsin öz işi, məşğələsi var.

Bu yer, bu iş bizə müəyyənlənib

Dünyaya gəlməzdən nə qədər qabaq:

 

Sizdə gəyirtilər, məndə kitablar,

Sisdə trüfellər, məndəsə dəftər.

Sizdə behişt barı, məndə qələm var,

Sizdə həftəbecər, məndəsə əsər.

 

Matəm şamları tək ayağıqalın —

Bitər başınızda sizin qulançar.

Zolaqlı süfrə tək yollar açılsın,

Gedin, gəlişiniz olmasın ancaq.

 

Havana siqarı alıb damağa,

Sizə üfürərik – acı yaş gələ.

Holland kətanından süfrə ərmağan

Sizə — bu süfrədən kəfən biçilə.

 

Bəlkə də süfrəni hayıf bilərək,

Yaxın bir çalaya – iyli və murdar –

Süfrədən qırıntı, tör-töküntü tək,

Sizin hamınızı çırpıb atarlar.

 

Göyərçin kimi yox ruh sinənizdən,

Axta xoruz kimi “pırr” edib itər.

Torpağa elə lüt qoyularam mən,

Orda qoşa qanad bədəni örtər.

1933

tərcümə: 13-15 oktyabr Samara

Marina TSVETAYEVA  ƏZİZİM, DE, SƏNƏ MƏN NƏ ETMİŞƏM…

ЦВЕТАЕВА

Вчера еще в глаза глядел…

 

 

Gözü gözümdəydi dünənə qədər,

Gözünü gözümdəm gizlədir indi.

Nəğməli quşlarla açardı səhər,

İndi torağaylar quzğuna döndü.

 

Kütəm mən, sən isə ağıl şələsi,

Sən cavan, mən isə ölüb getmişəm.

Bütün qadınların tanış naləsi:

“Əzizim, de, sənə mən nə etmişəm?”

 

Ona göz yaşı su, ona – su qan da,

Göz yaşında, qanda mən də yuyundum.

Sevgi ana deyil, ögey anadır,

Məhkəmə, mərhəmət ummayın ondan.

 

Gəmilər aparır sevgililəri,

Onlar ağ yollarda itib-batır həm.

Və dünya boyunca nalə yüksəlir:

“Əzizim, de, sənə mən nə etmişəm?”

 

Dünən yıxılırdın ayağıma sən,

Ulu səltənətdim, ucaydı taxtım.

Boşaltdı hər iki əlini birdən,

Paslı qəpik kimi itdi həyatım.

 

Uşaq qatili tək hakim önündə,

Durmuşam elə bil – üzdə qorxu, qəm.

Bunu soruşaram cəhənnəmdə də:

“Əzizim, de, sənə mən nə etmişəm?”

 

Divardan, qapıdan soruşuram mən:

“Bəlkə siz deyəsiz günahım nədir?”

Deyirlər: “Yoruldu öpüşlərindən,

Başqa birisini öpür indi də”.

 

Odda yaşamağı öyrədib mənə,

Elə bir diyara atdı  — soyuq, nəm.

Budur törətdiyin, deyirəm yenə:

“Əzizim, de, sənə mən nə etmişəm?”.

 

Etiraz eləmə, bilirəm nə var

Məşuqə deyiləm – açılıb gözüm.

O yerdən ki, Sevgi gedər, qovular,

Ora bağban Ölüm yetirər özün.

 

Vaxtsız ağacları silkələməyin,

Nə xeyri? Vaxtında düşər yetişən.

  • Bağışla, hər şeyi, bağışla məni:

Əzizim, gör sənə mən nə etmişəm!”

 

14 iyun 1920

tərcümə: 10-11oktyabr 2014 Samara

 

 

 

Marina TSVETAYEVA Gecə keçir, mən hələ…

 

У камина, у камина…

Gecə keçir, mən hələ,

Soba qırağındayam

Dayanmadan, durmadan,

Oğlumu yelləyirəm.

 

Nil üzüylə, kaş, bala.

Sən üzəydin səbətdə.

Əziz atan unutdu

Ki, gözəl bir oğlu var.

 

Daha şişdi dizlərim —

Beşikdə şah yellənir.

Gecə keçir, yerinə,

Başqa bir gecə gəlir.

 

Həcər də pıçıldayar

Beləcə İsmayıla:

“Atan unutdu, bala,

Belə gözəl oğlu var”.

 

Könlüm şahı, yetərkən,

Sən ata şöhrətinə.

Şahanə təntənələr

Bilərsən ötəridir.

 

Bir başqası qəm çağı,

Beşik yellər, pıçıldar:

“Gözəl oğlunu artıq,

Atan çıxardı yaddan”.

 

2 fevral 1917

tərcümə: 10. 10. 2014

Marina TSVETAYEVA Zülmətdə bir dünya köçü baş verir…

 

                      Мировое началось во мгле кочевье…

Zülmətdə bir dünya köçü baş verir,

Ağaclar harasa baş alıb gedir.

Salxımlar dolaşır – şərabla dolu,

Evlərin arası – ay, ulduz yolu.

Çaylar geri axır – yanına mən də,

İstəyirəm gəlib yatam sinəndə.

 

14 yanvar 1917

 

tərcümə: 9 oktyabr 2014

 

Marina TSVETAYEVA ALYA ÜÇÜN

                                               А когда – когда-нибудь – как в воду…

 

Haçan ki – haçansa – suya düşən tək

Sən həyat yoluna düşüb gedərsən.
Göstər aləmə ki, ilan nəsliyik:

Unut – evi, məni, şerimi də sən.

 

Bir şeyi bil: sabah qarıyacaqsan,

Troyka sür, oxu, Yarda xumarlan.

Mavigöz qaraçı qızı tık yaşa,

Unutma, tay deyil sənə bir insan —

Qoy səni hər yetən alsın ağuşa.

 

Paris bulvarları necə də yanır!

(Bir neçə milyon göz – başa düşürsən?!)

Dinir coşqun Madrid gitaraları!

(Onlardan yazmışam – dönə-dönə mən!)

 

Açıq gözlərində həvəsdir yanan,

Yelkənlər qabarıb  — sənə uğurlar!

Bir şeyi bil: sabah qarıyacaqsan,

Unut, əziz balam, qalan hər nə var.

 

11 iyun 1917

tərcümə: 8 oktyabr 2014 Samara