OBAŞLILAR, BUBAŞLILAR…

Uzanıb getsə də Kür qırağıyla,
Kəndimiz elə də böyük deyildi.

Evləri yöndəmsiz, kifirlik yağan,

Hamısının üzü Qibləyə idi.

 

 

Nə klubu vardı, məscidi nə də,

Məktəbin də məktəb adıydı elə…

Tanrının adısa min dəfə gündə,

Qarğış eləyəndə gəlirdi dilə…

 

Kənd qəbiristanı düz ortadaydı,

Bir tərəfi yoldu, bir yanı Kürdü.

Xeyri də, şəri də birgə olsa da,

Əslində ikiyə kənd bölünürdü.

 

 

Kənddə o baş vardı, bu baş da vardı.

Obaşlılar vardı, bubaşlılar da.

Orda obaşlılar bubaşlılardı,
Bubaşlı içində obaşlı yaddı.

 

 

O başla bu başın naxırı ayrı,
Ayrıca gəlirdi suyu bu başın.

Elə ki bu başda toyuq axsayır,
Deyirlər o başdan atıblar daşı.

 

 

O baş bəyənmirdi bubaşlıları,
Bu baş yaralıydı obaşlılardan.

Qoyurdu ənginə hərdən, arabir,

O baş bubaşlının, əksinə ya da.

 

Ancaq qəbiristan yenə ortada.
Həm bu başdan ölən, həm də o başdan,

Torpağa yanaşı girib yatırdı,

Oxşardı başların üstdəki daş da.

 
O başı, bu başı vardı Kürün də,

Yol iki başlıydl, kənd ikibaşlı.

Haçansa başlanan hər ömürün də,

Sonunu bu daşlar nişanlamışdı.

 

 

Ruhlar oyanaraq bəlkə gecələr,

Kəndi bu baş-o baş dolaşırdılar.

Ölüm  — ömürsonu nöqtəyə bənzər,
Nöqtədə nə o baş, nə də bu baş var…

 

06-07. 02. 2019

Samara

Реклама

POL VERLEN. ÜÇ İLDƏN SONRA

Ïîðòðåò Ïîëÿ Âåðëåíà
Ïîðòðåò Ïîëÿ Âåðëåíà

 

POL VERLEN

                  (1844 – 1896)

        ÜÇ İLDƏN SONRA

                     Ayant poussé la porte étroite qui chancelle…
 

Heç nə dəyişməyib. Tənək dolaşmış

Köşk həmin, həmindir çürük stullar.

Su şırnağındakı zümzümə tanış,

Qoca ağcaqovaq küsülü durar.

 

Titrəyişi tanış qızılgüllərin,

Zanbağı əsdirən sərin meh həmin.

Tanışdır hər biri torağayların.

 

Durub həminki tək burda Veleda,

Əhəngi, suvağı düşüb dağılır,

Əspərək ətri də burnumu çaldı.

 1866

Fransızcadan tərcümə

26.11. 2017

Samara

BORİS PASTERNAK. «HAÇANSA, HARDASA KONSERT ZALINDA…»

pasternak.jpg

BORİS PASTERNAK

                          Годами когда-нибудь в зале концертной…

 

Ötər illər, haçansa, hardasa bir  zalda yenə,

Mənə Bramsı çalarlar, bürüyər qəlbi kədər.

Altı qəlbin anaram ülfətini, göz önünə,

Gələr gəzinti, çimərlik və bağda gül  ləki də.

 

Alnıdik rəssamı xatırlaram, ürkək yuxu tək

Gülümsəyərdi durmadan, o, xoş təbəssümlə.

Geniş işıqlı təbəssüm və üz, alın göyçək,                   

Nəsə ümumi vardı çöhrədə qlobus ilə.

 

Mənə Bramsı çalarlar, əsərəm, sarsılaram,

Anılar yarmaların, sursatın alınmağı da.

Xatırlanar səki, artırma, otaqlarda nizam,

Qardaş, övlad, palıdın orda tək dayanmağı da.

 

Dağıdır rəngləri rəssam qadın, otlar bulanır,

Düşür palitra əlindən, yığır, basır cibinə,

Bütün ləvazimatı, bir qutu da zəhrmarı,

Ki, adı “Basma”dır və astma vəd edir çəkənə.

 

Mənə Bramsı çalarlar, üzülər, sarsılaram,

Düşər evin damı, kandar və pöhrəlik də yada.
Pətəyə bənzər otaqlar və aynabənddə toran.

Xatırlaram gülüşü, göz-qaşı, dodaqları da.

 

Və axar sel kimi bir anda göz yaşım tökülər,

Necə islansa da üz, bitməz ağlamaq həvəsim

Qaynayar, qalxar ötənlər quyulardan sanki,

Həndəvər, aşna-dost, əzizlrim, nəslim.

 

Vuraraq dövrə dörd ailə çəmənlikdə durar,

Kölgələrədən yaranıb oynanar intermezzo.

Saf uşaqlıq kimi alman havası çaldırılar,

Və əlləriylə ağac tək tutar ondan hamısı.

1931

Ruscadan tərcümə

25-29.10.2017
Samara

KƏNDƏ İŞIĞIN ÇƏKİLMƏYİ

ƏRƏBQARDAŞBƏYLİ. 1961-Cİ İLİN YAZI

KƏNDƏ İŞIQ ÇƏKİLMƏYİ

 

Təzəcə uçmuşdu Yuri Qaqarin,

 Yaxşı yadımdadır, onda yaz idi.

Ya uçuşa qalmış cəmi beş-on gün,

Bizim kəndimizə işıq çəkildi.

 

Nə vaxtdan görürdük gəlmə adamlar,
Dirək basdırırlar yol qırağına.

Sonra da dirəyə dırmanırdılar,

Caynaq keçirərək hər ayağına.

 

Kosmonavt ya kosmos kimdi anlayan? —

Bizim qəhrəmanlar bu kişilərdi.

Dirəyın başında orbitə çıxan

Onlardı —  nəhayət  işıq gəlirdi!

 

Axşam iki lampa bizdə yanardı.

Quran oxuyardı lələm biriylə.

Birinin başında məməm yamardı,

Yazıb-oxuyardıq bir yer eləyib.

 

Demirdik lampanın işığı qıtdır,

Bizdə görən yoxdu gur işıqları.

Bəlkə də neft iyi baş ağrıdırdı,

İnsan ağrıya da öyrəşik olur…

 

Şəhərəcən yeddi kilometrdi,
Guya yaxındaydı kommunizm də.

Kənddəsə qaraldır tüstüsü neftin,

Şüşəni. Su qatır dükançı bizdə…

 

Onda birinciyə gedirdim hələ,

Çəlimsiz, balaca, dil uzun, acı.

Dünyanı tüstüdə, hisdə görürdüm,
Qorxurdum işığa çıxmağa ancaq…

 

O gün bizim evə iki-üç kişi,

Gəldi avadanlıq dolu maşında.

Məftili məftillə tutub baş-başa,

İliç lampasını alışdırdılar.

 

İlk dəfə işıqda qəlbi qarsıdan,

Hüsnü, cazibəni gördüm onda mən.

Qadın gözəlliyi belə sarsıdır,

Bilirsən fəlakət olacaq hökmən…

 

 

Salyanın, Bakının gur işığıyla,

Tanış lələm baxdı heç nə demədən.

Quran oxuyandı, bu fani dünya,                          

Ona işıqla da cəhənnəm idi…

 

03.10.16

Samara

 

ƏRƏBQARDAŞBƏYLİ, SENTYABR, 1963

                      yaddaşdan səhnələr

 

Qiyamət qopurdu hər gün heç nədən,

Evimiz təzəydi,  həmindi rəftar.

Ölmək istəyirdim həyat görmədən,

On yaşa çatmağa  hələ üç ay var…

 

Matros köynəyində qabardıb sinə,

Gəzir kənd-kəsəyi Əkbər Bədəlov.

Baltik ya da Şimal donanmasında,

Dörd illik xidməti bitirib gəlib.

 

Kənddəki ikicə QAZ 51-in,

Birinə qız-gəlin dırmaşıb dolur.

Gestapoçu kimi durub briqadir,

Yuyulmamış ağzı söyüşlə dolu.

 

Ayından-oyundan büküb əskiyə

Tezdən arvad-uşaq gedir pambığa.

Çoxunun naharı para çörəyə

Yaxılmış duzlu şor, bir də baş soğan…

 

Qapançı, təhkimçi, partkom, aqronom.

Onları çəkidə aldadacaqlar,

Kommunist biletli, haram pul qıran

Arvad haqqı yeyən harın qoçaqlar,

 

Hamı qaşqabaqlı, acıqlı nəsə,

Gülən olursa da, özgəyə gülər.

Dolayıb əlinə mal ciyəsini,

Qonşu arvadını qovur hər səhər…

 

Gah orda, gah burda qopur çığırtı:

“Tezliklə, ay uşaq, parçalanasan!”

Uzanır davası iki arvadın:

“Görüm bir əlcəklə yuyula nəslin!”

 

Yenə yetirilmir beşillik plan,

Kənddə un çatışmır, şəhərdə çörək.

Böyük tənəffüsdə yavan yeyilən,

Çörəyin yarısı bəlkə də kəpək.

 

Şalvarının dalı, dizi yamaqlı,

Mal qoşur naxıra kənd kişiləri,
Ayağı qaloşlu, əli çomaqlı —
Sanki hamısının yaşları birdir.

 

Bir növ Hayd Parkdı naxır qabağı,

Burda qızışırdı debatlar hər dəm.

Burda Kennediyə qınaqlar yağır,

İmperializm pislənirdi həm…

 

Kilometr idi məktəbin yolu,

Təlaşla gedirdim onu həmişə.

Rastıma çıxan bir qurumsaq oğlu.

Qorxurdum boyuma yenə sataşa…

 

Nəfəsi tütünlü, gur öskürəkli,

Müəllim gəlirdi – sinif cəhənnəm.

Çubuqdan qaçırdı təkcə zirəklər,
Mən də zirək idim… Vəhşi idim həm…

 

Sentyabr ayı, nar bol, üzüm bol,

Nədənsə bir təlaş didir ürəyi.

İki ay çəkməz ki Əkbər Bədəlov,

Tuş gələr yanlış və qəfil gülləyə…

 

11.09.2016

Samara