VLADİSLAV XODASEVİÇ.   QONAĞA

hodasevich

Гостю

Qonağım ol, gətir arzu payı da,

Gətir iblisanə gözəllik, ya da
Tanrını, sən Tanrı bəndəsisənsə,

Qoy qalsın dəhlizdə papaq tək amma,

Bir az xeyirxahlıq gətirmisənsə,

 

 

Burda, yer üzünün bir giləsində,
İstəsən şeytan ol, istəsən mələk.

İnsan onun üçün deyildirmi bəs,
Getdimi dünyadan – unuda bilək?

1921

Ruscadan tərcümə

16.04. 2019, Samara

 

ГОСТЮ
Входя ко мне, неси мечту,
Иль дьявольскую красоту,
Иль Бога, если сам ты Божий.
А маленькую доброту,
Как шляпу, оставляй в прихожей.
Здесь, на горошине земли,
Будь или ангел, или демон.
А человек — иль не затем он,
Чтобы забыть его могли?
7 июля 1921 г. 

Реклама

                   VLADİSLAV XODASEVİÇ. “HEÇ VAXT BİLMƏYƏSƏN NƏDİR İZTİRAB…”

hodasevich

Я не знаю худшего мучения…

 

Heç vaxt bilməyəsən nədir iztirab –

Dünyada ən ağır iztirab budur.

Yalnız ağrılarda yenilənmə var,

Ulduz – toranların dalında durur.

 

 

Əgər xoş, məzəli keçərsə hər an,
Hər günümüz çiçək açarsa incə, —
Bilməzdik heç nədir dönüklük, yalan,
Bilməzdik arzular şirindir necə.

 

 

Anlamazdıq istək sevincini də,
“Bəli” eşitsəydik biz hər cavabda,

Heç vaxt bilməyəsən iztirab nədir —  

Bu özü ən ağır bir iztirabdır.

1905

Ruscadan tərcümə

15.04. 2019, Samara

 

 

Я не знаю худшего мучения —

Как не знать мученья никогда.

Только в злейших муках — обновленье,

Лишь за мглой губительной — звезда.

 

 

Если бы всегда — одни приятности,

Если б каждый день нам нес цветы,—

Мы б не знали вовсе о превратности,

Мы б не знали сладости мечты.

 

 

Мы не поняли бы радости хотения,

Если бы всегда нам отвечали: «Да».

Я не знаю худшего мученья —

Как не знать мученья никогда.

 

14 января 1905

 

VLADİSLAV XODASEVİÇ. GÜZGÜ QABAĞINDA

hodasevich

Перед зеркалом

 

             Nel mezzo del cammin di nostra vita[i]

 

Mən, mən, mən! Bu vəhşi söz axı nədir!

Yəni güzgüdəki mənəm doğrudan?

Məgər beləsini anam sevirdi?

Rəngi boz, saçları ağarıb gedir,

Çoxbilmiş, hər şeydən xəbərdar ilan…

 

 

Daça ballarında rəqs edən oğlan 

İsti yay günləri Ostankinoda

Mən idim? İndisə hər cavab ondan,

Ağzından hələ də süd iyi vuran,
Şairlərdə kin və qorxu oyadar!

 

 

Hanı gecələrin söz güləşində,
Qorxmadan ortaya atılan oğlan?

Doğrudanmı mənəm haçandan indi,
Əgər söhbət düşsə faciədən də,
Zarafata basan ya da ki, susan?

 

 

Fəlakətli həyat yolunu hərçənd,
Həmişə belədir yarı keçəndə,

Özün də bilmirsən hansı səbəbdən,

Görürsən səhrada dolaşmısan sən,

Gözdən itib gedib öz izlərin də.

 

 

Məni bəbir deyil həmlələriylə,

Paris çardağına küyüdüb salan

Və keçmişimdə də yox Virgililər,
Çərçivə içində doğru söyləyən,
Şüşə təkliyi var indi haçandan.

 

İyul 1924

Ruscadan tərcümə

09-10. 04. 2019, Samara

 

Перед зеркалом

             Nel mezzo del cammin di nostra vita

 

 

Я, я, я! Что за дикое слово!

Неужели вон тот — это я?

Разве мама любила такого,

Желто-серого, полуседого

И всезнающего, как змея? Читать далее

VLLADİSLAV XODASEVİÇ. ÇATIRDAĞ

hodasevich

Владислав Ходасевич

Чатырдаг

 

Öpüb əsər müsəlman sənin cığırlarını
Krım gəmisində sən – dorağacı, Çatırdağ!

Dünyanın minarəsi! Sən bu dağlara padşah!

Başın qayalar üstdən buludlara dırmanır.

Cənnət qəsri önündə duran Cəbrayıl kimi

Oturmusan hənirsiz səma qapılarında.

Qədim sıx meşə — əban, qorxulu ildırımlar

Sənin bulud çalmana əlvan naxışlar tikir.

Bizi günəş qovurur, düzü qaraldır duman,

Əkin çəyirtkəyə yem; kəndi kafir odlayır —

Çəkmirsən, ey Çatırdağ, sənsə bu qayğıları.

Göylə yerin dilmancı, — sən öz ayaqlarına,
Sərərək şimşəkləri, tayfalarıı, xalqları,

Eşidirsən təkcə nə nazil olsa Tanrıdan».

 

Ruscadan tərcümə

04-05.04. 2019, Samara

QEYD: Şeirin polyakca orijinalı (1826) Adam Midskeviçə məxsusdur.

Мирза говорит:

«Трепещет мусульман, стопы твои лобзая.
На крымском корабле ты — мачта, Чатырдаг!
О мира минарет! Гор грозный падишах!
Над скалами земли до туч главу вздымая,
Как сильный Гавриил перед чертогом рая,
Воссел недвижно ты в небесных воротах.
Дремучий лес — твой плащ, а молньи сеют страх,
Твою чалму из туч парчою расшивая.
Нас солнце пепелит; туманом дол мрачим;
Жрет саранча посев; гяур сжигает домы, —
Тебе, о Чатырдаг, волненья незнакомы.
Меж небом и землей толмач, — к стопам своим
Повергнув племена, народы, земли, громы,
Ты внемлешь только то, что Бог глаголет им.»

  VLADİSLAV XODASEVİÇ. ANAMA

hodasevich

Матери

Ana! Heç olmasa sən məni dinlə: ağırdır,
Bu dünyada yaşamaq! Niyə məni doğurdun?

Ana! Bəlkə hər şeyi özüm məhv eləmişəm
Niyə bəs büytn həyat – şərabdır, oxdur, oddur?

Utanıram səninlə sevgidən danışmağa,

Deyəm qadından ötrü ağlayıram mən, ana!

Məyus qocalığını niyə qayğılandırım,

Kor, üsyankar, yalançı ruhun iztirabıyla!

Dəhşətdir açıb deyəm vecimə deyil mənim

O həyat dərsləri ki. sən mənə öyrədirdin,
Nə kitab sayıram mən, nə ibadət, nə nəğmə.

Hər şeyi unutmuşam, ana! Yox olmuş hər şey,

Şərabın xumarıyla qışqırıq qopararaq

Sərsəri tək gəzərkən itib getdi nə varsa.

İstəyirsən biləsən nə varsa mənə aid?

İstəyirsən – deyimmi? Mənə çox az şey gərək:

Onun öpüşlərini dada bilim yenə də

(İncə dodaqlarında kürən çalarlı allıq!)

Yenə səslənə biləm: “Ah, çarevna, çarevna!”

Və eşidə biləydim cavabında: “Ömürlük”

Mehriban ana! Yenə köhnə salopunu gey,

Çenstoxovskayadan mərhəmət dilə, yalvar,
Zavallı oğluna və

Qara bantlı qadına.

 

1910

Ruscadan tərcümə

31.03-01.04. 2019, Samara

 

Владислав Ходасевич

Матери

 

Мама! Хоть ты мне откликнись и выслушай: больно
Жить в этом мире! Зачем ты меня родила?
Мама! Быть может, всё сам погубил я навеки, —
Да, но за что же вся жизнь — как вино, как огонь, как стрела? 
Стыдно мне, стыдно с тобой говорить о любви,
Стыдно сказать, что я плачу о женщине, мама!
Больно тревожить твою безутешную старость
Мукой души ослепленной, мятежной и лживой! Читать далее

VLADİSLAV XODASEVİÇ.  ÜRƏK

hodasevich

             Владислав Ходасевич

               Сердце

Bayılma – ayılma – bayılma yenə…
Ürəksə simicdir, xisləti ağır,
Toplayır bir ucdan ötən hər anı
Nəhəng bir qurğuşun mücrüyə yığır.

 

 

Ayılsam gecənin bir aləmi də,
Yorulub can üzən sayıqlamadan,
Ürək kisə-kisə zirzəmilərə,

Səpir, üzülsə də necə yük altda.

 

 

Hərdənbir azacıq  yavaşısa da,

Kar döyüntüləri ürəyin əgər,

Sandığa atılan əşrəfilərdən

Qopan səs aydınca mənə yetişər.

 

 

Və çəkidən ağır çox çekinləri,
Eləcə çox saxta gineyaları,
Mənim ölüm anım gələr elə ki,

Kölgə bahadırlar yağmalayarlar.

 

1916

Ruscadan tərcümə

28 mart 2019, Samara

 

Сердце

Забвенье — сознанье — забвенье.. 
А сердце, кровавый скупец, 
Всё копит земные мгновенья 
В огромный свинцовый ларец. 
Читать далее

VLADİSLAV XODASEVİÇ. XATİRƏ

hodasevich

        Владислав Ходасевич

Воспоминание

Bir cüt qızılgülü mənə gətirdin,

Burda, bu quyunun başında bir gün,
Xumar ehtirasdan qorxaraq yəqin,

Səndən almadım al qızılgülləri.

 

 

Söylədim: “Bağışla məni, Alina
Dəfnədən əklildir yaraşan mənə.

Bir də ki, gümüşü qızılgülləri
Arzuların, dərin düşüncələrin.

 

 

İndi nə Alina var bu həyatda,

Nə də o quyudan indi su axır.

Mən isə tək-tənha qayğısındayam
Mavi qızılgülün – qocalığımın.

 

Kişili-arvadlı qonşular tamam,

Evimə tezliklə yığılıb gələr,
Görsünlər yuxuya necə dalmışam,

Ölümün ağ, xumar qızılgülüylə.

 

Qeyd: Şeirin orijinalı qafiyəsizdir

Ruscadan tərcümə

27. 03. 2019, Samara

Воспоминание

Здесь, у этого колодца, 
Поднесла ты мне две розы. 
Я боялся страсти томной — 
Алых роз твоих не принял. 

 

Я сказал: «Прости, Алина, 
Мне к лицу венок из лавров 
Да серебряные розы 
Размышлений и мечтаний». 

 

 

Больше нет Алины милой, 
Пересох давно колодец, 
Я ж лелею одиноко 
Голубую розу — старость. 
Скоро в домик мой сойдутся 
Все соседи и соседки 
Посмотреть, как я забылся 
С белой, томной розой смерти.

Владислав Ходасевич, 19 ноября 1914

 

VLADİSLAV XODASEVİÇ. AXŞAM

hodasevich

    Владислав Ходасевич

Вечер

 

Ayaq altı sürüşkən,
Külək əsdi, qar yağır.

İlhai, nədir bu qəm!

Tanrı, bu nə ağrıdır!

 

 

Ayaltı dünyan zülüm,
Zalımsan özün də sən.

Hər şeyin sonu ölüm –

Yaradırsan bəs nədən?

 

 

Heç kimdə yox izahı, —
Ömür gedəndə niyə

Gəzmək həvəsi qalır,

Oxumaq istəyi də.

 

             1922

Ruscadan tərcümə

26.03. 2019, Samara

 

Вечер

 

Под ногами скользь и хруст.

Ветер дунул, снег пошел.

Боже мой, какая грусть!

Господи, какая боль!

 

 

Тяжек Твой подлунный мир,

Да и Ты немилосерд,

И к чему такая ширь,

Если есть на свете смерть?

 

 

И никто не объяснит,

Отчего на склоне лет

Хочется еще бродить,

Верить, коченеть и петь.

23 марта 1922

VLADİSLAV XODASEVİÇ. ŞAİRƏ

hodasevich

Владислав Ходасевич

                     Поэту

                                  Oxdanıyla oğlan qıvrılır,
                          Qızıla tutulmuş yüngül oxuyla

                                          Derjavin (sətri tərcümə)

Qaşqabağın yığılıb, büzülüb dodağın da,

Gülməlidir mənəsə gözəl gözlərində qəm,

Bəxətəvərdir o şair, ötməyibsə yanından,

 Min dəfə vəsf edilmiş adi və bayağı dəm.     

    

 

Sən ölüm diləyirsən – mənə gülməli, xoş həm.

Vəfasız atan şair sevimli olur necə!

Böyük səylə yazmısan, indidən hiss edirəm,
Çılğın kəlmələr dolu sonet, yatmayıb gecə.

 

 

 

İllər ötər. Bəlkə sən yuxu kimi görərsən,

Qayıtmaz xumarını keçmiş iztirabların.

Gələr riqqətə qəlbin onda, nəfəs dərərsən:

Gör uşaq tütəyini nələrmiş sızıldadan!

 

 
Möhtəşəm kamanın sən oxunu sev, əzizlə.
Qəddar şıltaqlıqlara səbr elə, dinmə, şair!
İlk ayrılıq özü də bəxtimizə yazılar,

O, ilk qələbə kimi, ilk məhəbbət kimidir.

1908

Ruscadan tərcümə

25-26.03. 2019, Samara

 

Поэту

Со колчаном вьется мальчик, 

С позлащенным легким луком. 

Державин

Ты губы сжал и горько брови сдвинул, 
А мне смешна печаль твоих красивых глаз. 
Счастлив поэт, которого не минул 
Банальный миг, воспетый столько раз!  Читать далее

VLADİSLAV XODASEVİÇ. KASIB QAFİYƏLƏR

hodasevich

Владислав Ходасевич

Бедные рифмы

Qaçıb bütün həftə çörək dalınca,
Nəfəsdən düşəsən, zəifləyəsən.

Çirkin arvadınla şənbə gəlincə,

İçəsən baş-başa, mürgüləyəsən.

 

 

Qatarla gedəsən bazar günüsə,

Sısqa otlu çölə, pled salaraq,

Yuxu bişirəsən. Elə biləsən,
Hamıya hər dəfə bunda məzə var.

 

 

 

Dala daşıyasan, mənzilə sonra,
Pledi, arvadı gün batan zaman.

Və bircə dəfə də qolaylanaraq

Pledə, dünyaya yumruq atmadan.

 

 

Beləcə sərt qanun çərçivəsində,
Beləcə dəyişməz itaət ilə,

Qovuq vurnuxaraq sifon içində,
Başqa bir qovuqla yaşaya bilər.

1926

Ruscadan tərcümə

24-25.03. 2019, Samara

 

Владислав Ходасевич

Бедные рифмы

 

Всю неделю над мелкой поживой 
Задыхаться, тощать и дрожать, 
По субботам с женой некрасивой, 
Над бокалом обнявшись, дремать, 

Читать далее