CƏNNƏT AZƏRBAYCANDA CƏZA ÇƏKMƏYƏ YER YOXDUR

Etibarlı mənbələrdən alınan məlumatlara görə, Azərbaycan Rusiya ilə apardığı son danışqlarda Dağlıq Qarabağın və ətraf rayonların qaytarılmasıda təkid etmir. Azərbaycan bunun əvəzində Rusiyadan Sibir ya Maqadan ərazisində Ağdam ya Zəngilan boyda bir yer istəyir ki, antimilli qüvvələri ora sürgünə göndərə bilsin.

 

Реклама

MİLLƏTİ TOYUQ-CÜCƏ YERİNƏ QOYAN KİMDİR?

Bir neçə ay əvvəl Mirzə Əlilin “Azərbaycan toyuqların vətənidir” felyetonu bəzi soydaşıarımızda elə hiddət doğurmuşdu ki, az qalırdılar yazıq Mirzə Əlili öldürsünlər. Əslində Mirzə Əlil nə Azərbaycanı, nə azərbyacanlıları təhqir etmək fikrində olmayıb. Felyeton İlham Əliyevin doğum gününə Sumqayıtda bişirilən torta həsr olunmuşdu. Zarafatla deyilirdi ki, Azərbaycan elə tortun vətənidir. Torta yumurta işləndiyindən, belə çıxır ki, Azərbaycan yumurtannın da vətənidir. Yumurtanı da, bir  filmdə deyildiyi kimi, toyuq doğur. Yəni Azərbaycan toyuqların da vətəni olur, yəni toyuq əvvəlcə Azərbaycanda yaranıb, dünyaya gəlib. Burda nə təhqir var?

1992-ci ildə əvvəllər ancaq toyuq fermalarına müdirlik eləmiş Abbas Abbasov Azəərbaycanın baş nazirinin müavini təyin edilir. Bəs onda bizim millət niyə narazı olmadı?  Azərbaycan xalqının o vaxtkı ağır vaxtında ferma müdirindən sanballı adam tapılmadı?

Bu yaxınlarda Abbas Abbasov Samaraya təşrif buyurmuşdu və məclisi ələ alıb elə qışqır-bağır salmışdı ki, elə bil qabağındakılar bir sürü toyuqdurlar. Burda bir məmur xanım yazır ki, Rusiya azərbaycanlıları gərək Abbasovla fəxr eləyələr. Ay xanım, sən də bizi toyuq sayırsan?

İndi Azərbaycanın hökumət qəzeyi yazır ki, Laçını ermənilərə verən elə Abbaov olub. Bunun belə olub-olmadığını deyə bilmərəm. Həm də çox təəccüblüdür ki, hökumətin gözü iyirmi ildən sonra açılıb.  Ancaq mən Zəngilanın son həftələrini göstərən videoxronikaya baxmışam. Küçədə iyirmi-otuz kişini komandir olduğu güman edilən bir nəfər sıraya təpilkə, şilləylə sıraya düzür, onları qeyrətli olmağa çağırır, əsgərə oxşamayan bu kişilər isə harasa naməlum istiqamətə baxırlar – bilinir ki, bunlardan döyüşçü olmaz… Araz qırağına yığılmş arvad-uşaq, hələ müharibə yaşamamış, ancaq didərgin olmuş bu adamlar illərlə həbs düşərgəsində olmuş məhbusları xaırladırlar, qışqırıb-bağıran, höküməti iştirakını tələb edənlər var… Sonra onlar çaya girib İrana keçəcəklər… Bu səhnələrə baxan heç kim deməz ki, bu insanların arxasında dövlət var, hökumət var. Və cənab Abbasov elə o vaxt baş nazirin birinci müaviniydi. Və əlbəttə, cənab Abbasov  Bakıda rahat kabinetdə yox, zəngilanlıların, cəbrayıllıların, qubadlıların yanında olmalıydı. Rayonu rayon dalınca düşmənə verən məmur əgər indi də liderlik şövqündədirsə, o, insanlara toyuq-cücə kimi baxmırmı?

Və Mirzə Əlilin məsum zarafatından inciyən adamlar bu boyda təhqirdən niyə incimirlər?

 

Mirzə ƏLİL

 

ƏKRƏM ƏYLİSLİ ƏKRƏM KOVSAKANLI OLACAQ

Erməni prezidenti S. Sarqsyan bildirib ki, Əkrəm Əylisliyə siyasi sığınacaq verməyə hazırdır və hətta ona Kovsakan ( Zəngilan) rayonunda yaxşı bir ev də təklif edib…

BALZAK YAŞLI RƏZİLLİK

                                                                           XEYRULLA  XƏYAL

                

 

Hərdən-hərdən, iki-üç ildən bir, əlyazmalarımı açıb gözdən keçirirəm. İldən-ilə onların sayı azalır – çap olunduqlarına görə yox, onlar çap olunmurlar. Mən əlyazmalarımı cırıram. Qalanlarında  onları hələlik bu aqibətdən qoruyan şübhəsiz  və bəlkə də yeganə ləyaqət qədimlikdir. Onlar çoxdan yazılıblar. O qədər çoxdan ki, müəllifin özüm olduğunu düşünəndə dəhşətə gəlirəm. Yəni, ruslar demişkən, mahnı oxunub qurtarıb. Ancaq kim oxudu o mahnını, haçan oxudu…

Bu yaxınlarda “Yol söhbəti” adlı hekayəm keçdi əlimə. Az qala otuz il əvvəl yazılıb. Bir iyirmi beş il əvvəl də makinada çap olunub. Sap-sarı olmuş kağızdan hüzn yağır, həm də təkcə hüzn yox – yoluxmaq da olar, allahın o qədər dərdi var ki, biri elə bu kağız sarılığında gəlib adamı tapar…

Yadıma düşür ki, hekayədəki adam uydurma deyil, onun adı Paşa idi və bu Paşa kişi bəlkə iyirmi ildir ölüb…

Mən Paşa kişiylə danışanda onun olardı…  Yəqin mənim indiki yaşımdan az olardı yaşı. Sarışın ucaboy adamdı. Sağ əlinin kürən tük basmış barmaqlarına yaşı döyülmüşdü. Mənim əyri-üyrü ğöy rəqəmlərə baxdığımı görüb dedi ki, bu tarix əslində öz yaşı deyil, müharibə vaxtı tanışlıqla yaşını iki il azaldıblar ki, cəbhəyə getməsin, elə o vaxtlar da yalançı yaşını döydürüb barmaqlarına…

O bunu istintaqda olan  kimi danişırdı – ciddi, qaraqabaq, qayğılı. Həm də bir az kinayəli: sən olsaydın, gedərdin?

Paşa kişi, eşitdiyimə görə, vərəmdən ölüb…

İndi barmaqlar üstünə doğüm tarixini döydürmək, deyəsən, dəb deyil. Bir vaxt nadanlıqdan bunu eləyənlərin barmaqlarındakı rəqəmləri daş-qaşlı üzüklər gizlədir. Əslində Rusiya azərbaycanlılarının çoxu üçün gizlədiləsi doğum tarixi deyil.

Azərbaycan diasporunun onurğa sütunu 30-45yaşlılardır, qadınlar üçün bu, Balzak yaşıdır- arxada sevgilər, sarsıntılar, məyusluqlar, öndə — təlaşlar, istəklər, ümidlər…

Bizim söhbətin mövzusu kişilərdir.

“Sonra gəldim Samaraya…”  Bunu söhdət elədiyim azərbaycanlıların çoxu deyir. Sonraya qədər olan – səksəninci illərdir. Sonra – doxsan birdir, doxsan ikidir, doxsan üçdür. Doxsan üçdə gələnlərin biri mənə dedi ki, doxsan ikidə Azarbaycanda futbol oynayırmış. Təəccübümün hüdudu yox idi. “Müharibənini qızğın vaxtı?” “Hə, çempionat gedirdi də. Futbolçular azad olunmuşdular çağırışdan…” “Bəs sonra?” “Nə sonra? Sonra gəldim Rusiyaya…”

Doxsan üçüncü ilin payızında mən məzuniyyətdən qayıdırdım, Salyan-Bakı yolu Qubadlıdan, Zəngilandan gələn qaçqın maşınları ilə tutulmuşdu. Başa düşürdüm ki, indi Vətəndən getmək – rəzillikdir. Ancaq düşüb qalmağa da qüdrətim çatmırdı – kuzovlardakı paltar-palaz üstündə oturan arvad-uşağın sarsılb əyilmiş üzləri, künclərə bağlanmış xəstəhal, öz ifrazatlarına bulaşmış  mal-qoyun, yolu kəsib qaçqınların Bakıya axınını saxlamağa çalışan əsgər və polis dəstələri, kənddə olduğum vaxt hər gün saatlarla iclas keçirən ölkə rəhbərinin qulaqlarımdan getməyən səsi məni öz rəzilliyimdən də artıq dəhşətə gətirirdi…

Bakı- Rostov qatarı cavan kişilərlə dolu idi. Mən doğum tariximi, Rusiya vətəndaşlığımı barmaqlarıma, alnıma yazıb camaata göstərməyə hazır idim. Sənə bir söz deyən yoxdur, ancaq elə gəlir ki, hamı səni qınayır…

Söhbət elədiyim azərbaycanlıların hamısında səngər, barıt qoxusu, güllə yarasından iz, qəlpə qalığı axtarıram. Baş əymək, üz sürtmək, üzr istəmək üçün.

Sonra…

Bu sonra ilə antibioqrafiya başlanır.

Əlbəttə, Paşa kişi olub. Vərəmdən ölməyi də düzdür.

Olubmu? Düzdürmü?

O Paşa elə mən özüm deyiləmmi? O hekayədəki söhbəti elə mən öz-özümlə eləmimişəmmi?

Rusiyada uğurlu azərbaycanlının mənzilində başqa vacib şeylərlə yanaşi peyk antennası var. O bu antenna ilə Azərbaycan telekallarının verilişlərinə baxır. Doğma vətəndə camaatın elliklə muğamat oxumağı,elliklə ziyarətə getməyi, jurnalistlərin dama basılmağı, milli öndərə yeni heykəllər qoyulmağı ona pozitiv emociyalar verir.

“Bu gün-sabah prezidentimiz torpaqlarımızı alacaq,”- azerbaycanlı kafesində o, bir soydaşına deyir. Soydaşının da antennası var. “Hə, baxıram hər gün. Dünən yaman danışırdı. Alacaq…”

Güman etmək olar ki, onlar bir vaqonda gəliblər. Bəlkə də bir təyyarədə. O vaxt futbol oynayırdılarsa, təyyarələr niyə uçmayaydı?

Biz burda kişilərdən danışdıq. Ancaq kişinin də həyatında əvvəl sonra olur…

Bəzən yaran elə göynəyir ki, əlinə keçəni qapıb basmaq istəyirsən.

Bu yazı da elə həmin “ələ keçəndir” və sonra yaradılmış və yaradılmaqda olan dəyərli milli ədəbiyyata heç dəxli yoxdur.

11.02.08 Samara

 

 

ZƏNGİLAN SÖHBƏTİ (Şirvan Mürvət oğlunun 40 yaşının tamamına)

                                           

Qardaş, ayrı söz yoxdu?

Nə Zəngilan oldu bu?

Gecənin ən uzunu,

Yetirmir bu mövzunu!

Əslində yaxşı baxsan,

Nə yerdi ki Zəngilan –

Çöldü, daşdı, qayaydı,

Cib dəsmalı boydaydı.

Bir qaçqın yaş axıda,

Bəs etməz qurutmağa…

Əhali də onca min…

(“Vur-tut” desəm — incimə).

Qəhrəmandır hər biri

İndi…Xatirələrin…

Həyatdasa… Sən indi,

Nə təriflər desən də,

Torpağın duzu, yəqin,

Deyildi yerlilərin…

Kişilər lağlağılı,

İşdən çox kefə bağlı.

Çox yola yolçuydular,

Bir az kolxozçuydular,

Bir az araqbazdılar,
Bir az allahsızdılar…

O ki qaldı arvadlar –

Nə dağ maralıydılar,

Nə su sonasıydılar.

Batıq sinəliydilər,

Çatlaq damarlıydılar,

Partlaq dabanlıydılar,

Üzü danlaqlıydılar,

Azərbaycanlıydılar!

Zəngilan bir tikəydi,

Nə Gəncə, nə Bakıydı.

Nə Şuşa, nə Ağdamdı,

Sözü ancaq ağladır…

Bəli, qardaş, yuvaydı,

Hərçənd yaylıq boydaydı.

Qaıdı…Kimdi qaldıran?

Yaylığım da ki atam,

Başa bağlananı var,

Yara bağlayanı var.

Yaylıq var bayraqlanır,

Baş üstdə dalğalanır…

…Bəlkə səhər şehidir,

Səsini dəyişdirən?

Doğma ocaq hisinə,

Nə vaxtdan isinmirik…

Burdasa Zəngilanın,

Ağ kitabı yazılır

Min bir rus gecəsinin,

Zülmət səhifəsinə…

                                                     yanvar 2007 Samara