KORONAVİRUS

2

Ronaldu ya Messi? Hansı yaxşıdır? –

Hamlet sualıydı indiki zaman.

Elə bil ki, bütün bəşəriyyəti,
Əsas bu sualdı qayğılandıran.

 

 

Müqəddəs yazıydı statistika,
Sitayiş edirdi rəqəmə insan.

Qolu başla vurub, ayağıyla ya –

Neçənci dəqiqə, hansı məsafə…

 

 

Milyonlar vurnuxur Messiyə qarşı,
Sayı yox Ronaldu sevməyənlərin.

Dahilər meydana çıxıb çarpışır,
Baxan Adilərin siniri gərgin.

 

 

Zirvələr, rekordlar gözləyən də var,
Çoxunun uzanır göyə əlləri.

Neçə Adinisə üzür intizar:
Haçan büdrəyəcək dahinin biri…

 

 

Neyləyək, belədir insan həyatı,

Özgə qayğısıyla yaşayan da var.

Bəzən dahilərin məğlubiyyəti,
Yerdən Adiləri sanki qaldırar…

 

 

Bağlanıb, boş qalıb stadionlar,
Hardasa qapanıb Ronaldu, Messi.

Hamletin sualı  yenə aktual,

Bütün yer üzüdür indi səhnəsi.

 

 

Başqadır bugunkü statistika,
Rəqəmlər, rekordlar tük ürpədəndir.

Adi də, dahi də meydana çıxar,
Söhbətsə olumdan, ölümdən gedir.

 

 

Bilmirik hardadır Messi, Ronaldu,
Birinci qayğındır öz ömrün indi.

Olummu? ölümmü?– sual budur, bu,

Başını sındırır dahi, həm adi.

 

 

Əvvəlki dəyərdən düşür rekord da,

Yersiz əyləncəyə bənzəyir idman.

Məna axtarmalı öz həyatında,
Ən adi, sıravi olsa da insan.

23.03. 2020, Samara

Mixail LERMONTOV. “AĞLAMA, AĞLAMA, AĞLAMA, BALAM..”

LERMONTOV

Ağlama, ağlama, ağlama, bala,
Belə əzablara o dəyməz, inan.

Bil ki, əzizlərdi səni o lağla,

O səni sevirdi darıxdığından!

 

 

Bizim Gürcüstanda az deyil axı,
Onun tək görkəmli, gözəl cavanlar — 
Qara gözlərinin alovu yaxır,

Qara bığları da burulur əla!

 

 

Taleyin hökmüylə uzaq,  həm özgə,

Yurddan atılmışdı o bizim elə.

Qovğa arzulayar və şöhrət gəzər, —

Nə tapa bilərdi axı səninlə?

 

 

Hədiyyə verirdi sənə qızıldan,
And da içirdi ki,  atmaz əbədi.

Səndən nəvazişi baha alsa da,

Gözünün yaşına dəyər vermədi.

 

Ruscadan tərcümə

22.03. 2020, Samara

 

Не плачь, не плачь, мое дитя…

 

Не плачь, не плачь, мое дитя,
Не стоит он безумной муки.
Верь, он ласкал тебя шутя.
Верь, он любил тебя от скуки! Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. ETİRAF

ПУШКИН

Mən sizi sevirəm – çıxsa da cinim,

Hərçənd bu, zəhmətdir, xəcalətdir həm,

Ayaqlarınıza düşüb deyirəm:

Səfeh bu fəlakət sarsıdır məni!
Mənə bu yaraşmaz, o yaş deyil yaş,

Gərək ciddi olam mən indən bəri.

Qəlbdəsə qaldırır fəqət yenə baş,
Sevgi azarının əlamətləri.
Sizsiz darıxıram — əsnəyirəm də,
Sizinlə qəmliyəm – dözürəm ancaq.

Tab yox, istəyirəm açıb deyəm də,
Mələyim, sevirəm sizi necə, ah!
Qonaq otağından elə ki, gəlir,

Donun xışıltısı, səsi addımın,

Ya da məsum qadın səsi yüksəlir,

Birdən itirirəm bütün ağlımı.

Haçan gülümsəniz – ürəyim də şad,

Yana baxırsınız– batıram yasa.

Bir gündə çəkdiyim zülmə mkafat —  

Bəyaz əlinizə əlim dəyərsə.

Səylə əyləşərək cəhrə dalında
Bir az saymazyana əyilən zaman,

Gözlər yarıaçıq, saçlar alında,

Riqqətə gəlirəm, nitqi lal halda,

Körpə tək baxıram mən sizə heyran!…

Mən necə bədbəxtəm, deyimmi, necə,
Sıxılır qısqanclıq ağrısıyla can,

Bəzən pis havada, ya da ki, gecə,
Uzaq bir səfərə yığışan zaman?
Və xəlvətdə necə ağladınız siz,
Bucaqda deyilən odlu nitqlər,
Sizin Opoçkaya səfərləriniz,

Və fortepiano axşamlar hələ?

Mərhəmət dilərəm səndən, Alina!
Sevgi tələbinə  cəsarətim çox,
Bəlkə də o qədər günhalarım çox,
Sevgiyə dəymirəm, mələyim, daha.
Yetər riyakarlıq! Bircə baxışda,
Bütün həqiqətlər gözəl oxunar!

Məni aldatmaqda mürəkkəb nə var!..

Axı aldanmağa mən özüm şadam!

 

1826

Ruscadan tərcümə

21.03. 2020, Samara

 

Признание

 

Я вас люблю, — хоть я бешусь,
Хоть это труд и стыд напрасный, Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. “NƏ İSTƏYİM VARDI, QALDI ARXADA…”

ПУШКИН

Nə istəyim vardı, qaldı arxada,
Daha arzulara yox məhəbbətim.

Ürək boşluğunda qol-qanad atan,
Ağır əzablardır indi qismətim.

 

 

Taleyin amansız qopdu tufanı,
Soldu çiçəklənən çələngim artıq.

Günüm yas içində keçir, tənhayam,
Gözlərəm: tezliklə sonum çatarmı?

 

Qış günü tufanın fiti dinəndə,
Sarsılıb soyuqdan iliyə qədər,
Çılpaq budaq üstdə, zavallı gündə,

Yubanan tək yarpaq  beləcə titrər.

 

1821

Ruscadan tərccümə

19-20.03. 2020, Samara

 

Я пережил свои желанья,
Я разлюбил свои мечты;
Остались мне одни страданья,
Плоды сердечной пустоты. Читать далее

Eduard LİMONOV. “BUNDAN DA ZƏHLƏM GEDİR….”

1

Bundan da zəhləm gedir,
Ona da nifrətim var.

Məni də bəyənməyən,
Nə çox – ancaq hər insan yaşar.

 

Biri durduğu yerdə,
Öldürmür o birini.
Deyinir ancaq, deyir
O qazanır, bu yeyir.

 
Dəhşətdir, bəli, dövlət.
Ancaq yenə o yalnız
Məni səndən qurtarar —
Keçinmək olmaz onsuz.

 
ruscadan tərcümə

19 03. 2020, Samara

 

И этот мне противен
И мне противен тот
И я противен многим
Однако всяк живет Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. BAĞÇASARAY FONTANINA

ПУШКИН

Həyat dolu fontan, əziz, sevgili!

İki qızılgüldür sənə hədiyyəm.

Yatır ürəyimə sənin lal dilin,
Şairsən göz yaşı tökməyində də.

 

 

Ətrafa səpilən gümüş gilələr

Səpilir üstümə soyuq şeh kimi.

Sevinc dolu çeşmə, ax, tökül hələ,
Dinsin zümüməndə sirli keçmişin.

 

 

Məhəbbət fontanı, qəmli, kədərli.

Sualım yenə də mərmərinədir:
Tərif söylədiyin uzaq ölkədir,

Fəqət Mariyadan heç nə demədin.

 

 

Hərəmə zavallı və solğun çıraq!

Belə unutqansan yəni doğrudan?

Ya bəlkə Mariya, Zarema ancaq,
Şəkildir, surətdir, xəyaldan doğan?

 

 

Narahat yuxusu bəlkə xülyanın,
Kimsəsiz zülmətdə yaradıb, çəkib?
Ruhin müəmmalı idealını,
Ani görünənlə belə həkk edib?

 

1824

Ruscadan tərcümə

18.03. 2020, Samara

 

 

ФОНТАНУ БАХЧИСАРАЙСКОГО ДВОРЦА

 

Фонтан любви, фонтан живой!
Принес я в дар тебе две розы.
Люблю немолчный говор твой
И поэтические слезы. Читать далее

TƏCRİD

2

Əlim ələ dəyən  yadımda deyil,
Doğma əli olsun, ya da yad əli…

Gəzirəm, adamsız cığırlar seçib,
Ayaq incisə də, başın salamat.

Keçən olanda da dinmədən keçir,

Bilmirsən kişidir, ya da ki, arvad…

 

 

Bu təcrid başlanan indi əsrdir,
Niyəsi, necəsi özümə sirdir…

Nəfəsim qızınmır dost nəfəsiylə,
Nə ürək açan var, nə də dinləyən.

Dəyişdim dünyanı quş qəfəsiylə,

Yox həvəs uçmağa, nəğmə deməyə.

 

 

Uzaq gəncliyimin yaxın adamı,

Hardasan? Necəsən? Yadındayammı?

Danış, eşidərəm. Ya da ki, öskür,
Üzü mənə sarı – qorxma azardan.

Uzat əlini də – təklik öldürür,

Əsrlik təcriddən üzülür insan…

 

17. 03. 2020, Samara

Aleksandr PUŞKİN. “SƏN NİYƏ GÖNDƏRİLDİN, KİMDİ SƏNİ GÖNDƏRƏN…”

ПУШКИН

Sən niyə göndərildin, səni kimdi göndərən?

Sədaqətli xidmətin xeyrəmi, şərəmiydi?

Niyə belə söndün, parladın nədən,

Dünyada bənzərin vardısa, kimdi?

Başbilənlər danışır, çarlar qayğılanırdı,

Həyəcan bürüyürdü kütləni önlərində.

Məbəd gedib-gələnsiz, mehrab yağmalanırdı,

Azadlıq fırtınası  kükrəyirdi yenə də.

Və birdən əsdi-coşdu… Hər tərəf qan və çirkdi,
Dağıtdılar, tökdülər qədim daş yazıları.
Talelər arasında gəldi, qullar kiridi,
Ucaldı cingiltisi zəncir və qılıncların.

Föhş gəlib çıxdı fəxrli, çılpaq,

Önündə ürəklər dayandı birdən.

Vara, vəzifəyə satıldı vətən,
Qardaş qardaşını satdı qızıla.

Dəlilər dedilər: yoxdur Azadlıq,

İndi onlaraydı inamı xalqın.

Yoxdu maraqlanan xeyir ya şərdir,
Deyilən nitqlər, nə var – kölgədir,

Hər şeyə ikrahla baxılır indi,
Toz-torpaq verilib yelə elə bil.

1823

QEYD: Şeirdə Napoleonun taleyi təsvir edilir

Ruscadan tərcümə

16.03. 2020

 

Зачем ты послан был и кто тебя послал?
Чего, добра иль зла, ты верный был свершитель? Читать далее

Aleksandr PUŞKİN. «ŞƏHƏR HƏNDƏVƏRİNDƏ FİKİRLİ DOLAŞARKƏN…»

ПУШКИН

Şəhər həndəvərində  fikirli dolaşarkən,
Kütləvi məzarlığa nədənsə baş çəkirəm.

Barmaqlıqlar, sütunlar, dəbdəbəli qəbirlər,
Paytaxtın ölənləri altda çürüyüb gədər,

Yaş torpağa düzülüb sıx sıralarla onlar,

Sanki kasıb evində yığılab ac qonaqlar.

Məmurlar və tacirlər məqbərələrdə yatar,
Ucuz oyma naxışdan bəzək-düzəkləri var.

Şeirlə  ya nəsrlə ətraflı sadalanır,

Ölənin xidmətləri, əxlaqı, adı-sanı.

Kefcil arvadı anır sağkən aldanan əri;

Oğrular urnaları aparıb, qalıb yeri.

Burda təzə qazılmış neçə nəm qəbir də var,
Elə bil əsnəyirlər sakin intizarında –

Baxıram, qarışdırır fikirlərimi onlar,
Qəlbimdə indi kin var, həm də ağır hüzn var.

Tüpürəsən, qaçasan…

Necə sevirəm ancaq

Nəsil məzarlığına gedib kənddə baş çəkəm,
Təntənəli sükuta orda qərq olub aləm.

Orda genişdir yeri bəzəksiz qəbirlərin,

Qaranlıq gecələrdə ora oğru da girmir.

Sarı mamırlı qədim daşlara baxa-baxa,
Kəndli keçər fikirli, ağzı dua oxuyar.

Nə vəcsiz urnalar var,  piramidalar nə də,
Nə burunsuz dahilər, nə cındır ilahələr.

Üstündə məzarların qalxıb möhtəşəm palıd,
Əsir və şırıldayır…

 

14 avqust 1836

ruscadan tərcümə

25.03. 2020, Samara

 

Когда за городом, задумчив, я брожу
И на публичное кладбище захожу, Читать далее

Uilyam BLEYK. ÖZGƏ DƏRDİ HAQQINDA

B 1

Özgə görürəmsə kədərli baxır,
Mən necə sevinə bilərəm axı?

Özgə görürəmsə gəzir qüssəli,
Mən necə verməyim ona təsəlli?

 

 

Özgə yaş axıtsa yanımda əgər,
Necə ürəyimi sıxmasın kədər?
Ata uşağını görsə ağlayır,

Necə ürəyini almasın ağrı?

 

 

Körpə çığırarsa qorxudan əgər,
Sakitcə oturar anası məgər?

Belə şey mümkün deyil!

Heç zaman mümkün deyil!

 

 

Sevinə bilərmi O Kəs, gülərmi,
Duysa quşcuğazın səsində qəmi,

Görsə zavallını üzür qayğılar,

Görsə bir uşağın ağır dərdi var,

 

 

 

Gəlib oturmazmı yuva yanında,
Quşu ovutmazmı O Kəs bir anda?

Gəlib oturmazmı beşik önündə,

Layla da deməzmi körpə dinəndə?

 

 

O Kəs sevincini hər kəsə verər;
Məsum körpəyə də O Kəs çevrilər;

Dərd çəkən insana dönməyi də var,
Hər  kəsin qəlbində dərdi də duyar.

 

 
Düşünmə ahını yox bilən, duyan,

Düşünmə uzaqsan Yaradanından.

Demə ki, gözündə yaş gilələnməz.

Əgər Yaradanın yaxın deyilsə.

 

 

Ah, o, seincini bizə bağışlar,
Belə dərdimizi dağıtmağı var.

Qüssə qəlbimizdən gedənə qədər,
Yanımızda olar, bizimlə inlər.

 

1784-89-cu illər

İngiliscədən tərcümə

14.03. 2020, Samara

 

On Another’s Sorrow

 

Can I see another’s woe,

And not be in sorrow too?

Can I see another’s grief,

And not seek for kind relief? Читать далее