SABİRƏ NƏZİRƏ: “BEOVULF”UN TƏZƏDƏN ÇEVRİLİB İNGİLİS DİLİNƏ QAYTARILMAĞI

Мар28

2

İ. Əliyev: Nə xəbər var təzə, görkəmli Anar?

            İndi bəs şanlı yazarlar nə yazar?

Anar: Yatmayır indi yazarlar gecələr,
           Həsr edir şəninizə hər biri bir ölməz əsər.

İ. Əliyev: Mövzu seçmək bacarırlar bu yazarlar, görünür,
            Təcili artıraram mən də təqaüdlərini.

            Bu xəbər çox gözəl, istəkli Anar,

            Ədəbiyyatda yeni hansı daha hadisə var?

Anar: Bəli, var, ali komandan, daha bir,
          Amma bu, hadisədən çox üzücü  faciədir…

İ. Əliyev: Nədir, o faciə, gizlətmə, oğul!

           Danış ətraflı bilim mən nə olub!

           Yoluxub bəlkə qəfil virusla,

           Fani dünyamızı tərk etdi Kamal Abdulla?
 

Anar: Yox, Kamal lap buğa tək sağlamdır,
           Mən deyən faciəsə hər cür ölümdən də ağır.          

          Ölkənin arxa çevirmiş biri rəhbərliyinə,
          Çevirib dastanı o, Azəribaycan dilinə.

İ. Əliyev: Hansı dastan?

Anar: İngilis dastanı məşhur “Beovulf”!

          Çevirb almadan icazə…ah… uf…

İ. Əliev: Kim çevirmiş? Nəçidir? Varmı onu bir tanıyan?

Anar: Yaşayır Rusiyada guya bu ünsür çoxdan.

İ. Əliyev: Ünsürün antimillisindənmi?

Anar: Xalisindən. Ötürür düşmənə vacib xəbəri,

         Satmaq istər təzədən erməniyə Kəlbəcəri.

İ. Əliyev: Sübutu varmı fəaliyyətinin?

Anar: Versək işgəncə deyər niyyətini.

İ. Əliyev: Adı haqqında məlumatlar var?

Anar: Adı Xeyrulla, təxəllüssə Xəyal.  

İ. Əliyev: Şübhə yox, antimillidir, bu, adından bilinir!

Anar: Çox fəsadlar törər, əlbəttə, görməsək tədbir.

İ. Əliyev: Boynuna ip keçirib heyvan tək,
                Ünsürü ölkəyə gərək gətirək.

Anar: Bəs nə olsun “Beovulf”?

İ. Əliyev: Ah, o dastan! Ah… uf…

                Bir sürü tərcüməçi tər axıdıb səy eləsin
                Tez çevirsinlər o dastanı yenə ingilisə!

28. 03. 2021, Samara

GÜLTƏKİN HACIBƏYLİ ERMƏNİLƏRİN İDDİASINI, YƏNİ KÖÇƏRİ OLDUĞUMUZU TƏSDİQ EDİB…

Май3

Gültəkin Hacıbəyli Avropa parlameninin Qarabağ erməniləri ilə bağlı qətnaməsini pisləyib. Yazıb ki, “it əl çəkər, motal əl çəkməz”.

Düzü, burda kimin itə, kimin motala bənzədildiyini başa düşmək çətindir. Əl çəkməyənlər  ermənilərdir ya Avroparlament? Yəni onlar olur motal? Bu halda əl çəkən Azərbaycan olur…? Dalını deməyə qorxuram…

Bu sualı Gülyanaq… pardon, Gültəkin Hacıbəylinin postunun altında şərh şəklində yazmışdım. Ancaq xanım sualımı dərhal silmişdi, ona görə üzümü tuturam ictimaiyyətə.

Kimin itə, kimin motala bənzədildiyindən asılı olmayaraq, Gültəkin Hacıbəyli bu ifadə ilə ermənilərini bizim haqqımızda dediklərini təstiq edir. Ermənilər bizi, məlum olduğu kimi, köçəri tayfa adlandırır.”İt əl çəkər, motal əl çəkməz” məsəli də dolayısı ilə bizim köçəri, heyvandar keçmişimizə, alaçıqlarda keçən həyatımıza sübutdur. Oturaq xalqda itin öz yeri olar, motalın öz yeri.

Bu ifadə həm də onu göstərir ki, Azərbaycan həyatında diplomatiya mədəniyyəti yoxdur və qonşularla – dövlətlərlə, xalqlarla, elə çəpər qonşularıyla – danışığımız həm ton, həm leksika, həm məzmun baxımından köçəri tayfanın səviyyəsindədir. Bunu Səməd Vurğunun “Vaqif” komediyasında da görmək olur. Bu yöndəmsiz komediyada Qarabağın baş naziri və “diplomatı” Molla Pənah şah Qacara məktub yazır.

“Mayan turş ayrandır, zatın qırıqdır…”

Əlbəttə, Qacarla Vaqif arasında heç bir yazışma olmayıb. Olsaydı da, Molla Pənahın belə sərsəm şey yaza biləcəyinə inanmıram. Bu, Stalin və Bağırovun saray şairi Səməd Vurğunun mədəniyyəti və zehniyyətidir. Bu öz yerində. Ancaq siz bu “ayran”a fikir verin. Vaqif (qondarma Vaqif)  bu “ayran”la bizim “çoban torpağı” olduğumuzu sübut etmirmi?

Azərbaycanda keçmiş xarici işlər nazirindən narazı idilər, deyirdilər ki, dilimizi bilmir… Elə bilməsələr yaxşıdır. Öz dilimizdə danışan ki, ermənilərin iddialarını təsdiq edəcəklər: it, motal, ayran-mayran…

İndi nəticə çıxaraq. Gülyanaq… Gütəkin Hacıbəyli (bəyli? Babası bəy olub? Nənəsini qlava siğə eləmişdi?) bu yazısı ilə göstərdi ki, qabığından özəyinə qədr yapçıdır, həmişə yapçı olub vı yapçı olaraq qalır. Sən bu gün Avropa parlamentini itə ya motala bənzədirsən, sabah həmin parlament səndən fərqli olaraq şərəfli həyat yaşayıb zindana salınan qızları müdafiə edəndə nə deyəcəksən? Sən yenə it və motal məsəlini təkrar eləsən, təəccüblü olmaz. Çünki o halda sən Az-tv-dən ya da, Yeni Müsavatdan səsin gələcək.

«Открой личико, Гюльчатай …» Maskanı çıxar, Gülyanaq xanım…

Mirzə ƏLİL

03.05. 2026, Samara

FRANÇESKA PETRARKA. «XEYİRDUALIYMIŞ O GÜN, AY VƏ İL…»

Май2

LXI

Xeyirdualıymış o gün, ay və il,

Fəsil də, zaman da, saat da, an da.

Və o gözəl yurd ki, orda bir anda,

Düşdüm bir cüt gözəl gözə mən əsir.

 

İlk şirin əzab da xeyirdualı —
Sevgiylə qarışıq mən onu duydum

Məni hədəf seçən oxu-yayı da,

Həm sinəmdə dərin ox yaraları.

 

Xeyirduladıır şeirlərim də,
Xanımımın adı xatırlanırsa.

Ahım, göz yaşlarım, istəyim həm də.

 

Nə qədər əsərim şəninə varsa,

Xeyirdualıdır; fikirlərim də

Tək ona məxsusdur, heç kəsə daha.

 

italyancadan tərcümə

01-02. 05. 2026, Samara

++++++++++++++++++++

Francesco Petrarca (1304-1374)

 

Benedetto sia ‘l giorno, e ‘l mese, e l’anno,
e la stagione, e ‘l tempo, e l’ora, e ‘l punto,
e ‘l bel paese, e ‘l loco ov’io fui giunto
da’ duo begli occhi, che legato m’hanno; Читать далее →

YUXUMA GİRMİŞDİ KƏNDİMİZ GECƏ…

Май1

Yuxuma girmişdi kəndimiz gecə.

Yurd özü yuxuna gəlir deyəsən,

On ildən də artıq yurda getməsən,

Bu hoqqa baş verir bilmirəm necə…

 

Həminki kimidir həyət, evimiz,
Elə bil mən burdan getmişəm dünən.

Çəpər yerindədir, qapıya gedən,
Cığırın alağı qırılıb təmiiz.

 

İndi artırmanın pilləkənində,

Anamı oturan görmürəm ancaq.

Əlini alnına burda qoyaraq,

Zəif gözlərini yola dikərdi…

 

Qapısı açıqdır, otaqda yoxdur,

Yatağı yerində, buz kimi ancaq.

Divarda şəklimə gözüm sataşcaq
Məni xəcalətdən ağlamaq boğur…

 

Çıxıb qonşulardan xəbər almağa,

Ürək eləmirəm, bilirəm yəqin,

Anam bir də bura qayıda çətin.

Bir də görüşmərik, bilirəm, daha…

 

Bir gün… Qiyamətdə… Ayılsaq belə…

Lap cənnət bağında — var nə istəsən,
Aldanma, bil ki, sən cəhənnəmdəsən,
Görüşmürsən əgər əzizlərinlə…

 

01. 05. 2026, Samara

FRANÇESKA PETRARKA. «BU, SEVGİ DEYİLSƏ, DUYDUĞUM NƏDİR?»

Апр30

 

CXXXII

 

Bu, sevgi deyilsə, duyduğum nədir?

Sevgisə, bəs necə sevgidir onda?

Xeyirsə, hardandır bu ağrı canda?

Şərsə, əzabları niyə şirindir?

 

Eşq isə, bu nalə, göz yaşı nədir?

Niyə ağlayıram, öz istəyimsə?

Yaşarı ölümsən, nəşəli şərsən,

Zorla ürəyimi əsir elədin.

 

Könüllü olubsa – peşmanan indi,

Qasırğa oynadır çürük qayığı

Dalğalı dənizdə, sükansızam həm.

 

Düşüncələr yüngül, səhvlər ağır,

Özüm də bilmirən istəyim nədir,

Yayda titrəyirəm, qışda yanıram.

 

 

italyancadan tərcümə

30.04. 2026, Samara

++++++++++++++++++++

FRANCESKA PETRARKA

 

S’amor non è, che dunque è quel ch’io sento?
Ma s’egli è amor, perdio, che cosa et quale?
Se bona, onde l’effecto aspro mortale?
Se ria, onde sí dolce ogni tormento? Читать далее →

FRANÇESKA PETRARKA. «ÖTƏN İLLƏRİMƏ YAS TUTURAM MƏN…»

Апр29

CCCLXV

Ötən illərimə yas tuturam mən,
Gedəri şeyləri sevib yaşadım.

Uçmadım, bükülü qaldı qanadım,

Cəhd edib ucalmaq imkanı varkən.

 

Rəzil günahlarım bəllidir sənə,
Göylərin görünməz, ölməz padşahı!

Ovundur bu zəif, sərsəri ruhu,

Lütfünlə föhşdən təmizlə yenə.

 

Ömür fırtınalı keşdi – nəhayət,

Ölüm dinc limanda;  gəlişim əgər
Heçsə, gedişimi elə şərəfli.

 

Özün ol ömrümdən qalana rəhbər.
Həm də ölümümə  — mənə əl uzat

Ayrı ümidim yox, bu sənə bəlli.

 

italyancadan tərcümə

29. 04. 2026, Samara

++++++++++++++++++

Franceska PETRARKA

 

I’ vo piangendo i miei passati tempi
i quai posi in amar cosa mortale,
senza levarmi a volo, abbiend’io l’ale,
per dar forse di me non bassi exempi.

 

Tu che vedi i miei mali indegni et empi,
Re del cielo invisibile immortale,
soccorri a l’alma disvïata et frale,
e ’l suo defecto di tua gratia adempi:

 

sí che, s’io vissi in guerra et in tempesta,
mora in pace et in porto; et se la stanza
fu vana, almen sia la partita honesta.

 

A quel poco di viver che m’avanza
et al morir, degni esser Tua man presta:
Tu sai ben che ’n altrui non ò speranza.

FRANÇESKA PETRARKA. «YÜKÜ GÜNAHLARIN, PİS ADƏTLƏRİN…»

Апр28

LXXXI

 

Yükü günahların, pis adətlərin,
Elə üzüb məni, düşmüşəm əldən;

Qorxuram yolumu azam, onda mən,

Yağının əlinə keçərəm yəqin.

 

Ulu dost yetişdi xilasa o dəm,

Acizdir lütfünü dilim təsvirə.

Elə tez çəkildi, mən əbəs yerə

Onun çöhrəsini çalışdım görəm.

 

Dinir fəqət səsi əkssədayla:

Budur həqiqi yol, ey əzab əhli,

Ruhunuz azadsa, yanıma gəlin.

 

Hansı lütf, sevgi, ya hansı tale,
Məni göyərçin tək qanadlandırar,
Ki, yeri tərk edib dincələ bilim?

 

İtalyancadan tərcümə

27-28. 04. 2026, Samara

++++++++++++++++++

FRANCESKA PETRARKA

Io son sí stanco sotto ‘l fascio antico
de le mie colpe et de l’usanza ria
ch’i’ temo forte di mancar tra via,
et di cader in man del mio nemico. Читать далее →

FRANÇESKA PETRARKA. «HƏR ADDIMDA GERİ BOYLANAM GƏRƏK…»

Апр26

«Nəğmələr kitabı»ndan 15-ci sonet

 

Hər addımda geri boylanam gərək,

Üzür bədənimi ağrı, ağırlıq,

Sənin ruhun dolu havanı alıb,

Ovunur, gedirəm “Ya bəxt!” deyərək.

 

Necə şirin nemət qoydum arxada,
Bu yol çox uzundur, ömür qısadır.

Üzümü gözümün yaşı isladır,

Durmuşam özümü itirmiş halda.

 

 

Belə məyus ikən qəlbimə dolur

Şübhə: bədən necə yaşaya bilər
Öz ruhundan uzaq düşürsə birdən?

 

Eşqsə cavab verir: bilmirsən məgər,

Bu, imtiyazıdır, kim ki, vurulur,

Və azaddır bəşər təbiətindən.

 

italyancadan tərcümə

26-27.04. 2026, Samara

++++++++++++++++

Francesco Petrarca

(1304-1374)

 

Io mi rivolgo indietro a ciascun passo
col corpo stancho ch’a gran pena porto,
et prendo allor del vostr’aere conforto
che ’l fa gir oltra dicendo: Oimè lasso! Читать далее →

ÖLÜM DOSTLUĞU YOX, DOSTU APARDI…

Апр24

Beli ağrılıdır, dizlərində də,
Keçməyən ağrı var. Məsləhət deyil
Əyilib—düzələ. Ancaq əyilir,
İşləyir, saata göz gəzdirmədən.

 

Ziyarətə gəlib dostunu bura,
Dost köçüb dünyadan, burda qəbridir.

Onları əslində, çox qəribədir,

Ölüm barışdırdı, düzəldi ara.

 

Çoxdan, neçə ildi küsülüydülər,
Küsü ədavətə keçirdi hətta,

Bəlkə hər biri sülh arzulasa da,

Barış yaranmadı axıra qədər.

 

Ölüm dostluğu yox, apardı dostu,
Nə kin, nə ədavət? – gedib küsü də.

Sağdır elə bil ki, hər ikisi də,
Nə fərqi – torpağın altı ya üstü…

 

Nəfəsi təngiyir – almır eyninə,

Gedib belin, dizin ağrısı tamam,
Qəbri təmizləyir, həndəvəri həm,

Şəkli, yazısıyla daş gülür yenə.

 

Çıxarır alağı, tikanı bir-bir,

Yapışır belinə tərli köynəyi.

Öldürə də bilər onu bu səyi,

Dost yolunda ölər — çox qəribədir…

 

24. 04. 2026, Samara

MİKELANCELO. DANTEYƏ SONET

Апр23

 

Öləriydisə də, göydən o gəldi,

Çıxıb ədil Tanrı cəhənnəmindən,

Onun çöhrəsini döndü seyr edə,
Nə ziyası varsa, bizə yönəldi.

 

O, parlaq ulduzdu, şölələriylə,
Mənim yurdum-yuvam işıqlanırdı,

Haqqına bütün bu dünya da azdır,

Haqqını Yaradan  ödəyə bilər.

 

Sözüm Dantedəndir: nankor adamlar,
Onun dühasına vermədi dəyər,

Layiq olmyanlar dəyər alarlar.

 

O – mən ola biləm! Bu bəxtlə əgər,

Doğulsan, qürbətin zülmü xoş olar,
Tapılmaz dünyada səndən bəxtəvər.

 

italyancadan tərcümə

24. 04. 2026, Samara

+++++++++++++++++

Michelangelo Buonarroti

Dal ciel discese, e col mortal suo, poi
che visto ebbe l’inferno giusto e ’l pio
ritornò vivo a contemplare Dio,
per dar di tutto il vero lume a noi. Читать далее →

MİKELANCELO. «UZUN İLLƏR BOYU VURMUSAN MƏNƏ…»

Апр22

Uzun illər boyu vurmusan mənə,

Ölümcül yaralar min dəfə bəlkə.

Deyirsən ki, indi saçım ağ ikən,

Sənin vədlərinə uyaram yenə?

 

Şiddəti ağırdı əsirliyimin.

Ağrısı ovunmur hələ bədəndə
Özümə qayıda bilirəm nə də,

Yusa da gözümün yaşı sinəmi.

 

Sənsənkədərimin səbəbi sənsən, Amur

Daha aldanmaram — ox alıb ələ,
Boşluğa atmağın nə mənası var?

 

Qurd yanmış ağacdan nə isə umur?

Qaçar yerişdə də zəifsə belə,
Onunla yarışa axı kim çıxar?

 

italyancadan tərcümə

22. 04. 2026, Samara

+++++++++++++++++

Michelangelo Buonarroti

 

I’ fu’, già son molt’anni, mille volte
ferito e morto, non che vinto e stanco
da te, mie colpa; e or col capo bianco
riprenderò le tuo promesse stolte?

Читать далее →