ŞARL BODLER. DİVANƏ

бодлер

           Le Possédé

Kreplə örtülübdür günəş, onun tək elə,
Ey həyatımın Ayı! Kölgələndir özünü

Yat, istəsən tüstülət, lal ol, turşut üzünü,
Ya da özünü Qüssə girdabına qərq elə;

 

Səni elə sevirəm! İstəsən ancaq bu gün,
Toranlardan sıyrılan tutulmuş ulduz sayaq,
Dəliliklə yoluxmuş yurda basasan ayaq,
Çox gözəl! Nəfis qılınc, sıyrıl qınındfan görüm!

Çıraqların oduyla işıqlansın gözlərin,
Baxışlarında istək yandır həyasızların,

Həmişə sevimlisən, həlim ol, qəzəbli ya;

 

İstəsən al şəfəq ol, istəsən qara gecə,
Bircə əza da yox ki, titrəyib qışqırmaya:
“Ah, əziz Belzebutum! Sənə heyranam necə!”

Fransızcadan tərcümə

07.07. 2018

Samara

Реклама

UİLYAM ŞEKSPRİN SONETLƏRİNDƏN İBARƏT KİTAB

Bakıda «Parlaq» imzalar nəşriyyartında Uilyam Şekspirin sonetlərindən ibarət kitab çap olunmuşdur. Məcmuəyə sonetləri ingilis dilində orijinalı və AZərbaycan dilinə tərcüməsi salınmışdır. Ön sözün müəllifi filologiya elmləri doktoru, Azərbaycan Dillər Universitetinin professoru Həbib Zərbliyevdir.

Kitabı bakılı kompütür mühəndisi Yusif Süleymanlı şəxsi vəsaiti hesabına çap etdirmişdir.

kit1

kit2.jpg

ŞARL BODLER.  SAÇ

бодлер

           La Chevelure

Ah, bu saç  dalğa-dalğa çiyinlərə dağılır,

Buruqlar! Qayğısızlıq ətrafa yayan qoxu!

Ekstaz! Yel havada yellədən tək yaylığı,
İstərəm ki, dağıla bu tellərə yığılan

Xatirələr bu axşam dolduralar alkovu!

Xumarlanan Asiya, odda yanan Afrika,
Bütün bu gözdən uzaq, itib-batan dünyalar,
Ah, xoş ətirli meşə, qoynunda sənin yaşar!

Başqa ruhlar yelkəni musiqidə açarlar,
Ah, gözəlim! ətrinə mənimkisə baş vurar.

 

O yerə gedərəm ki, şirə dolu ağaclar,
Və adamlar bayılır iqlim istiliyindən.

Qalın hörüklər məni dalğa kimi aparar!
Səndə baş gicəllədən, abnos dəniz, arzu var

Yelkənlər və avarlar, parlaq işıqlar həm də.

 

Hay-küylü bir limanda içirərəm ruhuma,
Səsləri və rəngləri, ətirli dalğaları,

Parıldayar gəmilər qızıllı və muarlı
Qollarını açarlar əbədi ilğımların

Sayrışdığı səmanın şanına qatılalar.

 

Xumarlıq tək başıma eşq vurar, atılaram
Qara dənizə, orda başqa bağlanan da var;
İncə ruhuma sığal çəkər yırğalanmalar

Bərəkətli tənbəllik, yenə sənə vararam,
Ürəyim qayğısızlıq beşiyində yuxular.

 

Qara-göyümtül saçın çadıra bənzəri var
Xatırladır o həm də sonsuz, girdə səmanı;
Pərqu kimi tellərin ucları buruqlanar

Keflənərəm, elə ki, sinəmə axıb dolar

Ətri kokos yağının, müşkün, bir də qətranın.

 

Çoxdan! Həmişə! Mənim əlim bu çəngələrə

Yaqutu, mirvarini, sapfiri səpələyər.

İstəyimə, nəhayət, cavab verəsən gərək!

Həsrətini çəkdiyim vadisən, ya mehtərə

Xatirə şərabıyla dolu ağzına qədər.

 

Fransızcadan tərcümə

05-06.07. 2018

Samara

ŞARL BODLER.  MASKA

             Le Masque

Renessans ruhlu alleqorik heykəl

Heykəltəraş Ernrst Kristofa

 

Budur Florensiya xəzinəsində inci,
Muskullu bədənlərin tökmə dalğalarında

Bol İncəlik və Güc var, səmavi iki bacı,

Mərmərdəki bu qaıdn möcüzədir doğrudan,

Həm nəfis, həm möhtəşəm, heyran edir baxanı,
Dəbdəbəli yataqlar onunla bəzənərdi,

Eynini də açardı padşahın ya papanın.
    — Bax bu ehtiras dolu incə təbəssümə də

 

Özünüsevərliyin onda nəşəsi gəzər,

Xumar, davamlı baxış, kinayəli, məkrli,
Dumanla dövrələnmiş yapışıqlı bu çöhrə,

Bütün cizgiləriyləri deyir müzəffər kimi:

“İşrət səsləyir məni, mənim şanım Məhəbbət!”

Bir dünya əzəməti vardır bu yaranışda,

Zərifliklə ehtiras oyandıran məlahət,

Gəlin, dövrə vuraq bu, gözəlliyin başında.

 

Ah, bu küfrü sənətin! bu fatal sürpriz, ah!

İlahi bədəniylə bəxtəvərlik vəd edən

Qadın monstr kimi bəzənib iki başla!

 — Fəqət yox! Bu, maskadır, bəzəkdir göz aldadan

Bu çöhrə işıqlanıb nəfis bir qrimasla

Bax, necə də əyilmiş, qırışmış hiddətlə o.

Onun səmimi üzü, ona məxsus olan baş,

Çevrilib və örtülüb yalançı sifətlə o.

 

Yazıq böyük gözəllik! Gözlərindən baş alan

Axın gələr qayğılı ürəyimə möhtəşəm.

Yalanınla sərxoşam, qəlbim içir durmadan
Duzlu dalğaları ki, gözlərindən tökür Qəm!

Niyə bəs o ağlayır? O, qənirsiz gözəldir,
Məğlub insan cinsini dizi üstə çökdürüb,
Bədənini gəmirən görın nə sirli şərdir?

 

 — O, səbəbsiz ağlayır, çünki o həyat görüb!

 

Çünki o, ömür sürür, Ondan ötrü ki, ancaq,
Onun qəlbi yaslıdır, əsir dizlərinədək,
Əfsus! Sabahkı gün də  yaşamalı olacaq!

Sabah və birisi gün, həmişə! — hamımız tək!

 

Fransızcadan tərcümə

04-05.07. 2018

Samara

ŞARL BODLER.   NƏHƏNG

бодлер

             La Géante

 

O çağlar ki, Təbiət möhtəşəm ilhamıyla,
Dünyaya gətirərdi hər gün əcayib uşaq,

Bir nəhəng qız yanında istərdim ki yaşayam,
Kraliça  dizindən düşməyən pişik sayaq.

 

Görəydim çiçəklənir qəlbi tək bədəni də,
Və sərbəst irilənir müdhiş oyunlarından.

Tüstülənən alov var biləydim ürəyində,
Gözlərində laylanan, üzən nəmli dumandan,

 

Zəngin formalarıyla gəzəydim tələsmədən;

Sürünəydin ölçüsüz dizləri üstündə mən.

Bəzən də yay günləri, elə ki günəş yaxır,

 

Üzülüb uzananda kənd boyunca o nəhəng,

Döşlərinin yataydım kölgəsində arxayın,

Sanki dağ yamacında rahat, sərin kənddəyəm.

 

Fransızcadan tərcümə

03-04. 2018

Samara

ŞARL BODLER.  SATILAN PƏRİ                   

бодлер

    La Muse vénale

 

Ürəyimin pərisi, sarayların aşiqi,

Boreyin yenə Yanvar buraxanda başını,
Qara qüssə gələrkən qarlı axşamı qışın,

Odun varmı qızına göyərmiş ayaqların?

 

Cana gətirərmisən mərmər çiyinlərini,
Pərdələrdən asılan gecə şölələriylə?

Necə boşdur sarayın, boşdur pul kisən elə,
Mavi qübbədən qızıl yağar bəlkə əlinə?

 

Hər axşam çörəyini qazanmaqçın sən gərək,
Mehrab uşağı kimi buxurdanı yellərək,
Te Deum oxuyasan, özün də inanmasan.

 

Ya ac oyunbaz kimi çıxasan min hoqqadan,
Görünməz göz yaşıyla gülüşün islansa da.

Bəlkə bir heyvərənin ürəyini açasan.

 

Fransızcadan tərcümə

03.07. 2018

Samara

   ŞARL BODLER. XƏSTƏ PƏRİ

бодлер

La Muse malade

 

Zavallı pərim, əfsus! Nə haldasan bu səhər?
Gecə vahimələri gözlərindən çəkilmir,

Görürəm ki, üzündə bir-birini əvəzlər,

Əksi soyuq və dilsiz dəhşətin, dəliliyin,

 

Söylə, yaşıl sukkuba, gülrəngli elf  bəlkə ya
Camlarından axıdıb qorxunu, məhəbbəti?

Ya kaşmar öz despotik, qiyamçı yumruğuyla,
Əfsanəvi Miturnda səni elə qərq edib?

 

 

İstərəm sağlamlığı xoş ətrindən bilinən,
Sinəndə ciddi və saf fikirlər tapa məskən,
Ritmli dalğalarla axa xaçpərəst qanın,

 

Necə ki, çoxölçülü şeirləri yunanın,

Hakimdir onlarasa nəğmələrin atası,
Tanrı Feb və böyük Pan, biçinlərin ağası.

 

Fransızcdan tərcümə

02-03.07. 2018

Samara

ŞARL BODLER. EKZOTİK ƏTİR

бодлер

  Parfum exotique

İlıq payız axşamı gözlərmi qapayıb,
İsti sinəndən ətri sinəmə çəkən zaman,
Həmişəki günəşin oduyla işıqlanan,

Bəxtəvər qoşa sahil görürəm ki, parlayır.

 

Bir işrət adası ki, təbiətin əliylə,
Nəfis ağaclar bitir, dadlı meyvələri var,
Buranın kişiləri boy-buxunlu, qadınlar
Seçilir gözlərinin açıq ifadəsiylə.

 

Xoş ətrinlə gedərkən xoş iqlimlərə doğru,
Bir liman görürəm ki, yelkənlərlə doludur.

Görünür ki, yuyulmuş dəniz dalğalarından,

 

Yaşıl tamarindlərin qoxususa bu vaxtlar,
Dolar havaya, mənim burnumu da yandırar.

Dənizçi nəğməsinə ürəyimdə qatılar.

 

Fransızcadan tərcümə

02.07. 2018

Samara

ŞARL BODLER. MAYAQLAR       

 

бодлер

Les Phares

Rubens, tənbəllik bağı, unudulmalar çayı,
Balınc canlı bədəndir, eşq yeri deyil bura,
Həyatsa axıb gedir, dayanmadan qaynayır,
Göydə havaya bənzər, dənizlərdə sulara;

 

Leonard da Vinçisə ayna, bulaşıq, dərin,
Orda şirin gülüşlü cazibəli mələklər

Sirli baxışla çıxıb ölkəni çəpərləyən,

Buzlaqların, şamların kölgəsinə çəkilər;

 

Rembrandt pıçpıç dolu hospitaldır qüssəli,
Və nəhəng bir çarmıxla bəzədilibdir ancaq.

Göz yaşlı dualalarla qoxular da yüksəlir,
Qış günəşi qızarır burda ani olaraq;

Mikelancelo elə yerdi, burda qarışar,
İsalar, Herkuleslər, düppədüz ucalırlar,
Qüdrətli fantomlar və elə ki toran düşər,
Onlar kəfənlərini barmaq atıb cırırlar;

 

Boksçu qəzəbi və  favn həyasızlığı,
Hər yaramaz adamda tapdın gözəl olanı.

Böyük qəlbi qürurlu, saralmış və azarlı,
Püje, zindan əhlinin melanxolik sultanı;

 

Vatto, bu, karnavaldır, burda məşhur ürəklər,
Yığılıb uçuşurlar, kəpənək tək yanırlar

Lüstrlə işıqlanır təsə, yüngül bəzəklər,
Fırlanan, gicəllənən bu balda dəlilik var.

 

Qoya, o, tanınmayan şeylərlə dolu kaşmar,
Qazanda döl qaynayır ifritə şabaşına,

Qarılar bəzənirlər, lüt qaçışır uşaqlar,
Şeytanları tamaha salmağa çalışaraq;

 

Delakrua qan gölü, zay mələklər baş vuran,
Onu həmişəyaşıl şam meşəsi çevrələr.
Altında qəmgin göyün şeypurlar haray vurar,

Xatırladar boğunuq ah-zarını Veberin;

 

Bu lənətər, qarğışlar, küfrlər, ah-naləəlr,

Ekstaz, hönkürtülər, göz yaşı və Te Deum,

Minlərlə labirintdə əks-səda tək dinər.

Öləri ürəklərə bu, ilahi opium;

 

Bu, minlərlə keşikçi təkrarlayan  haraydır,
Bu, fərmandır, minlərlə ağızla ötürülən.
Bu, minlərlə qüllədə işıqlanan  mayakdır,

Ovçu zınqrovudur meşədə itirilən;

 

Bu, ən yaxşı sübutdur, Ağamız, həqiqətən,

Bizim ləyaqətimiz onunla təsdiqlənər,

Yanğılı hönkürtü ki, ötər əsrə əsrdən,

Əbədiyyətimizin qıraqlarında  ölər.

fransızcadan tərcümə

01-02.07. 2018

Samara

ŞARL BODLER.  OXUCUYA 

бодлер

            Au Lecteur

Səfehlik, yanılmalr, föhş, tamah, simiclik,
Ruhumuza hakim həm, həm də hər əzamıza.

Yedirdirik sevimli vicdan əzabımızı,

Dilənçi bitlərini yedizdirir necə ki.

 

Günahlarda inadlı, tövbələrdəsə qorxaq,
Hər etirafı baha çalışırıq sırıyaq.
Və biz həvəslə çirkin yollara qayıdırıq,
Deyirik göz yaşımız hər ləkəni yuyacaq.

 

Yıxıb şər balıncına bu İblis Trimeqist də
Əfsunlu ruhumuzu nəvazişlə yırğalar.

Bu kimyagər əliylə buxarlanıb dağılar,
Bizim iradəmizin zəngin xəlitəsi də.
 

Bizi oynadan ipin ucu əlindədir Şeytanın!

Həmişə həvəsliyik çirkin şeyə, əmələ;

Bir addıım da yaxınıq biz hər gün Cəhənnəmə,

Adlaryırıq qorxusuz üfunətli toranı.

 

Kasıb eyşbaz necə əzik məmələrini,
Qoca fahişələrin gəmirər və sıxçalar,
Əlüstü bir ləzzətə bizdə də ehtiras var,
Sıxar o da yaxşıca bizi portağal kimi.
Sıxlaşır və  qaynaşır, milyon qurddur elə bil,
Şeytanların tayfası beynimizdə durmadan

Girir ciyərimizə biz hər nəfəs alanda

Ölüm, görünməz axın, qopur iniltiləri.

 

Əgər zorlama, zəhər, yanğın ya da ki xəncər,

Gözəl naxışlarını hələ toxumayıbsa,
Miskin həyatımızın bayağı kanvasına,
Demək ruhumuzda əzm kifayət deyil hələ.

 

Ancaq çaqqal, bəbir, tülkülər arasında

Meymun və əqrəblərin, quzğun və ilanların,

Nərildəyən, çığıran, vay-şivən salanların,
İnsan günahlarının şərəfsiz sırasında,

 

Daha rəzil, eybəcər, daha çirkin biri var

O nə əl-qol atandır, nə qışqırıb-bağıran.

Yer üzünü həvəslə döndərər xarabaya,
Ya da bir əsnəməklə bütün dünyanı udar.

 

Bu, Qüssədir! Tökülür ixtiyarsız göz yaşı,
Eşafot arzusunda, hoqqa tüstülədərək,
Oxucum, bu monstru tanıyasan sən gərək,

Ah, riyakar oxucum, — oxşayanım, – qardaşım!

 

Fransızcadan tərcümə

29-30.06. 2018

Samara