SABİRƏ NƏZİRƏ: “BEOVULF”UN TƏZƏDƏN ÇEVRİLİB İNGİLİS DİLİNƏ QAYTARILMAĞI

2

İ. Əliyev: Nə xəbər var təzə, görkəmli Anar?

            İndi bəs şanlı yazarlar nə yazar?

Anar: Yatmayır indi yazarlar gecələr,
           Həsr edir şəninizə hər biri bir ölməz əsər.

İ. Əliyev: Mövzu seçmək bacarırlar bu yazarlar, görünür,
            Təcili artıraram mən də təqaüdlərini.

            Bu xəbər çox gözəl, istəkli Anar,

            Ədəbiyyatda yeni hansı daha hadisə var?

Anar: Bəli, var, ali komandan, daha bir,
          Amma bu, hadisədən çox üzücü  faciədir…

İ. Əliyev: Nədir, o faciə, gizlətmə, oğul!

           Danış ətraflı bilim mən nə olub!

           Yoluxub bəlkə qəfil virusla,

           Fani dünyamızı tərk etdi Kamal Abdulla?
 

Anar: Yox, Kamal lap buğa tək sağlamdır,
           Mən deyən faciəsə hər cür ölümdən də ağır.          

          Ölkənin arxa çevirmiş biri rəhbərliyinə,
          Çevirib dastanı o, Azəribaycan dilinə.

İ. Əliyev: Hansı dastan?

Anar: İngilis dastanı məşhur “Beovulf”!

          Çevirb almadan icazə…ah… uf…

İ. Əliev: Kim çevirmiş? Nəçidir? Varmı onu bir tanıyan?

Anar: Yaşayır Rusiyada guya bu ünsür çoxdan.

İ. Əliyev: Ünsürün antimillisindənmi?

Anar: Xalisindən. Ötürür düşmənə vacib xəbəri,

         Satmaq istər təzədən erməniyə Kəlbəcəri.

İ. Əliyev: Sübutu varmı fəaliyyətinin?

Anar: Versək işgəncə deyər niyyətini.

İ. Əliyev: Adı haqqında məlumatlar var?

Anar: Adı Xeyrulla, təxəllüssə Xəyal.  

İ. Əliyev: Şübhə yox, antimillidir, bu, adından bilinir!

Anar: Çox fəsadlar törər, əlbəttə, görməsək tədbir.

İ. Əliyev: Boynuna ip keçirib heyvan tək,
                Ünsürü ölkəyə gərək gətirək.

Anar: Bəs nə olsun “Beovulf”?

İ. Əliyev: Ah, o dastan! Ah… uf…

                Bir sürü tərcüməçi tər axıdıb səy eləsin
                Tez çevirsinlər o dastanı yenə ingilisə!

28. 03. 2021, Samara

ALEKSANDR BLOK. «AXI MƏN Kİ SƏNİ ÇAĞIRMAMIŞDIM…»

Axı mən ki səni çağırmamışam,

Özün gəlmisən.

Yabanın nanənin ətri hər axşam.

İncəlib, nazilib ay, çopurdur həm,

Sakitlik, toran.

 

Uzaqlardan qalxan elə bil aydın,

Gəldiyin  zaman

Yüngül donda idin, ayaqyalındın,

Titrəməkdi iki qanadın,

Sənin arxadan.

 

Azacıq əzilən ot üzərində,

Yümgül iz düşüb.

Yabanın nanənin ətri təzəydi,

Yerə buludlardan işıq sızırdı,

Solğun və göyüş.

 

Həyatım səninlə keçir yanaşı,

Yuxuya bənzər.

Məni gecələrin ağuş baxışı

Seyr edir hər an.

Sanki sakitliyə işıq axışır,

Səhərə qədər,

Bağ üstdə aydan.

1908

ruscadabn tərcümə

23. 02. 2023, Samara
+++++++++++++++++++++

Александр Блок — Я не звал тебя

 

Я не звал тебя — сама ты

Подошла.

Каждый вечер — запах мяты,

Месяц узкий и щербатый,

Тишь и мгла. Читать далее

QURBAN MƏMMƏDLİNİ YENƏ EVİ YIXILIB: MEHMAN HÜSEYNOV AZƏRBAYCAN PARLAMENTİNİN TRİBUNASINDA

Qurban Məmmədlidə onu nəinki kölgədə qoymuş, hətta publik  həyatın gedər-gəlməzinə göndərmiş Hüseynov qardaşlarına nifrət o qədər güclüdür ki, dünənəcən ən biabırçı söyüşlərlə təhqir etdiyi Əliyevi və onun ailə üzvlərini Emin və Mehmandan müdafiə etmək fikrinə düşüb. Bu, həm gülmək istəyi, həm də Qurban Məmmədlinin üstünə həkim çağırtdırmaq istəyi doğurur. Kişinin durumu – bəlkə oturumu da – ağırdır…

İndi Mehman haqqında.

Bir neçə ay əvvəl Mehmanın videolarında söyüş eşidib təəccübləndim, çünki əvvəllər, səhv etmirəmsə, söyüş işlətməzdi. Həm də söyüşlərin ağırlığından güman etmək olardı ki, Mehman artıq ölkədə deyil. Yəni Azərbaycanda deyil, hərçənd Azərbaycana ölkə deməyə adamın dili gəlmir…

Və bir qədər əvvəl məlum oldu ki, Mehmanı hərb yoluna çıxmağa vadar edən nə olub.

İntim vieolarla şantaj sovet KQB-sində çox işlədilən üsullardan biri olub. Moskvaya turist kimi, elmi konfransa ya işgüzar danışıqlar üçün gəlmiş qərb vətəndaşlarına mehmanxanalarda fahişə calayır, sonra onlara çəkilişləri göstərirdilər. Tora düşmüş xarici vətəndaşlar mənsub olduğu ölkədə onun üçün ciddi  problemlər, o cümlədən ailə problemləri yaranacağından qorxaraq KQB-nin “verbovka”, yəni Moskvaya işləmək təklifini qəbul edirdilər. Hamısı, əlbəttə, etmirdi. Ancaq edənlər də az olmurdu.

Azərbaycan hökumətinin öz vətəndaşlarını yataqda çəkib yaydığı foto və videolar yalnız Azərbaycan və ya Azərbaycan kimi patriarxal əxlaq, davranış normalarının (daha çox formal şəkildə) yaşadığı ölkələrdə effektli ola bilər. Mehman subay oğlandır, onun arvadla yatağa girməyində qeyri-adi ya qeyri-təbii nə var? Mehmanın arvadı, uşaqları olsaydı, onu ailəsinin dağılmağı qorxutmalıydı. Yataqlarında sevişən zaman çəkilmiş subay kişi və ya subay qadın, bu videonu çəkənlərin fikrincə, cəmiyyət qarşısındakı xəcalətə görə dillərini qarınlarına qoymalıydılar. Əgər qoymasaydılar, yayılan videolar onları cəmiyyət qarşısında hörmətdən salmalıydı…

Mehman Hüseynov Azərbaycan hökumətinə və əslində Azərbaycan xalqına da tutarlı dərs verdi. Öz evində, öz yatağında bütün kişilər üçün təbii və hətta vacib olan bir işi görmüş subay kişi nədən və nəyə görə utanmalıdır? Burda utanmalı, xəcalət çəkməkli, hətta ağır cəza almalı olanlar qanunsuz başqasının mənzilinə soxularaq çəkiliş aparanlardır. Əgər belə deyilsə, açıq elan edin ki, Azərbaycanda Konstitusiya yoxdur və Azərbaycan dövlət deyil, quldur dəstəsinin hərlədiyi ərazidir!

Sual çıxa bilər ki, əgər utanmalı bir şey yoxsa, bəs niyə Mehmanın qəzəbi soyumur və belə ağır söyüşlər işlədir?

Bəli, subay kişinin qadınla, subay qadının kişi ilə görüşündə utanmalı heç nə yoxdur. Amma biz insanıq və həyatımızın elə tərəfləri var ki, onlar yad gözlərdən kənarda icra olunur. Və heç kimin qanuni ixtiyarı yoxdur ki, sənin mənzilinə soxulub səni mətbəxdə, ayaqyolunda, hamamda, yataqda çəksin. Mehmanın acığı ona görə soyumur ki, bu quldurluq illərlə törədilir və heç kim də cəzalanmır. Bu söyüşləri kəsmək üçün Azərbaycan prezidentinin AzTV-nin efirinə çıxıb Mehmandan və Mehmana qədər belə dövlət quldurçuluğunun qurbanı olanlardan üzr istəyib, günahkarların cəzalanacağını vəd etməyi kifayət idi. Bu ehtimal sıfra bərabərdir, ancaq İlham Əliyev belə etsəydi, ən azı minlərlə adamın hörmətini qazanardı…

Qurban Məmmədlinin isə bəlkə ürəyi partlardı…

Mən Mehmanın Məhəmməd Mirzəli, Qabil kimi debillərə qoşulmağını istəməzdim. Ancaq onun affekt halında olduğunu başa düşürəm. Məlum olduğu kimi, affekt halında törədilən ağır cinayətlər üçün də msuliyyət daşınmır…

Mehmanın nitqi qüsurlu olsa da, yəqin ki, mütaliə azlığından zəngin və rəvan olmasa da, bu adam, mənim fikrimcə, kəllədir və yaxın gələcəkdə onun parlaq natiqə və polemistə çevriləcəyinə şübhə etmirəm. Mən bu yaxınlarda onun rusca müsahibəsini eşidib valeh oldum. Demək olar ki, rusca o daha səlis danışır, aksent yox kimidir, mübtədası ilə xəbəri də uzlaşır. Bravo!

Arzu edirəm ki, tezliklə Mehman affekt halından çıxsın və haqlı mübarizəsini, professional bloger işini parlament diliylə icra etsin. Bir vaxt onu Azərbaycan parlamentinin tribunasından görməyi arzulayıram. Buna başqalarına arzulayıram, çünki mənim yaşım çoxdur, təəssüf ki, o günü görməyə mənim ömrüm çatmaz…

 23. 02. 2026, Samara

əvvəli burda:

QURBAN MƏMMƏDLİNİN YENƏ EVİ YIXILIB… EVİNİ YIXAN BU DƏFƏ ƏLİYEV YOX, EMİN HÜSEYNOVDUR…

QURBAN MƏMMƏDLİNİN YENƏ EVİ YIXILIB… EVİNİ YIXAN BU DƏFƏ ƏLİYEV YOX, EMİN HÜSEYNOVDUR…

Qurban Məmmədlinin Bakıda mülkünün vəhşicəsinə dağıdılmasını çoxumuz İnternetdə canlı izləmişik və Qurbanın reaksiyasını da görmüşük. Əlbəttə, demək olmaz ki, Qurbanın tükü də tərpənmədi. Yəqin ki, tükü tərpənib. Ancaq ədalət naminə deməliyik ki, mülkünün dağıdılmağını və yaxınlarının küçəyə atıldığını mərdliklə qarşıladı. Mənim kiçicik bir mənzilim yanıb, içində də heç kim olmayıb, aylarla özümə gələ bilmirdim…

İndi isə həmin bu Qurban Məmmədli gecə-gündüz niyə “vay, evim yıxıldı!” deyib fəryad edir? Yox, təzəliklə Azərbaycanda Qurban Məmmədliyə ya ailəsinə məxsus ayrı bir mülk dağıdılmayıb. Qurban Məmmədli “Vay, evim yıxıldı!”nı məcazi mənada deyir. Qurban Məmmədlinin başına elə iş gəlib ki, evinin dağıdılmağı bunun yanında Əliyevin onunla elədiyi dilxoşluq kimi görünür.

Nə olub? Nə baş verib? Qurban Məmmədlinin başına müsibəti kim gətirib? Müqəssirlər məlumdurmu?

Məlumdur. Qurban Məmmədlinin evini yıxan Emin Hüseynovdur.

Emin Hüseynov İlham Əliyevin on illərlə davam edən hakimiyyəti dövründə bütün Azərbaycan müxalifətinə və o cümlədən ölkənin müstəqil və ya müxalif jurnalistlərinin görə bilmədiyi bir iş görüb. Əslində buna iş demək olmaz, bu, şücaətdir. Emin əjdaha ilə ya da Təpəgözlə əlbəyaxa olub və mübarizəni uduzmayıb. Bu əlbəyaxa həm də indiyəcən İlham Əliyevin qaçdığı debatların əvəzi oldu. Emin Hüseynovun sualına verdiyi bir cümləlik cavabla İlham Əliyev bütün daxili siyasət proqramını və strategiyasını açdı və heç kimdə ölkəni hansı gələcək gözlədiyi barədə şübhə qoymadı. Bu azmış kimi, Emin Hüseynov İlham Əliyevin arvadına da sual verib ondan da bir kitablıq proqramı əvəz edə biləcək cavab aldı.

Bu, müsibət deyilmi? Qurban Məmmədli haqlı olaraq bu fikirdə olub ki, əjdahanın qabağına əjdaha çıxa bilər, yəni İlham Əliyevin qabağına çıxmağa çəkisi, sanbalı çatan bir adam varsa, o da Qurbandır. Bəlkə də Qurban Məmmədli oxşar fürsəti illərlə gözləyib, haçansa onun gerçəyə çevriləcəyinə ümid edib. İndi oğlu yerində olan Emin Hüseynov, yəni əslində sütül bir uşaq onun ümidini qırdı, onun perspektivdən mərhum elədi…

Necə qan ağlamasın daş bu gün…

Qurban Məmmədli əgər, Allah eləməmiş, birdən…ağır xəstələnərsə, bu, paxıllıqdan olacaq. Bu kişinin ən böyük bəlası paxıllıqdır. Patoloji paxıllıq. Və bu paxıllıq onun bütün ləyaqətlərini heçə çevirir. Qurban  Məmmədovda rəqib kimi gördüyü adamla ədəb qaydaları çərçivəsində çəkişmək, mübarizə aparmaq arzusu yox, paxıllıq hissi yaranır və paxıllıq hissi onun başını elə dumanlandırır ki, açıq böhtandan, yalandan, qarayaxmadan, ən rəzil manipulyasiyalardan çəkinmir.

Onun paxıllığına niyə “patoloji” deyirəm? Baxın, Əli Kərimlinin tutulmağı da Qurbanda paxıllıq hissini daha da alovlandırıb. Bir tərəfdən, əlbəttə, sevinir. Digər tərəfdən, Əli Kərimlinin beynəlxalq miqyasda tanınmasa onu yandırıb-tökür.

Bir rus lətifəsi var. Sual: ikili duyğu, yəni sevinclə kədərin eyni zamanda yaşanması nə deməkdir? Cavab: təsəvvür edin ki, sizin Mersedesiniz uçuruma yuvarlanır… içində də qayınananız…

İndi Qurban Məmmədli neyləsin?

Gündən günə, metodik və sistematik şəkildə Qurban Məmmədli Emin Hüseynovu və qardaşı Mrehmanı xalq gözündən sala biləcək nə isə axtarır, müxtəlif vələdəzzinaları bu işə cəlb edir, ən iyrənc, ən rəzil şəxsiyyətlərin Emin və Mehman haqqında, həmçinin Əli Kərimli haqqında çirkin ifadələrini sitat gətirməkdən çəkinmir. (Tural Abbaslı adlı biri var, ağzını açan kimi bilinir ki, cüvəllağıdır Təzə banlamağa başlayan beçə səsi ilə dönə-dönə həbs olunduğundan danışır… Cəhənnəmə həbs olunmusan, göra həbs olunmusan. Beş-altı ay türmədə dincəlmisən, otuz ildir əlini ağdan-qaraya vurmadan partiya rəhbəri adı ilə lotuluq eləyirsən. Hanı sənin partiyan, qırışmal?.. İndi bu lotu Qurban Məmmədli üçün hal şahidi olub…)

Mənə nədənsə elə gəlir ki, You Tube efirində özünü nə qədər saxlasa da, Qurban Məmmədli evə gedəndən sonra oturub hönkür-hönkür ağlayır. Çünki bilir ki, heç nəyə nail olmayıb. Azerfreedom da başına yığılanlar azsavadlı kütlə və bir çoxu isə açıq-aşkar törtöküntüdür. Və bunun günahkarı özüdür. Çünki qoşulduğu hər bir işdə özünü o işdən vacib sayır. Hətta Tərtər işində də Qurbanın kiməsə ürəyi yandığına ciddi şübhəm var. Elə bil ki, bu Tərtər işi, bütün bu araşdırmalar ədalətin bərpası üçün yox, Qurban Məmmədlinin şəninədir. Hansı işə əl qatırsa, Qurban Məmmədli onu intriqa mənbəyinə çevirir və qapazvurdu ilə qurtarır…

 

(ardı var)

22. 02. 2026, Samara

FYODOR TYÜTÇEV. ÖNYAZI (QƏDƏR)

Sevgi, sevgi – deyil bu hikmət dərin:

Qəlbin birliyidir doğma qəlb ilə

Bu, cütləşməyidir tək iki qəlbin,

Və bu qovuşmanın məhvi də yəqin,

Məşumdur ölümcül döyüş tək elə.

 

Mübarizə isə qeyri-bərabər,

İkisindən daha incəsə hansı,

Onu hökmən üzər iztirab, kədər,

Sevgi məstliyini qüssə üstələr,

Kəsilər, nəhayət, döyüntü səsi…

1851

ruscadan tərcümə

21. 02. 2026, Samara

++++++++++++++++++++

 ФЕДОР ТЮТЧЕВ

ПРЕДОПРЕДЕЛЕНИЕ

Любовь, любовь — гласит преданье —
Союз души с душой родной,
Их съединенье, сочетанье,
И роковое их слиянье,
 И… поединок роковой Читать далее

ALEKSANDR BLOK. «SƏN TƏNHA YAŞADIN, DOST AXTARMADIN…»

Sən tənha yaşadın, dost axtarmadın,
İnancdaşları da axtarmadın sən,
Xoşbəxliyə açıq ürəyə sancdın,
Sən iti bıçağı rəhm eləmədən.

 

“Divanə dost! Xoşbəxt ola bilərdin!…” –

“Niyə? Görmürsənmi baş verir nələr?
Ölməz xoşbəxtliyi onsuz da çətin
Saxlaya bilərik axıra qədər!”

26 avqust 1914

ruscadan tərcümə

20. 02. 2026, Samara

++++++++++++++++

АЛЕКСАНДР БЛОК

Ты жил один! Друзей ты не искал
И
 не искал единоверцев.
Ты
 острый нож безжалостно вонзал
В
открытое для счастья сердце.

Читать далее

MARİNA TSVETAYEVA: «NEYNİRƏM ÇÖLLƏRİ, BULUDLARI MƏN…»

Neynirəm çölləri, buludları mən,
Günəş altındakı əninliyi həm?

Sibirə şükr edən, təzim eləyən,
Zəncirini sevən kölə kimiyəm.

 

Siz ey tərsinə bu yolu gedənlər,

Böyük şəhərlərə təzim eləyin.

Bütün azadlığı  verələr əgər,

Satmaram zindanı, mədəni, bilin.

 

 

Çovdar zəmisini, qalxmaz, seyr edə,

Tabutuna sevgi bağlamış ölü,

Tanrı işığından cadu elədi

Ali mədənqazan məni də elə.

 

3 may 1921

ruscadan tərcümə

18.02. 2026, Samara

+++++++++++++++++++

МАРИНА ЦВЕТАЕВА

На што мне облака и степи
И вся подсолнечная ширь!
Я раб, свои взлюбивший цепи,
Благословляющий Сибирь.
Читать далее

DOQQUZ QIZ

Qazamat isti də, soyuq da olar,
Səbəbi bir deyil yuxusuzluğun,

Türmədə gündüz də, gecə də uzun,
Nədəsə fərqləri deməzsən ki, var.

 

Kiliddə açarın səsi eynidir,
Qapı açılanda çıxan səs eyni.

Sorğuda-sualda yox heç nə yeni,
Və eyni qaydada gün gəlib-gedir.

 

Nə koroğlular var, nəbilər nə də,

Türmə divarına kim yaxın gələr?

Meydan boşalıbdır yəqin, yox xəbər,

Yeddi min yeddi yüz yetmiş yeddidən.

 


Başıaşağıdır kütlə və susqun,

Dəyənəklidəndir onun qorxusu.

Dəyənəklinin də  qaçıb yuxusu,

Bu doqquz qızdandır qorxusu onun.

 

Hər biri dik başlı, hər biri tərsdir,
Gedəcək yolunu axıra qədər.

Azad, həm də yeni fikirlidirlər,
Hər biri millətə nümunə, dərsdir.

 

Haçansa hər biri bu doqquz qızın,

Şahzadə gözləyib ağ atlı bəlkə

Yoluna ümidlə indi göz dikər,

Doqquz min doqquz yüz doxsan doqquzun.

 17. 02. 2026, Samara

MARİNA TSVETAYEVA. «ENİR, ENİR ALIN, AĞIRLAŞARAQ…»

Enir, enir alın ağırlaşaraq,

Biçinçi gözləyən sünbül tək enir.

Dost! Biganəliyin dərsləri yava!

Qəddarlıq öyrədir qəlblərə o, bil.

 

Biçən rəhmlidir: biçir, bağlayır,
Qalxaraq bürüyər çölü ot yenə.

Biganəyə Tanrı cəzası ağır,
Tapdalayıb canlı qəlbi gedənə.

 

Sərf olunmayan eşq duyğusu boğur,

Sev bircə altınlıq – qəbul elərəm.

Biganə dost! Elə yaman qorxulu,

Qara gecə ola boş evdə həmdəm!

1918

ruscadan tərcümə

  1. 02. 2026, Samara

++++++++++++++++++++

Марина ЦВЕТАЕВА

Клонится, клонится лоб тяжелый,
Колосом клонится, ждет жнеца.
Друг! Равнодушье
 — дурная школа!
Ожесточает оно сердца.
Читать далее

«ON MİLYONU KEÇİB SAYI MİLLƏTİN…»

On milyonu keçib sayı millətin,
Vardır bu sahədə hələlik artım,

Yeni milyonlara atılan addım,

Bir az ləngisə də, büdrəməz yəqin.

 

Sayı əhalinin milli qürurdur,
Guya rəqəmlərlə şərəflənirik…
Güneyi sayan da çoxdur üstəlik
Sayır, saydığını ikiyə vurur…

 

Bəli, bizə xasdır cüvəllağılıq,
Qədimlik axtaran gör nə qədərdir…

Çoxundan biz çoxuq, çoxundan qədim,

Günsə itin günü, danışsaq açıq…

 

On milyon üstəgəl dörddə biri də…

Güneysiz, yalansız —  az deyil bu da.

Və bu qədər insan dəyənək altda,

Başını qaldırmır – bu, qəribədir…

 

14. 02. 2026, Samara

FYODOR TYÜTÇEV. «ARTIQ AXŞAM DÜŞÜR…»

Artıq axşam düşür, gecə də yaxın,
Dağın kölgəsi hey uzanıb gedir.

Sönür buludlarda bayaqkı yanğın,

Gecdir. Ömrü günün tükənmədədir.

 

Gecə zülmətindən amma qorxmuram,

Nə günün getməyi məni yandırır.

Təkcə sən, ey mənim sehrli xülyam,

Sən məni tərk etmə təkcə, amandır!..

 

 

Məni qanadının altına al sən,

Yatırt ürəyimdə dalğalanmanı.

Və kölgə bir nemət olacaq hökmən,
Cazibə əsiri qəlbə bir anlıq.

 

 

Məni qanadının altına al sən,

Yatırt ürəyimdə dalğalanmanı.

Və kölgə bir nemət olacaq hökmən,
Cazibə əsiri qəlbə bir anlıq.

 

1 noyabr 1851

ruscadan tərcümə

13.02. 2026

+++++++++++++++++++++++++++

Ф. И. Тютчев.

 

 «День вечереет, ночь близка…»

День вечереет, ночь близка,
Длинней с горы ложится тень,
На небе гаснут облака…
Уж поздно. Вечереет день.
Читать далее