SABİRƏ NƏZİRƏ: “BEOVULF”UN TƏZƏDƏN ÇEVRİLİB İNGİLİS DİLİNƏ QAYTARILMAĞI

2

İ. Əliyev: Nə xəbər var təzə, görkəmli Anar?

            İndi bəs şanlı yazarlar nə yazar?

Anar: Yatmayır indi yazarlar gecələr,
           Həsr edir şəninizə hər biri br ölməz əsər.

İ. Əliyev: Mövzu seçmək bacarırlar bu yazarlar, görünür,
            Təcili artıraram mən də təqaüdlərini.

            Bu xəbər çox gözəl, istəkli Anar,

            Ədəbiyyatda yeni hansı daha hadisə var?

Anar: Bəli, var, ali komandan, daha bir,
          Amma bu, hadisədən çox üzücü  faciədir…

İ. Əliyev: Nədir, o faciə, gizlətmə, oğul!

           Danış ətraflı bilim mən nə olub!

           Yoluxub bəlkə qəfil virusla,

           Fani dünyamızı tərk etdi Kamal Abdulla?
 

Anar: Yox, Kamal lap buğa tək sağlamdır,
           Mən deyən faciəsə hər cür ölümdən də ağır.          

          Ölkənin arxa çevirmiş biri rəhbərliyinə,
          Çevirib dastanı o, Azəribaycan dilinə.

İ. Əliyev: Hansı dastan?

Anar: İngilis dastanı məşhur “Beovulf”!

          Çevirb almadan icazə…ah… uf…

İ. Əliev: Kim çevirmiş? Nəçidir? Varmı onu bir tanıyan?

Anar: Yaşayır Rusiyada guya bu ünsür çoxdan.

İ. Əliyev: Ünsürün antimillisindənmi?

Anar: Xalisindən. Ötürür düşmənə vacib xəbəri,

         Satmaq istər təzədən erməniyə Kəlbəcəri.

İ. Əliyev: Sübutu varmı fəaliyyətinin?

Anar: Versək işgəncə deyər niyyətini.

İ. Əliyev: Adı haqqında məlumatlar var?

Anar: Adı Xeyrulla, təxəllüssə Xəyal.  

İ. Əliyev: Şübhə yox, antimillidir, bu, adından bilinir!

Anar: Çox fəsadlar törər, əlbəttə, görməsək tədbir.

İ. Əliyev: Boynuna ip keçirib heyvan tək,
                Ünsürü ölkəyə gərək gətirək.

Anar: Bəs nə olsun “Beovulf”?

İ. Əliyev: Ah, o dastan! Ah… uf…

                Bir sürü tərcüməçi tər axıdıb səy eləsin
                Tez çevirsinlər o dastanı yenə ingilisə!

28. 03. 2021, Samara

CORC BAYRON. GÜNLƏRİN TÜKƏNDİ, ŞANIN DOĞULUR

I.

Günlərin tükəndi, şanın doğulur;
Ölkəndə qoşurlar indi nəğmələr,

Ali şərəfinə seçmə Oğulun.

Qanlı qılıncını xalqın vəsf elər!

Deyilər işlərin, müzəffər yolun,

Yurduna azadlıq gətirən hünər!

II

Sən həlak olsan da, ölü deyilsən,
Azadıq sayəndə biz ki, nə qədər.

Qanını tökdünsə döyüşlərdə sən,

Torpağa hoparaq getmədi hədər.

Bizim damarlarda dolaşar o qan,

Bizim ruhumuza ruhun güc verər!

III

Adın aparacaq bizi irəli,
Dinəcək bir döyüş çağırışı tək.

Məbəddə gənclərin məsum səsləri,
Sənin həlakından nəğmə deyəcək.

Yassa aşağılar sənin tək əri,
Deyil qəhrəmana acımaq gərək.

ingiliscədən tərcümə

06-07. 12. 2021, Samara

===========================

George Gordon Byron

Thy Days Are Done

I

Thy days are done, thy fame begun;

⁠    Thy country’s strains record

The triumphs of her chosen Son,

⁠⁠    The slaughters of his sword!

The deeds he did, the fields he won,

⁠    ⁠The freedom he restored! Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “BİR BAX, İŞIQLANIR NECƏ QƏRB YENƏ…”

Bir bax, işıqlanır necə qərb yenə,
Axşam şəfəqinin şüalarından.

Şərq sönüküb gedir, sanki əyninə,
Geyir boz-göyümtül axçalı bir don!

Bəlkə düşməndirlər, yox araları?
Günəş eyni deyil onlara bəlkə —

Tərpənməz mühit tək salır aralı,

Qoymur ki, şərq ilə qərbi birləşə?

1838

ruscadan tərcümə

05.12.2021, Samara

================

Ф. И. Тютчев. «Смотри, как запад разгорелся…»

Смотри, как запад разгорелся
Вечерним заревом лучей,
Восток померкнувший оделся
Холодной, сизой чешуей! Читать далее

ALEKSANDR PUŞKİN. GECƏ YUXUSUZLUQ VAXTI QOŞULMUŞ ŞEİRLƏR

Zülmətə bürünüb həndəvər, yatıb,
Mənin yuxum qaçıb, közərmir heç nə.

Yeknəsəq səsidir aramsız dinən,

Mənim yaxınımda təkcə saatın.

Parka qarı kimi nəsə qımıldar,

Yuxulu gecədə titrəmələr var,

Siçan vurnuxması tutub dünyanı…

Narahat edirsən niyə sən məni?

Canımdan bezdirən pıçıltı, nəsən?

Mənə məzəmmətsən, bəlkə qınaq sən,

İtirdiyim günə cəzasan yəni?

Məndən axı indi nə istəyirsən

Mənə çağırışsan, öndeyim ya sən?

Bircə istəyim var – səni anlamaq,
Məna axtarıram səndə mən ancaq…

1830

Qeyd: Parka – qədim Roma mifologiyasında tale ilahəsi

ruscadan tərcümə

04.12. 2021, Samara

——————————

АЛЕКСАНДР ПУШКИН

  1. СТИХИ,
    СОЧИНЕННЫЕ НОЧЬЮ
    ВО ВРЕМЯ БЕССОННИЦЫ

Читать далее

ARSENİY TARKOVSKİ. PUŞKİN EPİQRAFLARI 1.

Что тревожишь ты меня,

           Что ты значишь…

Sanki başdağıdan sökmüşəm, indi,
Nə qədər çalışam, yığılmır daha.

Lütfən törəmənə kaş ki, deyəydin,

Yaşasın ömrünü necə dünyada.

Axirət naminə və yaxud çörək,

Şan-şöhrət və rütbə naminə elə.

Ya bəlkə arxamca mənim gələcək,

Nəslə yazılmalı sözlərə görə?

Unutqanlıq çayı  yaxında axır,

Bataqlıq buxarı həndəvərimdə.

Məni özgə nəslin tutur xumarı,
Həm narahat edir, cəlb edir həm də.

Nə qədər çağıram, eşitməyəcək,
Günorta olunca şamı yandırır.

Yazır elə bil ki, mənə cavab tək:

“Narahat etməkdə məqsədin nədir:”

Doğrudanmı mən də, haqq olan allah,
Onun arxasınca, mən də gedərəm

Həyatdan həyata, məqsəddənsə yan,

Varlıqda bir məna tapmayaraq həm?

Onun qaralama dəftərindəki,

Dəymərəm yarımca kəlməyə də mən.

Gələn nəsillərə yazıb o sanki,

Hər sözü əsrlər adlaya bilən.

ruscadan tərcümə

02.12. 2021, Samara

===============

Пушкинские эпиграфы

1

     Что тревожишь ты меня,

           Что ты значишь…

Стихи, сочиненные ночью

                  во время бессонницы

Разобрал головоломку —

Не могу ее сложить.

Подскажи хоть ты потомку,

Как на свете надо жить — Читать далее

ARSENİY TARKOVSKİ. “SÖNÜR GÖZ İŞIĞIM…”

Məni göz işığım – gücüm tərk elər,

Gözə görünməyən almaz nizələr.

Səs məzarlığıdır qulaqlar indi,

Burnumdan yurdumun qoxusu getdi.

Zəifdir bədəndə hər bir əzələ,
Necə ki, öküzlər şumda üzülər.

Yanmır gecə gözü daha nə vaxtdan,

Mənim kürəyimdə iki qanad da.

Şamam, ziyafətdə yanıb tükənən,
Toplayın mumumu siz səhər erkən.

Mənim bu səhifəm sizə anladar,
Nədə yas yeri var, nədə qürur var.

Son üçdə birini şadlığın necə,
Paylayıb öləsən rahat, asanca.

Seçib təsadüfi bir ev ya koma,

Yanasan, ölümdən sonra, söz kimi.

1977

ruscadan tərcümə

01.12. 2021, Samara

————————

АРСЕНИЙ ТАРКОВСКИЙ

(1907-1989)

Меркнет зрение – сила моя,
Два незримых алмазных копья;
Глохнет слух, полный давнего грома
И дыхания отчего дома;
Жестких мышц ослабели узлы,
Как на пашне седые волы;
И не светятся больше ночами
Два крыла у меня за плечами. Читать далее

ATTENBORO

Uilyam Şekspir hələ gənc ikən,

Əgər BBC-nin gözləri  ilə

Baxsaydı dibinə okeanların,
Alardımı yenə qələmi ələ?

Bəlkə görən kimi sarsılasıydı,

Mavi planeti bəşər dühasi.

Anlardı bu miqyas sığışasıdır,
Nə təxəyyülünə, nə “Qlobusa”.

Möhtəşəm süjetlər, intriqalar,
Bir an kəsilməyən mübarizələr.

Elə qəhrəmanlar su altında var,

Yoxdur yer üzündə birinə bənzər.

Ehtiraslar elə qızır ki, dərin
Suların buzu da soyuda bilmir.

Qanlı savaşların, təntənələrin,
Yanında nağıldır Makbet, Kral Lir…

Özünə gələrək bəlkə də dahi,
Təzim eləyərdi Tanrıya həqir.

Bəşər faciəsi, sevgi tarixi,

Oturub yazardı yenə Şekspir.

29.11. 2021, Samara

EDQAR ALLAN PO. ANAMA

Nədənsə duyuram hətta mələklər,
Göydə bir-biriylə qonuşan zaman,
Çətin tapar “ana” kəlməsi qədər,
Sevgi sözlərindən şərəfli olan.

Səni çağırmışam bu adla çox mən,
Mənə anadan da sən artıq idin.

Mənin Virciniyam ölüb gedəndən,
Yerin ürəyimin başıdır indi.

Anam – doğma anam – öldü çox erkən,

Dünyaya o məni gətirib; ancaq,

Ən çox sevdiyimin anasısan sən.

Anamdan əzizsən buna görə, bax:

Sevgim arvadıma tükənməz idi,

Ruhuma canımdan daha əzizdi.

ingiliscədən tərcümə

19-20. 2021, Samara

QEYD: Şeir şairin xalası Mariya Klemmə, erkən vəfat etmiş arvadı

Virciniyanın anasına həsr edilb.

==========================

Edgar Allan Poe

To My Mother 

Because I feel that, in the Heavens above,

  The angels, whispering to one another,

Can find, among their burning terms of love,

  None so devotional as that of «Mother,» Читать далее

ALFRED DE MÜSSE. ANAMA

Sona bu şən məclis yetişən zaman,

Kim Qrequarı ulu sayırsa,
Dostlar, əlimizdə varsa stəkan
Ürək içki, nəğmə arzulayırsa,

Niyə üz tuturuq axı Baxusa?

Günümüz  beləcə gözəl keçərkən,

Dostlar, yaxşı olar xorla oxusaq,

Analar şəninə, ürəkdən və şən. (Bis)

Ən əziz nemətdir insana yəqin,

Uşağa ən gözəl müdafiə həm.

Lütfüdür, əlbəttə, bizə göylərin,

Yetişir Tanrının mərhəmətindən.

Nemətlər içində o ən füsunkar,

Anadır insana örnək, nümunə.

Minnətdar olmayan məgər kimsə var,

Ana qayğısına, nəvazişinə? (Bis)

Kimə bir xoşbəxtlik üz verə əgər,
Ona danışmağa tələsir hökmən.

Onun ağuşunda üzünü gizlər,

Göz yaşı axıdan, xəcalət çəkən.

Övlada ən kiçik bir uğur gələ,
Möhtəşəm zəfərdir anaya yəqin.

Dostlar, cavabını verək biz belə,
Ana  qayğısının, nəvazişinin. (Bis)

Çətin yollarını həyatımın mən,

Öngörən qayğının sayəsində, ah,
Keçmişəm həmişə qayğı bilmədən.

Sənə ürəyimi açıram ancaq.

Yalançı dünyanın qayalarından,

Sənsən qayığımı yan ötüşdürən.

Mənim yaşadığım bəxtəvər hər an,
Yaranıbdır ana nəvazişindən. (Bis)

fransızcadan tərcümə

18-19. 2021, Samara.

Qeyd: 1. Müəllif bu şeiri 14 yaşında yazıb. 2. “Qrequar”ın  de Müssenin

oxuduğu kollecdə intendant olduğu güman edilr.

Yəqin şagirdlərlə şənlənməyi sevirmiş.

===================

 Alfred de Musset

 À ma mère

Après un si joyeux festin,
Zélés sectateurs de Grégoire,
Mes amis, si, le verre en main
Nous voulons chanter, rire et boire,
Pourquoi s’adresser à Bacchus ?
Dans une journée aussi belle
Mes amis, chantons en  » chorus  »
A la tendresse maternelle. (Bis.)
Читать далее

STEFAN MALLARME. KASIBIN NİFRƏTİ

Gecə cır-cındırında gör nə qədər deşik var,

Dərin də, saçların da qızarıb; xoşum gəlir
Qoca müqəvva, səndən, bu da iyirmu su, al.

Müti, yastı üzündə yox qürurun əsəri,

Qardaşdır itə kasıb, bilirsən ki, özün sən.

Şeirlə bəzəyərsən çətin bu eyibləri.

Qalxırsan, xristian, çaqqal tək daş dibindən,

Sürünürsən dalınca  səni ələ salanın.
Sənin bu göz yaşına, qoca, neçə verim mən?

Aç əfəl bədənini, oynasın əzaların!

İyirmi sunu məndən dilə, çıx min oyundan,

Diz üstə çök!… Palçığa girincə ağ saqqalın!

Nəyinə gərək axı bu medal, axmaq insan

Gümüş parıldar, zaman keçincə mis göyərər,
Mömin deyiləm, ancaq çox inadkaram, inan,

Seçim elə! Qap, indi sənə dedyim gələr,

Sıx ovcunda, düşün ki, ona görə alırsan,
Məndə çoxdur o puldan, ya nnifrətindən elə.

Götür, qorxmasan əgər, buna qılınc alarsan.

Fransızcadan tərcümə

17-18.11. 2021, Samara

============================

Stéphane Mallarmé

(1842 — 1898)

Haine du pauvre

Ta guenille nocturne étalant par ses trous
Les rousseurs de tes poils et de ta peau, je l’aime
Vieux spectre, et c’est pourquoi je te jette vingt sous.
Читать далее

ALFRED DE MÜSSE. SON MİSRALAR

On səkkiz aydır ki, əcəl zəngləri,
Dəlir hər tərəfdən qulaqarımı,

On səkkiz aydır ki, yoxdur aramım,
Hər yerdə o mənim dalımca gəlir.

Nə qədər çarpışam həqirliyimlə,
Daha çox duyuram necə miskinəm;

Haçan addım atmaq istəyirəm mən,
Görürəm ürəyim dayana bilər.

Daha yoxdur halım mübarizəyə,

Sonacan döyüş tək hər an keçəcək;

Qaçışdan üzülüb sarsılan at tək,

Ruhum üzülərək məni də əyər.

1857

fransızcadan tərcümə

14-15.11. 2021, Samara

===============

Alfred de MUSSET
1810 — 1857

Derniers vers

L’heure de ma mort, depuis dix-huit mois,
De tous les côtés sonne à mes oreilles,
Depuis dix-huit mois d’ennuis et de veilles,
Partout je la sens, partout je la vois.
Читать далее