MARİNA TSVETAYEVA. ÇOX ERKƏN YAZILMIŞ ŞEİRLƏRİMİN…

 

ЦВЕТАЕВА

                        Моим стихам, написанным так рано…

Şair olduğumu bilməyən zaman,

Çox erkən yazılmış şeirlərimin,

Fəvvarədən damcı kimi sıyrılan,

Raketdən tökülən qığılcım kimi,

 

Buxurdan və yuxu dolu məbədə,

Xırdaca cinlər tək soxulan, girən,

Cavanlıq barədə, ölüm barədə,

Mənim oxunmamış şeirlərimin!

 

Mağazalarda toz basan, bürüyən,

(Qalıb saralırlar, alınmır onlar!)

Qiymətli şərab tək şeirlərimin,

Zamanı gələcək, geci-tezi var!

Koktebel 13 çay 1913

 ruscadan tərcümə

05.01.2018

Samara

Реклама

MARİNA TSVETAYEVA. DÜNYADA ARTIQLAR, ƏLAVƏLƏR VAR…

ЦВЕТАЕВА

Dünyada artıqlar, əlavələr var,

Onların məskəni üfüq arxası.

(Adları məlumat kitablarına

Düşmür, evlərisə — zibil çalası).

 

Boşlar, tıxanmışlar var bu dünyada,

Peyin çağırılar adı dinməzin.

Palçıq da çiyrinir təkərlər altda,

Mismar – sizin ipək ətəyinizə.

 

Gözəgörünməzlər var bu dünyada,

(Nişan: cüzamlının xüsusi rəngi!)

Dünyada Əyyublar var ki, Əyyuba,

Edə bilərdilər qibtə, nədən ki:

 

Şairik, səfilik xalq nəzərində,

Elə ki məcradan çıxırıq amma,

İlahə istərik alaq Tanrıdan,

Düşərik bakirə iddiasına.

23 aprel 1923

Ruscadan tərcümə

Samara

 

  MARİNA TSVETAYEVA. YOLÇU

ЦВЕТАЕВА.jpeg

                  Идёшь на меня похожий…

Gözlərini endirib,

Gedirsən, mənə oxşar!

Mən də elə gedərdim,

Yolçu, dayan, sözüm var!

 

Lalə yığ qucağına,

Bir də qaymaqçiçəyi.

Oxu – adım Marina,

Oxu – yaşım neçəydi.

 

Düşünmə ki, qəbirdən,

Çıxıb od qopararam.

Mən özüm çox gülərdim,
Gülmək olanda haram!

 
Bir saplaq qopar, iylə,

Sonra giləmeyvə dər.

Məzarlıq çiyələyi,

Ən şirin, ən iridir.

 

Başını əyib ancaq,

Dayanma qaşqabaqlı.

Sən məni yüngülcə an,

Sonra eləcə boşla.

 

Beynimə qan vurardı,

Dalğalanardı saçım.

A yolçu, mən də vardım!

Ayaq saxla, a yolçu!

 

Şüa səni boyayıb,

Qızıl toz içindəsən.

Halını pozmasın qoy,

Məzardan gələn səsim.

 

Koktebel, 13 may, 1913

Ruscadan tərcümə

30 dekabr 2017

Samara

MARİNA TSVETAYEVA. ƏLAMƏTLƏR

marina

ƏLAMƏTLƏR               

                                  Точно гору несла в подоле…

 

Sanki ətəyimdə dağ daşıyırdım,

Bütün canım ağrıdır.

Eşqi tanıyıram başdan-ayağa,

Yayılan bir ağrıdan.

 

Tarla tək elə bil məni yarıblar,

Açığam hər tufana.

Eşqi tanıyıram uzaqlarıyla,
Bütün yaxın olanın.

 

Elə bil canımda yuva qazılıb,

Dərin, qətran qatacan.

Eşqi tanıyıram boyum uzünu,

Göynəyən, qanı sızan

 

Damardan. İçimdən keçib gedir hun,

Sanki soyuq yel kimi.

Eşqi tanıyıram qırılmağından,
Ən vəfalı, bərk simin.

 

Boğaz zirvələri, yarğanlarıyla,

Həyat duzuyla, pasla.

Eşqi tanıyıram yarıqlarıyla,

Yox! – bütün bədəni qanla sıyıran,

Yanğılı səslə!

 

29 dekabr 1924

Ruscadan tərcümə

12-13.10.2017

Samara

MARİNA TSVETAYEVA. «GÜLLƏR, ULDUZLAR TƏK YARANIR ŞEİR…»

marina

                   Стихи растут, как звезды и как розы…

 

Güllər, ulduzlar tək yaranır şeir,

Evdə gərəksiz bir gözəllik ya da.

Bütün alqışların, təntənələrin,

Cavabısa birdir: mənə bu, hardan?

 

Yatırıq – baxın, daş pilətələrdən
Dörd ləçəkli səma qonağı bitir.

Şairin (yuxuda), bilin, kəşfidir,

Ulduz qanunu və çiçək düsturu.

14 avqust 1918

Ruscadan tərcümə

11.10.17

Samara

MARİNA TSVETAYEVA. «YA İSA! YA TANRI! MÖCÜZƏ GÖSTƏR…»

marina

MARİNA TSVETAYEVA       

                     DUA

                                   Христос и Бог! Я жажду чуда…

 

Ya İsa! Ya Tanrı! Möcüzə göstər,

İndicə, bu saat, gün görünəndə.

Nə qədər bu həyat kitaba bənzər
Mənim nəzərimdə — qoy ölüb gedim.

 

Müdriksən, deməzsən sən mənə ciddi:

Səbr elə, bitməyib müddət hələ ki.

Özün mənə verdin – çox, aşdın həddi!

Məni bütün yollar, həvəslər çəkir!

 

Hər şey istəyirəm: qaraçı sayaq,
Qarətə yollanmaq nəğmə deyərək.

Orqan çalınanda qərq olub yasa,

Amazon qız kimi döyüşə girmək!

 

Ulduz falı açmaq qara qüllədə,

Uşaqlarla getmək yarıb kölgəni.

Dönə əfsanəyə bütün dünənlər,
Dəli-divanəlik ola hər günüm!

 

Xaçı və ipəyi, dəbilqələri,
Sevirəm. Ürəyim — izi anların.

Sən uşaqlıq verdin – nağıldan şirin,

On yeddi yaşımda indi ölüm ver!

 

Tatusa, 26 sentyabr 1909

Ruscadan tərcümə

10.10.2017

Samara

MARİNA TSVETAYEVA. «HEÇ KİM BU SÖVDƏDƏN ÇƏKMƏDİ ZİYAN…»

marina.jpg

MARİNA TSVETAYEVA

           Никто ничего не отнял!

 

Heç kim bu sövdədən çəkmədi ziyan!

Ayrıyıq – bu mənə necə də şirin!

Yetişər öpüşüm sizə, adlayar,

Aramızda olan uzun verstləri.

 

Bəli, eyni deyil tanrı vergimiz,

Səsim də ürkəkdir ilk dəfə indi.

Cavan Derjavinsiz nəzərimdə Siz,
Nə dəyər yabançı şeirlərimdə

 

  • Uçuşa, gənc qartal, sənin qanadın

Açılsın, dilərəm kömək tanrıdan.

Gözünü yummadan günəşə baxdın,

Sənə nə təhlükə baxışlarımda?

 

Sizin dalınızca baxan olmayıb,

Hələ belə incə, belə sərsəri.

Yetişər öpüşüm sizə, adlayıb,

Aramızda olan uzun verstləri.

 

12 fevral 1916

 

Ruscadan tərcümə

09.10.2017

Samara

 

Şeir Osip Mandelştama həsr olunub

MARİNA TSVETAYEVA. «KÖÇKÜNLƏRİK…»

TƏRCÜMƏÇİDƏN: İyirminci əsrin iki rus dahisinin  — Andrey Platonov və Marina Tsvetayevanın əsərlərində təkcə b0lşevik Rusiyasının yox, həm də Putin Rusiyasının təkcə faciə yox, həm də kainat təhlükəsi  heyranedici dəqiqlik və uzaqgörənliklə göstərilib. Aşağıdakı şeir yaxşı nümunədir. «Звезда Российская – Противу всех!». Elə bil bu gün deyilib, ya da Putin hakimiyyətə gəldiyi gün…

Şeir zahirən sadə görünsə də, tərcümə üçün çox çətindir. İlk növbədə Azərbaycan poeziyası üçün xarakterik olmayan sintaksisinə görə. Ancaq cəhd etməyə dəyər. Azərbaycan poeziyasının ənənəvi sintaksisini dəyişmək, onun ifadə içkanlarını artırmaq cəhdinin özündə məhsuldarlıq potensialı var. Nəticənin keyfiyyətini isə oxucu müəyyənləşdirə bilər.

 

MARİNA TSVETAYEVA

               Переселенцами –

               В какой Нью Йорк…

 

Köçkünlərik biz, hansı,
Nyu York mənzil bizə?

Dünya dava-dalaşı,

Yüklənb dalımıza —

 

Ayılarıq biz axı!

Biz axı həm tatarıq!

Bitlər yeyib-dağıdır,

Biz yanğın aparırıq.

 

Buracan – hələ nisyə!

Orda –qaranlıqdasa

Bizdən heç seçilməyən,

Qaragüruh dalğası.

 

Çəp gözə bənzəri var –

Polad yarıq ya lülə.

Çəngə-çəngə soyuq qar,

Çiyinlərdən tökülər.

 

Hər kəs ata qatili –

Bunlar hara soxulur?

Bəlası Kainatın

Gəlir – kaş bu səhv ola!

 

Tanrını çağırırıq,

İdraka tuturuq üz.

Biz axı qartmaqlıyıq,

Cüzamlıyıq axı biz

 

Qar-boranda od saçan,

Qurd gözünə bənzəyir –

Ulduzu Rusiyanın:

Hamının əleyhinə!

 

“Əkinçi insan, oyan,

Dur yorğan-döşəyinlə!”

Güllələyən qolboyun,

Gedir güllələnənlə.

 

Və mehribancasına,

  • Cındır çılpağa söylər:

“Cənnətin açılacaq

Qapıları, hə, sən öl!”

 

22 fevral 1922

 

Ruscadan tərcümə

25-26.12.2016

Samara

 

MARİNA TSVETAYEVA. VARLILARIN TƏRİFİ

MARİNA TSVETAYEVA

     VARLILARIN TƏRİFİ

                  И засим, упредив заране,

                 Что меж мной и тобою – мили…

 

Beləcə qabaqdan bildirirəm ki,

Bizim aramızda —  kilometrlər.

Mən —  lütə, cındıra bərabər kimi,

Layiqəm dünyada tutduğum yerə.

 

Bütün israfların təkəri altda:

Qozbellər, kifirlər yeyən, kef çəkən

Qalxıb, beləliklə, ən uca qatdan

Deyirəm: sevierəm varlıları mən.

 

Kökləri çürükdür çünki onların,

Beşikdən başlanar xəstəlikləri.

Çaşqındir, qıpıqdır davranışları,

Bu cibdən o cibə gəzər əlləri.

 

Çünki pıçıltılı ricaları da,

Səslənir həmişə qışqırıq kimi.

Çünki gözlərində xəcalət yatar,

Buraxmayacaqlar cənnətə çünki.

 

Çünki çatdırarlar çaparla sirri

Eşqi də özgəylə çatdırar onlar.

Zorladır onların kef gecələri,

Öpərlər, içərlər həmişə zorla.

 

Çünki ömürləri haqq-hesab, yazı,

Əyin-baş bahalı, çənə əsnəyən.

Nədənsə almazlar mən həyasızı –

Biliniz: sevirəm  varlıları mən!

 

Üzləri həmişə təmiz, qırxılı,

Yeyimli-içimli (pulmu? – bir ətək!).

Amma gözlərində nəsə qorxu var,

Şübhəli baxırlar döyülmüş it tək:

 

Bəlkə də çaş salıb hesabı çəkən…

Tərəzi tarazmı… yaxşımı sayıb…

Bütün səfilliklər içində çünki,

Belə yetimliyin tapılmaz tayı.

 

Cəfəng rəvayət var, deyir ki, guya,

İynə ulduzundan dəvələr keçir.

… Çünki gözlərini təəccüb qıyar

Azarda, iflasdır bu da elə bil.

 

“Verərdim… Qardaş tək…Həmişə şadam…

“Min dəfə saymışam… hə… yalan deyən…”

Çünki güclə çıxır ağızlarından —

Eşidin: sevirəm varlıları mən!

 

30 sentyabr 1922

Ruscadan tərcümə

21-23 dekabr 2016 Samara

MARİNA TSVETAYEVA: «BU GEC İŞIQ SƏNİ QAYĞILANDIRIR?»

MARİNA TSVETAYEVA

                  (1892 – 1941)

              Поздний свет тебя тревожит?

              Не заботься, господин!

 

Bu gec işıq səni qayğılandırır?

Cənab, ürəyini saxla buz kimi.

Yatmıram. Yuxusu tək adamların,

Bir də yaxşıların ərşə çəkilir.

 

 

Bizə yuxusuzluq deyil məşəqqət,
Qazanda qaynarıq biz doğulandan.

Elə bu yaxşıdır. Vaxt yetişəcək,

Yuxudan doyacaq torpaq altda can.

 

 

Nə sümük sızıldar, nə əsnəmə var,

Oğul yuxudadır, dost – gələsidir.

Dost gələr anadan muğayat olar,

Tanrının nəzəri oğulun üstdə.

 

 

Hələ ki yaxşıyam, xoşa gəlirəm,

Hələ ki tənhalıq dözülməz olur —

Mən arvad ömrümü belə bölürəm:

Gecə dostumundur, gündüz oğlumun.

4 sentyabr 1917

Ruscadan tərcümə

02.12.16 Samara