Архив | Май 2022

İOSİF BRODSKİ. “GÖZƏL XANIMLA YENƏ ARANI DÜZƏLDƏRƏK…”

Gözəl xanımla yenə aranı düzəldərək,

Düz üç il oturduğun türmənin qırağıyla,

Palçığı sıçradaraq  quş tək uçmaq taksidə,
Tor zənbildə də araq – azadlıq budur elə!

 —

Qıdıqlayır burnunu Nevadan əsən külək,

Yaxınların taleyi şüurunu gəmirmir.

Yalnız həmvətənim, ah, yəqin duya biləcək,

Sehri və cazibəsi bu misraların nədir!..

ruscadan tərcümə

25.05. 2022, Samara

1972(?)

+++++++++++

ИОСИФ БРОДСКИЙ

С красавицей налаживая связь,

     вдоль стен тюрьмы, где отсидел три года,

     лететь в такси, разбрызгивая грязь,

     с  бутылкой в сетке — вот она, свобода! Читать далее

FRANTİŞEK HRUBİN. “HƏLƏ Kİ, KƏSMƏYİB PAYIZ KANDARI…”

Hələ ki, kəsməyib payız kandarı,
Hərçənd sentyabr az qalb çata,

Yeknəsəq günlərin keçir qatarı,
Ancaq ümidliyəm yenə sabaha.

 —

Min planım olub, sonraya ancaq

Qoymuşam, yəqin ki, bunda məna var.

Bu gün quşa yuva, beşikdir ağac,
Sabahsa o mənim tabutum olar.

 —

Başımı itirib tutmuram daha
İndi hər dalğanı, duyuram hərçənd,

Divanəlik odu içimi yaxar,

Hazıram girdaba baş da vuram mən.

 — 

Bilirəm günlərim hələ var öndə,
İçki xumarlığı canda, nə dost var,

Nə də ki, qadının; o vaxt bədəndə,
Duyaram elə bil yad insan yaşar.

 —

Fəqət çarpışarsa onunla əgər

İçimdə həyatı vəsf eləyən kəs

Mən hakim olaram, güc yetən qədər,
Torpağa söykənib alaram nəfəs.

çex dilindən tərcümə

23-24. 05. 2022, Samara

+++++++++++++

Frantíšek Hrubín

To ještě není s podzimem,
I když se skoro zářijově
Usmířím často s mnohým dnem.
Zítřek však ozve se vždy nově.

Záměrů tisíc na potom
Odkládám, doufám, že stojí
A kolébá svá hnízda strom,
Jenž v sobě nese rakev moji.

Bláznivě už se nechytám
Kdejaké vlny, ale cítím:
Dost blázna v sobě ještě mám,
Abych se střemhlav pustil žitím.

Vím, že se potom nevyhnu
Dnům kocovinným, bez přítele,
Bez ženy, dnům, kdy přistihnu
Cizího zoufalce v svém těle.

Ale v tom boji mezi ním
A tím, kdo život chválí ve mně,
Já budu soudcem, dokud smím
Držet se, třeba zchromlý, země.

İOSİF BRODSKİ. “İLHAM PƏRİSİ DEYİL, YOX, AĞZINA SU ALAN…”

Иосиф Бродский

İlham pərisi deyil, yox, ağzına su alan,

Şirin yuxu aparıb bahadırı çox güman.

Və mavi yaylığını arxasınca yelləyən

buxar çarxı tək çıxır sinəsi üstə birdən.

 —

Sözlər çətin ki. yenə ikiqat olub durar,

meşədəki sıraya necə dönməz odunlar.

Və balışın üzündə gözləri üz dağıdar

dağılar yumurtalar necə axıb tavada.

 —

Sənə daha istimi altı ədyalın altda

yatarkən? –Tanrı keçsin günahdan – o yataqda

balıq hava udan tək yaş dodaqlarımla mən
tapıb qamarlayırdım nə idisə sən olan.

 —

Sifətimə tikərdim dovşan qulaqları da,

səndən ötrü meşədə qurğuşun da udardım,

Çürük kötüklə dolu göldə önündə  ancaq,

elə çıxardm, mənə həsəd çəkərdi “Varyaq”.

 —

Tale beləymiş demək, yaş da ötübdür daha,

Ayıb olar ki, desəm tüküm ağarıb harda.

Damarlar uzanıbdır, dolmağa qansa çatmır,

Fikirlər əyri-üyrü qurumuş koldan artıq.

 —

Ayrılırıq səninlə, əzizim, həmişəlik.

Kağızın üzərində sadəcə bir çevrə çək.

Elə mənəm bu çevrə: heç nə yox içindəsə

Bir az baxarsan ona, sonra isə silərsən.

1980

Ruscadan tərcümə

21-22. 05. 2022, Samara

 

Qryd: Bu şeirlə İ. Brodski Leninqradda ilk böyük məhəbbəti olmuş Marianna Basmanova ilə xəyalən vidalaşır. Şeiri müəllif özü həmin il ingilis dilinə tərcümə etmiş (“It’s not that the Muse feels like clamming up”) və orijinalda adsız olan əsəri “Folk Tune” – “”xalq nəğməsi” adlandırmışdır.
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

ИОСИФ БРОДСКИЙ

М.Б.

     То не Муза воды набирает в рот.

     То, должно, крепкий сон молодца берет.

     И махнувшая вслед голубым платком

     наезжает на грудь паровым катком. Читать далее

BURYAT

SONY DSC

Kimdi qapısını açan volyerin?

Kim buraxıb çölə yırtıcıları?

Zülmətin bağrından bir gecə yarı,
Çıxıblar, sayları bir neçə yüz min.

 —

Qarşıya çıxanı dağıdır onlar,
Yıxılır insan da, daş tikili də.

Çoxdur vəhşilərin itkiləri də

Ancaq hər birinin beş əvəzi var.

 —

Süngü tək sancılar, ox kimi batar,

Topa mərmidirlər, tüfəngə güllə,

Dişi, dırnağıyla, elə boş əllə,

Dağıdar, talayar – buryata nə var?

 —

Var ağı, sarısı, qarabənizi,

Apollon üzlülər, gözü qıyıqlar,

“Allah əkbər!” deyən, xaç çəkən də var,

Hər biri qan tökür, hər biri əzir.

 —

Onlar bir-birinə indi bənzəyir,
Hər biri buryatdır, rusdur hər biri.

Onlar tərk edəndən birgə volyeri,
Cinayətləri bir, ölümləri bir.

 —

Buryat gedə bilmir daha irəli,

Ya heyi qalmayaıb, ya da ayağı,

Gözlərin alası, çəpi, qıyığı,
Bir anın içində qalır bərəli.

 —

İndi bu yürüşdə hər gəbərəndən,

Bostan müqəvassı düzəldib əgər,
Assan dirəklərdən sərhədə qədər,
Bəlkə  çəkindirər buryatı hərbdən…


Volyer qapısını açansa bəlkə,
Dərin xumardadır qan qoxusundan.

Uçulur tikili, yıxılır insan,

Millət parçalanır, dağılır ölkə…

 

 

20. 05 2022, Samara

İOSİF BRODSKİ. “YOX, AĞLIM BAŞIMDADIR, ANCAQ YAY MƏİ ÜZDÜ…»

Бродский

“Yox, ağlım başımdadır, ancaq yay məni üzdü.

Dolabda köynəyini axtarınca gün gedir.

Qış gələ və örtülə nə varsa yer üzündə —

Şəhərlər və adamlar, ən əvvəlsə göyərti.

Yataram soyunmamış, özgənin kitabını

oxuyaram, açılsa hər hansı səhifədə,

illərin qalanısa kordan qaçan it kimi,
Nəhləyərək asfaltı keçər qanuni yerdə.            

Azadlıq –

atasının adını bilmirsənsə tiranın,

Şirazın halvasından  ağız suyun şirindir.

qoçun buynuzu kimi burulmuşsa da beynin,

fəqət ala gözündən heç nə də axmır indi.

1975

ruscadan tərcümə

19. 05. 2022, Samara

++++++++++++++++++

ИОСИФ БРОДСКИЙ

Я не то что схожу с ума, но устал за лето.

 За рубашкой в комод полезешь, и день потерян.

 Поскорей бы, что ли, пришла зима и занесла все это —

     города, человеков, но для начала — зелень.

     Стану спать не раздевшись или читать с любого

     места чужую книгу, покамест остатки года,

     как собака, сбежавшая от слепого,

     переходят в положенном месте асфальт. Читать далее

OBAŞDANLIQ

Sonuncu ulduz da  göydə sönərkən,

Yuxunun ən şirin vaxtı gələndə,
Ağ sap qara sapdan seçilməyəndə,
Lələm obaşdana durardı hökmən.

 —

Ömrü boyu oruc tutmasaydı da,

Yuxusuz qalardı məməm hər gecə,

Gərək obaşdanın vaxtı gəlincə,
Orucun yeməyi hazır olaydı.

 —

Hələ açılmamış ağzı qazanın,
Kişi oyadardı uşaqları da,

Yuxunun ləzzəti hələ də canda,

“Ye məni” deyirdi plov qazmağı.

 —

Yoxdu uşaqlardan bir oruc tutan,

Təkid eləmirdi kişi də hərçənd.

Bəlkə  obaşdanı bizə yedirdən,

İstəyib yanında olaq bir zaman…

 —

Elə ki açılar cənnət süfrəsi,

Kitab vəd eləyən daşınıb gələr,

Yaxına-uzağa boylanar lələm,

Ağlayıb çağırar, əssə də səsi:

 —

“Seyfulla, hardasan, Sübü, hardasan…

Ağənnə, Adgözəl, Süleyman, Salman…

 

15. 05. 2022, Samara

RAYNER MARİA RİLKE. MƏHƏMMƏDİN ALIN YAZISI

Rayner Maria Rilke

Onun sığıncağına qədəmini qoyan an

uca şəxs, bilindi ki, mələkdir gələn qonaq.

birbaşa, ləngimədən, bəlağətlə, ucadan,
söylədi iddiası yoxdur heç nəyə, ancaq

rica edir ki, indi kimdisə — qalsın həmin,
tacir karvanlarıyla davam etsin səfərlər;

Oxumaq bilmirdi o – indisə belə xəbər,
Belə söz – müdrikə də bu, bir sınaqdır çətin

 —

Zabitəli mələksə təkid edir yenidən

dönə-dönə baxdırıb əlindəki yazıya,

dönmür istədiyindən: oxuya gərək hökmən.

 — 

Və oxudu sonra o: mələksə qıldı səcdə

Yazını oxuyandan önündəki kəs daha

Qadirdi itaətə, hökm eləməyə həm də.

1907,  Paris

almancadan tərcümə

13-14.05. 2022, Samara

++++++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Mohammeds Berufung

Da aber als in sein Versteck der Hohe,
sofort Erkennbare: der Engel, trat,
aufrecht, der lautere und lichterlohe:
da tat er allen Anspruch ab und bat
Читать далее

RAYNER MARİA RİLKE. AYRILMA

Rayner Maria Rilke

Necə duydum dərindən ayrılıq nə deməkdir

İndi də yadımdadır: gözişləməz qaranlıq

zalım və qəddar nəsə — göstərərək bir anlıq,

əsl gözəl olanı, sonra çəkib məh vedir.

 —

Necə müdafiəsiz baxırdım dayanıb mən

O məni çağırsa da, get elə bil deyirdi

sanki arxada qalan bütün qadınlıq idi
kiçilən və ağaran – belə deyildi hərçənd

 — 

Bir dalğa ki, önəmli deyildir artıq mənə

Çətinliklə sezilən əleləmə — çətin ki,

Deyə bilən nə isə: alça ağacı bəlkə,

İndicə ququ uçdu başından tələsərək.

 

1906

almancadan tərcümə

11-13.05. 2022, Samara

++++++++

RAİNAR MARİA RİLKE

Abschied

Wie hab ich das gefühlt was Abschied heißt.
Wie weiß ichs noch: ein dunkles unverwundnes
grausames Etwas, das ein Schönverbundnes
noch einmal zeigt und hinhält und zerreißt.
Читать далее

YURİ RYAŞENTSEV. «YENƏ TOPLAR DÖYÜR ÇUQUNLA DAŞI…»

Yenə toplar döyür çuqunla daşı

Əfəl mənzilləri vurub yandırır.

Gedir, ana, xaçla  İvanuşkanı,
Şineli əynində yaman gündədir.

 —

Gah onlarla dava, bunlarla gah da,
Dəfetmə, intiqam, həmlə və basqın…

Ah, bu qonşularla əbədi dava,

Əbədi lənətə görüm gələydin.

 —

Yenə də! Bəs onda nəyin xətrinə,

 Mən aciz dilimi açıram indi.

Əgər bilirəmsə mənin lənətim,
Ölümdən qurtarmaz bir oğlanı da…

 —

Yaş dolu gözünlə axtar ana, sən,

Özünü Tanrıya tay tutan kəsi.

Mərmiyə, gülləyə insan ətindən,
Yol açıb  — o kəsdir qətl hərisi.

 

ruscadan tərcümə

 12. 05. 2022, Samara

+++++++++

ЮРИЙ РЯШЕНЦЕВ

 

Вновь пушки чугуном по камушку,

по утлому жилью — огнём.

Прощайся, мать, крести Иванушку,

шинелька хилая на нём. Читать далее

RAYMER MARİA RİLKE. “SÖZLƏRİNDƏN MƏ YAMAN QORXURAM….”

Sözlərindən mən yaman qorxuram adamların
Hər şeyi açıq-aydın elə söyləyir onlar:

Bax, bunun adı “it”dir, bu isə “ev” adlanır,
Bax, “başlanğıc” burdadır, bax, orda isə “son” var.

Qorxudur zəkaları, kinayələri belə,

Bələddirlər keçmişə, bilirlər indi nə var.

Dünyada elə dağ yox, heyran olalar onlar,

Həmsəhəddir mülkləri Tanrı səltənətiylə.

Xəbərdarlıq edirəm həmişə: uzaq olun!

Nəğməsidir şeylərin xoş gələn qulağıma.

Toxundunuzmu: donuq və lal olarlar hökmən.

Beləcə itirərəm onlardakı sehri mən.

1899

almancadan tərcümə

09-10. 05. 2022, Samara

++++++++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Ich fürchte mich so vor der Menschen Wort

Ich fürchte mich so vor der Menschen Wort.
Sie sprechen alles so deutlich aus:
Und dieses heißt Hund und jenes heißt Haus,
und hier ist Beginn und das Ende ist dort.
Читать далее