MİXAİL LERMONTOV.  “YOX, BAYRON DEYİLƏM, BAŞQA BİRİYƏM…”

LERMONTOV

Нет, я не Байрон, я другой…

 

Yox, Bayron deyiləm, başqa biriyəm,

Tanrı seçimiyəm, tanınmasam da,

Qovur onun kimi məni də aləm,

Rus ruhudur coşan fəqət qanımda.

 

 

Erkən başlamışam, gedərəm erkən,
Zəkam elə də çox yaratmaz yəqin.

Qəlbim okeandır, orda indidən,
Batıb gəmiləri ümidlərimin.

 

Qaraqabaq dərya, kim aça bilər,
Sənin sirlərini? Və kim çatdırar
Düşüncələrimi mənim kütləyə?

Mənmi ya  Tanrımı? Və heç kim ya da!

1832

Ruscadan tərcümə

20-21.04. 2019, Samara

 

Михаил Лермонтов

 

Нет, я не Байрон, я другой,
Ещё неведомый избранник,
Как он, гонимый миром странник,
Но только с русскою душой.
Я раньше начал, кончу ране,
Мой ум немного совершит;
В душе моей, как в океане,
Надежд разбитых груз лежит.
Кто может, океан угрюмый,
Твои изведать тайны? Кто
Толпе мои расскажет думы?
Я — или бог — или никто!

Реклама

MİXAİL LERMONTOV. DİLƏNÇİ

LERMONTOV

Нищий

 

Müqəddəs monastır qapılarında,
Sədəqə diləyən büküb boynunu.

Quruyub-qurtarıb, yarıcanlıdır,

Məşəqqət və aclıq sarsıdıb onu.

 

 

 

Onun istədiyi bir tikə çörək,

İztirab oxunur baxışlarından.

Uzanan əlinə kimsə gələrək,

Bir daş parçasını qoyur bu zaman.

 

 

Beləcə dilərdim sənin eşqini,

Qüssədən ölərdim, yaş axıdardım.

Beləcə aldatdın sən həmişəlik,
Ürəyimdə təmiz, yaxşı nə vardı.

1830

Ruscadan tərcümə

20.04. 2019, Samara

 

Михаил Лермонтов

Нищий

 

 

У врат обители святой
Стоял просящий подаянья
Бедняк иссохший, чуть живой
От глада, жажды и страданья. Читать далее

BADAM

 Ərəbqardaşbəyli, 1978

 

Qışın oğlan çağıydı, yanvardı,
Yanırdı yaydakı tək yer-göysə,
Külək əsmirdi, yağış yağmırdı,

Şoru yerin çıxırdı qar tək üzə.

 

 

 

Bəlkə də tərsə fırlanırdı o il,

Fələyin çərxi ya da yer kürəsi.

Qayğılıydı kişi-arvad elə bil,

Qayğılıydı mal-heyvanın da səsi.

 

 

 

Qayğılanmışdı kənddə bağlar da,
Hər ağac ciddi götürqoydaydı,

Şirəsi qaynayan budaqlarda,
Yaz eşqi erkən oyanmaqdaydı.

 

 

 

Bir ağac kəndin ortasında elə,
Çiçəkləmişdi ağappaq qar tək,
Yanvara aldanan badamdı belə,

Meyvəsi incə, çiçəkdən göyçək.

 

 

Gözəl, çəkirdi  keçən hər adamı,
Sinə açmışdı deyərdin birdən.

Utandırırdı baxanlar badamı,
Qızartı vardı ağ çiçəklərdə…

 

 

Mürgüdə müdrik ağaclarsa hələ,

Bilirlər istisə də, yanvardı.

Donar badam bu ağ çiçəklərlə,

Hələ fevral qabaqda, mart vardı…

 

19.04. 2019

Samara

  POL VERLEN.  ŞƏHƏRDƏ AXŞAM İBADƏTİ

verlain-19

Complies en ville

 

Notre Dame-a girərkən Parisdən ayrılaraq

Küy yatır, qovuşursan astaca akkordlara,

Yatır yaxıcı günəş kölgədə, bayılaraq,

 

 

Vitraj bürclərində də şölələr bayılmada,

Sonsuzluqdur, varsa da, heyranlıqların həddi,
Məlhəm reçitativlər səslənib yayılmada.

 

 

Artıq ibadət bitib, mehrab toranda indi,

Altı şam yanır ancaq önündə Xilaskarın
Buxurun qoxusuna qarışır mumun iyi,

 
“Jube, domne”ni klerk oxuyur necə lazım,

Bu an skamyalardan qasırğa tək gurlayır

Zəbur oxuyanların kələkötür avazı,

 

 

Qasırğa şiddətlənir möhtəşəm qübbə altda,
Toranda baxışırlar Müqəddəslər, Krallar
Yapma qızılgülləri qəfil şölə oynadar.

 

 

Ruhun əminliyindən, gecə dualarıyla,
Əməllərlə qovulan qorxulardan oxunar,
Sütunlar ətrafında ümid axıb yayılar.

 

 

Bu ən ali sevincdir, fövqəladə nuru var

Şöləsində cəmlənib o, vahid Həqiqətin,

Bunu da Simeon son ekstaz adlandırar!

 

 

Ruhumuzu tapşıraq Tanrıya-Həqiqətə!

 

Fransızcadan tərcümə

16-18.04. 2019

Samara

 

Paul Verlaine

Complies en ville

 

Au sortir de Paris on entre à Notre-Dame.
Le fracas blanc vous jette aux accords long-voilés,
L’affreux soleil criard à l’ombre qui se pâme

Qui se pâme, aux regards des vitraux constellés,
Et l’adoration à l’infini s’étire
En des récitatifs lentement en-allés. Читать далее

“DONDURMA” ƏHMƏDİN KƏNDƏ GƏLMƏYİ

   Ərəbqardaşbəyli, 1960-cı illər

 

Günəş dayananda damların üstdə,
Torpaq yandıranda yalın ayağı,
Milçək də, arı da zalım istidən,
Gizlənib yarımcan dincələn çağı;

 

 

Pambıq alağından nahara gəlib,
Arvadlar kölgəyə sərilən zaman,

Pambıq arxındaca çimib dincəlib,
Duru doğramacdan qarnı curlayan

 

 

Uşaqlar əsnəyib yubadanda vaxt,

Uzaqdan tanış səs gəlirdi birdən.
Diksinib dururdu onda hər arvad,

Uşaqlarsa qulaq şəkləyirdilər.

 

 

Yaşıl köhnə moped, dalında sandıq,
İndicə Salyandan bəlkə çıxardı,

Ancaq xəbərdardı hər uşaq artıq,

Hər uşaq qulağı burda radardı.

 

 

“Məmə, Əhməd gəlir, morojnı Əhməd!”
Uşaqlar həyətdə qışqırırdılar.

“Sağ gəlib çıxmasın, Əhmədə lənət!

Marojna almağa mənim pulum var?”

 

 

Sürtərdi özünü kimsə torpağa,
Özündən gedən də olurdu bəzən.

Ana kötəkləyər, sonra qarğıyar:

“Bala, qan qusasan, ugid öləsən!”

 

 

Get-gedə artırdı səsi mopedin,
Qarı düşmən indi yaxındı kəndə.

Duyurdu hər uşaq cani Əhmədin,

Sərin hənirini həndəvərində.

 

 

Teymurləng elə bil girirdi kəndə,
Buluda qalxırdı dalınca torpaq,

Qaçırdı önünə qan-tər içində,

Qanı fırtığına qatışan uşaq.

 

 

Kimi dondurmanı alıb aşırar,
Ağzının suyunu kimi yalardı.

Cənnət nemətiydi buzlu zəhrmar,
Kənddəsə cəhənnəm havası vardı.

 

 

 

Əhməd mopedini sürüb gedərdi,
“Bir də gəlməyəsən!” – qarğıyardılar.

Arvadlar kətməni qapıb yenə də,
Pambıq tarlasına qayıdardılar.

 

 

 

Pul o vaxt az idi, düzünü deyək,
Çatmırdı çörəyə, qəndə-çaya da.

Sevgi, mehribanlıq olaydı gərək,

Canın yanğısını bir az soyuda…

17.04. 2019

Samara

VLADİSLAV XODASEVİÇ.   QONAĞA

hodasevich

Гостю

Qonağım ol, gətir arzu payı da,

Gətir iblisanə gözəllik, ya da
Tanrını, sən Tanrı bəndəsisənsə,

Qoy qalsın dəhlizdə papaq tək amma,

Bir az xeyirxahlıq gətirmisənsə,

 

 

Burda, yer üzünün bir giləsində,
İstəsən şeytan ol, istəsən mələk.

İnsan onun üçün deyildirmi bəs,
Getdimi dünyadan – unuda bilək?

1921

Ruscadan tərcümə

16.04. 2019, Samara

 

ГОСТЮ
Входя ко мне, неси мечту,
Иль дьявольскую красоту,
Иль Бога, если сам ты Божий.
А маленькую доброту,
Как шляпу, оставляй в прихожей.
Здесь, на горошине земли,
Будь или ангел, или демон.
А человек — иль не затем он,
Чтобы забыть его могли?
7 июля 1921 г. 

                   VLADİSLAV XODASEVİÇ. “HEÇ VAXT BİLMƏYƏSƏN NƏDİR İZTİRAB…”

hodasevich

Я не знаю худшего мучения…

 

Heç vaxt bilməyəsən nədir iztirab –

Dünyada ən ağır iztirab budur.

Yalnız ağrılarda yenilənmə var,

Ulduz – toranların dalında durur.

 

 

Əgər xoş, məzəli keçərsə hər an,
Hər günümüz çiçək açarsa incə, —
Bilməzdik heç nədir dönüklük, yalan,
Bilməzdik arzular şirindir necə.

 

 

Anlamazdıq istək sevincini də,
“Bəli” eşitsəydik biz hər cavabda,

Heç vaxt bilməyəsən iztirab nədir —  

Bu özü ən ağır bir iztirabdır.

1905

Ruscadan tərcümə

15.04. 2019, Samara

 

 

Я не знаю худшего мучения —

Как не знать мученья никогда.

Только в злейших муках — обновленье,

Лишь за мглой губительной — звезда.

 

 

Если бы всегда — одни приятности,

Если б каждый день нам нес цветы,—

Мы б не знали вовсе о превратности,

Мы б не знали сладости мечты.

 

 

Мы не поняли бы радости хотения,

Если бы всегда нам отвечали: «Да».

Я не знаю худшего мученья —

Как не знать мученья никогда.

 

14 января 1905

 

ALEKSANDR BLOK. TOXLAR

БЛОК

Александр Блок

Сытые

 

Onlar üzürdülər məni nə vaxtdan:

Çiçəklənən zaman bakir arzular,
Qüssə görürdülər yalnız həyatda,

Və ağ çiçəkləri əzirdi onlar.

 

 

İndi budur – yemək, qonaq zalında,

Birdən  elektrik işığı söndü.

Kübar xanımların, qarıların da,
Zəngin naharları zülmətə döndü.

 

 

 

Vurnuxub gəzirlər, şam gətirirlər,

Sarı dairələr üzləri dəlir.

Dinir fışıltıyla ölü nitqlər,
Güclə hərəkətə beyinlər gəlir.

 

 

 

Belə — tox nə varsa, hiddətə gəlib

Tox, mühüm qarınlar qüssə gəvələr:

Axı təknələri indi çevrilib,

Çürük axurlara düşüb vəlvələ!

 

 

 

İndi bəxtlərinə düşən püşk kasıb:

Zəngin evlərinin sönüb işığı.

Onları bezdirir acın naləsi,

Qırmızı gülüşü özgə bayrağın.

 
Bitsin ömürləri qoy necə vardır,
Dəymərik, bu toxluq toxunmaz qalar.
Təmiz uşaqlara fəqət ayıbdır,
Bu qədim qüssəni yamsılayalar.

1905

Ruscadan tərcümə

13.04. 2019, Samara

QEYD: Şeir inqilabi hadisələrlə bağlıdır, Blok özü imtiyazlı zümrəyə mənsub olsa da, rəğbəti “əzilənlərin” tərəfindədir.

 

Александр БЛОК

          Сытые

 

Они давно меня томили:
В разгаре девственной мечты
Они скучали, и не жили,
И мяли белые цветы.

 

 

И вот — в столовых и гостиных,
Над грудой рюмок, дам, старух,
Над скукой их обедов чинных —
Свет электрический потух.

 
К чему-то вносят, ставят свечи,
На лицах — желтые круги,
Шипят пергаментные речи,
С трудом шевелятся мозги.

 
Так — негодует все, что сыто,
Тоскует сытость важных чрев:
Ведь опрокинуто корыто,
Встревожен их прогнивший хлев!

 

 

Теперь им выпал скудный жребий:
Их дом стоит неосвещен,
И жгут им слух мольбы о хлебе
И красный смех чужих знамен!

 
Пусть доживут свой век привычно —
Нам жаль их сытость разрушать.
Лишь чистым детям — неприлично
Их старой скуке подражать.

ARTYÜR REMBO. KASIBLAR KİLSƏDƏ

rimbaud

Les pauvres à l’église

 

İyli nəfəsdən qızan bucağında kilsənin
Özlərini vuraraq palıd skamyalara,
Göz dikiblər iyirmi ağız birdən səslənib

Dini nəğmələr deyən zər parıltılı xora.

 

 

Çörək iyi tək udub qoxusunu şamların

Kötəklənən it kimi həqir həm də bəxtəvər,

Kasıblar Yaradana, rəhim, rəhman Tanrıya,

İnadlı və gülməli dualar göndərirlər.

 

 

Qadınların burada canları rahatlanar:

Onlara düz altı gün Tanrı məşəqqət verib!

Cır-cındıra bürünüb diz üstdə yırğalanan,
Körpələr elə ağlar, can verirlər elə bil.

 

 

 

Bilinir sup yeyirlər yağlı sinələrindən,

Elə gözlərindəcə donub qalıb dualar.
Baxırlar bir dəstə qız saymazca gəzinmədə,
Hamısının başında əzilmiş şlyapa var.

 

 

Qıraqda aclıq, soyuq, ər içkili: qalasan,
Burda bir az da, sonra günün qara olacaq!
— Ətrafdasa gah burun çəkən, gah pıçıldaşan,
Gah da ki, sızıldayan uzunbığlı qocalar:

 

 

 

Ürəkkeçməlillər var, burda zəlillər də var,
Kimlə qarşılaşsalar yolunu dəyişdirər,

Dua kitablarını qaldırıb qoxuyurlar,

Bu korları köpəkdir həyətlərdə gəzdirən.

 

 

 

Ağızları sulanan küt imanlı yazıqlar
Ağlayıb yalvarırlar İsaya dayanmadan.

O da şüşə dalında boz-sarı rəng alaraq,
Xəyaldadır, acları ya toxları saymadan.

 

 

Uzaq ət qoxusundan, kifindən  geyimlərin,

Yöndəmsiz səcdələrlə çiyrindirən bu farsdan;

Seçmə ifadələrlə yenə dualar dinir,
Sıxlaşaraq bürüyür kilsəni mistik duman,

 

 

Məbəddən çəkiləndə günəşin şüaları,

Yaşıl ipək geyimli, qara ciyər azarlı
Məhəllə xanımları dualanmış sulara
Salaraq öpdürürlər saralmış barmaqları.

 

Fransızcadan tərcümə

11-12.04. 2019, Samara
Arthur Rimbaud.

Les pauvres à l’église

 

Parqués entre des bancs de chêne, aux coins d’église 
Qu’attiédit puamment leur souffle, tous leurs yeux 
Vers le choeur ruisselant d’orrie et la maîtrise 
Aux vingt gueules gueulant les cantiques pieux ; Читать далее

İQOR SEVERYANİN. ŞAİRƏ

severyanin

 

Поэту

Təkcə dahiləri kütlə anlayar!

Fəqət şair deyil bütün dahilər!

Tutduğun cığırdan düşmə sən kənar,

Və unutma: kimsən, hardasan, niyə.

 

 

Nə kütləyə oxu, nə də bir kəsə!

Həvəs gəldi – oxu, fikirləşmədən!

Qoy olsun oxuman anın boş səsi,

İnan, dəyər verən tapılar hökmən.

 

 

Kütlə damğalasın fərdi, qəm yemə,
Kütdür o, vəhşidir, həm də avamdır.

Ona tərif demə, tərif – qul yemi,

Səndəsə sultanlıq ümidi vardır…

 

1907

Ruscadan tərcümə

11.04. 2019, Samara

 

 

Игорь Северянин

ПОЭТУ

Лишь гении доступны для толпы!

Ho ведь не все же гении — поэты?!

Не изменяй намеченной тропы

И помни: кто, зачем и где ты. Читать далее