Архив | Октябрь 2021

HERMAN HESSE. “GECƏ KEÇƏNDƏ EVƏ DÖNMƏK…”  

Gecə keçəndə evə dönmək, ah, nə yamandır,

Vurulmuş, rədd edilmiş, öpüşdən yarımayan.

Ağımtıl göy üzündə qüssəli Orion da,
Yerə doğru yönəlib, baxıb görəsən bu an.

Sonra işıqlı evdə yatağına girəsən,

Təklikdən yuxun qaça, aldanışdan eləcə.

Arzular hücum çəkə, min dəfə çevriləsən,

Nə yuxu, nə təsəlli tapasan bütün gecə.

Hədər keçirdiyinnə həyatını yanasan,

Baş vurasan yaddaşın dərin quyularına.

Biləsən bircə şeydən təsəlli tapar insan:

Həyat borcuna əvəz ölüm ixtiyarı var!

1926

almancadan tərcümə

17-18.10. 2021, Samara

=====================

HERMANN HESSE

O so in spaeter Nacht …

O so in spaeter Nacht nach Hause gehn,

Verliebt, verschmaeht, von keinem Kuss beglueckt

Und in die bleichen Himmelsfelder sehn,

Wo der Orion traurig erdwaerts rueckt! Читать далее

HERMAN HESSE. ŞİKAYƏT

Biz Varlıq deyilik. Su xassəliyik

Düşürük şəkildən şəklə, axaraq.

Həm gecə, həm gündüz, yuva ya da ev,

Keçirik, Oluma biz can ataraq.

Surət dəyişərik, nəfəs dərmərik,

Tapmırıq pis-yaxşı ev, vətən hələ,

Həmişə yoldayıq, biz qəriblərik,

Çörək bitirmirik alın təriylə.

Bilmirik fikrində nəyik Tanrının,
Ovcunda gil kimi bizi oynadır.
Səssiz, üzüyumşaq, gülmür, ağlamır —

Bişirib bərkitmir yaradılanı.

Hərdən daş olasan! Donub durasan!

Sonra havalanıb yenə gedəsən.

Bizisə qorxular titrədir hər an,
Yoxdur dincəlməyi yolun deyəsən.

1934

almancadan tərcümə

17.10. 2021, Samara

===================

Hermann Hesse

KLAGE

Uns ist kein Sein vergoennt. Wir sind nur Strom,

Wir fliessen willig allen Formen ein:

Dem Tag, der Nacht, der Hoehle und dem Dom,

Wir gehn hindurch, uns treibt der Durst nach Sein. Читать далее

HERMANN HESSE. QADINA

Eşqə zərrə qədər ləyaqətim yox,
Oduna yanaram, bilmərəm necə.

Mən buluddan qopan ildırım, alov,

Küləyəm, tufanam, nəğməyəm incə.

Çoxdur eşqə, həzzə həvəsim hərçənd,

Çoxdur həvəsimə qurban olan da.

Çox səbəb olmuşam göz yaşına mən,
Sədaqət deyilən şeyə də yadam.

Ulduza sadiqəm mən sinəmdəki,
Düşgünlük yolunu göstərir mənə.

Məşəqqət yaşadır, həzz bitən kimi,
Nəşə əsiriyəm mən ancaq yenə.

Şəhvət əkirəm ki, barından yeyəm,
Sıçovul tutanam, başdan edən də.

Mən sizə vəhşilik dərsi deyərəm,
Ölüm mənə Rəhbər, Tanrıdır həm də.

1919

almancadan tərcümə

16.10. 2021, Samara

Einer Frau

Ich bin keiner, keiner Liebe wert,

Brenne nur dahin und weiss nicht wie,

Bin der Blitz, der aus der Wolke faehrt,

Bin der Wind, der Sturm, die Melodie. Читать далее

«GÜNDƏ NEÇƏ DƏFƏ ALNI MÖHÜRDƏ…»

           lələmin xatirəsinə

Gündə neçə dəfə alın möhürdə,

Dizi qatlanırdı, qul kimi həqir.

Quranı gözünə sıxıb öpərdi,
Şirin təsəlliydi, vəddi hər sətir.

Çəkilən zəhmətlər, axıdılan tər,
Əllərin qabarı, qəlb yaraları…

Deyirdi hardasa var elə dəftər,
Yazır, ötürmədən, kimsə  bunları…

Yığan, yığdığınl itirən kişi,

Atıldın geriyə məqsədə çatcaq.
Əzabla sınandın sən Əyyub kimi,

Gəlmədi Tanrıdan mükafat ancaq.

Bəlkə zəhmətlərin, axıtdığın tər,
Ürək yaraların hədər deyilmş.

Öpdüyün kitabın verdiyi vədlər,
Bəlkə də haqq olub, yerin də behişt.

İndi dincələrsən… səni dincələn,
Təsəvvür eləmək çətindir ancaq.

Yatasan xurmalar kölgəsində sən,

Pərqu mütəkkəyə kəllə ataraq.

Yatarsan beşcə gün, bir həftə bəlkə,
Bezdirər bu behişt yuxusu sonra.

Ürəyin istəyər acı tənbəki,

Cənnət meyvələri pisini vurar,

Gicişər əllərin iş həvəsiylə,

Yol eşqi sızıldar ayaqlarını.
Ovutmaz hurilər şirin səsiylə,
Qışqırıb qovarsan onları yəqin…

Hönkürüb ağlarsan sonra qüssədən,
Gözünün yaşını qurutmaz sərin.

Özünü görərsən Kür üstündə sən,
Gözünün önünə gələr kolazın.

Arvad-uşağı da xatırlayarsan,

Heç biri qəlbinə yatan deyildi.

Həyat cəhənnəmdi… burdasa hər an,

Onun xiffətini çəkərsən indi…

14-15.10. 2021, Samara

HERMAN HESSE. DUA

Tanrı, inamımdan qoy düşüm uzaq,

Sənə yox ancaq!

Dadım acısını yanılmaların

Ağrı-acı dadım yanılmalarda,
Duyum müsibətli nə var dünyada.

Üz versin rüsvaylıq, ayıb sayılan,

Dərddən qaçmağıma kömək eləmə,
Əl-qol açmağıma kömək eləmə!

Ancaq fəlakətim yetişən zaman,

Göstər bir az qabaq,

Səbəbi sənsən,

Oda yaxan sənsən, dərd verən də sən.

Həzzlə qarşılaram məhvimi onda,
Sevinc yaşayaram ölüm anında,
Axı səndə ölə bilərəm ancaq!

may 1921

Almancadan tərcümə

13-14.10. 2021, Samara

GEBET
Lass mich verzweifeln, Gott, an mir, 
Doch nicht an dir! 
Lass mich des Irrens ganzen Jammer schmecken,  Читать далее

HERMAN HESSE. KİTABLAR

Bütün dünyadakı bütün kitablar,

Xoşbəxtlik, əlbəttə, gətirməz sənə.

Ancaq sənə onlar elə sirr açar,
Yol tapa bilərsən özün özünə.

Sənə gərək olan hər şeyi burda

Taparsan: Günəşi, Ulduzu, Ayı.

Çarpışırdın işıq axtarışında,

Öz içində imiş demə mənbəyi.

Kitablar illərlə ələk-vələkdi,

Hikmət təşnəsindən sənin əlində.

Hikmət hər vərəqdən nur saçır indi,
Çünki özünündür, öz içindədir.

aprel 1918

almancadan tərcümə

12-13.10. 2021, Samara

Bücher

Alle Bücher dieser Welt
Bringen dir kein Glück,
Doch sie weisen dich geheim
In dich selbst zurück.

Dort ist alles, was du brauchst,
Sonne, Stern und Mond,
Denn das Licht, danach du frugst,
In dir selber wohnt.

Weisheit, die du lang gesucht
In den Bücherein,
Leuchtet jetzt aus jedem Blatt –
Denn nun ist sie dein.

April 1918 

HERMAN HESSE. RƏNGLƏRİN SEHRİ

Tanrının nəfəsi hopub aləmə,
Yuxarıda Səma, Səmadır altda.

Bir deyil, min deyil işıqda nəğmə,
Rənglər dünyasında Tanrını axtar.

Hər an təzələnmə, dəyişmə hər an,
Ağ qaraya dönər, isti soyuyar.

Həmişə xaotik bu sayrışmadan,
Bir göy qurşağının yaranmağı var.

Məşəqqət nəşəyə min dəfələrlə,
Qəlbdə ömür boyu belə dönəcək.
Tanrı işığının qüdrəti ilə —          

Şərəfləndiririk onu Günəş tək.

1918

almancadan tərcümə

12.10. 2021, Samara

MAGIE DER FARBEN       

Gottes Atem hin und wider,                     

Himmel oben, Himmel unten,                      

Licht singt tausendfache Lieder,               

Gott wird Welt im farbig Bunten. Читать далее

VİKTOR HÜQO. SABAH, DAN SÖKÜLƏNDƏ…

SABAH, DAN SÖKÜLƏNDƏ...[i]

Düşəcəyəm mən yola sabah söküləndə dan,

Necə gözlədiyini yaxşı bilirəm axı.
Özüm də üzülürəm sənin ayrılığından,
Meşə keçib gedərəm, gedərəm aşıb dağı.

Həndəvəri görmərəm, heç nə də eşitmərəm,

Gedərəm, qapılraraq  hüznlü fikirlərə,

Tənha, beli bükülü, qolları qoynunda həm,

Gedərəm qəm içində, günüm gecə tək keçər.

Nə baxaram Alförə tələsən yelkənlərə,

Qürubun qızılını nə də görər gözlərim.

Çatan kimi qəbrinin önündə diz çökərəm,
Meşə çiçəklərini daşın üstə düzərəm.

1847

fransızcadan tərcümə

06-07.10. 2021, Samara

Victor Hugo (1802–1885): Demain, dès l’Aube

Demain, dès l’aube, à l’heure où blanchit la campagne,
Je partirai. Vois–tu, je sais que tu m’attends.
J’irai par la forêt, j’irai par la montagne.
Je ne puis demeurer loin de toi plus longtemps. Читать далее

PYER RONSAR: «ŞİRİN GƏNCLİYİMİ QOYDUM ARXADA…»

(1524-1585)

Şirin gəncliyimi qoydum arxada,

Yox əvvəlki qüvvə canımda daha.

Dişlərim qaradır, saçlarım ağdır,
Əsəbər pozulub, üşüyür bədən,
Çünki damarlarda düşünürəm mən,
Qan yox, qırmızı su dolanıb axır.

Əlvida, rübabım! Sizə əlvida,
Gözəllər, sizdəydi həyatın dadı.

Duyuram, tezliklə sonum çatacaq.

Gəcliyin nə qədər həzzi var idi!
Qocalıq yaşına qalanı indi,

Şərabdır, yataqdır, bir də ki, ocaq.

Qocalıqgün deyil, sınaqdır ağır,
Yaş üstə yaş gəlir, azar da artır.

Qayğı həmlələri bir an kəsilmir.
Fərq eləməz gedəm, ya da dayanam,

Həmişə arxaya gərək boylanam,
Ölümüm dalımca gəlir elə bil.

Bilirəm, elə bir mənzilə hölmən,
Məni aparacaq o çox çəkmədən,
Orda Pluton ya ayrı bir nəfər,
Qapını hamının üzünə açır,
İçəri asanca hər gələn keçir,
Ancaq qayıdan yox indiyə qədər.

Fransızcadan tərcümə

04-05.10. 2021, Samara

Pierre de Ronsard

Ma douce jouvance est passée,
Ma premiere force est cassée,
J’ai la dent noire, et le chef blanc,
Mes nerfs sont dissous, et mes venes,
Tant j’ai le cors froid, ne sont plenes
Que d’une eau rousse, en lieu de sang. Читать далее

POL VERLEN. POEZİYA SƏNƏTİ

Hər şeydən musiqi öncə bu işdə,

Üstün tut həmişə nə tay deyilsə.

Havada nə tamam itib gedirsə,
Surəti görünmür, yox çəkisi də.

Sözün aldatmasın gözəl gəlişi,
Bir az ikrahla bax, seçsən hansını,

Daha çox sevilir bayağı mahnı,
Onda dəqiqliklə güman qarışıb.

Can alan gözlərdir duvaq dalından,,

Ilğımdır, gün yeri yandıran zaman.

Payızda səpilib göyə, sayrışan,
Ulduz işığıdır maviyə çalan.

Yalnız çalarların məziyyəti var,

Rəngi qoy qırağa, çaları saxla!

Arzuya calanar arzu çalarla,
Qamışı tütəyə çevirər çalar!

Uzaq ol ölümcül atmacalardan,
Eyhamdan, məkrli gülüşdən uzaq.

Bütün bu mataha hopub sarımsaq,

Rədd elə, Səmanı nə var ağladan,

Yapış, bəlağətin boynunu sındır!
Qanın soyumamış pis olmaz hələ,
Ağıl da verəsən qafiyələrə.

Verməsən, çox hoqqa çıxarar andır.

Bəllimi onlarda olan fəsadlar?

Hansı başıxarab ya da karqulaq,
Əlində düzəlib ucuz bu şaxşax,
Səsində nə ahəng, nə incəlik var?

Musiqi öncədir, həm də zəruri!

Yazdığın qoy olsun qanadlı bir şey,
Şığısın, qəlbindən qoparaq şeir,

Başqa sevgilərə, göylərə sarı.

Dolaşsın şeirin harda azaddır,

Sərt səhər yeliylə sığallanaraq,

Nanədən, zirədən xumarlanaraq.

Qalan başqa nə var — ədəbiyyatdır…

1874

Fransızcadan tərcümə

01-03.10. 2021, Samara

Paul VERLAINE
1844 — 1896

Art poétique

De la musique avant toute chose,
Et pour cela préfère l’Impair
Plus vague et plus soluble dans l’air,
Sans rien en lui qui pèse ou qui pose.

Читать далее