RİÇARD UİLBER.  RƏVAYƏT

richard _wilbur

Richard Wilbur

Parable

Oxumuşam ki, Kixot çaparkən hara gəldi
Yolayrıcına çıxdı bir dəfə, və qorxaraq,
Şansı verər əlindən, hara sürsün, bilmədi,

 

Durdu, at öhdəsinə seçimi buraxaraq.

Nağıl hara çəkərsə, çünki şöhrət ordadır.
Başı yüngül qürurdan, atınsa ayaqları,
Ağır və tövlə sarı gedirdi ağır-ağır.

 

İngiliscədən tərcümə

05.03. 2019

Samara

Реклама

RİÇARD UİILBER. PƏNCƏRƏ ÖNÜNDƏKİ UŞAQ

richard _wilbur

Richard Wilbur

Boy At The Window
Görüb qaradamı tək, qaranlıqda, soyuqda,

Pəncərə önündəki uşaq batıb qüssəyə,
Eşitdikcə ağlayır qıyyasını küləyin,
Bilir nalə və zülmət dolu gecə qabaqda.
Nəmli baxışı çətin yetişəcək ağbədən
Fiqur dayanan yerə, qətran gözüylə ordan
Qaradam baxır ona, necə qovulduğu an

Tanrının qəzəbiylə, baxdı cənnətə Adəm.

 

 

Qaradamsa razıdır vəziyyətindən, heç də,
İstəməz ki, içəri girə, əriyib ölə.

Uşağın göz yaşını görüb ancaq kövrəlir.

Donmuş sudan yapılıb, yaranıb özü hərçənd,

Qar gözünün birindən, qızışanda duyğudan,
Şıqnaq axıb süzülür yağış təmizliyiylə.

Onu təəssürlədən uşaq boylanır hələ,
Sevgi, hərarət, işıq, qorxu dolu dünyadan.

 

İngiliscədən tərcümə

02-04. 2019

Samara

 

RİÇARD UİLBER. TOY SAĞLIĞI

richard _wilbur

Richard Wilbur

   Wedding Toast 

Müqəddəs Yəhya deyir toy zamanı  Qanədə,
Su küplərindən orda o qədər şərab axıb,
Onun ayıq başının düzsə hesabladığı,
Üç yüz litrdən yəqin az olmazdı yenə də.

 

Bunda bircə məna var: əgər nədəsə yəni
Varsa xeyir-duası məhəbbətin, nə qədər,

İçilə, axıb gedə,
Tükənməz  və azalmaz həyat neməti yəqin.

 

 

Həqiqətdir görülən gözüylə məhəbbətin,
Dünyadakı doyumluq tapılıb, yaranmayıb.

Təşnəsidir həmişə həyat firavanlığın,
Sənin kimilərinə verər bütün neməti.

 

 

İndi qulaq versəniz mənə əgər bir anlıq,
Sizin sağlığınıza, təzə bəyz. gözəl gəlin,
İçərəm. Burda qıtdır bəlkə su özü belə,
Qanə şərabı kimi  dadı qoy olsun ancaq.

 

 

İngiliscədən tərcümə

28.02-01.03. 2019

Samara

  RİÇARD UİLBER. PEYĞƏMBƏRƏ MƏSLƏHƏT

richard _wilbur

  Ricard WILBUR     

Advice to a Prophet

 

Tezliklə gələcəksən yəqin bizim şəhərə,

Göz çıxar hədəqədən, söylədiyinsə aşkar.

Demə necə düşgünük, Tanrı naminə yalvar,

Daha biz özümüzə qəddar olmayaq belə.

 

 

Danışma silahların gücündən, çeşidindən,
Uzun rəqəmlərlə də beyinləri yükləmə

Haqq-hesab başa düşməz bizim köntöy ürəklər,
Və çox qəribədir ki, qorxu da bilməz nədir.

 

 

Qorxmarıq əgər desən məhvi  insanın yaxın,
Necə təsəvvür edək yoxuq biz bu dünyada? –

Günəş adi od, bitir faydasız ağac, ot da,

Daşlar da bir-birinin durub üzünə baxır?

 

 

 

Təbiətdən söylə sən. Anlamasaq  da hərçənd

Ağılkəsməz şeyləri, təcrübədən bu, aydın,
Necə dağılır səma, qaraldır üzümü don,

Başqalanır mənzərə. İnanardıq biz yenə,

 

 

Əgər bizə desəydin elə ürkək olar ki,
Ağquyruq maral dönər tamamilə kölgəyə,

Birdən həsrət qalarıq torağayı görməyə,

Boşalar, zəifləryər şam ağacının kökü,

 

 

Soyuq qayanın üstdə və yandırar hər axın,

Ksanf necə ki, bir vaxt, bircə anda mat qalan,
Qızıl alabalığı. Delfinlər sıçramadan,
Göyərçinlər dönmədən neyləyərik biz axı,

 

 

Onlardadır insanın mahiyyəti və dili

Soruş, peyğəmbər, necə indən belə adlanar
Bizim mahiyyətimiz, həyati olan nə var,
Məhv olub gedir, ayna sınıb ya ləkələnib.

 

 

Görünərdi çiçəyi eşqimizin və safqan

Atı qeyrətimizin, ondan eşidiləridi,
Bədənsiz ruh oxuyan sisəy nəğmələri də

Təsəvvürdə nə varsa, nə varsa arzulanan.

 

 

Soruş, ürəklərimiz, soruş, dözə bilərmi,

Çiçək qalsa dünyasız; gəl cavab tələb elə

Ucalıq ya qocalıq duruş gətirə bilər

Bürünc salnamələri palıdın örtüləndə.

 

İngiliscədən tərcümə

23-25. 02. 2019

Samara

RİÇARD UİLBER.  HADİSƏ          

richard _wilbur.jpg

Richard Wilbur

      An Event

Bir sıxma dən ovuca qayıdıb gələn sayaq

Həndəvərdə cəmləşən qara, xırdaca quşlar
Cənuba yollanırkən, elə bil əmr alaraq,
Göyün düz ortasında yığışır və ağzıbir

Razılığa gələrək qatarla uçuşurlar,

Doğma çöllər, meşələr beləcə tərk edilir.

 

 

Fərdilik deyilən şey nədir? Onlar hərlənir,
Göyün üzündə sərxoş barmaq izləri sayaq!
Surətləri ya mənim qəlbimdə möhürlənir,

Və onlar elə bil ki, tutulmaqdan çəkinir

Mənim gözümün hər bir qəribə baxışıyla,
Toru və qəfəsiylə ya da fikirlərimin,

 

 

 

Ucalır, səpələnir onlar, çaxnaşır səma
Dağıldıqca bu qatar, və gözdən uzaqlaşır,
Tək qalaraq hər biri, mən isə dayanmışam,
Çalışıram həkk edim yaddaşıma onları:

Sanki öz qatarına məni qoşur bu quşlar,

Alıb fikirlərimi aparır uzaqlara.

 

 

 

Quşlardan həm razıyam, özümdən həm də razı,
Yerə çəkdim onları və buraxdım havaya.

Sözün qüdrəti, həm də məğlubiyyəti sözün

Fənalığını cəhdin açar, çünki anında
Bir uçuşun hər insan anlayar ki, bu dünya,
Necə barışmaz və zidd baxışlardan yarandı.

1956

İngiliscədən tərcümə

21-22. 02. 2019

Samara

         ALFRED LORD TENNİSON. HEÇ NƏ ÖLMƏYƏCƏK

Alfred_Lord_Tennyson,_autographed_portrait_by_Elliott_&_Fry.jpg        

ALFRED LORD TENNİSON

                 (1809-1892)

 HEÇ NƏ ÖLMƏYƏCƏK

                                                 When will the stream be aweary of flowing
                                                                      Under my eye?

Haçan yürüməkdən axın yorular

Mənim gözümdə?

Əsməkdən yorulub yel haçan durar

Göyün üzündə?

Haçan buludları üzəcək üzmək?

Haçan döyünməkdən bezəcək ürək?

Təbiət də öləcək??

Ah, heç vaxt! Heç nə, heç zaman ölməz!

Axın yürüyər

Gurlayar külək

Üzər buludlar,

Ürəklər vurar

Heç nə, heç zaman ölməz,

 

Heç nə, heç zaman ölməz;

Nə varsa, dəyişəcək

Əbədiyyət boyunca.

Dünyanın qışı gəlib;

Payızları, yayları,

Çoxdan ötüşüb gedib.

Yer quru özəyəcən

Ancaq təzətər bahar

Zəngin, yabanı həm də,

Gələr, küləklər əsər,

Dünyaya nəfəs verər

Qabıqdan özəyəcən.

Ora, bura
Torpaq,

Hava

Yeni bir həyatla dolana qədər.

 

Bu dünya heç zaman yaradılmayıb,

Dəyişər bu dünya, dağılmaz amma.

Eləsə əssin külək;

Zira səhər və axşam

Olacaqdır hər zaman

Əbədiyyət boyunca.

Heç nə doğulmamışdlr;

Heç nə də ölməyəcək;

Nə varsa, dəyişəcək.

1830

İngiliscədən tərcümə

20.01.2018

Samara

(qeyd: bu şeir azərbaycancaya çevirməyi mənə dilçi alim Həbib Zərbəliyev tövsiyə elədi)

UİSTAN ODEN. AXİLLESİN QALXANI

auden

UİSTAN ODEN

                    (1907-1973)

     AXİLLESİN QALXANI

                           She looked over his shoulder

 

Onun çiyni üstdən boylanır ana,
Zeytunluq, üzümlük görmək istəyir.

Yaxşı idarəli mərmər şəhərlər,

Gəmilər kükrəyən dalğalar üstdə.

Onunsa sənətkar işlək əlləri,
Parlayan metalı döyüb yaradır,

Cansız bir təbiət, yabanı bir yer,
Göyün qurğuşun tək görkəmi ağır.

 

Düzənlik çılpaqdır, rəngi də kül tək

Həyat nişanı yox, bitmir heç ot da.

Nə oturmağa yer, nə də ki yemək.

Yığılıb boşluğa dayanıb amma,

Anlaşılmaz bir icma.

Milyon göz və milyon ayaq düzülüb,

Sıraya, dinməzcə əmr gözləyir.

Simasız bir səssə torpağa bənzər

Quru, hamar tonla göydən ərz edir:

Səbəbsiz deyildi, sübut – rəqəmlər.

Nə fikir deyən var, sevinən nə də.

Toza bürünərək irəlilədi,

Sarsılmaz inamla getdi cərgələr,
Başlarına bəla gələnə qədər.

 

Onun çiyni üstdən boylanır ana,

Müqəddəs mərasim gözləri gəzər.

Boynuna ağçiçək çələng dolanan

Qurbanlıq düyələr, yeyibiçmələr.

Parlayan metalın üzərindəsə,

O yerdə ki, mehrab görünməliydi,

Körük işığında bir ayrı səhnə,

Açılır ananın gözü önündə.

 

Tikanlı məftillə bağlı ərazi,

Darıxan rəsmilər (güləni də var)

Qarovul tərləyib, bürkü çox üzür.

Qıraqdan baxırlar adi adamlar.

Nə  danışır, nə də qımıldanırlar.

Üç üzgün insansa gətirilərək,

Bu vaxt bağlanırlar orda dirəyə.

 

Kütlə və əzəmət deyilən nə var,

Nədə çəki varsa, ona da tənsə,

Özgələr əlində; kiçikdi onlar
Kömək gözləməyə, yoxdu gələnsə.

Düşmənlər elədi nə istədisə,

Qürurlar basıldı xəcalətə və

Öz bədənlərindən öldülər əvvəl.

 

Onun çiyni üstdən boylanır ana
Atletlər, oyunlar görmək istəyir.

Oynadaraq şirin əzalarını,
Qadınlı-kişili rəqs edənləri.
Şıdırğı, şıdırğı, havaya uyğun,

Parlayan metalın üzərindəsə,

Oyun meydanı yox onun əlləri,

Bir çöl yaradır ki, tək alaq basıb.

 

Tənha cındır oğlan, işsiz, avara,

Gəzib sülənirdi; onun daşından,

Yayınıb quş uçdu salamat yerə.

Zorlanan qızlar var, bıçaqlanan da —

Ona aksiomdu, bilmirdi başqa,

Dünya var və orda vədə əməl var.

Biri ağlayır ki, başqası ağlar.

 

Nazikdodaq silah ustası Hefest,

Axsaya-axsaya çəkildi yana.

Gözəl sinəsindən Fetisin o an,

Ah qopdu, qolları düşdü qoynuna.

Görəndə nə çəkib silah allahı,
Döyüş qalxanına onun oğlunun.

Cəsur Axillesin, şir ürəklinin.

Onun da tezliklə çatacaq sonu.

 

1955

 İngiliscədən tərcümə

15-19.01.2018

Samara

RUDYARD KİPLİNG. DİŞİLƏR

Rudyard_Kipling

RUDYARD KİPLİNG

                                                           (1865-1936)

 

           DİŞİLƏR

                                        When the Himalayan peasant meets the he-bear in his pride…

Erkək ayıya birdən rast gəlsə himalaylı,

Qışqırır qorxusandan, çox vaxt da qaçır ayı.

Dişi ayı kəndlini parçalardı bəlkə də,

Erkəklərdən dişilər daha təhlükəlidir.

 

Erkək kobra eşitsə  ayaq səsləri gəlir,

Bacarsa, tez sürünüb, xəlvət yerə çəkilir.

Yol verməzdi dişisi qorxaq hərəkətlərə,

Erkəklərdən dişilər  daha təhllükəlidir.

 

Huron və çoktoları xaçlayan İezuitlər,

Skvo intiqamından dua diləyirdilər.

Hərbilər yox, qadınlar onlara dağ çəkirdi,

Erkəklərdən dişilər daha təhlükəlidir.

 

Sözlər var, kişi deməz, lap ürəyi partlasın,,

Qadını Tanrı vermis, nəçidir onu atsın.

Ovçu da təsdiq edər ərin dediklərini,

Erkəklərdən dişilər daha təhlükəlidir.

 

Kişi bəzən ayıdır, həşəratdır o bəzən

Ancaq danışıq bilir, gedir kompromisə.

Faktın məntiqini o, nadir halda inadla,

Qabağa qoyacaq ki, qəti nəticə ala.

 

Giclikdən ya qorxudan rəzilliyə də gedər,

Məhkəmədə fürsəti qarı düşmənə verər.

Kef kindən yayındırar, Şübhə, Rəhm çaşdırar,

Seksual qalmaqalın həllinə çalışanda.

 

Tanrı verən qadınsa hər bir hüceyrəsiylə,

Təsdiq edir həyatda bircə məqsədi izlər.

Gedirsə söhbət nəsil artırmaqdan elə ki,

Erkəklərdən dişilər daha təhlükəlidir.

 

Bətnindəki həyatçın dözən tanrı zülmünə,

Faktı, jesti saymayan, rəhm, şübhə bilməyən,

Kişilərə aiddr bu hoqqalar, qadının,

Özü – qanun, tabeyik hamımız bu qanuna.

 

Həyata gətirdiyi gücdür onu ucaldan.

Övlad anası kimi, sahibə ya da canan.

Övlad, ər olmasa da, atılır o irəli,

Qadın və insan kimi hüquq tələb eləyir.

 

Əqidəylə ərdədir, başqa nikah tanımır.

Sübutu – uşaqları, vay halına münkirin.

Müzakirə gözləmə, qızıb bir anda köz tək,

Ərdən, övladdan ötrü dişilər döyüşəcək.

 

İttihamlar əsassız, dayanmır dişi ayı,

Nitqi zəhər yağdırır, gürzə elə bil çalır.

Elə bil elmi yolla sinirlər çıpaqlanıb,

Yıxılıb can üstədir işgəncənin qurbanı.

 

İndi qorxaq kişisə toplayır müşavirə ,

İgid yoldaşlarıyla, qadınınsa yox yeri.

Hərbə girib şüurla üz tutur abstrakt,

Ədalət Tanrısına ki, anlamaz qadılar.

 

Kişi bilir Tanrının verdiyi Qadın əmr,
Eləyə bilər, ancaq idarə onluq deyil.

Dəqiq instiktiylə qadın isə bildirir:

Erkəklərdən dişilər daha təhlükəlidir.

 

İngiliscədən tərcümə

26-30dekabr 2017

Samara

  CEYMS COYS. GÖYƏRÇİNİM, GÖZƏLİM

joyce.jpg

My dove, my beautiful one… 

Göyərçinim, gözəlim,

Oyan, dur!

Dodaqlarım, gözlərim,

Şehdən islanır.

 

Ətirli yel ah dolu,

Nəğmə qoşur elə bil.

Oyan, dur, səhər olur,
Göyərçinim, gözəlim.
Sidr ağacı yanında,

Durub gözlərəm səni.

Ağ sinəli göyərçin!

Yatağın olsun sinəm,

 

Bəyaz şeh gilələri,

Örtər, bəzər saçımı.

Vəfalım, göyərçinim,

Oyan, dur görüm!

 

İngiliscədən tərcümə

25-26.12.2018

Samara

EMİLİ DİKİNSON. ÖLÜM CÜCÜYƏ OXŞAR

emily-dickinson

                               EMİLİ DİKİNSON

                            (1830 – 1886)

ÖLÜM CÜCÜYƏ OXŞAR

                                    Death is like the insect

Ağacı hədələyən,

Cücüyə ölüm oxşar.

O həm öldürə bilər,

Ya da öz canı çıxar.

 

Yağ çək, başını yağla,

Ya da mişarla axtar.
Çalış, al qabağını,

Xərclə, itir nəyin var.

 

Soxulsa iynə kimi,

Əlçatmayan bir qata.

Əl çək ağacdan, hökmü
Beləymiş həşəratın.

 

İngiliscədən tərcümə

23.12.2017

Samara