Архив | Апрель 2022

RAYNER MARİA RİLKE. BACILAR

Rayner Maria Rilke

Hərçənd imkanları eynidir, amma,
fərqlidir həyata keçirməkləri.

günləri keçsə də eyni məkanda,
fərqli bir zamanda yaşar hər biri.

Üzgün görünəndə bir bacı bəzən,
digəri köməyə meyllənərdi.

fayda heç birindən yox idi hərçənd,

qan qana qarşıydı, olsa eyni də.

Qısılıb əvvəlki kimi getsələr əgər,

Yenə bir-birinə bağ içi indi

Hər biri həm çəkə, həm də çəkilə:

Hh, yerişlərisə tamam fərqlidir.

1908

almancadan tərcümə

29-30.04. 2022, Samara

++++++++++++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Die Schwestern

Sieh, wie sie dieselben Möglichkeiten

anders an sich tragen und verstehn,

so als sähe man verschiedne Zeiten

durch zwei gleiche Zimmer gehn. Читать далее

RAYNER MARİA RİLKE. GECƏ ADAMLAR

Rayner Maria Rilke

Gecə kütlə üçün yaranmayıbdır,

Bax, səni qonşundan gecə ayırır.

Çalışma axtarıb tapasan onu.

İşıq yandırırsan gecə evdə sən,

İnsanın üzünü görə biləsən,

Kimin – sən əvvəlcə fikirləş bunu.

 —

Üzünə düşərək  axan işıqdan
Eybəcər görünür adam, nədənsə

Gecə yığışsalar adamlar, o an,

görərsən hamını baş-ayaq vuran

təzyiq, həmlə edər hər kəs hər kəsə.

Onların alnını şölə saraldır

Tamam qovulubdur fikir və ağlı

Baxışlarında şərab alovu vardır

Hərənin əlindən asılıb ağır

Jest – dediklərini bu jestlə onlar,

Bərkidib anladır və anlayırlar.

Və “mən” “mən” deyirlər həmişə təkrar,
“Hər kim olsa”  kimi bunda məna var.

1899

almancadan tərcümə

28-29.04. 2022, Samara

++++++++++++++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Menschen bei Nacht

Die Nächte sind nicht für die Menge gemacht.

Von deinem Nachbar trennt dich die Nacht,

und du sollst ihn nicht suchen trotzdem.

Und machst du nachts deine Stube licht,

um Menschen zu schauen ins Angesicht,

so musst du bedenken: wem. Читать далее

RAYNER MARİA RİLKE. SEVGİLİNİN ÖLÜMÜ

Rayner Maria Rilke

Ölüm barəsində o  hamı qədər bilirdi:
lallığa sürükləyir bizi qamarlayaraq.

sevimli qadın ondan qoparılmamış hələ

tərk eləyib gedərkən baxışlarını ancaq

 —

naməlum kölgələrin dünysına qatıla.

düşündü o dünyada sakin olanlar indi,
onun rəfiqəsinin gəlişinə şaddılar

təbəssümü onlara ay işığı kimidir.

 —

çox tanış göründülər ölülər ona sonra,

hər birinə bağlayan onu sevgilisiydi,
Dinləyirdi onların dediklərini indi,

 —

inanmırdı da  da ancaq, gördüyü bu diyara,
Abad deyir, keçən hər günüsə xoş sayırdı,

Sevimli ayaqlara  səy ilə yol salırdı.

1908

almancadan tərcümə

27-28. 04. 2022, Samara

 

++++++++++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Der Tod der Geliebten

Er wußte nur vom Tod was alle wissen:

daß er uns nimmt und in das Stumme stößt.

Als aber sie, nicht von ihm fortgerissen,

nein, leis aus seinen Augen ausgelöst, Читать далее

RAYNER MARİA RİLKE. ÖMRÜMÜ YAŞAYIRAM

Gedir ömrüm get-gedə genlənən həlqələr tək

Hər şeyi də çevrəyə alır onlar, artaraq.

Bəlkə çətin çataram onuncu həlqəyədək,

Cəhd edəm gərək ancaq.

Min illərdir beləcə dövrəsində Tnrının,

Yaşı dibsiz qalanın durmadan hərlənirəm.

Ancaq bilmirm hələ: şahinəm ya fırtına

Ya nəğməyəm möhtəşəm.

1899

almancadan tərcümə

27.04. 2022, Samara

+++++++++++++++

RAİNER MARİA RİLKE

Ich lebe mein Leben…

Ich lebe mein Leben in wachsenden Ringen,

die sich über die Dinge ziehen.

Ich werde den letzten vielleicht nicht vollbringen,

aber versuchen will ich ihn. Читать далее

RAYNER MARİA RİLKE. SONUNCU AXŞAM

Gecə və uzun çəkən səfər. Sonrasa döndü,
İçindəki qoşunla qatar parkın yanından.

Çəksə də nəzərini klavesindən indi,

Çalırdı yenə ancaq, gözlərisə qadında.

Baxırdı o, necə ki, insan aynaya baxar,

Gənclik cizgilərini görüb duyğulanırdı,

Anlayırdı onlarda necə dərin hüzn var,
Hər səssə daha gözəl, daha ağıl alandı.

Bütün bunlar yox oldu fəqət elə bir anda
Qadın durub qayğılı pəncərənin yanında,

Ürək döyüntüsünü əliylə saxlayaraq,

Çalğısı yetdi sona. Sərin gəldi bayırdan,

Aynnın nündəki masanın üstdə birdən,

İçində bir ölü baş şako görndü qara.

1906

almancadan tərcümə

26. 04. 2022, Samara

QEYD: şako (Tschako) – silindr formalı hərbi papaq

++++++++++++++

Rainer Maria Rilke

Letzter Abend

Und Nacht und fernes Fahren; denn der Train

des ganzen Heeres zog am Park vorüber.

Er aber hob den Blick vom Clavecin

und spielte noch und sah zu ihr hinüber Читать далее

İOHAN GÖTE. BALIQÇI

Çay axır hay-küylə, sular qabarıb,
Sakitcə oturub tənha balıqçı,
Sahildə, fikrini tilov aparıb,

Ürəyini suyun sərini açır.

Belecə oturub o dinləyir hərdən,

Necə öləziyir, yatır bu  axın.

Gözünün önündə suları birdən

Yarıb yaş bədənli çıxır bir qadın.

Danışır onunla, oxuyur hələ:

Ey ağıl və hiylə işlədən insan!
Ölümcül bürküdə nə üçün belə,
Sudan törəməmi sən çıxarırsan?

Əgər anlasaydın suyun dibində,
Günü balıqların xoş keçir necə,

Suya atılardın yəqin ki, sən də,
Qəmin çəkilərdi suya girincə.

Həm sevimli günəş sevimli ay həm,
Günəşin qoynuna sevinclə girər.

Görürsən onların üzünü hökmən,
Sudam çıxan zaman ikiqat gözəl.

Mavi dərinliyə dönən bu dərin,

Ucalıq səni cəlb eləmirmi bəs?

Əbədi damlada canlanan əksin,

Oyatmrmı suya girməyə həvəs?

Çay axır hay-küylə, qabarıb sular,

Yalın ayaqları islanıb onun.

Qəlbində nədənsə indi qüssə var,
Sanki əziziylə söhbəti olub.

Danışır onunla, oxuyur qadın,

Yəqin gəlib çatıb onun saatı

Qadın onu çəkir, o atır addım…

Bir daha onları görən olmadı.

1778

almancadan tərcümə

23-24. 04. 2022, Samara

++++++++++++++

Johann Wolfgang von Goethe

Der Fischer

Das Wasser rauscht, das Wasser schwoll,
Ein Fischer sass daran,
Sah nach dem Angel ruhevoll,
Kuehl bis ans Herz hinan:
Und wie er sitzt und wie er lauscht,
Teilt sich die Flut empor,
Aus dem bewegten Wasser rauscht
Ein feuchtes Weib hervor. Читать далее

İOHAN GÖTE. “DÜŞSƏN SEVGİLİNDƏN UZAQ NƏ QƏDƏR…”

Düşsən sevgilindən uzaq nə qədər,

Şərq aralı düşüb necə ki, Qərbdən,

Aşar səhraları, ürək yol gedər;

Nə məşəqqət ola, dözər və durmaz,
Bağdadın yolu da sevəni yormaz.

(“Qərb-şərq divanı”ndan)

almancadan tərcümə

21. 04. 2022, Samara

++++++++++++

Johann Wolfgang von Goethe

Bist du von deiner Geliebten getrennt
Wie Orient vom Occident,
Das Herz durch alle Wüsten rennt;
Es gibt sich überall selbst das Geleit,
Für Liebende ist Bagdad nicht weit.

İOHAN GÖTE. SEVGİLİNİN YAXINLIĞI

Səni düşünürəm mən, günəşin şüaları,

Dənizdə yuyunanda

Səni düşünürəm mən çayın ayna suları,

Ayla oynayan anda.

Gözümdə canlanırsan, toz dumanına birdən

Uzaq yol bürünəndə;

Qaranlıq gecədə dar körpünün üstdən keçən,
Yolçu əsir hənirdən.

Səni eşidirəm mən astadan pıçıltısı,

Dalğaların gələndə.

Ağaclara mürgülü meşədə qulaq asıb,

Sükutu dinləyəndə.

Həmişə mənimləsən,  düşsən uzaq da məndən,
Yenə də yanımdasan.

Gün batır, ulduzların yanar işığı indi,

Ah, biləydim hardasan!

1795

almancadan tərcümə

19-20. 04. 2022, Samara

+++++++++++++++++

Johann Wolfgang von Goethe

Nähe des Geliebten

Ich denke dein, wenn mir der Sonne Schimmer
Vom Meere strahlt;
Ich denke dein, wenn sich des Mondes Flimmer
In Quellen malt. Читать далее

İOHAN GÖTE. “KİM ÇÖRƏYİ YEMƏYİB GÖZ YAŞINA QATARAQ…”

Без названия (19)

Kim çörəyi yeməyib  göz yaşını qataraq,
Və kim ki,  kədər dolu, hüznlü gecələri,

Ağlamayıbsa əgər yataqda oturaraq,

Yox, səmavi qüvvələr, onun sizdən  xəbəri.

Bizim həyatımıza rəhbərlik eləyən siz,
İradənizlə batır günaha zavallılar,

Sonra həm də onlara əzab çəkdirirsiniz,

Dünyada hər güanahın intiqamı alınar.

(“Vilhelm Meyster”dən)

almancadan tərcümə

17-18. 04. 2022, Samara

+++++++++++++

Johann Wolfgang von Goethe

Wer nie sein Brod mit Thränen as,
Wer nie die kummervollen Nächte
Auf seinem Bette weinend sas,
Der kennt euch nicht, ihr himmlischen Mächte. Читать далее

İOHAN GÖTE. GÖZ YAŞLARINDA TƏSƏLLİ

Без названия (19)

Söylə, niyə belə sn kədərlisən,
Hamı bəxtəvərkən həndəvərində?

Əlbəttə, əlbəttə, ağlamısan sən,
Görür hər kəs görür gözlərində də.

“Mən də ağlamışam düşüb təkliyə,
Bəllidir bu qüssə mənə, bu ağrı.

Yüngüllük, əminlik gəlir ürəyə,

Şirin göz yaşları elə ki axır”.

Dostlar çağırırlar, hamısı da şən,
Çəkinmə, hər biri ağuş açacaq.

Nələri, kimləri itirsən də sən,

Düşün ki, itkilər xeyrədir ancaq.

“Sizin kefiniz kök, yox anlayan ki,
Necə mən zavallı əzab çəkirəm.

Heç nəyim itməyib, yox mənim itkim,
Sıxır fəqət itki duyğusu möhkəm”.

Belədirsə əgər, tələsməlisən,

Yaşının yaz fəsli, qanın da qaynar.

Qüvvə aşıb-daşır bu yaşda ikən.

Göstər özünə ki, cürətin də var.

“Ah, çətin taparam cəsarəti mən,
Məndən uzaqlarda o yəqin gəzər.

Parlayır elə bil o, göy üzündən,
Başımız üstdəki ulduza bənzər.”

İnsan ulduzları arzulamır ki,

Həzz alır onların dəbdəbəsindən.

Heyran baxışlarla durub göz dikir,
Ulduzlu səmaya nəfəs dərmədən.

“Mən də heyranlıqla baxıram elə,

Gündüzlər, göy üzü işıqlı ikən.

Lütfən qoy ağlayım fəqət gecələr,

Ağlayım göz yaşım tüknənəcən”.

1827

almancadan tərcümə

16-17.04. 2022

+++++++++++++

Johann Wolfgang von Goethe

Trost in Tränen

Wie kommt′s, daß du so traurig bist,

Da alles froh erscheint?

Man sieht dir′s an den Augen an,

Gewiß, du hast geweint. Читать далее