HƏR YAZIMI BƏYƏNƏN…

HACINIIN XATİRƏSİNƏ

Hər yazımı bəyənən,

Əzbərləyən Hacıydın.

Yazıma “əsər” deyən,

Yeganə oxucuydun.

 

Danışsaydım hər nədən,

Susub qulaq asardın.

Təkcə səndin kəsməyən,

Sözümü yarısında.

 

Təkcə sən məni yekə,

Bir sənətkar sayırdın.

Sənin gözündə bəlkə,

Mən ağıl dəryasıydım.

 

Dünyaya gəlmişlərin,

Ən həqiri indi mən.

Sənin qiymətin imiş,

Məni ucaldan demə.

 

Yoxsan – yox oxuyanım,

Eşidənim yox daha.

Sən yoxsan, ən yaxınım,

Mənə səndən uzaqdır…

 

07.01.2016 Samara

 

 

 

 

 

Реклама

НЕКОТОРЫЕ БАРАНЫ ОБОЖАЮТ РОЗЫ…

БАРАН 1

BƏZİ QOYUNLAR QIZILGÜLÜN DƏLİSİDİR…

 BİR YAXŞI İŞ GÖRMÜŞƏM, ONUN DA MÜKAFATI LOPAQDIR…

 Bu yaxınlarda bir nəfərlə epistolyar janrda davam oldu. Davalaşdığım adam uzaqdan-uzağa, yəni Azərbaycanda elə qeyzlənmişdi ki, yəqin qolunun iki min kilometr uzunluqda olmadığına çox təəssüf elədi, yoxsa uzadıb ağzıma bir yumruq vurardı. Dedi ki, “sən ömrün boyu heç kimə bir qəpiklik yaxşılıq eləməmisən, ancaq faydalanmısan”.

O dəqiqədən gecəm-gündüzüm olmadı, yuxum qeybə çəkildi, çox çallışdım ki, yadıma haçansa kiməsə bir yaxşılıq elədiyimi yadıma salım, mümkün olmadı. Gördüm ki, doğrudan da elə mənə yaxşılıq eləyiblər, məndən isə yaxşılıq görən olmayıb, çoxlu insan ziyan da çəkib.

Üç gün, bir həftə…On günün tamamında birdən yadıma düşdü ki, mən bu davalaşdığım adamı bir dəfə Kürdə boğulanda xilas eləmişəm…

Bu hadisə sovet dövründə baş verib. O vaxtlar sudan adam çıxaranlara döş nişanı verirdilər. Bəlkə hələ üstündə beş-on manat da üstündə. Qəzetdə yazırdılar. Rusiyada indi də belədir. Ancaq, görünür, indi Azərbycanda sudan adam çıxarmaq yaxşılıq sayılmır və belə adamın mükafatı lopaqdır. Yaxşılıq toya bir bağlı pul salmaqdır, gəlirli işə, məsələn, vergiyə, gömrüyə düzəltməkdir, maşın bağışlamaqdır. Əslində bunda ədalət var. Çünki sudan adam çıxarmaqda yaxşı bir şey yoxdur. Bunu hamı bacarır. Sən çıxarmayacaqsan, gəlib bir başqası çıxaracaq, bəlkə başqası bir az gec gələcək, ancaq axır ki gələcək…

Çox fikirləşib gördüm ki, elə məni də kimsə xilas etsəydi, mən ona qarşı heç bir minnətdarlıq hissi duymazdım. Bəlkə də acıqlı olardım ona. Bəlkə də çalışıb bir yolla üstünə pul da kəsdirərdim: çıxarıb atmısan qırağa, indi dolandır məni…

Belə-belə işlər…

24.04 2015

Samara

KİMƏ KƏLƏK GƏLMƏK İSTƏYİRSİNİZ?

Orucluq ayının ilkin nəticələri məscidlərdə elan edilib. Məlum olur ki, dünya müsəlmanlarının əksəriyyətinin orucunu Allah qəbul etməyib. Orucu qəbul olunmayan millətlər arasında azərbaycanlılar liderdirlər. Azərbaycan bölgələrindən Salyan birinci yerdədir.

ŞƏRQİN DƏ UZAĞI DEMƏ OLURMUŞ…

HACININ XATİRƏSİNƏ

 

Şərqin də uzağı demə olurmış,

Təyyarə uçmadı sanki, süründü.

İyirni beş yaşda ruh yorularmış –

Söndün günəşlərin doğan yerində.

 

Dəbli geyinəndin…Geyindin orda,

Ordu çəkmələri, ordu papağı.

Amma yazırdın ki, səni sarsıdır,

Ürək qabalığı, dil qabalığı.

 

Yazırdın xəlvəti ağlamağından —

Ağlamaq kənardır nizamnamədən.

Göz yaşı ürəkdə nizam dağıdan,

Saxlayan dünyanın nizamını da.

 

Orda yaxın ölüm ərəfəsində,

Tapıb oxuduğun Dostoyevski,

Demişdi “qabıqdan özəyə qədər,

Göz yaşı isladıb Yer kürəsini”.

 

Sıxıldı gicgaha buz kimi lülə

Nə lülə isindi, nə qan soyudı.

Tale püşkü kimi atıldı güllə —

Dəli bir oyunun o gün sonuydu…

 

Hər insan ömrü hərb, hər an – təhlükə,

Yoxsa da ətrafda top-tüfəng səsi.

Gedir hər insanın içində bəlkə,

Amansız bir dünya müharibəsi.

 

Yenə də o yerdə günəşlər doğur,

Qurudur qanı da, göz yaşını da.

Doğum-ölüm sirri Tanrıda. Odur,

Xatirə silən də, iz yaşadan da.

 

04-05 may 2014 Samara

 

QLOBUS MƏSƏLƏSİ

ТАХИР КЕРИМОВ

Salyan başçısı Tahir Kərimovun şəklinə baxıram, fikir məni götürür…

Cənab Kərimov kabinetdə oturub, arxa divarda Heydər Əliyevin bir şəkli, İlham Əliyevin dördə şəkli görünür. Rəfə eyni parlaq cildli kitablar düzülüb, sayları ondan çoxdur, şübhəsiz ki, Heydər Əliyevin kitablarıdır. Ancaq şəklə  diqqətlə baxıb görürsən ki, bu cənabın gözü oxuyan gözünə oxşamır. Stolun üstündə qapalı noutbuk qoyulub. Yəqin hərdən-hərdən cənab Kərimov zəngi basıb çağırır: “Ay qız, gəl bu İnterneti qoş görüm!”. Ancaq bu kabinetdə ən qəribə, ən sirrli əşya qlobusdur ki, başçının arxasındakı rəfə, İlham Əliyevin şıkillərinin altına qoyulub. Çox fikirləşirəm ki, bu qlobus başçının nəyinə lazımdır? Axı bu boyda qlobuslarda nəinki Salyan, heç Azərbaycan özü də görünmür. Bəlkə cənab Kərimov bu qlobusdan pul daxılı kimi istifadə edir? Rüşvət gətirənlərə deyir ki, atın o qlobusun içinə… Bəlkə qlobusun İlham Əliyevin şəklillərinin altına qoyulmağı Azərbaycan prezidentinin dünya lideri olduğuna eyhamdır?

Ancaq bu sirri yəqin bircə prezident administrasiyasında bilirlər. Maraqlıdır, məmur kabinetlərindəki bu qlobuslar Azərbaycanda istehdal olunur ya xaricdən alınır?

Və mənə nədənsə elə gəldi ki, əgər kabinetdə qlobus varsa, mikroskop da olmalıdlr. Soruşa bilərsiniz ki, niyə. A kişilər, mən nə bilim niyə. Belə cəhənnəmə, gora. Qlobus nəyə lazımdırsa, mikroskop da ona lazımdır. Bəlkə də qlobusla, mikroskopla bu başlı-qulaqlı vəhşilər də adama oaxşamaq istəyirlər…

Ancaq oxşamırlar. Nə qədər baxırsan, görürsən ki, oxşamırlar…

 

Mirzə ƏLİL

22.04.2014 Samara

SALYANLILARA BİRDƏN-BİRƏ NƏ OLDU?  

Salyandan qəribə xəbər gəlir: sələfilərə hücum olub….

Salyanda sələfilərin olmağı da qəribədir, sələfilərə hücum da…

Salyanda yetmiş il bolşevik idarəçiliyi olub, şiə mollaları nəinki bolşeviklərə hücum etmyiblər, əksinə, hər mərasimdə bolşevik hökumətinə dua oxuyublar. Salyanın mərkəzində Leninə, Kirova qoyulmuş heykəllər şiələrin qeyrətinə toxunmayıb. Və özlərini şiə sayan salyanlıların özləri ciblərində bolşevik partiyasının biletini gəzdiriblər, şiə mollaları isə KQB agenti olublar. İndinin özündə də Salyanda ən böyük heykəl bolşevik rəhbər və KQB generalı Əliyevə qoyulub – bu, şiələrin qeyrətinə toxunmur. Salyanlılar məscidə, ölü basdırmağa və başqa mərasimlərə Əliyevin adı verilmiş küçə ilə gedirlər – bu da onların qeyrətinə toxunur. Toylara və başqa şənliklərdə müsəlmana haram buyurulmuş içkilər su kimi axır, hər tində tiryək, anaşa satılır, yüzlərlə gənc iynələnməkdən dərdə düşüb ölürlər – bu da şiələrin qeyrətinə toxunmur. Məmurlar, həkimlər, müəllimlər rüşvət, hədiyyə alırlar – bu da şiələrin qetyrətinə toxunmur. Sələmçilik, sələmçilərin şəhərdə tikdirdikləri qəsrlər də onların qeyrətinə toxunmur. Bəs necə olur ki, onlardan fərqli namaz qılan adam görəndə şiələrin qanı coşur, gözləri qızır və onlar talançıya çevrilirlər?

Və əslində Salyandan gələn xəbər elə də qəribə deyil. İyirmi beş ilə yaxın müstəqillik dövründə bir teatr, konsert zalı, tennis kortları, futbol meydançaları, televiziya kanalları, radio stansiyaları açılmayan şəhərdə dini mövhumat insanlar üçün ən ucuz, hamının əldə edə biləcəyi yeganə mənəvi qidadır. Ancaq belə qidadan insanların qanı coşur, gözləri qızır və ətraflarına baxırlar ki, bir yer tapıb talan eləsinlər…

 

10.04. 2014

BAŞIAŞAĞILIQ TARİXİ. 2

Nadir ABBASOV

1970-ci illərin əvvəllərində Salyanda birinci katib vəzifəsinə Nadir Abbasov təyin olundu, boyu ortadan kiçik, ancaq enlikürək və dolu bu adam Salyana qədər Ağdama rəhbərlik eləmişdi və özü də ağdamlı idi. Xarici görkəmi barədə ona görə arxayın yazıram ki, onu dönə-dönə yaxından görmüşdüm, küçəyə demək olar ki, heç vaxt piyada çıxmayan başqa rəhbərlərdən fərqli olaraq Nadir Abbasov şəhərdə tez-tez görünürdü, vaxtaşırı Səməd Vurğun küçəsindəki dəlləkxanada başını dəllək Mehdiyə vurdururdu. Bir müddət şəhərin girəcəyində olan poliklinikaya gəlib dişini müalicə etdirirdi, deyirdilər ki, həkimin arvadı ağdamlıdır, tanışdırlar. Mən o vaxtlar tez-tez doktor Şarovagilə gedirdim, Abbasoun, pencəyini qolunun üstünə ataraq poliklinikadan çıxıb mərkəzə tərəf getdiyini doktorun eyvanından özüm görmüşəm…

Salyana hər təzə raykom katibi gələndə bir neçə ay çaxnaşma olurdu, yəni bu bir neçə ay ərzində təzə rəhbər hökmən özünü göstərməliydi. Biri raykoma yaxın, ya özünün yaşadığı küçələrə təzə asfalt döşətdirir, o biri pullu idarələrdən bəzilərinin rəhbərləini ya da kolxoz sədrlərini dəyişirdi. Nadir Abbasov da yəqin bu cür işlər gördü, ancaq onu salyanlılara tanıdan başqa işi oldu. Ağdamlı Salyana gələn kimi şəhərdəki fərdi evlərin ətrafındakı bütün taxta və daş hasarları sökdürdü. Demişdi ki, həyətlər gərək görünə. Doğrudan da həyətlər az vaxtın ərzində qaldı çılpaq. Salyanın mərkəzi küçələrinin bir çoxu qələbəlikdir, xüsusən kənd yerlərindən alverə, “doxdura” və başqa dərdinə görə gələn adamıar çox olur. İndi bütün bu adamlar həyətlərdə xalqın biş-düş edən, paltar yuyan ya oturub dərdləşən arvad-uşağını görürüdülər…

Ağdamlının məqsəd və məntiqini anlamaq mümkün deyildi. O, şəhəri sahmana salmaq istəsəydi, asfaltla səkilər arasındakı arxlarda yığılıb qalan üfunətli çirkabı təmizlətdirərdi – yox, arxlar elə həminki kimi qalırdı. Ya da avtovağzalın həyətində iyi az qala Xələcə gedib çıxan ayaqyoluna bir sərəncam verərdi. Yox, vermirdi. Şəhərin zibilini təmizlətirırdi, kanalizasiyayla məşğul olardı – yox, bunların heç birini Abbasov eləmirdi, ancaq hasarları sökdürürdü. Niyə görə?

Salyan camaatı az qala hamı bir nəfər kimi deyirdi ki, Abbasov şorgözdür və buna görə həyətlərdəki arvadlara baxmaq istəyir. Çox adamlar danışırdılar ki, guya hər axşam Abbasovun kabinetinə bir arvad gedir. Əlbəttə, buna inanmaq çəindir. Ancaq salyanlılar bunu danışırdılar. Təəccüblü orasıdır ki, bir kəlmə söz üstündə qarın yırtan, ciyər dağıdan salyanlılar bu şorgöz katibə güldən ağır bir söz demirdilər. Halbuki Abbasov şəhərdə tək piyada gəzirdi, yaxınına gəlib qəfildən bir şillə vurmaq və hətta qilağını dişləmək mümkün idi. Ancaq neçə illlər Abbsov Salyanı hərlədi, ona nə şillə vuran oldu, nə qulağını dişləyən…

Mən bir dəfə Abbasovu Neftbaza deyilən yerdə gördüm, Kürün qırağında oturub səyyar tülefonla əmrlər verirdi — bu, 1976-cı ilun daşqınıydı, şəhəri su basırdı. Kürü saxladılar…

“Kaş elə onda Salyanı su basaydı, hamımız qırılaydıq, namus-qeyrət getdi”, — bunu mənə bir məclisdə bir salyanlı ağlaya-ağlaya deyib o vaxtlar. Hərif yaxşı içmişdi, salyanlı da içındə ya ağlayır, ya da bıçağı soxur yaxşı bir oğlanın qarnına. Bu, ağlayanlardan idi…

Mən o vaxt Salyanda rəhbərliyə yaxın bir adamdan Abbasovun rüşvət alıb-almadığını soruşdum. O vaxtlar mənim qəlbim hələ təmiz idi və rüşvətxor olmayan azərbaycanlıların olduğuna inanırdım. Həmin adam dedi ki, Abbasov Ağdamda işləyəndə xırda dükançılardan da pul alırmış. Salyanda isə böyük idarələrdən alır…

Salyanda şərəfli işinə görə Nadir Abbasova Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı verdilər. Və sonra göndərdilər Ağcabədiyə rəhbər…

Mən bu xırda yazıya başlamamışdan qabaq İnternetdə Abbasova aid məlumat axtardım. Bir mənbə tapdım. Ağdamlı rəhbərlərə həsr olunub. Abbasov “çox alicənab insan” adlandırılır…

Əlbəttə…Kimin şübhəsi var ki…

 

17.03. 2014 Samara

HİNDUŞKA ƏHVALATI

 Azərbaycanlılar haqqında onların özü tərəfindən inadla yayılan miflərdən biri millətin “qonaqpərvərliyi”dir. Mən otuz ildən çoxdur ki, öz vətənimə qonaq kimi gedirəm və bu “qonaqpərvərlik” haqqında geniş və dəqiq təsəvvürüm var.

Salyanda yaşı otuzdan çox olanlar Nuhunu ya görüblər, ya da haqqında eşidiblər. Mən eşidənlərdənəm. Sadə kənd müəlliminin oğlu olan Nuhunun sağlığındakı statusunu təyin etmək çətindir: Qoçu? Lotu? Fırıldaqçı? Bilmirəm. Nə yolla ad çıxardığını da bilmirəm. Ancaq “yeyib-içən”, “atıb-vuran” oğlan kimi tanınmağı şübhəisizdi. Mərhum Nuhuyla bağlı əhvalatı mənə danışan ya onun dostu, ya da dostunun dostu idi. Günlərin bir günü mərhum Nuhu uzun müddət görmədiyi dostuyla rastlaşır, zorla basır maşına, aparır kənddəki evinə. Maşından düşüb girirlər həyətə. Həyətdə xeyli hindyşka gəzirmiş ki, hərəsi bir at boyda. Mərhum Nuhu çıxarar cibindən tapançanı, “part” bir güllə hinduşkaların birinə və arvad-uşağa qışqırar ki, bunu aparıb ütün, kabab çəkəcəyəm qonağa…

Məndə heç vaxt ad, sərvət tamahı olmayıb. Yəni yaxşı başa düşürəm ki, “əməkdar geoloq”, “qəhrəman neftçi”, “xalq artisti”, “əməkdar polis”, “xalq çobanı” ya “xalq müəllimi”  kimi adların insan mahiyyətinə heç bir dəxli yoxdur. Məgər İsa sağlığında ad daşıyıb? Heç Məhəmmdə də daşımayıb.  O ki qaldı sərvətə, bu, insana müəyyən rahatlıqlar gətirər, xoşbəxt eləməz… Ancaq bu hinduşka əhvalatını eşidəndən bəri hərdən-hərdən, iki-üç iıdən bir, fikirləşirəm ki, belə bir dostun olmağı nə yaxşıdır. Səni basa maşına, həyətə girəndə tapançayla vura yıxa hinduşkanı ayağının altına…Düzdür, mən kabab yemirəm, olsa-olsa,  hinduşka ətinin həlimini içərəm. Məsələ bunda deyil, məsələ hörmətdə, məhəbbətdə, qonaqpərvərlikdədir…

İstəkli bacım Sübü öləndən əslində qonaq getməli yerim də yoxdur… Getdiyim yerlərdən həmişə məyusluqla qayıtmışam. Çay gətirirlər, stəkan-nəlbəkiyə baxırsan və görürsən ki, stəkanda sarı ləkələr var, nəlbəki də çatlaqdır. Əlbəttə, evdə yaxşı çay dəsgahları var, ancaq o çay dəsgahları ayrı qonaqlar üçün saxlanıb…

Bizdə qonaq getmək də yasa ya toya getmək kimidir. Düzdür, xərclər yazılmır, ancaq yadda saxlanılır. Qonağın nə gətirdiyi və nə qədər yediyi ciddi hesablanır. Çox olur ki, qonaq gedəndən sonra bir ay dalınca deyinirlər: “Gətirdiyindən də ikiqat artıq yeyib getdi…” “Elə bil kurorta gəlmişdi…” Ümidlərini doğrultmayanda: “Yediyi haram olsun…”

Mən bilmirəm qonaqpərvərlik nə deməkdir. Hər yoldan keçəni çağırıb yedirb-içirmək? Yox, bunu heç kim eləməz. Kasıba əl tutmaqdırsa, bu, qonaqpərvərlik deyil, xeyruyyəçilikdir. Əgər sadəcə yaxın qohumların qarşılıqlı gediş-gəlişləri nəzərdə tutulursa, burda nə qonaqpərvərlik? İnsanlar bir-birlərinə borc hörmət göstərirlərsə, burda nə qonaqpərvərlik?  Və boş əllə gəlmiş qonaqlar barəsində yüzlərlə lətifə danışan xalqda nə qonaqsevərlik?

Mən azərbaycanlıyam, bilirəm ki, azərbaycanlıların evlərində hər səviyyəli qonağın özünə uyğun nəinki menysu, hətta qab-qacağı, nəinki yatacağı, hətta oturacaq yeri də ayrıdır. Bacım Sübü öləndən sonra qonaq getdiyim yerlərdə yuxarrı başda yerim, xörəyin yağlı yerindən payım ( bu, söz gəlişidir, yağlı yeyə bilmirəm) olmayıb. Ona görə də qonaq getməyi tərgitmişəm. Əslində çağıran da yoxdur. Çünki bilirlər ki, mən onların bir işinə yarayan deyiləm. Azərbaycanda isə aşnalıqdan, dostluqdan, gediş-gəlişdən çoxdan  bəri mənfəət güdülür…

Amcaq hərdən-hərdən qonaq üçün tapançayla vurulan hinduşka əhvalatı yadıma düşür və mərhum Nuhunun dostuna qibtə edirəm…

 

 

14 mart 2014 Samara

 

газета ОЧАГ 2014-02

скр2014-02ф1очаг2_цветной2014