Архивы

ARTYÜR REMBO. BOHEMA

Мар10

Gedirdim, cırıq-sökük ciblərimdə əllərim
İdeal görkəm aldı sanki birdən palto da.

İlham pərim, tək sənin vassalındım dünyada,

Necə qızğın sevgilər arzulayırdı qəlbim!

 

Yeganə şalvarımda yekə deşik var idi.

Şeir qoşur, səpirdim yola qafiyələri.
Böyük Ayıda tapdım gecələməyə yeri,

Ulduzlarımdan şirin bir xışıltı gəlirdi

 

Oturub dinləyiridim bunu yol qırağında,
Xoş sentyabr axşamı alnımda, yanağımda,

Duyurdum düşən şehi, sanki şərabdı gerçək.

 

Fantastil gölgələrin içində ayağımı

Ürəyimə sıxaraq çəkdim ayaqqabımın

Şnurunu– liranın simləri çəkilən tək.

 

 

1870

fransızcadan tərcümə

 

  1. 03. 2026, Samara

++++++++++++++++++

Arthur Rimbaud

Ma bohème

 

Je m’en allais, les poings dans mes poches crevées ;

Mon paletot soudain devenait idéal ;

J’allais sous le ciel, Muse, et j’étais ton féal ;

Oh ! là là ! que d’amours splendides j’ai rêvées ! Читать далее →

ARTUR REMBO. QEYSƏRİN HİDDƏTİ

Мар7

Gəzir ağbəniz adam çiçəklənən çəməndə,

Qara geyimli, siqar dişləri arasında.

Tyüilri güllərini görür sanki önündə —

Sönükmüş baxışları alovlanır bu anda.

 

İmperator sərxoşu  iyirmi illik kefin!

O söyləmişdi: gərək söndürm azadlığı.
Həm də çox incəliklə, şamı söndürən kimi!”

Azadlıqsa dirilir! Monarxı azar yıxır!

 

Yaxalandı. – Nə addır bu, lal dodaqlarında
Titrəyən? Nə qınaqdır gəmirən içdən onu?

Bilmərik…Baxışları İmperatorun sönür.

 

Eynəkli aşnasını salır bəlkə o yada.

— Və siqarından çıxan tüstüsə xatırladır,

Sen-Klu axşamları zərif, göy buludları.

1870

fransızcadan tərcümə

06-07. 03. 2026, Samara

+++++++++++++++++++++++++++

QEYDLƏR:

Sonet formasında yazılmış şeirdə təsvir olunan şəxs imperator (1852-1870) III Napoleondur.

Sonuncu üçlüyün birinci misrasında “Compère en lunettes” (“eynəkli aşna” “eynəkli əlbir” ya “tərəfdar” mənasında) ifadəsi ) III Napoleonun naziri olmuş Emil Olivyeyə aiddir. Rembo, 1870-ci ildə müharibə elan etməklə  imperatorun süqutunda Olivyenin mühüm rol oynadığını xatırladır.

 +++++++++++++++++++++++++++++++

Arthur Rimbaud

RAGES DE CÉSARS

L’Homme pâle, le long des pelouses fleuries,

Chemine, en habit noir, et le cigare aux dents:

L’Homme pâle repense aux fleurs des Tuileries—

Et parfois son œil terne a des regards ardents…! Читать далее →

ALFRED DE MÜSSE. ANAMA

Ноя19

Sona bu şən məclis yetişən zaman,

Kim Qrequarı ulu sayırsa,
Dostlar, əlimizdə varsa stəkan
Ürək içki, nəğmə arzulayırsa,

Niyə üz tuturuq axı Baxusa?

Günümüz  beləcə gözəl keçərkən,

Dostlar, yaxşı olar xorla oxusaq,

Analar şəninə, ürəkdən və şən. (Bis)

—

Ən əziz nemətdir insana yəqin,

Uşağa ən gözəl müdafiə həm.

Lütfüdür, əlbəttə, bizə göylərin,

Yetişir Tanrının mərhəmətindən.

Nemətlər içində o ən füsunkar,

Anadır insana örnək, nümunə.

Minnətdar olmayan məgər kimsə var,

Ana qayğısına, nəvazişinə? (Bis)

—

Kimə bir xoşbəxtlik üz verə əgər,
Ona danışmağa tələsir hökmən.

Onun ağuşunda üzünü gizlər,

Göz yaşı axıdan, xəcalət çəkən.

Övlada ən kiçik bir uğur gələ,
Möhtəşəm zəfərdir anaya yəqin.

Dostlar, cavabını verək biz belə,
Ana  qayğısının, nəvazişinin. (Bis)

—

Çətin yollarını həyatımın mən,

Öngörən qayğının sayəsində, ah,
Keçmişəm həmişə qayğı bilmədən.

Sənə ürəyimi açıram ancaq.

Yalançı dünyanın qayalarından,

Sənsən qayığımı yan ötüşdürən.

Mənim yaşadığım bəxtəvər hər an,
Yaranıbdır ana nəvazişindən. (Bis)

fransızcadan tərcümə

18-19. 2021, Samara.

Qeyd: 1. Müəllif bu şeiri 14 yaşında yazıb. 2. “Qrequar”ın  de Müssenin

oxuduğu kollecdə intendant olduğu güman edilr.

Yəqin şagirdlərlə şənlənməyi sevirmiş.

===================

 Alfred de Musset

 À ma mère

Après un si joyeux festin,
Zélés sectateurs de Grégoire,
Mes amis, si, le verre en main
Nous voulons chanter, rire et boire,
Pourquoi s’adresser à Bacchus ?
Dans une journée aussi belle
Mes amis, chantons en  » chorus  »
A la tendresse maternelle. (Bis.) Читать далее →

STEFAN MALLARME. KASIBIN NİFRƏTİ

Ноя18

Gecə cır-cındırında gör nə qədər deşik var,

Dərin də, saçların da qızarıb; xoşum gəlir
Qoca müqəvva, səndən, bu da iyirmu su, al.

—

Müti, yastı üzündə yox qürurun əsəri,

Qardaşdır itə kasıb, bilirsən ki, özün sən.

Şeirlə bəzəyərsən çətin bu eyibləri.

—

Qalxırsan, xristian, çaqqal tək daş dibindən,

Sürünürsən dalınca  səni ələ salanın.
Sənin bu göz yaşına, qoca, neçə verim mən?

—

Aç əfəl bədənini, oynasın əzaların!

İyirmi sunu məndən dilə, çıx min oyundan,

Diz üstə çök!… Palçığa girincə ağ saqqalın!

—

Nəyinə gərək axı bu medal, axmaq insan

Gümüş parıldar, zaman keçincə mis göyərər,
Mömin deyiləm, ancaq çox inadkaram, inan,

—

Seçim elə! Qap, indi sənə dedyim gələr,

Sıx ovcunda, düşün ki, ona görə alırsan,
Məndə çoxdur o puldan, ya nnifrətindən elə.

—

Götür, qorxmasan əgər, buna qılınc alarsan.

Fransızcadan tərcümə

17-18.11. 2021, Samara

============================

Stéphane Mallarmé

(1842 — 1898)

Haine du pauvre

Ta guenille nocturne étalant par ses trous
Les rousseurs de tes poils et de ta peau, je l’aime
Vieux spectre, et c’est pourquoi je te jette vingt sous. Читать далее →

ALFRED DE MÜSSE. SON MİSRALAR

Ноя15

On səkkiz aydır ki, əcəl zəngləri,
Dəlir hər tərəfdən qulaqarımı,

On səkkiz aydır ki, yoxdur aramım,
Hər yerdə o mənim dalımca gəlir.

—

Nə qədər çarpışam həqirliyimlə,
Daha çox duyuram necə miskinəm;

Haçan addım atmaq istəyirəm mən,
Görürəm ürəyim dayana bilər.

—

Daha yoxdur halım mübarizəyə,

Sonacan döyüş tək hər an keçəcək;

Qaçışdan üzülüb sarsılan at tək,

Ruhum üzülərək məni də əyər.

1857

fransızcadan tərcümə

14-15.11. 2021, Samara

===============

Alfred de MUSSET
1810 — 1857

Derniers vers

L’heure de ma mort, depuis dix-huit mois,
De tous les côtés sonne à mes oreilles,
Depuis dix-huit mois d’ennuis et de veilles,
Partout je la sens, partout je la vois. Читать далее →

ALFRED DE MÜSSE. KƏDƏR

Ноя14

Düşmüşəm qüvvədən, həyatım bitib,
Gedib dostlarım da, gülmürəm bir an;

Məndə öz dühama inam yaradan,

Qürurum nə vaxtdan tükənib, itib.

—

Əvvəl Həqiqətlə üzləşən zaman
Deyirdim ən yaxın dostum olacaq,

Dərindən anlayb duyandan ancaq,
Tamam çiyrinibdir ürəyim ondan.

—
Hərçənd əbədidir Həqiqət olan,
Ondan uzaqlaşan, onsuz dolanan,
Cəhalət içində yaşayar hökmən.

—
Cavab verməliyik, Tanrımız dedi.
Mənə bu dünyada nə qalır indi? —

Düşünmək, göz yaşı axıtmaq hərdən

fransızcadan tərcümə

13-14.11. 2021, Samara

========================

Alfred de MUSSET
Tristesse

J’ai perdu ma force et ma vie,
Et mes amis et ma gaieté;
J’ai perdu jusqu’à la fierté
Qui faisait croire à mon génie. Читать далее →

ALFRED DE MÜSSE. OXUCUYA SONET

Ноя13

İndiyəcən, oxucum, ənənə tələbiylə,
Birinci səhifədə səni salamlayırdim.

Bu dəfəki kitabın sonu şən deyil elə,
Doğrusu, bizim əsr xoşagəlməz bir andır.

—

Gedir nəyi vardısa artıq qabaqkı əsrin,

Krallar və tanrılar, zəfər qazandıran bəxt.

Rozafindlə Süzona hədsiz müdrikəm yəqin,
Qoca Lamartin mənə uşaq tək baxır hərçənd.

—

Əfsus, siyasət! Budur əsl  dərd və həqarət.

Düşmənlərimdir mənə onu görən məsləhət.
Gah ağsan, gah qırmızı: bu mənlik deyil, canım!

—
Məni kim oxuyursa, oxuyaydı təzədən.
Rübabımda iki ad dolaşsa təsadüfən
Ninet olacaq hökmən, ya da ki, Ninon xanım.

fransızcadan tərcümə

12.11. 2021, Samara

==============

Alfred de MUSSET
1810 — 1857

Sonnet au lecteur

Jusqu’à présent, lecteur, suivant l’antique usage,
Je te disais bonjour à la première page.
Mon livre, cette fois, se ferme moins gaiement ;
En vérité, ce siècle est un mauvais moment.

—

Tout s’en va, les plaisirs et les moeurs d’un autre âge,
Les rois, les dieux vaincus, le hasard triomphant,
Rosafinde et Suzon qui me trouvent trop sage,
Lamartine vieilli qui me traite en enfant.

—

La politique, hélas ! voilà notre misère.
Mes meilleurs ennemis me conseillent d’en faire.
Être rouge ce soir, blanc demain, ma foi, non.
—
Je veux, quand on m’a lu, qu’on puisse me relire.
Si deux noms, par hasard, s’embrouillent sur ma lyre,
Ce ne sera jamais que Ninette ou Ninon.

ANDRE ŞENYE. «BURDA YOX ATA-ANAM…»

Авг11

André_Chénier.jpg

ANDRE ŞENYE

                    (1762-1794)

 

Burda yox ata-anam, yox dostum, yurdaşım da,
Qərib ölkədir yerim, yaxınlarım uzaqda.
Mən bu vəhşi adaya dalğalarla atıldım,
Həmişə Fransanın dilimdə şirin adı.

Ocaq başında tənha, taleyimə yanıram,
Ölüm arzusundayam, anları sanayıram. 

Bircə dost da yox səsi qəlbə təsəlli ola,

Yaxınımda otura, üzümə nəzər sala.

Dolub, o da ağlaya, sinəm üstə baş qoya,
Deyib mənə “Necəsən?”,  əlimi ovuclaya.

 

Fransızcadan tərcümə

10-11.08. 2019, Samara

London, dekabr 1787

 

Андре́ Мари́ де Шенье́ 

Sans parents, sans amis et sans concitoyens.
Oublié sur la terre et loin de tous les miens. Читать далее →

VİKTOR HÜQO.  SÜRGÜN

Май29

Hugo

Exil

Ah, vətən, kaş indi görə biləydim,
Yasəmənlərini, badamlarını.

Gəzib çəmənində çiçək dərəydim — 
Ürəyim yanır!

 

 

Kaş ki bacaraydım, — fəqət ay ata,
Ay, ana, heyif ki, yox iqtidarım,
Sizin daşınıza baş qoyub yatam —
Ürəyim yanır!

 

 

Sizin yas örtüklü məqbərənizdə,

Əgər bacarsaydım, danışdırardım

Qardaşım Abel və Ejeni sizlə —
Ürəyim yanır!

 

 

Əgər bacarsaydım, ah, göyərçinim,
Anam, səmalara ruhu uçanım,
Məzarın üstündə diz də çökərdim —
Ürəyim yanır!

 

Ah, o səmadakı tək ulduza gör

Necə də əllərim mənim uzanır!
Necə dodaqlarım torpağı öpür — 

Ürəyim yanır!

 

 

Yoxsuz, ölüm fikri məni ağladır,
Qara dalğaların harayı dinir.
Qaçmaq istəyirəm, getmir ayağım,
Ürəyim yanır!

 

Ancaq toranlıqda pusqu quran bəxt,

Yanılır, sayaraq addılarımı,
Düşünürsə qoca bu yolçu əlbət,

Yəqin usanır…

Fransızcadan tərcümə

29.05. 2019, Samara

 

Exil

Si je pouvais voir, ô patrie, 
Tes amandiers et tes lilas, 
Et fouler ton herbe fleurie, 
Hélas ! Читать далее →

    VİKTOR HÜQO. TANRIYA ÜMİD

Май28

Hugo

Espoir en dieu

Körpə, ümid et! Sabah! Sonra yenə də sabah!

Sonra həmişə sabah! İnan sən gələcəyə.

Ümid et! Və hər dəfə dan yeri qızaranda,
Dua edək, Tanrıdan nemət istərik necə.

 

 

Mələyim, hər əzabın arxasında günah var.
Durarıqsa diz üstdə bəlkə də uzun zaman,

Əvvəlcə məsumları Tanrı xeyirdualar,

Sonra günahkarları – çıxarmaz bizi yaddan!

Fransızcadan tərcümə

27.05. 2019, Samara

 

Espoir en dieu

 

Espère, enfant ! demain ! et puis demain encore ! 
Et puis toujours demain ! croyons dans l’avenir. 
Espère ! et chaque fois que se lève l’aurore, 
Soyons là pour prier comme Dieu pour bénir ! Читать далее →