AND YERİ… SÖYÜŞ YERİ…

Bizim xalqda hər qəbir,

Qoruqlu və qayğılı.

Toxunulmaz bilinir,

Müqəddəs də sayılır.

 

 

And içirik, üz tutub,
Öpürük başdaşını.

Quran oxutdururuq,
Üstündə vaxtaşırı.

 

 

Söyür qəbri həmin dil,

Xalqımın ağzı qızcaq.

Özününkünü deyil

Özgəninkini ancaq.

 

 

 

Qoca qəbri söyülür,
Söyülür cavan gedən.

Bala dərdi söyülür,
Söyülür hətta kəfən.

 

 

 

 

Söyüşcülün dilində,
Yeddi arxan adlanar.

Elə bil ki, əlində,
Mötəbər siyahı var.

 

 

 

Tək-tək adamlar sayaq,
Xalqlar da eyiblidir.
Söyüş söyən, qarğıyan,
Tək bizim xalq deyildir.

 

 

 

Bizdən başqa, öləni —
Cavan ya da ixtiyar —
Qəbri, hətta kəfəni,
Söyən varmı? Harda var?

 

 

Qəbir  söyən…Desən ki,
Orda Quran oxunur,

Söyər Quranı bəlkə…
Tanrıya da toxunar…

 

21.06. 2019

Samara

Реклама

NƏ PEYK, NƏ PLANETƏM…

Ulduz altda doğulan,
Ulduz ömürlülər var.

Beləsi gedən zaman,
Səmada ulduz ölər.

 

 

Kometa tək doğulan,

Meteor tək gedən var.

Gələr ulduz yoluyla,
Ulduz yolu yollanar.

 

 

 

Gəldim bulud altda mən,
Ulduzların yox çağı.

Nə peyk, nə planetəm,

Nə xırdaca çırağam.

 

 

Gedərəm, göy üzündə,
Bir ulduz da titrəməz,

Bu dünyanın gözündən,
Çəkilərəm titə tək.

 

24. 02. 2019

Samara

YAXŞI Kİ, SƏN VARSAN YENƏ, İLAHİ…

24 4.jpg

Ömür getməmişdən gedir canından,
Nədənsə dünyanın həvəsi birdən,
Canında suyun var, axır qanın da,

Yox heç nə qəlbini daha titrədən.

 

 

Gözün yorulmayıb, işığı da var,

Yoran gördüyindür, təzələnsə də.
Birdən gözümüzdən düşür qürublar,
Nə qədər möhtəşəm və zənginsə də.

 

 

Sevgilər soyuyur  qan soyumamış,
Əl-ələ dəyəndə ürəyin əsmir.

Duruş, yeriş tanış, baxış, söz tanış,

Yox daha ruhunu əsirləyən sirr.

 

 

Hələ qüvvə çoxdur ayaqlarında,
Getdiyin yollardır yoran, bezdirən.

Gün kimi aydındır nə var qabaqda,
Arxada qalana bənzəyər hökmən.

 

 

Adiləşir gedir şəkil də, səs də.

Bunu kim oxusa, güləcək indi:

Gecə də, gündüz də əgər dinləsən,

Mozart usandırar, yorar Vivaldi…

 

 

Yaxşı ki, sən varsan yenə, İlahi,

Adın var, sözün var, görünməsən də.

Bu dünyanı fəna demisən axı,
Təzə bir dünyanın ümidi səndə.

 

 

Məni vəd olunan yerə sən apar,

Şükr nemətinə, yoruldum ancaq.

Bilirəm, cəhənnəm ehtimalı var,

Apar, Tanrım, apar, öldürür maraq…

 

24.01. 2019

Samara

ƏR-ARVAD

 

17 1.jpg

Çəlik var əlində ikisinin də,
Gedirlər qol-qola, çiyin-çiyinə.

Bulanıq gözləri səkidə deyil,
Qədim yollarında yox təzə heç nə.

 

 

Uzağa, üfüqə bəlkə baxırlar,

Ordadır haçandan gözlədikləri.

Birdən çıxa bilər qabaqlarına,

Bəlkə dallarınca izləyib gəlir.

 

 

Çıxıblar elə bil ağır hərbdən,
Təpədən dırnağa min yara alıb.

Qocaman qala tək sarsılıb bədən,

Daha müqavimət yeri qalmayıb.

 

 

Qətiyyət yoxsa da yerişlərində,

Ləyaqət oxunur baxışlarından.

Sakit, həqiranə indi gedirlər,
Sanki qol atmağa təslim aktına.

 

 

Əlli-altmış il birgə həyatın,
Yaxşıdan çox olub bəlkə də pisi.

Ay nədir, gün nədir, bəlkə saatın,

Yarısı xoş olub, yarısı küsü.

 

 

Bəzən güllə kimi, bəzən ox kimi,
Sözlər atılıbdır aralarında.

Duzu-dadı itib yemək-içməyin,
Ancaq duz səpiblər yaralarına.

 

 

Xəyanət də olub, çoxdur ehtimal,

İradə olmayıb aralanmağa.

Sevgidən ya nədən veriblər qərar,
Birgə qocalmağa, qarılanmağa.

 

 

Gedirlər qol-qola, çiyin-çiyinə,
Səkini sinxron çalır çəliklər.

Gözləri üfüqə zillənib yenə,
Ən uzaq nöqtəni qaralar, güdər.

 

 

Hər gün həndəvərə çıxb dolanmaq,

Gəzinti deyildir daha onlara.

Elə bil haçandan gözlənən qonaq,
Qəfildən çıxacaq qabaqlarına.

 

 

Bitən ömür deyil, bitən hərbdir,
Bu ərlə bu arvad cəbhə yoldaşı,
Hamı tək onlar da yenilib gedir,

Sakit, həqiranə, verib baş-başa.

 

17.12. 2018

Samara

MÜŞFİQİN KƏLLƏSİ

03.jpg

“Yerə qabığından mərkəzinəcən,
Qan hopub” – deyibdir  böyük klassik.

Yerin harasını azca didəsən,
Torpağın altından çıxacaq sümük.

 

 

Ayaq sümükləri, qol sümükləri,

Qalaq-qalaq yatar kəllələr, ya tək.

Dişləri ağarır, ya da diş yeri,

Halımız dəyişir birini görcək.

 

 

“Paltarın altında elə hər insan,

Skeletdir” deyib başqa klassik.

İnsan sümüyünü gördüyümüz an,

Çoxumuz yolunu azlr tələsik.

 

 

Xurma kölgəsində, çay qırağında,
Hurilər içində yer arzularkən,

Birdən qabağına kəllə çıxanda,

Sarsıdır dişini ağardan çənə…

 

 

Gediblər, durmadan gedir nəsillər,

Milyarddan birinin qalmır adı da.

Çürüyüb torpağa dönənə qədər,
Sümüyün elə bil öz həyatı var.

 

 

Dünən qan tökülən torpağı indi,
Çiçəklər bürüyür gözəl ətirli,

Bəlkə sümüklərin sayəsindədir,
Unudular dünya cinayətləri.

 

 

Öldürülənlərin tək bir əsrdə,

Toplanıb yığılsa kəlləsi əgər,
Ucalıqda Babil qülləsini də,
Ötər, ya ən hündür ehrama dönər.

 

 

Dünüən bircə gündə bir məzarlığı,
Buldozer ağzına verən qoçaqlar,

Müşfiqin başını bu gün axtarır —
Şair kəlləsinə indi tələb var…

 

 

Kəllənin nə dili, nə də ki, beyni,
Adını çağırsan, deməz ki, kimdir.

Haqsız, məhkəməsiz güllələlənı,
Şou səhnəsinə çəkirlər indi.

 

 

Bütün qurbanların əgər kəlləsi,

Yığılsa, ən nəhəng ehrama dönər.

Ordan bir sümük də əgər çəkilsə,
Bu məbəd uçulub dağılıa bilər.

 

Verib kəllələrlə baş-başa indi,
Müşfiqin başı da kəllədir adi.

Şeir nədir, deməz heç adını da,
Ağır cinayətə sübit-dəlildir…

 

03.11. 2018

Samara

ŞARL BODLER. SƏNƏTKARLARIN ÖLÜMÜ

бодлер

  La Mort des artistes

Zınqrovları gərək nə qədər silkələyəm,
Alnından öpəm hələ, yaslı karikatura?

Ay oxluğum, nə qədər sərf eləyim ki, mızraq,

Təbiəti sirr dolu hədəfi vura biləm?

 

Qəlbimizdə biz incə planlar yaradarıq

Və deşib dağıdarıq batılmaz zirehləri,

Görməyincə, nəhayət, möhtəşəm bir Əsəri,
Cəhənnəm istəyiylə onun ki, biz ağlarıq.

 

Tanımayanlar da var hələ öz Sənəmini,
Lənət, ikrah hədəfli, miskin heykəlyonanlar.

Döyür alınlarına, sinələrinə onlar,

 

Qərib, soyuq Kapitol! Bir ümidin var sənin,

Bu, Ölümdür, parıldar təzə doğan günəş tək,

Və onların açılar beyinlərindən çiçək.

 Fransızcadan tərcümə

12.05. 2018

Samara

QEYD:  40-cı illərin birinci yarısında yazıldığı güman edilir

 

İLAHİ, NƏ YAXŞI, GETDİ CAVANLIQ…

26..jpg

İlahi, nə yaxşı, getdi cavanlıq,

Getdi diş ağrısı çəkilən kimi,

Belimi ağrıdan, əzən çiynimi,
Şələdən qurtarıb canım elə bil.

 

İndi buz kimidir ürəyim daha,
Keçib sevgilərin odu haçandır,
Kükrəməz, qaynamaz indi  qanım da,

Elə bil ki, sudur, axıb gedər lal.

 

Gəlməz eynimə də fəsildəyişim,
Çevrilir vərəqlər sanki, oxunmur.
Quşların nəğməsi qəlbə toxunmur,
Baxmaram qar düşüb, çiçək döşənib.

 

Daha görüşlərə tələsmirəm mən,

Nəfəsim tutulmur yar həvəsiylə.

Can daha naz-nemət hərisi deyil,

İncidən olsa da, küsə bilmirəm.

 

Ayıra bilmirəm öləni sağdan.

Ən əziz insanlar yadımdan çıxır.
Elə ağlayıram, gözlərim çıxır,

Ancaq bilmirəm ki, nədir ağladan…

 

Qüvvə də qalmayıb indi əlimdə,

Yapışıb saxlaya biləm həyatı,

Çoxdan cavanlığın getdi saatı,

İlahi, hazıram özüm də gedəm…

 

26.04. 2018

Samara

VİKTOR HÜQO.  UŞAĞI ÖLMÜŞ ANAYA

viktor_hugo.jpg

                                                

                      Oh! vous aurez trop dit au pauvre petit ange

Ah, sən körpə mələyə çox demisən ki, göydə,
Başqa mələklər də var.

Heç kim incimir orda, dəyişməyir heç nə də,

Hər kəs ora can atar.

 

Səma demisən evdir sütunları bəzəkli,

Boyanıb neçə rəngə.

Mavi bağdır, zanbaqlar  ulduzlara bənzəyir,

Ulduzlarsa çiçəyə.

 

Sözlə deməklə bitməz gözəlliyi oranın,

Hər şey heyran eləyən.

Gülməyə-oynamağa hurilər, və Tanrı var,

Ovudan, əzizləməyən.

 

Şam tək yanan ürəyə nə yaxşıdır dönəsən,

Belə bir gözəl evdə,

Yanındaca İsanın və onun anasının,

Yaşayasan əbədi.

 

Yazıq ana, sən ancaq yəqin ki, deməmisən

Əziz, kövrək uşağa.
Sən bu acı həyatda ona kimsən və nəsən,

Və kimdir sənə o da.

 

Yəni uşqakən övlad qayğı çəkən anadır,

Qoruyur, əzizləyir,

Kişiləşmiş övladın ana da qocalanda,

Köməyini gözləyir.

 

Deməmisən körpənə iradə Tanrıdandır,

Yaşayaq yer üzündə.

Kişi dayaq qadına, qadın ev dolandıran,

Həyatın hər üzündə.

 

Olan oldu, ilahi, necə əvəzsiz itki!

Getdi sevimli bala!..

Əfsus! Sən niyə açıq qoyurdun qəfəsi ki,

Quşcuğazın yox ola!

 

1857

Fransızcadan tərcümə

23-24.01.2018

Samara

(P.S. Böyük fransızın bu şeirinin azərbaycancaya tərcüməsini Fəridə və Şirvan Kərimovlara həsr edirəm — X.X.)

AQŞİNİN XATİRƏSİNƏ        

ЗА СТОЛОМ ШАМИ И ШАФИГА.jpg

Əziz, şirin nə varsa,
Tanrı, bizə verən sən.

Nəyimiz var, alırsan,

İstəyəndə geri sən.

 

Hazırıq hər cəzaya,
Həqir, lal dayanarıq.

Çılpaq gəldik dünyaya,
Çılpaq da qayıdarıq.

 

Başımıza nə gəlsə,

Diləmərik mərhəmət,

Rəhman da, rəhim də sən,

Özün bilən məsləhət.

 

Lütə, evi yanana,

Yiyə duran tapılar,
Yuvadan qovulana,

Açılacaq qapılar.

 

İncidilən, əzilən,

Əzizlənər, ovunar.

Gedəridir hər gələn,

Hər sınağın sonu var.

 

Nə versən – şükürlüyük,

Baş əyirik nə alsan.

Səndə səxavət böyük,

Ədalətdə alisən.

 

Nəyik, kimik ki, səndən,
Tanrı, istəyək əvəz?

Nə istəsən, bəndədən,

Götür, mehriban, əziz!

 

Verdiyin malı götür,

Tikilənləri dağıt!

Gəlsən övladdan ötrü —

Qurbandır sənə övlad!

 

Əyyuba verdiyinlə,

Bizi ovutma ancaq.

Təzə mal, övlad deyil,

Səbir ver bizə azca…

 

13.01.2018

Samara

 

 

  MARİNA TSVETAYEVA. YOLÇU

ЦВЕТАЕВА.jpeg

                  Идёшь на меня похожий…

Gözlərini endirib,

Gedirsən, mənə oxşar!

Mən də elə gedərdim,

Yolçu, dayan, sözüm var!

 

Lalə yığ qucağına,

Bir də qaymaqçiçəyi.

Oxu – adım Marina,

Oxu – yaşım neçəydi.

 

Düşünmə ki, qəbirdən,

Çıxıb od qopararam.

Mən özüm çox gülərdim,
Gülmək olanda haram!

 
Bir saplaq qopar, iylə,

Sonra giləmeyvə dər.

Məzarlıq çiyələyi,

Ən şirin, ən iridir.

 

Başını əyib ancaq,

Dayanma qaşqabaqlı.

Sən məni yüngülcə an,

Sonra eləcə boşla.

 

Beynimə qan vurardı,

Dalğalanardı saçım.

A yolçu, mən də vardım!

Ayaq saxla, a yolçu!

 

Şüa səni boyayıb,

Qızıl toz içindəsən.

Halını pozmasın qoy,

Məzardan gələn səsim.

 

Koktebel, 13 may, 1913

Ruscadan tərcümə

30 dekabr 2017

Samara