Azərbaycan Vikipediyası Aişəni peyğəmbərin “həyat yoldaşı” adlandırır.  Başa düşdünüz? Arvad yox, həyat yoldaşı.

“Həyat yoldaşı” bizə bolşeviklərdən qalıb. Radikal bolşeviklərin fikrincə, ər-arvadlıq insan azadlığına ziddir, qadın kişinin arvadı yox, onun yoldaşı ola bilər. Tovarişş…

Yaradıcılığının son illərində sol ekstremizmə yuvarlanmış Cəfər Cabbarlının “Od gəlini” pyesində ər-arvadlıq yoxdur, qadınlar tam azaddırlar, indi sənin olan arvad bir saatdan ayrı kişinin arvadıdır. “Barmağında nişan üzüyü gəzdrən qadın qulağında damğa gəzdirən inək kimidir” – bunu pyesin qəhrəmanlarından biri deyir. (Sitat dəqiq deyil, çünki pyesi 50-60 il bundan qabaq oxumuşam…)

(İstisna etmək olmaz ki, Cəfər Cafər Cabbarlı bolşevikləri trollayırmış, yəni dolayırmış).

Bolşevizmin yarandığı Rusiyanın özündə “həyat yoldaşı” millət tərəfindən qəbul olunmadı, arvad kişisinə “ər” deyir, ər də arvadına “arvad”…

Azərbaycanlııar çox utancaq millət olduğundan bu “həyat yoldaşı”ndan  elə bərk yapışdılar ki, indiyəcən buraxmırlar. Ancaq utancaq ər “həyat yoldaşı” dediy arvadın, dədəsini, anasını elə söyür ki, ingilis, fransız o söyüşləri eşitsə, qulaqları salxar…

Azərbaycan Vikipediyası Aişənin fövqəladə keyfiyyətlərindən bəhs edəndə guya Buxarinin «Kitabul-fadail əshab» məcmuəsindən sitat gətirir.

“Urva bin əz-Zubeyr belə demişdir: «İnsanlar hədiyyələri Peyğəmbərə (s.ə.s) Aişənin yanında olarkən verməyə çalışırdılar.”

Başa düşdünüz? Peyğəmbərin Aişənin yanında olmağı nə deməkdir? Bu nə Ezop dilidir? Aişə peyğəmbərin arvadı deyil? Necə yəni “yanında olanda”? Aravad çox olduğuna görə növbı ilə yanlarında olur? Hə? Başa düşdük… Adam kimi yazın də…

Bu Urva kimdirsə, Aişənin dilindən danışır: “Qadın yoldaşlarım bundan qısqandıqda Ummu Sələmənin yanına toplaşdılar və: «Ey Ummu Sələmə, bilirsən ki, adamlar hədiyyələrini Peyğəmbərə Aişənin evində verməyə çalışırlar. Halbuki biz də Aişə kimi xeyir istəyirik. Nə olar, Rəsulullaha de, o insanlara hədiyyələrini hansı arvadının evində olsa orda verməyi tapşırsın» — dedilər”.

Burda  dayanaq və tərcümənin dilinə baxaq.

Aişə guya deyir “qadın yoldaşlarım”. Yəni “rəfiqələrim?” Yox, mətni oxuyanda görürsən ki, Aişə Məhəmmədin digər arvadlarını nəzərdə tutur. Yəni günülərini. Bəs Vikipediyada bu məqaləni püjdəyən qırışmal niyə “günü” yazmır? Azərbaycanda hansı qadın başqa qadına “qadın yoldaşım” deyir?

Dalına (mətnin) baxaq. “Ummu Sələmə bunu Peyğəmbərə (s.ə.s) xatırlatdı. Ummu Sələmə dedi: «Mən bunu Peyğəmbərə xatırlatdım. O məndən üz çevirdi. Növbəti dəfə də xatırlatdım. O məndən üz çevirdi. Üçüncü dəfə də xatırlatdıqda o, mənə: «Ey Ummu Sələmə, Aişə barədə mənə əziyyət vermə. Bu bir həqiqətdir ki, Aişədən başqa sizdən heç bir qadının yanında olduğum zaman mənə vəhy nazil olmadı».

Başa düşdünüz? Başqa arvadlarının yanında Məhəmmədə vəhy nazil olmur, Aişənin yanında nazil olur…

Maraqlıdır, Məhəmmədə nə hədiyyələr gətirilirmiş?

Rus Vikipediyasındakı məqalədə Mustafa Erişə istinadla yazılıb: ”Məhəmmədin Aişə ilə yaşadığı evdə mebel əşyalarından yalnız taxt, xurma liflərindən balış, həsir, iki gil kuzə, su birəllisi və dərinkə var idi. Həmçinin lampa var idi ki, onun yağı tez-tez qurtarrırdı və həftələrlə evdə işıq yanmırdı”.

İnandınız? Məhəmmədin sevimli arvadının evində həftələrlə (!) işıq yanmaya? Yəni həsir və məmmədnəsir? Bəs gətirilən hədiyyələr?”

Burda sonra deyilir ki, Aişə özü xəmir yoğurur, paltar yuyurdu. Başqa bir mənbədə Aişənin kənizi boyunbağı qalmaqalında onu xeyrinə ifadə verir…

Boyunbağı qalmaqalı…

Azərbaycan Vikipediyasında oxuyuruq: “Aişə bacısı Əsmadan bir boyunbağı almışdı. Bu boyunbağı səfər zamanı itdi. Rəsulullah (s.ə.s) səhabələrindən bəzilərini, o cümlədən Useyd ibn Hüdeyri də həmin boyunbağını axtarmağa göndərdi.”

Boyunbağı itən yer haradır? Qumluq? Saksaulluq? Peyğəmbər özü göndərib? 

Rus Vikipediyası müxtəlif mənbələrə, o cümlədən Mustafa Erişə istinadla yazır: “Bir dəfə Aişə yürüş zamanı Məhəmmədi dəvə üstündə kəcavədə müşayiət edirdi. Dayanacaqların birində o mirvari boyuncağını itirdi. Bu bəzəyi Aişəyə anası  Umm Ruman onun toyunda bağılamlışdı.  Aişə boyunbağını axtaranda karvan Mədinə sarı tərpənir və Aişənin kəcavədə olmadığından heç kim xəbər tutmur”.

Peyğəmbərin, ali baş komandanın arvadı kəcavədən çıxaraq üz qoyub gedə boyunbağı axtarmağa və bunu heç kim görməyə — buna müsəlmanlar inanırlarsa, bizim kütküyümüz barədə deyilənlər doğrudur…

İngilis Vikipediyası Rodinsona və Rodjersə istinadla yazır: “Məhəmməd və onun ardıcılları Banu Mustaliqə reyd keçirəndə o vaxt 13 yaşı olan Aişəni də özü ilə götürmüşdü. Aişə dəvə üstündəki kəcavədə aparılırdı. Aişənin dediyinə görə, Mədinəyə qayıdan dəstə gecə yolda dincələrkən o özünü boşaltmağa çıxır. Kəcavəyə qayıdanda görür ki, boyunbağısı yoxdur, ona görə getdiyi yerə qayıdır ki, axtarsın. Tapıb qayıdanda görür ki, karvan gedib. Onun dalınca qayıdancaqlarını düşünərək, Aişə qərara alır ki, dayandığı yerdə qalsın”.

“Özünü boşaltmaq”  ingiliscə belədir: “to relieve hersel” – yəni mən olduğu kimi çevirirəm, çünki azərbaycanlılar da bu ifadəni işlədirlər və bəzi yerlərdə tualetə getmirlər, “su başına çıxırlar”. Bu məqalədə həmçinin deyilir ki, ərəb qadınları üçün bu qayda ilə “özünü boşaltmaq” adəti id.

Ancaq yenə sual çıxır: peyğəmbərin, ali baş komandanın arvadı gecə heç kəsin gözünə görünmədən kəcacəni tərk edib gedə bilərdimi? Boyunbağı necə itər? İpi qırılmışdısa, dənələri tökülüb  dağılmalıydı və s.

Bəs bu qurumsaq Safvan ibn Muattal hardan çıxdı? Aişə deyirmiş ki, bu gənc müsəlman hansı səbəbə (hansı səbəbə?) görəsə dəstədən geri qalıbmış,  Mədinə sarı qayıdan zaman yolda elə yerdəcə uzanıb yatan Aişəyə rast gəlir. Və onu dəvəsinə mindirib Mədinəyə gətirir…

Vallah, adamın başı şişir…

İndi baxaq görək Məhəmməd Aişəni boşayardımı və ya boşaya bilərdimi.

Cavab: yox, boşaya bilməzdi…

(ardı var)

23. 10. 2024, Samara