Qoqol bir vaxtlar zəngin mülkədar, evi həmişə qonaq-qaralı olmuş Plyuşkinin paraloji xəsisə çevrildiyini təsvir edərkən yazır:
“Нынешний же пламенный юноша отскочил бы с ужасом, если бы показали ему его же портрет в старости. Забирайте же с собою в путь, выходя из мягких юношеских лет в суровое ожесточающее мужество, забирайте с собою все человеческие движения, не оставляйте их на дороге, не подымете потом”.
“Əgər indiki gəncə onun özünün qocalıq portretini göstərsəydilər, dəhşət içində geriyə sıçrardı. Yumşaq gənclik illərindən çıxıb sərt, amansızlaşan kişiliyə doğru gedəndə özünüzlə yola götürün, özünüzlə bütün insani hərəkətləri götürün, onları yolda qoymayın, sonra qaldıra bilməzsiniz”. (sətri tərcümə mənimdir –X. X.)
Keçən əsrin 90-cı illərində Bakınn “ədalət” məhkəməsindəki qəfəsdə qartala bənzəyən Qurban Məmmədliyə saatlarla Londonda kamera qarşısında oturub çənə döyən, yalandan, böhtandan çəkinməyən, çoxdan peşəkar manipulyatora çevrilmiş indiki Qurbanı göstərsəydilər, dəhşətə gələrdimi?
Qurban Məmmədli öz abunəçilərini “ailə” adlandırır və, əlbəttə, özünü ailə başçısı kimi görür. Ancaq belə ailə başçıları evə gələn kimi saatlarla deyinir, yaxını, uzağı söyüb yamanlayır, könhə inciklikləri eşir, hamını müqəssir, özünü təmiz çıxarır və ailə üzvlərinin yediyini-içdiyini zəhrmatra çevirirlər.
Qurban Məmmədlinin “opponentləri” ilə fasiləsiz qovğası mübarizə zərurətindən doğmur. Qeybət, manipulyasiyalar, hamını özünə borclu sayıb hesab tələb eləmək onun azarıdır. Və gündən günə bu azar şiddətlənir. Neçə ildir, məsələn, Əli Əliyevdən yapışıb əl çəkmir. Bu müddətdə Əli Əliyev həbs olunub, yatıb, çıxıb, bütün ictimai fəaliyyətini dayanırıb. Əli Əiyev ölsə və ailəsi ölüm kağızınının notariusla təsdiq edilmiş surətini Qurban Məmmədliyə göndərsə də, Qurban Məmmədli düşməninin ölüsündən əl çəkməyəcək.
Dördüncü dəfə həbsdə olan, dönə-dönə işgəncələrə məruz qalmış, alçaldılmış Tofiq Yaqublu ilə davası Qurban Məmmədlinin maniakal dərəcədə kinli və qərəzli olduğunu göstərir. Xatırlatmağa dəyər ki, qardaşının və qardaşı oğlunun Qarabağ müharibələrində iştirakı və şəhidliyi ilə öyünən, ancaq cəbhədən yayınan Qurban Məmmədlidən fərqli olaraq Tofiq Yaqublu müjaribədə şəxsən iştirak etmişdir.
Qurban Məmmədli niyə belədir və başqa cür deyil? Yəqin ki, səbəb çoxdur. Məsələ burasındadır ki, burda onun naxçıvanlılığını nəzərə almaq lazımdır. Naxçıvan eksklavdlr. Azərbaycanın əsas ərazisindən təcrid olunmağı bir yana, Naxçıvanın özündə, Qurban Məmmədlinin uşaqlıq və ilk gənclik illərində azərbaycanlılar qədər ermənilər olub, bu da Naxçıvan azərbaycanlılarında yerliçiliyi, tayfaçılığı pataloji dərəcəyə qədər inkişaf etditrib, həm də başqalarına yad, düşmən kimi baxmaq vərdişi yaradıb. Qurban Məmmədli fasiləsiz ifşa edir. Tənqid yox, məhz ifşa. Məsələn, siyasətçi kimi müsavatçların ya cəbhəçilərin səhvlərini təhlil eləmir, bunun əvəzinə rəhbərləri ifşa edir – Əli Kərimlinin əli hökumətin cibindədir, İsa Qəmbər KQB agentidir v s. Tayfaçılığı, yerliçiliyi guya qınasa da, bütün vücuduyla tayfaçı, yerliçi və qohumbazdır. Dolaşıqlıqda cəbhəçilərdən, müsavatçılardan geri qalmayan, cilddən-cildə girən qardaşı Sərdar Cəlaloğlunu vaxtaşırı böyük alim, quru kimi təqim edən o deyilmi?
Onu da demək lazımdır ki, azərbaycanlıların qalan hissəsisində qismən zəifləyən yerliçiliyin yerini sektantlıq tutub. Bu, təkcə dini sektantlıq deyil hə hətta az dərəcədə dini sektantlıqdır. Sektalar daha çox ümumi mənafelər, ümumi maddi, siyasi maraqlar əsasında yaranır.
Qurban Məmmədlinin ən böyük bəlalarından biri savadsızlığıdır. Bu adam hüquq fakültəsini qurtarıb, yəni ali humanitar təhsil alıb, ancaq nə tarixi, fəlsəfəni bilir, bədii zövqü isə mağara adamının səiyyəsindədir. Hüquqi bilikləri yarımçıq, sistemsizdir, çünki təhsil illərində “fəalliyyət göstərib”, kərpizc qalınlığında hüquq dərsliklərini oxumağa vaxtı və həvəsi olmayıb.
Və hüquqdan danışan kimi özünün kəmsavadlığını büruzə verir. Dünən iddia elədi ki, “ictimai münasibətləri qanun yaratmır”, “ictima imünasibətlər əsasında qanun yaranır”.
Bunu deyən adamın savadı barəsində nə nəticəyə gəlmək olar?
Yeni Türkiuyəni Atatürkün əzmi ilə qəbul edilmiş qanunlar yaradıb. Fransanı Napoleon dövründə yaradıımış qanunlar məcəlləsi dəyişib.
Rus dilində “законотворец» sözü var, yəni qanunyaradan (ingiliscə “legislator).
Yeddi yunan müdrikindən biri Solondur ki, tarixə yeni qanunlar yaradan kimi daxil olub.
Dinin dövlətdən ayrılması necə baş verir? Qurbanın dediyini qəbul etsək, din könüllü dövlətdən ayrılır, sonra qanun qəbul edilir. Gülməli deyilmi? Könüllü din ayrılar?
Rusiyada təhkimçilik hüququndan mülkədarlar könüllü imtina etməyivlər. Bu, 2-ci Aleksandrın manifesti nəticəsində baş verib. Eləcə də Amerikada quldarlığın ləğvi…
Bu dialektikanı qəzəlxan Əliağa Vahid gözəl başa düşüb və yazıb:
Yaşasın qırmızı bayraqlı sovet qanunumuz,
Açdı hər yerdə bizə musiqi məktəblərini…
Yəni əvvvəl qanun, sonra məktəblər. Allah da öz-özünə ləğv olunmamışdı, onu bolşeviklərin qanunu ləğv eləmişdi…
Qurtban Məmmədlinin hüquqşünaslığının üstündən xətt çəkək. O özünü siyasətçi də adlandırır. Ancaq ciddi siyasətçi saatlarla, aylar ərzində öz abunəçilərindən başqa heç kimin tanımadığı blogerlərlə müharibə apararmı? Məsələn, Navalnı. Navalnı haçan blogerlərlə vuruşub?
Bu adam söyüşçü blogerləri qınayır. Ancaq məmurların arvadlarının alt palratlarından danışan, onları ucdantutma fahişə adlandıran Qurban Məmmədli özü deyilmi?
Təəssüf ki, Qurban Məmmədlinin bəlası təkcə naxçınanlılıq və kəmsavadlılıq deyil. Şəxsi intriqabazlığı, intiqamçılığı da bir yana. Bu fəsad, bu bəla bütün azərbaycançılığa xasdır. Biz, niyə etiraf etməyək, primitiv tayfaylq, təsadüfən millət, Avropa ölkəsi statusu almışıq. Bizim içimizdən uzağı Qurban Məmmədli, Ərəstun Oruclu kimi dil pəhləvanı olan dolaşıq siyasətçilər, Sevinc Osmanqızı kimi videobloqunu ayaqda saxlamaq üçün yüz ilin kommunist funksioneri Beydulla Manafovla, psixi sağlamlığı şübhə doğuran məhəmmədmirzəlilərlə, ya da Bəxtiyar Vahabzadənin debil oğlu ilə aylarla mırt vuran Sevinc Osmanqızı kimi jurnalistlər çıxırlar...(bu deyilənlər ilk növbədə yaşlı nəslə və Azərbaycandan kənarda yaşayan azərbaycanlılara aiddir. Azərbaycaın özündə məğrur, döyülsələr də, sarsıdıla bilməmiş gənclər yetişməkdədir).
- 02. 2024, Samara
xeyrulla xayal 