Архивы

CORC BAYRON. KATULLA BƏNZƏTMƏ

Фев6

O alovlu gözləri kaş ki, öpə biləydim,

Söndürməzdi təşnəmi busənin milyonu da.

Dərinliyinə həzzin enərdi dodaqlarım,
Öpüşün hər birində mən bir əsr yaşardım.

Doymazdı canımdakı istəyim yenə ancaq,
Yenə öpərdim səni, ağuşuma alaraq.
Qopmazdı dodaqlarım sənin dodaqlarından,
Öpüşərdik duymadan necə ötüşür zaman

Zəmilərdəki qızıl dənin sayıını  belə

Keçəndə də öpüşlər davam edərdik hələ.

Boşa çıxardı cəhdim, istəsəm aralanam,

Səndən əl götürərdim? Yox, heç zaman, heç zaman!

 

16 noyabr 1806

ingiliscədən tərrcümə

01-02. 02. 2025, Samara

QEYD:

Katull (Gaius Valerius Catullus -; eramızdan əvvəl təxminən 84-54), latın şsiridir

+++++++++++++++

GEORGE BYRON

TO ELLEN.

Imitated from Catullus

Oh! might I kiss those eyes of fire,

A million scarce would quench desire;

Still would I steep my lips in bliss,

And dwell an age on every kiss;

Nor then my soul should sated be,

Still would I kiss and cling to thee:

Nought should my kiss from thine dissever,

Still would we kiss and kiss for ever;

E’en though the numbers did exceed

The yellow harvest’s countless seed;

To part would be a vain endeavour:

Could I desist?—ah! never—never.

 November 16, 1806

CORC BAYRON. FƏTH

Фев3

Sevgidən doğulanı və Hərb Hökmdarını tərənnüm edirəm mən,

O idi diz çökdürən Normandiya önündə böyük İngiltərəni.

Qaldı məğlubedilməz sülaləsinə ondan,

Kral adından artıq fateh şöhrəti-şanı.

 +

Zəvər qanadı altda məst olub dincəlmədi,

Taxtını qaldırdı o, ən uca bir zirvəyə,

Qənimətini Bastard möhkəm qorudu şir tək,

Basılmadı heç kəsə sonra Britaniya.

8-9 mart 1823

ingiliscədən tərcümə

01. 02. 2025, Samara

QEYD:

Şeir Uilyam ya da Vilhelm Fatehə (William the Conqueror 1028- 1087) həsr edilib. O, İngiltərənin ilk norman kralı olub. Ona  Bastard Uilyam da deyilib. “Bastard” – nikahdan kənar doğulan mənasındadır («vələdəzzina). Əslində hersoq oğlu olan Uilyamın “bastard”lığı nikahla bağlı deyil, anasının sadə təbəqədən olmağı ilə bağlıdır – o, dabbaqçı qızı idi.

 +++++++++++++++++

GEORGE BYRON

The Conquest

The Son of Love and Lord of War I sing;
Him who bade England bow to Normandy
And left the name of conqueror more than king
To his unconquerable dynasty. Читать далее →

CORC BAYRON. OTUZ ÜÇÜNCÜ DOĞUM GÜNÜMƏ, 22 YANVAR 1822

Фев2

Çirkin, toran yolunu həyatımın keçərək,

Çatdırmışam özümü birtəhər otuz üçə,

Mənə nə qoydu getdi bu ötüb gedən illər?

Otuz üç ildən özgə heç nə — düz desəm əgər.

ingiliscədən tərcümə

29.01. 2025, Samara

+++++++++++++

GEORGE BYRON

On My Thirty-third Birthday, January 22, 1821

Through life’s dull road, so dim and dirty,

I have dragg’d to three-and-thirty.

What have these years left to me?

Nothing—except thirty-three.

CORC BAYRON. KƏLLƏDƏN DÜZƏLDİLMİŞ CAMIN ÜSTÜNƏ YAZILAN MİSRALAR

Янв31

Qorxma  — düşünmə ki, məndə ruh hanı,
Baxaraq kəllə gör sadəcə məndə.

Diri başdan ciddi fərqi var onun,

Küt deyil nə çıxsa  ondan heç vədə.

 +

Sənin tək sevərdim, içərdim də mən,
Öldüm – sümüklərim yerdə çürüyər.

Doldur – incitməzsən məni heç də sən,

Dodağın cücüdən mənə xoş gələr.

 +

Yerdə soxulcanlar bəsləməyimdən,

Yaxşıdır nur saçan üzümlə dolam.

Yaxşıdır dolu cam kimi dövr edəm,

Nəinki cücüyə yerdə yem olam.

 +

Orda ki, parlardı bir zaman zəkam,
Ordan işıq alsın başqa ağıllar.

Əfsus, çürüyəndə beynimiz tamam,
Şərabdan da nəcib nə əvəzi var?

 +

Hələ ki, sağsan, iç, başqa bir nəsil,
Yerdən çıxaracaq səni də mən tək.

Doldurub şərabla kəlləni sənin,

Sağlıqlar deyəcək və şənlənəcək.

 +

Nə qəm – müvəqqəti həyatda axı,
Başımız həmişə bəlaya uğrar.

Cücülü torpaqdan kəlləmiz çııxıb,
Nəhayət xeyirli bir işə yarar.

 

infiliscədən tərcümə

30-31. 01. 2025, Samara

++++++++++++++++++++

GEORGE BYRON

Lines Inscribed upon a Cup Formed from a Skull

 

Start not—nor deem my spirit fled:

In me behold the only skull

From which, unlike a living head,

Whatever flows is never dull. Читать далее →

CORC BAYRON

Янв30

YAZDA İNGİLTƏRƏNİ NİYƏ TƏRK ETDİYİMİ SORUŞAN XANIMA

Ədəm bağlarından qovulan insan,
Qapıya çatanda durub ləngidi.

Gözündə canlandı yaşanmış hə an,

Gələcək günündən dəhşətə gəldi.

 +

Uzaq ölkələri çox dolaşaraq,

Dərdinin yükünə alışdı daha.

Keçmişi düşünüb çəksə də o ah,
Təsəlli tapırdı işdə, qayğıda.

 +

Mənimlə də belə olacaq, xanım,

Bir də cilvənizi görməyəm gərək,

Haçan ki, oluram mən sizə yaxın,
Ötənlər yandırır, yada düşərək.

+

Sizdən uzaq olsam, ağıllanaraq

Fitnə ilanını qovaram da mən.

Mümkünmü Cənnətə yaxın olaraq,
Onda yaşamağı istəməyəsən?

2 dekabr 1808

ingiliscədən tərcümə

28-29. 01. 2025, Samara

+++++++++++++++++

GEORGE BYRON

To A Lady, On Being Asked My Reason For Quitting England In The Spring

1.

When Man, expell’d from Eden’s bowers,

A moment linger’d near the gate,

Each scene recall’d the vanish’d hours,

And bade him curse his future fate. Читать далее →

CORC BAYRON. DARDANELİ ÜZÜB KEÇƏNDƏN SONRA YAZILMIŞ ŞEİR

Янв27

Hellespont, məlumdur, səni Leandr

Dekabrıın qaranlıq gecələrində,

(Hər qızın bu işdən xəbəri vardır)

Üzüb adlamışdı bir sayılmaz qədər.

+

Tərəddüd etmədən qış boranında,
Üzürdü Heroyla görüşsün yenə.
Suların coşurdu, dalğalanırdı,

Necə heyfim gəlir hər ikisinə!

+

İndiki əsrdən törəyən əfəl —

Mayın xoş günündə mənsə üzürdüm

Qol-qıçımı açıb suda birtəhər,

Dedim göstərirəm igidlik bu gün.

+

Şübhəli tarixə inansaq əgər,
Leandr keçirdi dəli axarı.
Eşqdən – tək Tanrı əslini bilər,

Mən isə üzürdüm şöhrət axtarıb.

+

Kiminki gətirdi – demək çətindir:

Tanrı qəzəbi var ölərilərə!

O boğuldu, məzəm mənimsə itdi,
Qızdırma içində yanıram hələ.

9 may 1810

ingiliscədən tərcümə

26-27.01. 2025, Samara

QEYDLƏR

 1. Hellespont – Dardanel boğazının qədim adı

 2. Leandr və Hero –yunan mofologiyasının personajları. Leandr gecələr Hellesponru üzüb qarşı tərəfdə yaşayan Heronun görüşün gedir. Nəgbəti dəfə görüşə tələsərkən tufan qopur və Leandr boğulur

 3. 3 may 1810-cu ildə 22 yaşlı Bayron Dardaneli üzüb keçmişdir. Öz dediyinə görə, bu keçid ona poeziyada, siyasətdə, ritorikada qazandığı nailiyyətlərdən əziz olub.

+++++++++++++++++++++++++++++

GEORGE BYRON

Written after Swimming from Sestos to Abydos

1.

If, in the month of dark December,

⁠    Leander, who was nightly wont

(What maid will not the tale remember?)

⁠⁠    To cross thy stream, broad Hellespont! Читать далее →

CORC BAYRON. «MƏNİM MİSKİN ALIMA, SÖYLƏ, AĞLAYACAQSAN?»

Янв23

Mənim miskin halıma, söylə, ağlayacaqsan?

Gözəl xanım! De mənə bu sözləri yenidən.
Söyləməsən də olar, onlar ağrilıdırsa,

Ürəyini ağrıtmaq istəmirəm heç də mən.

+
Ürəyim kədərlidir, ümidim də kəsilib ,

Soyuyur damarımda, sinəmi üşüdür qan.

Məhv olub gedərəmsə, bilirəm ki, tək gəlib,
Məzarımın başında ah çəkərək durarsan.

 +

Buludlarını hərçənd kədərimin yararaq,
Zərif barış şüası parıldayır elə bil.

Qüssə də ürəyimdən bir anlıq düşür uzaq,

Düşünürəmsə qəlbin döyünür qəlbimlə bir.

 +

Ah, xanım! Bu göz yaşı əsl nemətə bənzər

O kəs üçün axır ki, özü ağlaya bilmir;

Bil, ikiqat əzizdir bu qiymətsiz gilələr,

O kəsə ki, gözündə heç vaxt yaş gilələnmir.

 +

Şirin xanım! Bir zaman qəlbim soyuq deyildi,

Sənin qəlbin tək elə həssasdı, duyğuluydu

Giley, şikayət üçün sanki yaranmış insan,

Gözəlliyindən doğan cazibədən soyudu.

 +

Söylə, ağlayacaqsan, indi mən bu haldakən?

Əziz xanım! De mənə o sözləri yenidən.

Onlar ağrılıdırsa, gətirmə dilinə sən,
Ağrıtmaq istəmirəm ürəyini heç də mən.

 

ingiliscədən tərcümə

23. 01. 2025. Samara

+++++++++++++++

GEORGE BYRON

And Wilt Thou Weep When I Am Low?

And wilt thou weep when I am low?
Sweet lady! speak those words again:
Yet if they grieve thee, say not so—
I would not give that bosom pain. Читать далее →

CORC BAYRON. «YALANÇI OLMASAN DA, ETİBARLI DEYİLSƏN…»

Янв21

1

Yalançı olmasan da, etibarlı deyilsən,
Özün sevib seçdiyin kəslərə də sən hətta,
Yaş ki, axıtdırırsan verdiyin əzabla sən,

Onunçun bu fikirdən acıdır ikiqat da:

Sevgin kədərə dönüb sevən qəlbi zədələr,

Çox sevirsən nə qədər, tez atırsan o qədər,

2

Saxtanı, uydurmanı təmiz ürək rədd edir,
Yalançıyla barışmaz, bağışlamaz  yalanı.

Ancaq sevgisində kim səmimi və şirindi

Kim ki, deyərdi yalnız ürəyində olanı,

Xəyanət eləyirsə sevdiyinə o birdən,

Bilərsən nə yaşadım özüm təzəliklə mən.

3

Sevinc görüb yuxuda  qəm yemək ayılaraq,

Qismətidir bu, sevən və yaşayan hər kəsin.

Elə ki, gerçəkliyə biz səhər göz açarıq,

Gecənin yuxusunu bağışlayarıq çətin,

Nağıl şirinliyilə bizi aldadıb atır,

Tənhalığı ayılan qəlbin ikiqat artır.

4

Qəlbini xülya deyil, incə, gercək ehtiras,
İsitmiş insan indi hansı hissləri yaşar?

Səmimiydi bu sevgi, əfsus ömrü oldu az;

Keçdi, yuxuya bənzər şirin xatirəsi var.

Ah, əlbəttə, belə dərd Xülyadan törənəndir,

Sənə nə üz veribsə, yuxuda görünəndir.

ilk nəşri – 1814

ingiliscədən tərcümə

21. 01. 225, Samara

+++++++++++++

CEORGE BYRON

Thou Art Not False, But Thou Art Fickle

 

Thou art not false, but thou art fickle,

   To those thyself so fondly sought;

The tears that thou hast forced to trickle

   Are doubly bitter from that thought:

’Tis this which breaks the heart thou grievest

   Too well thou lov’st—too soon thou leavest. Читать далее →

CORC BAYRON. OTUZ ALTI YAŞIMIN TAMAM OLDUĞU GÜNƏ

Янв19

Ürəyim indən belə durub dincələ gərək
Duyğu oyatmıramsa başqa ürəklərdə mən.

Qismət deyildirsə də mənə daha sevilmək,

                              Özüm sevmək istərəm.

 +

‘Tis time this heart should be unmoved,

       Since others it hath ceased to move:

Yet though I cannot be beloved,

                                    Still let me love!

 +

Sarı xəzələ dönür ömrün günləri indi,

Nə sevgi çiçəkləri, nə sevgi meyvəsi var.

Qurd gəmirir içimi, qəlb yarası və dərddir,

                                Daha mənə qalanlar.

 +

Bu od ki, var sinəmi mənim yandırıb-yaxır,

Vulkanik bir adaya bənzəyir, təkdir o da.

Alışmaz alovundan məşəl, fərqi yox axı,

                        Bir dəfn tonqalından.

+

 Ümid, qorxu, qısqanclıq yaradan təlaşım həm,

Nə gündən günə artan dözülməz ağrıları
Nə Sevgimi kimsə yox onunla bölə biləm,

                         Yüküm, zəncirim ağır.

 +

 Fəqət, düşünürəm ki, deyil zamanı, yeri,

Qəlbim bu fikirlərin həmləsiylə alına.

Tabutunu igidin burda Şərəf bəzəyir,

                                 Çələng hörür alnına.

 +

 Bayraqla və qılıncla döyüş meydanındayıq,

Hər tərəf — Yunanıstan, Şərəfdir hər yan indi,

Nəşi qalxanın üstdə gedən spartalı da

                                      Belə azad deyildi.

 

 +

Oyan (Yunanıstan yox – Yunanıstan oyandı!)

Oyan ruhum, sən oyan! Qanı damarlarımda,

Axan əcdadlarımı canlandır göz önündə,

                                   Qəti zərbə sonra da!

 +

7Oyanmağa cəhd edən istəkləri tapdala,

Nə haqqım var onlara, nə də ləyaqətim var

Gözəlliklər saymaya və ya üzünə gülə —

                               Soyuq və biganə qal.

 +

 Gəncliyə yas saxlasan, yaşamasan yaxşıdır

Ləyəqatli ölümlər ölkəsidir  bu diyar.

Döyüş meydanına gir, vuruş, qanını axıt,

                                   Son nəfəsinə qədər!

 +

Axtar, axtardığından qoy çox olsun tapdığın,

Şanlı əsgər qəbridir sənə ən yaxşı, xoş bəxt.

Torpağını özün seç həndəvərinə baxıb,

                          Baş qoyub yuxuya get.     

Missolonghi, yan. 22, 1824

ingiliscədən tərcümə   

18-19. 01. 2025, Samara

QEYD: Bayron bu şeiri 36 yaşının tamam olduğu gün, Yunanıstanın istiqlaliyyət uğrunda apardığı müharibəyə getməyə hazırlaçarkən yazmışdır

++++++++++++++

GEORGE BYRON

On This Day I Complete My Thirty-Sixth Year

 

   My days are in the yellow leaf;

       The flowers and fruits of Love are gone;

The worm—the canker, and the grief

                                    Are mine alone! Читать далее →

RADYARD KİPLİNQ. CƏNGƏLLİK QANUNU

Янв5

RADYARD KİPLİNQ

Cəngəllik qanunudur bu, göylərin özü tək doğrudur və qədimdir,
Onu sayan canavar firavan yaşayacaq, pozan Qurd –ölməlidir.

 +

Ağacda sarmaşıq tək qaçır qabağa-dala Qanun da zaman-zaman,

Çünki sürüsündədir gücü Qurdun, sürü də alır gücünü qurddan.

 +

Quyruqdan burunacan yuyunun və dərindən için, dibdən yox ancaq,

Unutmayın ki, gecə ov eləmək vaxtıdır, gündüzsə — yuxulamaq.

 +

Çaqqal yesin Pələngin artığını, Qurdbala, bığların çıxan zaman,

Yadda saxla, Canavar — ovçudur və özün get yalını özün qazan.

 +

Dinc durun Cəngəlliyin Ağalarıyla – bunlar Pələng, Bəbir, Ayıdır,

Dinməz Fillə sayqılı olun, Qabana heç vaxt sataşmayın, ayıbdır.

 +

Cəngəllikdə Sürü ki, Sürü ilə rastlaşır, çıxmır heç biri yoldan,

Başçılar qoy danışsın, bu iş bitər ağıllı kəlmə deyilən zaman.

 +

Sürüdən Canavarla vuruşsanız, uzaqda vuruşun və təkbətək,

Qalanlar bu döyüşə qatılsa, azalacaq Sürü, itki verərək.

 +

Qurda sığınacaqdır Mağara, bura həm də evidir Canavarın,

Nə Baş Qurd girə bilər onun Mağarasına, Qurdlar Şurası nə də.

 +

Qurda sığınacaqdır Mağara, giriş ora deyilsə etibarlı,

Şura mesaj göndərər, Qurd da düzəliş elər mağarada tutarlı.

 +

Gecə yarıyacan ov etməyin, meşədə küy salmayın, etsəz əgər,
Yoxsa marallar ürkər, sizin qardaşlarınız, bilin, ovdan boş gedər.

+

 Öldürün özünüzçün, acsa yoldaşlarınız, balalarınız ya da.

Öldürməyin heç zaman kef üçün, öldürməyin İnsanı heç bir halda!

 +

Zəifdən qəniməti çırpışdırsanız, yeyib fəxrlə aşırmayın,

Zəifin hüququdur Sürü hüququ – ona verin başı, dərini.

 +

Sürünün Qəniməti Sürünündür, yerində yeyilməlidir elə,

Kim istəsə apara yuvasına bu əti, gərək o öldürülə.

 +

Qurdundur Qurd ovlayan. O öz qənimətiylə nə istəsə, eləyər;
Sürü toxuna bilməz ətə, Canavar buna izn verməsə əgər.

 +

Birillik bala yalnız tələb eləyə bilər, doyanda ov yiyəsi,

O da girişib yesin; heç kimin ixtiyarı yoxdur ona “yox” desin.

 +

Pozulmazdır hüququ Birilliyin və onun haqqı var tələb edə,

Qənimət gətirəndən payını; ona heç kim yöx deməsin sürüdə.

 +

Yuvada anadadır hər hüquq – götürməyə il uzunu haqqı var
Balalarçın bir budu; anaya “yox” deməyə yox heç kimdə ixtiyar.

 +

Mağarada ixtiyar Atadadır, tək gedib ov etməyə haqqı var,
Sürüyə  tabe deyil, barəsinidə onun yalnız Şura hökm çıxarar.

 +

Yaşı da, hiyləsi də onun çünki az deyil, çapıq və pəncəlidir,
Dəlmə-deşiyi varsa Qanunun, Baş Qurd deyən – Qanunu əvəz edir.

 +

Cəngəllik qanunları budur – qüdrətlidrlər,  sayları da az deyil;

Önəmlidir hər biri bədən üzvləri tək – hər biriniz baş əyin!

 

ingiliscədən tərcümə

25.12. 2024 – 05.01. 2025, Samara

Qeyd:

Şeir ilk dəfə  “Canavarlar üçün qanun” başlığı altında 1894-cü il iyunun 7-də “Qorxu necə gəldi” hekayəsi ilə birlikdə nışr edilmişdir.

++++++++++++++

RUDYARD KİPLİNG

The Law of the Jungle

 

NOW this is the Law of the Jungle — as old and as true as the sky;

And the Wolf that shall keep it may prosper,     but the Wolf that shall break it must die. Читать далее →