Архивы

İKİ BACILAR YAN-YANA… XƏLİFƏ OSMAN, ONUN ARVADLARI, MƏDİNƏ BAZARI VƏ S.

xəlifə Osman

Rus Vikipediyassında oxuyurq ki, xəlifə Osman Məhəmmədin iki qızına evlənmişdi və buna görə “zunnurayn”, yəni “iki işığın sahibi” fəxri titula layiq görülmüşdü.

Müsəlmanların Yaqub dediyi Yakov iki bacıya birdən evlənmişdi. Bunu isə Tövrat qadağan edir: “Qadını  bacısına günü gətirmə ki, çılpaqlığını onun yanıda, onun sağlığında açasan”.

Bu məsələ bəzi yəhudiləri və yəhudi olmayıb Tövratı müqəddəs kitab sayanları indiyəcən naraha edir və haqlı sual doğurur. Ravvin Bentsion Zilber bu suala belə cavab verir:

“Yakov bilirdi ki, gələcəkdə Tövrat iki bacıya evlənməyi qadağan edəcək. (! – X.X.) Ancaq o bilirdi ki, yəhudi xalqını yaratmaq lazımdır və onun bu hərəkəti pozitiv nəticə verəcək. Beləcə Amam öz xalasına (bəlkə də bibisinə -X.X.) evlənmişdi ki, bunu da Tövrat qadağan edir. Bu nikahdan Aaron və Miryam doğulublar”.

Vicdansızlıqda ravvin bizim çalmalılardan geri qalmır. Yəhudi xalqının sayını artırmaq üçün… Elə bu məqsədlə peyğəmbər (!) Lot öz qızları ilə yatırdı…

Yeri gəlmişkən, Netanyahu və onun nazirləri fələstinliləri qırmaqlarını özlərinin tayfa allahlarının peyğəmbərlərinə verdiyi tapşırıqla izah edirlər.

Bir abırlı yəhidi xadim deyirdi ki, yəhudilərin çoxu allaha inanmır, ancaq inanırlar ki, allah Fələstini onlara verib…

Yaxşı, bəs Osman niyə iki bacını alırdı?

Demək lazımdır ki, Osman ikinci bacını Ruğiyyə öləndən sonra alıb. Hərçənd bu işin yöndəmsizliyi aydındır – bacı mərhum bacısının hansı ofisdəsə tutduğu  vəzifəyə getmir. Bacı ölmüş bacısının yatağına girəcək. Yeznəsi ilə bir yatağa…

Guya peyğəmbərin iki qızını aldığına görə layiq görüldüyü “zunnurayn” titulunun mənası “iki işıq sahibi” dir. Ancaq bu fəxri adda bir rişxənd hətta sarkazm gizləndiyini də demək olar: Məhəmmədin “işığ”a bənzədilən hər iki qızı Osmana ərə gedəndən sonra gənc yaşlarında ölüblər. Ruğiyyənin oğlu Abdulla da anasından sonra altı yaşında ölüb.

Ruğiyyənin miladi 601-ci ildə doğulduğu göstərilir. Osmana 615-ci ildə, yəni 14 yaşnda gedib.

Məhəmmədin Xədicədən olan ikinci qızı Umm Gülsüm Osmana 624-cü ildə, yəni bacısı Rağiyyə ölən kimi ərə gedib. Uşaqsız olub, 27 yaşında vəfat edib.

İngilis Vikipediyasında Osmanın on arvadının adı var. Az-çox ətraflı məlumat Məhəmmədin qızları və xəlifə öldürülərkən yanında olmuş Nailə bint əl Furafisa haqqındadır. Osman Nailəyə 649-cu ildə, yəni ən azı 66 yaşında olarkən evlənib və ondan altı övladı olub. Qızlarından biri Umm Səid Abdulla ibn Xaliidn arvadı olub, öləndən sonra bacısı Umm Xalid onun yerinə Abdulla ibn Xalidə ərə gedib…

Heç bilmirsən nə fikirləşəsən… Bu qızğın ərəblər arvadsevərlikləri ilə yəqin Allahı da çaşbaş salıblar…Q. Bolşakov yazır ki, Osmanın idarəçiliyinin ilk altı ilindən sonra ondan kütləvi narazılıqlar yaranır və get-gedə güclənir. Xəlifətdə bütün mühüm vəzifələri xəlifənin qohumları tuturdular. Ancaq bundan çox hiddət doğuran ictimai sayılan fondlardan onlara çoxlu bahalı hədiyyələr verməyi idi. İfrikiyəyə yürüşdə götürülən qənimətdən xümsün bir hissəsini, 100 ya iki yüz min dinarı Osman qızına təzə evləndiyi qayınatası Marvana bağışlamışdı. Marvanın atasına isə sədəqə kimi yığılmış dəvələr hədiyyə verildi… (Əsl Paşaholdiqdir…)

Bazar məsələsi dı var, bu həm gülməlidir, həm də biz müsəlmanlar üçün çox aktualdır.

“Marvanın qardaşı əl Xarisə Osman Mədinə bazarına nəzarəti tapşırdı. O isə öz mövqeyindən istifadə edərək gətirilmə malları məcburi qiymətlə aıb bazar qimətinə satmağa başladı. Bundan əlavə, peyğəmbərin vaxtından bazar rüsumsuz idi, indi Marvan haqq almağa başladı. Mədinəlilər tələb edtilər ki, ticarətə belə nəzarətçidən onları xilas etsin. Ancaq Osman onların şikayətini qulaqardına vurdu…”

Heç nə dəyişməyib…

31. 10. 2024, Samara

PEYĞƏMBƏR AİŞƏNİ BOŞAYA BİLƏRDİMİ? YOX… II

əvvəli burda: https://xeyrulla.com/2024/10/23/peygember-aiseni-bosaya-bilerdimi-yox-i/

Painting_depicting_the_Battle_of_Camel_that_took_place_near_Basra_in_656_when_the_army_of_Mohammed's_widow_Aisha_marched_against_the_troops_of_the_competitor_Ali,_ancestor_of_the_Shiites._Manuscript_illustration

İngiliscə Vikipediya müxtəlif mənbələrə istinadla yazır ki, Aişə Mədinəyə qayıdandan sonra xəstələnir və hiss edir ki, Məhəmməd ona qarşı çox soyuqdur. Haqqında yayılan şayiəni üç həftə sonra “çöldə su başına çıxıb qayıdarkən” ona Umm Mustah danışır. Aişə anasının yanına gedib ondan nə danışıldığını soruşur. Anası deyir: “Qızım, sakit ol, gözəl qız başqa arvadları olan kişiyə ərə gedirsə, o biri arvadlar onda hökmən eyib tapacaq”.

Arvadının günahsızlığından arxayın olmayan Məhəmməd Usama ibn Zeydin və Əlinin fikrini soruşur. Usama Aişənin günahsızlığına zamin durur. Əli deyir: “Qadınlar boldur, sən asanlıqla ona əvəz taparsan.” Əlinin təklifi ilə Aişənin kənizindən soruşurlar. Kəniz deyir ki, xanımından ancaq yaxşı danışa bilər, bircə şeydən başqa: Aişəyə xəmirə baxmaq tapşırılanda o, mürgüləyib, qoyun gəlib xəmiri yeyib… (mənbələr: əl Şati, Glabb)

(Qoyun xəmir yeyir?)

Məhəmməd Aişənin valideynləri ilə görüşür, tövsiyə edir ki, əgər Aişə günah edibsə, boynuna alsın, Allah rəhmli və bağışlayandır. Ancaq qalmaqaldan bir ay keçməsinə baxmayaraq, Aişə təkid edir ki, günahsızdır. O, düşdüyü vəziyyəti Yusifin başına gələnə oxşadır, Yusif də doğrunu deyirdi, ancaq ona inanmırdılar…

İngilis Vikipediyası yazır ki, az sonra Məhəmməd trans yaşadı və ona Aişənin günahsızlığını təsdiq edən ayələr gəldi…

Məhəmmədin düşdüyü vəziyyət, yumşaq və russayağı desək, həsəd aparılası deyil.

Mən mömin deyiləm, hərçənd heç bir möminlərin dini hisslərinə toxunmaq niyyətində deyiləm, niyyətim öz fikrimi bildirməkdir. Mən boyunbağı söhbətinə inanmıram, peyğəmbərin və ali baş komandanın arvadının kəcavədən heç kim görmədən çıxıb “su başına”, özü də tək getməyi mümkün deyil. O qırışmal ibn Muattalla aralarında nə olub, məni az maraqlandırır. Ona əminəm ki, Məhəmməd arvadının günahsızlığına əmin olmayıb və ona vəhy-zad gəlməyib. Buna inananlara məsləhət görürəm ki, dünya okeanının dibində çəkilmiş filmlərə baxsınlar: okeanının içi də, dibi də o qədər mürəkkəb və zəngindir ki, yerüzünün həyatı onunla müqayisədə uşaq bağçasına bənzəyir. Və sözlə ifadə oluna bilməyən bu həngaməni yaradan Qüvvə Məhəmmədi şübhədən çıxarmaq üçün ona ayə göndərməliydi? Biz buna inanmaqla Yaradanı, Tanrını, ali Qüvvəni kiçiltmirikmi, alçaltmırıqmı?

Peyğəmbərin çəkdiyi əzabları …Uilyam Şekspir təsvir edib. “Otello” faciəsində. Hərçənd biz, yəni tamaşaçılar və oxucular, bilirik ki, Dezdemona günahsızdır…

“Qeysərin arvadı şübhədən kənar olmalıdır” – bunu Yuli Sezar məhkəmədə arvadı Pompeyanı boşamağının səbəbii izah edərkən deyib.

Məhəmməd Aişəni boşaya bilərdimi?

Yuli Sezardan fərqli olaraq, Məhəmməd qızğın ərəb temperamentlidir, qəzəbində də, sevgisində də, qısanclığnında da qızğındır. Gənc arvadı ilə fatal bağlılığını biabırçı qalmaqal sarsıda bilmir. Hərçənd peyğəmbər sevgisini ürəyindən və qızğın qanından qovub çıxarsaydı da, Aişəni boşaya bilməzdi.

Aişə Əbu Bəkrin qızıdır. Əbu Bəkr islamı ilk qəbul edənlərdn biridir, Məhəmmədin yaxın dairəsində olanların çoxu da Əbu Bəkrin təbliğat və tövsiyəsi ilə İslamı qəbul etmişdir. İngilis Vikipediyasında oxuyuruq: “O (Əbu Bəkr) Məhəmmədi Mədinəyə hicrdə müşayiət etmiş, onun cangüdənlərindən biri olmuşdur. Məhəmməd olmayanda Əbu Bəkr ibadətə rəhbərlik edirdi.

(Azərbaycanca Vikipediyada oxuyuruq: Mədinədə Əbu Bəkr Məhəmmədin dəstəsinə qoşulub və icmaları üçün təhlükə yaradan müşriklərə qarşı döyüşlərdə həmişə topuğuna tüpürüb qaçmışdır.” https://az.wikipedia.org/wiki/%C6%8Fbu_B%C9%99kr)

Çox təəccüblüdür.)

Belə bir adamın qızını boşamaqla (zina ittihamı ilə!) Məhəmməd yeni formalaşmaqda olan icmanın sütunlarından birini yıxmış olardu. Əbu Bəkr qızının zina etdiyini qəbul etsəydi də, reputasiyanı silinməz ləkə düşəcəkdi. Məhəmməd gənc arvadına olan bütün sevgisinə baxmayaraq, boşamaqla onun zinakarlığını təsdiq etmiş olacaq, arvadı gəzəyən kişi kimi hörmətdən düşəcəkdi.

Yaranmış sitüasiyadan şərəfli çıxış yolu yox idi. Buna görə də Məhəmməd sınanmış üsula əl atır. Ona Allah tərəfindən Aişənin günasiz olduğunu təsdiq edən vəhy gəldiyini elan edir….

Kaş belə vəhylər indi də və indiki kişilərə gələydi. Nə qədər səbəbsiz şübhəyə düşən kişi arvadını bıçaqlayır, baltalayır, boğur… Cavan arvad məhv olur, qatil türmədə çürüyür, körpələr yetim qalır…

Sə ey müsəlmanların Allahı, peyğəmbərinə göndərdiyin vəhylərdən yenə də göndər, yoxsa bu yazıq arvadlar qırıldı getdi…

Aişə haqqında İngilis Vikipediyasından:

“Onun (Aişənin) qoşunları Bəsrəni zəbt edəndə o, əmr etdi ki, 600 müsəlman və Hakim ibn Jabala daxil olmaqla  daha qırz nəfr edam edilsinlər. Onlar Bəsrənin Böyük Məscidində öldürüldülər.

Əli tərəfdarlarını yığdı və Bəsrədə Aişənin qüvvələri ilə döyüşdü.  Dəvə döyüşü adlanan savaşa Aişə dəvənin belindəki hovdaxdan rəhbərlik edirdi. Aişənin qoşunu məğlub oldu. Təxminən 10 min müsəlman həlak oldu. Bu, müsəlmanların müsılmanlarla ilk savaşı sayılır”

Azərbaycan Vikipediyası isə belə yazır:

“Aişə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (səllallahu əleyhi və alihi və səlləm) ona buyurdu: «Ya Aişə! Bu Cəbraildi, sənə salam söyləyir». Aişə: «VƏ ALEYHİS SƏLAMU VƏ RAHMƏTULLAHİ – Allahın salamı və rəhməti onun üzərinə olsun» deyə cavab verdim.”

Cəbrayıl salam deyir… Adam az qalır gülməkdən ölsün…

Bunu oxuyanda salyanlı mərhum molla Ağappa yadıma düşdü. O, Allahın Musanı çağırdığını belə danışırdı: “Musa qorxub qaçmaq istəyəndə Allah qışqırdı: Ala, Musa, ala, Musa…”

24. 10. 24, Samara

PEYĞƏMBƏR AİŞƏNİ BOŞAYA BİLƏRDİMİ? YOX… I

Azərbaycan Vikipediyası Aişəni peyğəmbərin “həyat yoldaşı” adlandırır.  Başa düşdünüz? Arvad yox, həyat yoldaşı.

“Həyat yoldaşı” bizə bolşeviklərdən qalıb. Radikal bolşeviklərin fikrincə, ər-arvadlıq insan azadlığına ziddir, qadın kişinin arvadı yox, onun yoldaşı ola bilər. Tovarişş…

Yaradıcılığının son illərində sol ekstremizmə yuvarlanmış Cəfər Cabbarlının “Od gəlini” pyesində ər-arvadlıq yoxdur, qadınlar tam azaddırlar, indi sənin olan arvad bir saatdan ayrı kişinin arvadıdır. “Barmağında nişan üzüyü gəzdrən qadın qulağında damğa gəzdirən inək kimidir” – bunu pyesin qəhrəmanlarından biri deyir. (Sitat dəqiq deyil, çünki pyesi 50-60 il bundan qabaq oxumuşam…)

(İstisna etmək olmaz ki, Cəfər Cafər Cabbarlı bolşevikləri trollayırmış, yəni dolayırmış).

Bolşevizmin yarandığı Rusiyanın özündə “həyat yoldaşı” millət tərəfindən qəbul olunmadı, arvad kişisinə “ər” deyir, ər də arvadına “arvad”…

Azərbaycanlııar çox utancaq millət olduğundan bu “həyat yoldaşı”ndan  elə bərk yapışdılar ki, indiyəcən buraxmırlar. Ancaq utancaq ər “həyat yoldaşı” dediy arvadın, dədəsini, anasını elə söyür ki, ingilis, fransız o söyüşləri eşitsə, qulaqları salxar…

Azərbaycan Vikipediyası Aişənin fövqəladə keyfiyyətlərindən bəhs edəndə guya Buxarinin «Kitabul-fadail əshab» məcmuəsindən sitat gətirir.

“Urva bin əz-Zubeyr belə demişdir: «İnsanlar hədiyyələri Peyğəmbərə (s.ə.s) Aişənin yanında olarkən verməyə çalışırdılar.”

Başa düşdünüz? Peyğəmbərin Aişənin yanında olmağı nə deməkdir? Bu nə Ezop dilidir? Aişə peyğəmbərin arvadı deyil? Necə yəni “yanında olanda”? Aravad çox olduğuna görə növbı ilə yanlarında olur? Hə? Başa düşdük… Adam kimi yazın də…

Bu Urva kimdirsə, Aişənin dilindən danışır: “Qadın yoldaşlarım bundan qısqandıqda Ummu Sələmənin yanına toplaşdılar və: «Ey Ummu Sələmə, bilirsən ki, adamlar hədiyyələrini Peyğəmbərə Aişənin evində verməyə çalışırlar. Halbuki biz də Aişə kimi xeyir istəyirik. Nə olar, Rəsulullaha de, o insanlara hədiyyələrini hansı arvadının evində olsa orda verməyi tapşırsın» — dedilər”.

Burda  dayanaq və tərcümənin dilinə baxaq.

Aişə guya deyir “qadın yoldaşlarım”. Yəni “rəfiqələrim?” Yox, mətni oxuyanda görürsən ki, Aişə Məhəmmədin digər arvadlarını nəzərdə tutur. Yəni günülərini. Bəs Vikipediyada bu məqaləni püjdəyən qırışmal niyə “günü” yazmır? Azərbaycanda hansı qadın başqa qadına “qadın yoldaşım” deyir?

Dalına (mətnin) baxaq. “Ummu Sələmə bunu Peyğəmbərə (s.ə.s) xatırlatdı. Ummu Sələmə dedi: «Mən bunu Peyğəmbərə xatırlatdım. O məndən üz çevirdi. Növbəti dəfə də xatırlatdım. O məndən üz çevirdi. Üçüncü dəfə də xatırlatdıqda o, mənə: «Ey Ummu Sələmə, Aişə barədə mənə əziyyət vermə. Bu bir həqiqətdir ki, Aişədən başqa sizdən heç bir qadının yanında olduğum zaman mənə vəhy nazil olmadı».

Başa düşdünüz? Başqa arvadlarının yanında Məhəmmədə vəhy nazil olmur, Aişənin yanında nazil olur…

Maraqlıdır, Məhəmmədə nə hədiyyələr gətirilirmiş?

Rus Vikipediyasındakı məqalədə Mustafa Erişə istinadla yazılıb: ”Məhəmmədin Aişə ilə yaşadığı evdə mebel əşyalarından yalnız taxt, xurma liflərindən balış, həsir, iki gil kuzə, su birəllisi və dərinkə var idi. Həmçinin lampa var idi ki, onun yağı tez-tez qurtarrırdı və həftələrlə evdə işıq yanmırdı”.

İnandınız? Məhəmmədin sevimli arvadının evində həftələrlə (!) işıq yanmaya? Yəni həsir və məmmədnəsir? Bəs gətirilən hədiyyələr?”

Burda sonra deyilir ki, Aişə özü xəmir yoğurur, paltar yuyurdu. Başqa bir mənbədə Aişənin kənizi boyunbağı qalmaqalında onu xeyrinə ifadə verir…

Boyunbağı qalmaqalı…

Azərbaycan Vikipediyasında oxuyuruq: “Aişə bacısı Əsmadan bir boyunbağı almışdı. Bu boyunbağı səfər zamanı itdi. Rəsulullah (s.ə.s) səhabələrindən bəzilərini, o cümlədən Useyd ibn Hüdeyri də həmin boyunbağını axtarmağa göndərdi.”

Boyunbağı itən yer haradır? Qumluq? Saksaulluq? Peyğəmbər özü göndərib? 

Rus Vikipediyası müxtəlif mənbələrə, o cümlədən Mustafa Erişə istinadla yazır: “Bir dəfə Aişə yürüş zamanı Məhəmmədi dəvə üstündə kəcavədə müşayiət edirdi. Dayanacaqların birində o mirvari boyuncağını itirdi. Bu bəzəyi Aişəyə anası  Umm Ruman onun toyunda bağılamlışdı.  Aişə boyunbağını axtaranda karvan Mədinə sarı tərpənir və Aişənin kəcavədə olmadığından heç kim xəbər tutmur”.

Peyğəmbərin, ali baş komandanın arvadı kəcavədən çıxaraq üz qoyub gedə boyunbağı axtarmağa və bunu heç kim görməyə — buna müsəlmanlar inanırlarsa, bizim kütküyümüz barədə deyilənlər doğrudur…

İngilis Vikipediyası Rodinsona və Rodjersə istinadla yazır: “Məhəmməd və onun ardıcılları Banu Mustaliqə reyd keçirəndə o vaxt 13 yaşı olan Aişəni də özü ilə götürmüşdü. Aişə dəvə üstündəki kəcavədə aparılırdı. Aişənin dediyinə görə, Mədinəyə qayıdan dəstə gecə yolda dincələrkən o özünü boşaltmağa çıxır. Kəcavəyə qayıdanda görür ki, boyunbağısı yoxdur, ona görə getdiyi yerə qayıdır ki, axtarsın. Tapıb qayıdanda görür ki, karvan gedib. Onun dalınca qayıdancaqlarını düşünərək, Aişə qərara alır ki, dayandığı yerdə qalsın”.

“Özünü boşaltmaq”  ingiliscə belədir: “to relieve hersel” – yəni mən olduğu kimi çevirirəm, çünki azərbaycanlılar da bu ifadəni işlədirlər və bəzi yerlərdə tualetə getmirlər, “su başına çıxırlar”. Bu məqalədə həmçinin deyilir ki, ərəb qadınları üçün bu qayda ilə “özünü boşaltmaq” adəti id.

Ancaq yenə sual çıxır: peyğəmbərin, ali baş komandanın arvadı gecə heç kəsin gözünə görünmədən kəcacəni tərk edib gedə bilərdimi? Boyunbağı necə itər? İpi qırılmışdısa, dənələri tökülüb  dağılmalıydı və s.

Bəs bu qurumsaq Safvan ibn Muattal hardan çıxdı? Aişə deyirmiş ki, bu gənc müsəlman hansı səbəbə (hansı səbəbə?) görəsə dəstədən geri qalıbmış,  Mədinə sarı qayıdan zaman yolda elə yerdəcə uzanıb yatan Aişəyə rast gəlir. Və onu dəvəsinə mindirib Mədinəyə gətirir…

Vallah, adamın başı şişir…

İndi baxaq görək Məhəmməd Aişəni boşayardımı və ya boşaya bilərdimi.

Cavab: yox, boşaya bilməzdi…

(ardı var)

23. 10. 2024, Samara

SƏUDƏ BİNT ZƏMA (SEVDA?) HAQQINDA

تخطيط_اسم_سودة_بنت_زمعة

Son illər Vikipediyada İslama aid obyektiv, ciddi islam tarixçiləri, şərqşünaslar tərəfindən yazılmış məqalələri tapmaq çətindir. Nə axtarırsansa, islamçıların özlərinin yazdıqları (bu, yaxşı halda, çox vaxt – qondardıqları) mətnlər çıxır.

Gülməli şeylər çoxdur.

Məhəmmədin  ikinci arvadı ودة بنت زمعة‎, yəni Səudə bint Zəma olub. Azərbaycan Vikipediyasında tənbəllik eləməyib xanımım adını Sevda kimi yazıblar. Bu qayda ilə Məhəmmədi də gərək Məmməd və hətta Mamed kimi yazaq…

“Sevda nədir bilməzdim, O da gəldi başıma…”

Qəribə də olsa, bu mahnı həqiqətən peyğəmbərin Səudəyə evlənmə məsələsinə eyham kimi səslənir. Azərbaycan Vikipediyası yazır: “Məhəmməd peyğəmbər Xədicənin vəfatından bir neçə gün sonra peyğəmbərliyinin onuncu ilinin Şəvval ayında Sevda ilə evlənir.”

Cəmi bir neçə gün sonra…Başa sevda gələndən sonra əlacın nədir? Gərək evlənəsən…

Sonra Azərbaycan Vikisi yazır: “O, yaşca Məhəmməddən böyük idi.”

Elə azərbaycanca Vikipediyaya inansaq, Məhəmməd 571-ci ildə doğulub. Səudə (Sevda) isə 589-cu ildə. Mən hesabdan zəifəm, bilən desin: kim kimdən böyük olur?

Elşad Miri hara baxır?

Azərbaycan Vikisində Səudənin (Sevdanın)  674-cü ildə öldüyü göstərilb və qeyd edilib ki,  xanım “…xəlifə Ömərin hakimiyyətinin sonunda… vəfat etmişdir”.

674-cü ildə Ömər var idi?

İndi rus Vikisinə baxıram, görürəm ki, azərbaycanca məqalə ruscadan götürülüb, nöqtəsinə, vergülünə qədər. Əlbəttə, bütün səhvləri ilə.

Ensiklopedik islam lüğətində (rusca) deyilir ki, Məhəmməd dul qadın olan Səudəyə evlənəndə xanımın 50-yə yaxın yaşı olub…

Mənbələrdə (əksəriyyətinin etibarlılığı şübhəlidir) deyilir ki, Ayişəyə evlənəndə də Məhəmmədin 53 yaşı olub. Deməli, peyğəmbər iki arvadı dalbadal alıb.

Peyğəmbərin Ayişəyə evlənmək tarixi çox maraqlıdır və hətta, açığını desəm, çox gülməlidir. Rus (Allah rusları da dinə-imana gətirsin, dönüb olsunlar müsəlman və o murdar donuz ətini yeyub üstündən zəhrmar arağı içməsinlər) Vikipediyasında oxuyuruq:

“Məhəmməd Səudəyə (azərbaycanca – Sevda) – evlənəndən sonra yuxusunda Cəbrayıl mələyi gördü. Mələyin əlindəki ipək parçanın üzərində Ayişənin təsviri parlayırdı.Cəbrayıl mələk Məhəmmədə dedi: “Həqiqətən də o, yaxın həyatında və axirətdə sənin arvadındır”. Məhəmməd bu yuxunu ikinci dəfə görəndən sonra başa düşdü ki, Ayişə Allahın əmri ilə onun arvadı olmalıdır”.

Vallah, Amerikanın dövlət katibləri kimi Cəbrayıl mələyin də dalı yer görmürmüş, göylə peyğəmbərin yuxuları arasında girinc imiş, bu arvadı alsın, o arvadla aranı düzəltsin…

Vallah, Taleyran-zad yalandır…

(ardı var)

22. 10. 2024, Samara

ELŞAD MİRİ: İLAHİYYATÇI YA MANİPULYATOR VƏ ÜSKÜKOYNADAN?

Elşad Miri

Mənə ilhahiyyatçı Elşad Mirinin “yaradıcılığı” ilə tanış olmağı tövsiyə elədilər.  Bu cənabın müxtəlif illərdə tv-də və Youtube-da elədiyi çıxışlara baxdım. Gəldyim nəticəni baş ağrıtmadan deyim: bu adam bişmiş manipulyator və üskükoynadandır.

Elşad Miri özünü “ilahiyyatçı” adlandırır və ilahiyyatçıları “molla” sayanlardan inciyir. Deyir ki, bu, təhqirdir…

Vikipediyada oxuyuruq: “Molla (fars. ملا‎) İslam ilahiyyat və din qanun (fiqh) üzrə təhsil almış din alimidir. Ərəb dilində əfəndi, sahib kimi mənalara gələn mövlan (Ərəbcə:مولی).

Bəs onda ilahiyyatçının molladan fərqi nədir? İlhahiyyatçı ölünü qəbrə qoymur və televiziya şoularında performans ifa edir?

Mən başa düşürəm ki, Elşad Miri özünü alim sayır. İranda olan on minlərlə, bəlkə yüz minlərlə çalmalı ilahiyyatçı da özünü alim sayır. Ancaq onlar alimdirlərmi? Yox. Alimlər İranın atom bombasını yaradanlardır. İran alimləri “şəhid” aparatlarlnı yaradırlar. Bildiyiniz kimi, bu aparatları İran Rusiyaya verir və Rusiya onlarla Ukraynanı bombalayır. Yəni İran alimlərinin fəaliyyəti dağıdıcılıq sahəsindədir, ancaq bu onların alimliyini inkar etmir.

İlahiyyatçı isə alim deyil, ilahiyyatçı manipulyatordur, yeri gələndə şeytanın vəkilidir.

Elşad Miridən islamda möcüzənin olub-olmadığını soruşurlar. Elşad Miri deyir ki, Quranda möcüzə yoxdur. Bəs Musanın qabağında dənizin aralanıb quruması? Miri deyir ki, bunu su anbarlarında şlyuzdan keçmək kimi başa düşmək lazımdır…

Şlyuz…

A kişi, nə şlyuz? Necə möcüzə yoxdur? Bəs  Musanın Allahla üzbəüz durub onunla danışmağı? Sən Tövratı inkar edirsən? Tövratı müqəddəs, səmavi kitab sayan Qurana qarşı çıxırsan?

Bəs Lotun evinə iki mələyin göndərilməyi? Möcüzə deyil? İndi kimin evinə mələk göndərilir? Bəs Lotun arvadının duz sütununa çevrilməyi? Bəs Lotun öz doğma qızları ilə yatmağı? Molla Elşad, öz xeyrinədir ki, bunu möcüzə sayasan, əks halda Lotun öz qızları ilə yatmağına gərək insest, cinsi zəmində cinayət və s. deyəsən…

Elşad Miridən Məhəmmədin öz oğulluğunun arvadını niyə aldığını soruşurlar. Elşad Miri ağzını marçıldada-marçıldada deyir ki, oğulluq oğul deyil.

Bunu maariflənmiş, maarifçi adam deyə bilməz. Bunu manipulyator və üskükoynadan, bunu şeytanın vəkili deyə bilər.

Əgır bir uşaq, oğlan, gənc oğulluğa götürülürsə, oğula xas bütün hüquqi, əxlaqi statusa yiyələnir. Əks halda niyə oğulluğa götürülürdü?

Bütün mədəni dünyada övladlığa götürülənlərlə, onların arvadları (ərləri), uşaqları ilə cinsi əlaqə insest sayılır.

Elşad Miri çoxlu pul alıb ümidsiz iş götürmüş vəkillər kimi dəridən-qabıqdan çıxır, ancaq gətirdiyi arqumetlərin biri digərindən daha yöndəmsiz olur.

Elşad Miri Zeydlə arvadınının arasındakı intellektual fərqə çox maraqlı müqayisə tapır: deyir ki, elə bilin traktorçu Harvard məzununu alıb…

Yəni peyğəmbər oğulluğunun arvadını almaqla “Harvard məzununu” intellektual məşəqqətdən xilas edir…

Elşad Miri peyğəmbərin bu hərəkətində fövqəladə şəxsiyyətin fövqəladə nəcibliyinin təzahürünü görür…

Soruşuram: peyğəmbr oğulluğunun arvadını alandan sonra onunla neyləyirdi? Xəlvətə çəkilib Platonu ya Senekanı oxuyurdular?

Və əgər Məhəmmədin öz oğulluğunun arvadını ala bilməsi üçün Allah əl-ayağa düşüb ayə göndərirdisə, buna ya möcüzə dmək lazımdır ya da ayrı şey. Müsəlmanları qəzəbləndirməkdən qorxub ayrı şeyi adı ilə demək istəmirəm. M.F. Axundov, deyəsən, bunu aradüzəltmək adlandırırdı…

Elşad Miri deiyir: peyğəmbərimiz arvad tamarzısı deyildi, onun arvadı çox idi, biri elə bizim anamız gənc Ayişə…

Elşad Miridən çox xahiş edərdim ki, “anamız” deməsin”, “anam” desin”, çünki mən yalnız bir arvadı ana sayıram, o da məni dünyaya gətirmiş arvaddır…

Elşad Miri gözəl bilir ki, peyğəmbərlərə bir, iki, yeddi, səkkiz, on beş arvad bəs eləmir.

Davud şah (müsəlmanca peyğəmbər) evinin damında uzanıb dincəlirdi, birdən onun zabitlərindən olan Urinin pəncrəsindən onun arvadını çimən görüb ona açiq olur. Tez damdan tullanır yerə, arvadı gətizdirib salır yatağına. Uri gəib arvadı evdə tapmır, gedib kəsdirir ali baş komandanın qapısını, ali baş kmandan da onu göndərir cəbhə bölgəsinə.

Uri həlak olur…

Məhəmməd təkcə peyğəmbər deyildi. O həm də padşah idi. Padşahların isə — bunu həm nağıllardan, həm də  real tarixdən bilirik – onlarla, bəzilərinin yüzlərlə arvadı olub. Biz isə hörmətə qörə dilimizi qısa edib onlara arvadbaz deyə bilmirik…

Yoldaş Miri! Sən Tövratı inkar edə bilməzsən! Xüsusən Azərbaycan xalqının yəhudilərlə belə qolboyun olduğu bir vaxtda…

Elşad Miridən  Məhəmmədin 9 yaşlı Ayişəyə evləndiyi barədə soruşurlar. Yenə yoldaş Miri dəridən-qabıqdan çıxır, tərləyir, tərini silir, sildikcə dərisi qızarır…

Bu ilahiyyatçılıq nə o…. peşə imiş… A kişi, get özünə iş tap…

Yoldaş Miri manipulyasiyalarla gözünü qırpmadan Ayişənin zifah yaşını çatdırdı on doqquza…

Teologiya, ilahiyyatçılıq – adına görə elm iddiasında olsa da, elm deyil və elm ola bilməz. Xüsusən islam ilahiyyatçılığı elm ola bilməz. Elmin baza prinsipi obyektivlikdir. Fizika ya kimya İngiltərədə də, Afrikada da, hətta dəmir yumruq altında olan Azərbaycanda da fizika və kimyadır. İslam ilahiyyatçıları məzhəb ideoloqları, təbliğatçıları, təşviqatçıları, piarçılarıdırlar. İki fizikin Nyutona ya Arximedə görə bir-birinin başını yardığını ya qarnını cırdığını eşitmisiniz? Ancaq müxtəlif məzhəblərdən, müxtəlif cəbhələrdən olan ilahiyyatçılaırn işi-gücü bir biri ilə dava eləməkdir. Və islam ölkələrində, islam ölkələri arasında baş verən qanlı hadisələrin ilhamçıları, havadarları elə ilahiyyatçılardır. İlahiyyat elm olsaydı, islam ölkələrinin, heç olmasa, birində ya ikisində insanlar təzyiqlərə, təqiblərə, mənəvi alçalmalara, fiziki işgəncələrə məruz qalmadan, azad nəfəs alaraq yaşaya bilərdilər. Belə ölkə varmı? Yoxdur!

İlahiyyatçı Elşad Mirinin molladan fərqi varmı? Var. Çünki molla ilahiyyatçıdan daha şərəfli mövqedədir, kim olduğunu pərdələmir. Deyir ki, Quranda deyilirsə ki, cəhənnəmdə yanacaqsan, deməli, yancaqsan. Quran deyirsə cənnətdə hurilər səni məzələndirəcək, deməli məzələndirəcək. Artıq-əskik danışma, durub başını yararam…

İlahiyyatçı Elşad Miri isə cəfəngiyatı elm kimi qələmə verməyə çalışır, bostan müqəvvasına Versaçi kostyumu geyindirir, başına şlyapa qoyur, boynuna qalstuk bağlayır… Onun mövqeyi daha sürüşkəndir, buna  görə danışdıqca onu tər yuyub aparır, hətta narahat olursan ki, indi kişini yaşının oğlan çağında infarkt vurar…

Axı hansısa ilahiyatçı belə qəfil getdi…

Məgər cəfəngiyyatı elm kimi sırımaq asan işdir? Manipulyatorluq, üskük oynatmaq, məharətdən başqa, çox ağır psixoloji gərginlik tələb edir…

Yoldaş Elşad Miriyə məsləhət görərdim ki, başına çalma qoyub mollalıq eləsin. Kefi kök olar, ömrü də uzun.

Allahşükürün yaşının dibi yoxdur, cin kimidir… Pulu da zibil kimi…

Mirzə Əlil

21. 10. 2024, Samara

P.S. Elşad Miridən ayrılııb televiziya ilə Barselona-Sevilya oununa baxdım. Və möcüzə gördüm. On yeddi yaşlı Lamin Yamalın  Sevilyanın qapısına endirdiyi zərbə. Qapıçı topu çıxarsa da, zərbə gözəlliyi ilə möcüzə idi. O ki qaldı Lamin Yamalın yaşına, onu yaşı doğrudan da on yeddidir. İspaniyadan doğulub, İspaniyada isə dərəbəylik deyil, sənəd işi qaydasındadır…

M.Ə..

GÜLMƏLİ MAHNILAR: «SUDAN GƏLƏN SÜRMƏLİ QIZ…»

kuzə

Sudan gələn sürməli qız,
Çox incidir kuzə səni…

Lüğət deyir ki, “kuzə” fars sözüdür, “mayenin saxlanması üçün qulpu və lüləyi olan uzunsov qab”dır.

Farsların “kuzə” dediyi qab çox iri olmamalıdır, su daşınan iri qab səhəngdir ki, ona Salyanda “farış” deyirlər. Yəni ki, içməli su, məclis üçün spirtli içki doldurulan qab çox iri olmaz. Deyək ki, bu mahnıdakı küzə çox yekə kuzədir, superkuzədir və qızı doğrudan incidir. Dalına (mahnının) baxaq:

Elə naz ilə gəlirsən,

Aparırlar bizə səni.

Kuzə qızı incidirsə, qız niyə, daha doğrusu, necə nazlanır. Mən farışla (səhənglə) qızların su daşıdığını çoc görmüşəm, ancaq birinin də nazlandığını görməmişəm. Hətta bir qızın, çiynində ağlır farış (səhəng), ev adamlarını qarğıdığını eşitmişəm: “Görüm elə bu su ilə yuyulasınız…”

İkinci beytə bir də diqqət edin. Deyəsən, nəsə çatışmır, hə? İkinci cümlə (misra) əslində “sanki” ya “elə bil”lə başlanmalıdır. “Elə nazla gəlisən, sanki səni bizə aparırlar.”. Bu gülməli şeiri yazan vacib sözü misraya sığışdıra bilməyib və cümlə çox vacib üzvünü, deyək ki, bir qıçını itirib…

Kuzəni əlindən allam,
Qolunu boynuma sallam…

Bu yerdə bilmirsən güləsən ya ağlayasan? Bu zalım oğlu nə danışır? Necə “qolumu oynuna sallam”? Dərəbəylik-zaddır? Bu mahnı haçan yaranıb? Bilən var? Mən onu bilirəm ki, belə mahnı İlham Əliyevin (İlham Dəmiryumruq) vaxtında yarana bilməzdi. Milli dəyərlərimizi dəmir yumruqla göz bənəyi kimi qoruyan İlham Atakürk əxlaq pozğunluğunun açıq-aşkar təbliğinə yol verməzdi. Polis dərhal cinayət işi qaldırardı, mahnını oxuyanın evindən narkotik və silah-sursat çıxardı. Qız tərəfini də polisimiz layiqincə cəzalandırardı. Çağırardı rəis qızın dədəsini, deyərdi uşağına yaxşı tərbiyə verməmisən, uşağın tərbiyəsi olsaydı, nazla yeryib oğlana göz-qaş atmazdı. İndi nəyin var, qoy ortaya, yoxsa özünü də, qızını da basaram dama…

İndi üzümü müzəffər rəhbərin dəmir yumruğu altında möhtəşəm qələbələr qazanan qəhrəman xalqıma tutaraq bu mahnını boykot etməyə çağırıram. Kim oxumaq istəyirsə, getsin ayrı ölkədə oxusun. Məsələn, Fransada. Orda onsuz da hamı gündüz-günorta vaxtı hamı qol-boyundur. İlham Əliyevin dediyinə görə, kişi kişi ilə, arvad arvadla…

Mirzə ƏLİL

04. 10. 2024, Samara

SEÇKİLƏRDƏN SONRA. SALYANDA QOÇULUQ VƏ ƏXLAQIN İFLASI

salyan-2009

Salyanlıların uzun illər YerAzil (Fəzail) Ağamalını, indi də onun qızını boyunlarına mindirməyi Salyanı tanımayanlara yerli adamların qonaqsevərliyi, gəlməsevərliyi kimi görünə bilər. Salyanı az-çox tanıya adam kimi deyə bilərm ki, bu belə deyil. Salyanlılar nə qonaqsevən, nə də gəlməsevəndirlər. Əliboş qonağın qabağına orta statistik salyanlı bir stəkan çay da qoymaz. Bundan əlavə, şəhər salyanlıları, özlərinin dədə-babaları kəndçi olsalar da, royonun kəndlərindən işə, oxumağa, alverə gələnlərə qarşı həmişə yuxarıdan baxıb və hətta düşmən münasibət bəsləyiblər. Bir vaxt mənim kəndimdə yeddiillik məktəbi bitirənlər təhsillərini Salyanda davam etdirirdilər. Şəhər (yəni o vaxtlar iki cüt bit tək küçəsi olan Salyan şəhəri) uşaqları ilə kənddən gələnlərlə dostluq münasibəti yaranmırdı, kənd uşaqlarını qaranlıq tinlərdə tutub döyür, qəpik- quruşunu alırdllar. Məhəllələrindən geçən yad adamlar asataşmaq salyanlıların şakəri olub. Azərbaycanda məzuniyyətdə olarkən Salyanda qardaşımgilə ya bacımgilə gedərkən dönə-dönə saçıma, papağıma, ümumi görkəmimə sataşıblar. Özünü saxlaya bilməyib cavab verənlərin bəzən qarnını cırırdılar. Bəlkə indi adamlar dəyişiblər, yaxınlaracan  yanında qadın – arvadı, nişanlısı, bacısı – gedən kişi hər an təhqirə məruz qala bilərdi…

Mənim altımış il, əlli il, qırx il əvvəl Salyanda gördüyüm adamlardan tək-tükü salamaq qalar. Çoxunun sümükləri də çürüyər. Onlar niyə dünyaya gəlmişdilər, niyə yaranmışdılar? Saatlarda tinlərdə durub gələnə-gedənə sataşmağa? Qonşu ilə boğuşmağa? Anaşa satmağa?

İkinci dünya müharibəsindən sonrakı illərdən ta altmışıncı illərin ortalarınacan Salyanda xeyli tanınmış qoçu olub. Onlardan bir neçəsini, qocalan vaxtlarında, görmüşdüm: qoçu Səmidi, qoçu Ərəstunu. Yusif Eloğlu ilə hətta bir dəfə çay da içmişəm – dayımla yaxından tanış idi. Bunların qoçu adını necə qazandıqları mənə məlum deyil. Bir şeyi bilirəm ki, onların hər biri uzun müddət həbsdə olmuşdu və küçə xuliqanı deyildilər. Onların yerini 60-cı illərin ortalarından küçə xuliqanları tutdular. Onlar müxtəlif kalibrli idilər. İri kalibrlilər bir qayda olaraq Salyanın imtiyazlı ailələrindən çıxırdılar. Vəzifəli ataların uşaqlarına məhəbbəti onları harın, qudurğan, aqressiv böyütməklə ifadə olunurdu. Bəziləri məktəbə tapança ilə gəlirdilər – Salyan kiçik yerdir, hamı bir-birini ən azı o vaxtlar tanıyırdı – ad çəkmək istəmirəm…

Salyanda baş verən bıçaqlanmaların sayı-hesabı yoxdur, qətlə yetirilənlər yüzlərlə, mühüm orqanları ciddi zədə alıb şikəst olanlar minlərlədir. Maraqlıdır ki, bıçaq işlədənlərin əksəriyyəti sağlam, cüssəli, hətta idmanla müntəzəm məşğul olan adamlar idi. Yəni davanı əlləriylə də uda bilərdilər. Bıçaqlamaq, qan tökmək, lap türmədə oturmaq ona status qazandırırdı, üç-il beş il yatandan sonra qabağına durmağa hər adam cəsarət eləmirdi, tanınmış bıçaqvuranlar restoranda yeyib-içib hesabı ödəmədən gedə bilirdilər, taksi şoferləri havalı müştəri pul təklif eləməmiş “ala, qoy cibinə, ayıbdir” deyib xatanı özündən sovuşdururdu…

O xuliqanların da yerinə süpürgə çəkildi – narkomaniyadan ölənlər oldu, kimsə bıçaqla vuruldu, kimsə güllə ilə. Onların yerinə tamam cılızları, tüləmişləri gəldi. Canavarların yerini leşyeyənlətr tutdular…

Ancaq belə sərt, fövqəladə sərt təbiətli, hətta aqressiyaya pataloji meylli adamların yaşadığı yerdə hakimiyyətə münasibət hörmətli sayılacaq qədər neytraldır. Sovet vaxtı təyin olunan birinci katibləriin, indi rayonu hərləyən icra başçılarının içində hər cür yaramazı, yəni rüşvətxoru da, arvadbazı da,  hətta narkomanı da olub. Salyanlılar onların şəhərində, onların rayonunda özünü Xudayar katdadan da hampazor aparan bu gəlmə rəhbərlərin çıxardığı bütün hoqqalara dinməzcə susublar. Toy mərasimlərini yasa döndrən əlibıçaqlılar “raykomun” qabağından əyilə-əyilə keçiblər. Bolşevik rejimi hakimiyyıti zıbt etdiyi ilk illərdən ÇK-sı, NKVD-si, KQB-si ilə adamların ürəyinə elə xof salıb ki, onlar “rəhbərə”, “böyüyə” münasibətdə bitkiyə, tərəvəzə çevriliblər. Bir franslz komediyasında deyilir: “Brüssel kələminini götür. O düşünürmü? Yox”.

Əslində sovet-bolşevik rejimi də, indi İlham Əliyev rejiminin də ölkə əhalisinə münasibətdə əsas strateji xətti əhalini brüssel kələmi və ya boranı kimi tərəvəzə, düşünməyə qadir olmayan bitkiyə çevirməkdir. Və İlham Əliyev bu xətti bütün əhali tərəvəz halına gələnə qədər davam etdirəcək. Çünki sülalə hakimiyyətinin qalmaqalsız, arxayın və müddətsiz davamı üçün əhalinin tam itaəti lazımdır. Düşünən, xüsusən müstəqil düşünən adam tam itaətə gətirilə bilməz.

Oğru, korrupsioner olduqları, rayonu çapıb-taladıqları hamıya məlum olan başçılara qarşı əhalidə, xüsusilə onun fəallığa qabil hissəsində dözümlü və hətta hörmətli münasibətin səbəblərindən biri əxlaq problemidir. Azərbaycanlılarda əxlaq haqqında təsəvvür, təəəssüf ki, ailədaxili ya intim münasibətlərlə məhdudlaşır. Adamlar bir-birlərinin gözündə tük axtarırlar, kiməsə “gəzəyən”, “pozğun” damğası vurmaq su içmək kimi asandır. Ancaq yaltaqlıq edən əxlaqsız sayılmır. Analoqu olmyan yaltaq – indi dünyaların ən yaxşısına köçmüş Yavər Cəbrayılov İnternet qəhrəmanı olmuşdu. Bu analoqsuz heyvərə yaltağa Salyanda hörmətli adam deyirdilər, məclislədə yuxarı başda otuturdu… Rüşvət alan adam bizim xalqda əxlaqsız sayılmır. Gödək tuman geyən arvad əxlaqsızdır, dövlət xəstəxanasında xəstənin iynəsini pul almamış vurmayan tibb bacısı əxlaqsız deyil, sevdiyi adamla kəbinsiz yaşayan əxlaqsızdır, pulla işə götürən məmur, xəstəni ya onun yaxınlarını diri-diri soyan həkim xanım əxlaqsız deyil.

Salyana  Fəzail Ağamalının və ya onun qızının deputat təyin olunması həm əxlaq pozğunluğu, həm də insanlarlın Konstitisiya hüquqlarını və seçki qanunvericiliyini pozan ağır cinayətdir. Ancaq əxlaq pozğunluğunu, cinayəti vəzifəli adam, xüsusən dövlət başçısının sanksiyası ilə törədirsə, xalqın gözündə bu, nə əxlaq pozğunluğu, nə də cinayətdir. Azərbaycanlı insan ondan alınmış ləyaqətini  geri almaq üçün həm müstəqil düşünmə qabiliyyətini özünə qaytarmalı, həm də əxlaq haqqında təsəvvürünü dəyişməlidir.

Həm Salyanda, həm Netçalada deputatlığa göndərilən şortuların yanında yerli qoçular var idi. Əslində bunlar nəinki 60-70 il qabağın qoçuları, hətta onlardan sonrakı adlı xuliqanlardan da deyildilər. Bunlar əvvəlki iki zümrənin yerini tutmuş kaftarlar, qəbireşənlər, leşyeyənlər idilər. Fəzail Ağamalının qızınıın və Sabir Rüstəmxanlının kaftar arvadının ora-burasını yalayıb yal və hətta vəzifə də qazanan belə üzdəniraqlar utanmadan xalq içində gəzə bilirsə, bu, xalqın ciddi əxlaq problemi olduğunu göstərir…

05. 09. 2024, Samara

QURBAN MƏMMƏDLİ VƏ TURAL SADIQLI DEDİLƏR: «KUN!»

KUN

Bilən bilir ki, bizim Allahımız üçün mümkün olmayan heç nə yoxdur, hər hansı bir şeyin olmağını istəyirsə, “kun” deməyi kifayətdir. Dünən Qurban Məmmədlinin verilişinə baxanda mənə elə gəldi ki, Tanrı öz səlahiyyətini iki saatlığa verib ona və Tural Sadıqlıya. Və Qurban Məmmədli ilə Tural ikisi bir ağızdan “kun!” deyərək elə efirdəcə “xalq parlamenti” yaratdılar, yaradan kimi də siyahı tutub üzvlər qəbul eləməyə başladılar. Qurban bəyə aramsız zənglər gəlir, hərə öz namizədini irəli sürürdü.

-Yaz, bir oğlum Xəlil, biri Cəlil, hər ikisi parlamentə layiqdir…

— Yaz oğlum Heydəri…

— Yox, Mir Bağır ağanı yazma… O çoxdan ölüb, durub vəkillik edə bilməz…

Pardon! Qarışdırdım. Bu siyahı “Ölülər”dəndir. Ancaq Qurban Məmmədlinin Tural Sadıqlı ilə parlament siyahısı tərtib etməyi “Ölülər”dəki qəbiristanlıq səhnəsini xatırladırdı. Yadınızdadırsa, Şeyx Nəsrullahla Şeyx Əhməd dirildəcəkləri ölülərin siyahısını tərtib edirdilər. (Nə eybəcər çıxdı: “tərtib edirdilər”…)

— Tural bəy, yaz Elvin İsayevi.

-Qurban bəy, bu hansı Elvindir? Bütün talış xalqının adından Donbas separatçılaırına yardım göndərən?

— Odur, Tural bəy. Yeri gəlmişkən, burdan bütün talış separatçılarını salamlayıram. Əlikramın da ruhuna bir salavat! Bir dəqiqə, zəng gəlir. Allo, efirdəsiniz.

-Əllo, Qurban bəy, o nə siyahıdır tutursunuz? Mən burda arvadla boğuşurdum, verilişin əvvəlini görmədim. Arvad üzümə qayıtmışdı, it qızı. Qurban bəy, yardım siyahısı tutursunuzsa, bizim ailəni də yazın…

— Oldu, yazarıq. Tural bəy, davam edək.

-Mirzəlini də yazaq. Deyən dilimizdir.

-Hökmən…Yazdm.

-Məhəmməd yavaş-yavaş fransızcanı öyrənir. Yaxşı söyüşlər bilir.

-Gözəl. Mirzəli bizim intellektual resursumuzdur. Yenə zəng gəlir. Allo, efirdəsiniz, danışın.

-Allo! Qurban bəy, sizin parlament yaratmaq qərarınız məni şoka salıb. Bu, tarixi qərardır. Siz tarixi adamsınız, Tural Sadıqlı tarixi adamdır. Bizim millət tarixi millətdir.

-Sizin namizədiniz varmı?

— Var. Mənim oğlumu yazın. Polisə işə qoymaq istəyirdim, pulum çatmadı. Qoy girsin sizin parlamentə. Siz nə qədər maaş verəcəksiniz?…

— Buzovnalı Cəfəri yaz…

-Maştağalı Qəfəri də yaz…

-Yaz Əvəzi.

-Yaz Məlahəti də. Anasını da yaz.

-Ərəstun Oruclunu yaz. Ərəstunu bəyi iki dəfə yaz. 

-Yazdım. Ərəstun iki mandat. Qurban bəy, bəlkə sizin arvadınızı da yazaq?

— Yox, bizim arvad pərdeyi-ismətdədir. Validə ananı yaz…

Seçkilər ərəfəsindəki iki həfdədən çox vaxt ərzində Qurban Məmmədli həqiqətən çox ciddi siyasi maarifçilik işi görmüşdü, seçkilərə həsr olunmuş verilişlərindən bundan sonra da seçki qanunvericiliyinin təbliği, öyrənilməsi və tətbiqi sahəsində yaxşı əyani vəsait kimi istifadə etmək olar. Çox təəssüf ki, Qurban Məmmədli həftələrlə gördüyü yaxşı işi bir saatın içində po… məzhəkəyə döndərdi.

Nə xalq parlamenti? Hanı xalq? Seçki ərəfəsində başlanan siyasi maarifçiliyi yorulmadan, lazım gələrsə, illərlə davam etdirmək əvəzinə, bu adamlar balaqan yaradıb özlərini təlxəyə çevirirlər. Studiyada oturub siyahı tutmaqla parlament yaranır? Tofiq Yaqublu parlament yarada bilsəydi, yaradardı, türmədə çürüməzdi. Xalq Azərbaycandadır və bu xalqın parlament tələbatı yoxdur. Parlament adıyla balaqan yox, illərlə işləyib xalqda bu tələbatı yaratmaq lazımdır, hərçənd bu işin uğurlu olacağına heç kim zəmanət verə bilməz. Ancaq “Ölülər”dəki qəbiristanlıq səhnəsini xatırladan siyahıtutma mərasimi gördüyünüz yaxşı işləri də bayağı komediyaya çevirdi…

 

Mirzə ƏLİL

05.09. 2024, Samara

SEÇKİLƏRDƏN SONRA. İLHAM ƏLİYEV SALYANLILARA «YOXLAMA GÜLLƏSİ» VURDU

salyan-2009

Həyatının təxminən iyirmi ilini türmələrdə və uzaq şimalın həbs düşərgələrində keçirmiş rus sovet yazıçısı Varlam Şalamov yazır ki, iki il ərzində bir məktub da almır. Bir dəfə düşərgə rəisi onu çağırtdırır və iki zərf göstərib soruşur: sənindir? Varlamav arvadının xəttini tanıyıb deyir ki, mənimdir. Rəis Boqdanov deyir: “İndi bax, faşitssifət!” Və hər iki zərfi tikə-tikə eləyib zibil vedrəsinə ataraq deyir: “Rədd ol get!”

Bu, 1939-cu ildə olub. Şalamov azadlığa 1956-cı ildən sonra çıxacaq…

İlham Əliyev və onun ailəsi azərbaycanlılarla Boqdanovun dustaqlara rəftar etdiliy kimi davranır. Əzmək, əzmək, əzmək, bütün insan ləyaqətindən, mənəviyyatından məhrum edib lüt-üryan qoymaq…

Mənə elə gəlir ki, Fəzail Ağamalının qızı Salyana atasına qarşı orda baş vermiş epizodik, spontan etirazın acığına göndərilib. Qudurmusunuz? Etiraz? İndi edin bu etirazı! Salyanı verirəm yeraza nəsillikcə. Hünəriniz varsa, dinin!

Yəni İlham Əliyev arxayın olmaq istəyirdi ki, salyanlılar bir də dörd il əvvəlki qələti eləməzlər. Azərbaycanda bir nəfər də etiraz eləyən olsa, İlham Əliyevin kefi pozular, ixtiyarında olan cənnət nemətləri boğazından keçməz.

Heydər Əliyev də Azərbaycan adamını adam saymırdı. Ancaq Heydər Əliyev hakimiyyətə gələn vaxtlar Qara Qarayev var idi, Rəşid Behbudov var idi, Tofiq Quliyev var idi. Ən azı onları Əliyev adam sayırdı, buna məcbur idi. (Bunu da demək lazımdır ki, adları çəkilən incəsənət adamları heç vaxt ağızlarından tənqidi söz çıxarmamışdılar, sinələri ordenlərlə dolu idi, Qara Qarayev ömrü boyu SSRİ Ali sovetinə deputat “seçilirdi”… Yəni onlar da Əliyev üçün problem yaratmırdılar). İndi Qara Qarayev miqyaslı, Tofiq Qulyev miqyaslı adamlar yoxdur. Ancaq insan ləyaqəti, şəxsi ləyaqət hissi miqyasdan asılı deyil, hətta Azərbaycan kimi arxaik idarəçilyi olan ölkədə də insan ləyaqəti məsələsində birini o birindən üstün edən qanun yoxdur. Şəxsi ləyaqət hissi insan təbiətinin xassəsidir. Əliyev və ona bənzər diktatorların sistemli, metodik işi vətəndaşlarda məhz ləyaqət hissini yox etməyə, onları hər cür təzyiqə, təhqirə, alçalmalara dözən dilsiz-ağızsız kütləyə çevirməyə yönəlib.

Salyana Fəzail Ağamalının qızını göndərməklə İlham Əliyev salyanlılara “yoxlama atəşi” açdı, yəni gülləni alınlarından vurub reaksiya verib-verməyəcəklərini yoxladı.

Salyanlılar reaksiya vermədilər. Çünkü salyanlılar ölüblər.

70-ci illərdə Salyana ağdamlı Nadir Abbasov rəhbərrlik edirdi. Toylarda, yaslarda, çayxanalarda danışırdılar ki, birinci katib arvadbazdır, ona görə yaraşıqlı cavan arvadları vəzifəyə çəkir. 76-cı il daşqınından sonra bir salyanlın ağlamsına-ağlamsına dediyi sözləri xatırlayıram: “Gərək Kür bizi tamam basaydı, hamımız boğulaydıq, belə binamusluqdan ölmək yaxşıdır…”

Nadir Abbasov pencəyini qolunun üstünə atıb küçədə sərbəst gəzirdi. Qorxmurdu ki, kimsə gəlib bıçağı soxar qarnına…

Yox, salyanlılar belə nəcib qarınlara bıçaq soxmurlar. Nəfis yeməklərlə bəslənmiş qarına bıçaq soxmağa hansı salyanının əli gələr? Bıçağı soxarsan arvadına, çəpər qonşuna, kişi söhbəti zamanı qrammatik səhv buraxmış dostuna…

Salyanlılarda hünər olsaydı, sədərəkli quldur Tahir Kərimovu qovardılar. Beş il ərzində onu yağ içində böyrək kimi saxladılar, Salyanın əsgər yaşlı oğlanları onun başına gül səpirdilər…

Salyanda nəinki əsl salyanlılar qalmayıblar, Salyanın özündə salyanlılıq qalmayıb. Şəhərdə bir dənə qədim tikili qalmayıb. Salyanda sıfırıncı illərdə ya da lap əvvəl Zərifə Əliyevanın adına bağça yaratdılar. “Yuxarı”  bəyənmədi, ayrı yerdə daha böyüyünü təşkil elədilər. Zərifə Əliyeva akademik adlansa da, haçansa göz həkimi işlədiyini, kimisə müalicə etdiyini bilən yoxdur. Ancaq Salyanda on illərlə minlərlə adımın gözlərini sağaltmış əməkdar həkim Klavdiya Şarova adsız qəbirdə basdırılmışdı… Salyanda raritet Qələbə bağını məhv edib Heydər bağı qurdular. Mədəniyyət evini dağıtdılar. Yəni Salyan dönə-dönə alt-üst olub, heç kim salyanlıların rəyini soruşmayıb, salyanlıılar isə cınqırlarını çıxarmayıblar…

Təsəvvür edə bilərsinizmi ki, Fransanın ən kiçik şəhərində belə mer şəhərdə başlayır yenidənqurma aparmağa. O mer vəzifəsində neçə saat qala bilər?

Niyə Fransanı İlham Əliyev azərbaycanlıların gözündən salmaq istəyir? Ona görə ki, Fransada demokratiya var, Azərbaycanda isə vətəndaşın vətəndaş hüquqları yoxdur, insanlar əslində öz ölkələrində qastarbayter, nuzdlu işçi kimi yaşayırlar. Onlardan nə etiraz? Bəli, onları deportasiya etmək olmaz. Ancaq türməyə basıb çürütmək olar…

04. 09. 2024, Samara

əvvəli burda: https://xeyrulla.com/2024/09/04/seckilerden-sonra-salyan-ve-salyanlilar/

SEÇKİLƏRDƏN SONRA. SALYAN VƏ SALYANLILAR

I

Ötən “seçkilər”də xeyli salyanlılar fərqləndilər. Əslində salyanlıların fərqlənmək fikirləri yox idi fə fərqlərnmək üçün əllərini ağdan qaraya vurmurdular. Onları bloqerlər zorla fərqləndirmək istəyirdilər. Yəni salyanlıların görmədikləri, görmək istmədiyi işi onların boyunlarına qoymaq istəyirdilər. Epatajı sevən Tural Sadıqlı videosuna belə başlıq qoyurdu: “Salyanlılar Fəzail Ağamalının qızını qovdular!”

Salyanlı kimidir?

Əvvəl Salyan şəhərinə baxaq. Mənim dədəm mən uşaq olan vaxtlar, yəni altmış il əvvəl deyirdi ki, Salyanda əsl salyanlı qalmayıb, əsl salyanlılar köçüb gediblər Bakıya, Salyanın indiki əhalisi kəndlərdən gələnlərdir.

Yəni hansı salyanlının kökünü axtarsan, məlum olar ki, özü ya ata-babası kənddən gəlib.Yəni şəhər var, şəhərli yoxdur. Şəhərli zehniyyıəti isə kəndli zehniyytindən fərqlidir. Salyan şəhərində isə kənddən gələn adamlarda mental dəyişikliklər yarada bilən mühit yoxdur. Salyan şəhərinin teatrı, televiziyası, orkestri, müstəqil mətbuatı, vətəndaşların öz təşəbbüsləri ilə yaradılan təşkilatlar şəbəkəsi yoxdur.

İndi Salyan rayonunun kəndlərinə baxaq. Müxtəlif illərdə Salyana Şamaxıdan, Ermənistandan xeyli əhali köçürülüb və onlar müxtəlif kəndlərdə yerləşdiriblər ya da onlar üçün boş ərazilərdə yen kəndlər yaradılıb. Bu faktoru hökmən nəzərə almaq lazımdır. Ermənistanlı Fazil Ağamalının Salyana yad olduğunu deyən adam bilməlidir ki, Salyanda on minlərlə ermənistanlı kök atıb. Onların əksəriyyəti üçün Fazil Ağamalı da, onun qızı da ailə üzvü kimidir. Ermənistanlı Salyanda iki yüz il də yaşasa, yenə salyanlı olmayacaq. Qadını kişiyə, kişini qadına döndərmək olar, ermənistanlını salyanlıya yox.

1970-ci illərin əvvəlində ermənistanlı İbrahim Qurbanov Salyan rayon icraiyyə komitəsinin sədri idi. Onun heyvərəliyindən, pataloji qəddarlığından, sovxoz direktoru olan vaxt pambıq taqlasının qıtağından ot biçib aparan kişini saxlayıb ot qarışıq eşşəyin üstünə benzin töküb yandırdığından çox danışırdılar. Mənim ermənistanlı tanışlarım var idi, görürdüm ki, onlar yerlilərinin fironluğundan qürrə duyurdular. Sonralar Heydər Əliyev guya qohumu olan bu adamı yeni yaradılan Neftçala rayonuna birinci katib təyin elədi. Orda hampazorluğu daha da artdı: məmurları, kolxoz briqadirləri, yol fəhlələrini elə rast gəldiyi yerdədöyür, UAZ-ın yük yerinə atıb milisə aparırdı. Sonra Heydər Əliyev onu daha da böyüdüb Cəlilabada təyin elədi… Yazıq cəlilabadlılar. Onları bu son yüz ildə kim minib çapmayıb…

İndi deyin: Fəzail Ağamalının qızını Salyandan kim qovmalı idi? Salyanlılar? Əvvəl siz mənə Salyanda salyanlını göstərin…

Mən yerliçilik eləmirəm və demirəm ki, salyanlı ermənistanlıdan, kolanıdan ya cəyirlidən yaxşıdır. Ancaq seçki institutunun özündə, bu, ümummilli seçkilərə də aiddir, yerliçilik elementi var, çünki hər deputat müəyyən ərazini, yeri, o yerin adamlarını təmsil edir. Yalnız formal olaraq salyanlı sayılan, özünü isə böyük ermənistanlı icmasının üzvü kimi tanıyan adam ermənistanlı namizədi Salyandan niyə qovur? Amerikaya baxın, hər ştatın öz tarixi ənənələri var, siyasi pariyalara rəğbət nəsildən nəslə keçir, kimin babalarının 19-cu əsrdə baş vermiş vətəndaş müharibəsində hansı tərəfdə vuruşduğu da bilinir. Senata ya nümayəndələr palatasına seçkilərdə, əlbəttə, gəlməni qəbul etməzlər, çünki yerli təəssübkeşlik  siyasi təəsübkeşliyin üzvi elementidir.

Salyanlıların – hətta şəhər əhalisinin doğrudan da salyanlı olduğunu qəbul etsək belə — hansı yadellinisə qova biləcəyi qeyri-elmi fantastikadır.

Keçən əsrin 70-ci mən bir dəfə Bakıda maraqlı bir səhnəni şahidi oldum. “Növbahar” restoranın yaxınlığında səkidə ya da küçədə bir neçə fəhlə iş görürdü. Onların böyüyü, yəqin ki, iş icraçısı, fəhlələrdən birini söyürdü. Söyülən 25-30 yaşında hündür oğlan idi. Gözləri yaşara-yaşara deyirdi: “Məni söymə, mən söyüş götürmürəm”. Bunu eşidiəndə böyük daha da qızışır, fəhlənin anasını, bacısını ən axırıncı sözlərlə söyürdü. Fəhlə də qalmışdı mızıldana-mızıldana…

Mən bu səhnəni unuda bilmirəm. Salyana, Neftçalaya və başqa yerlərə müxtəlif şortuları, oğraşları deputat göndərən Əliyev mənə o iş icraçısını, əhali isə anası, bacısı söyülən cavan oğlanı xatırladır. Xalq ağlamsına-ağlamsına deyir:  Cənab İlham  Dəmiryumruq, bu şortuları, bu oğraşları biz götürə bilmirik, biz salyanlılar söyüş götürmürük, bir ayrısını göndər”. İlham Dəmiryuruq isə gələn dəfə onlardan da pisini göndərir…

04.09. 2024, Samara

(ardı var)