ROBERT BERNS. QALAYÇININ İKİNCİ NƏĞMƏSİ

Robert Burns

Şəndim yun darağına diş itiləyən zaman,

Qaşıq hazır olanda şənlənirdim eləcə

Şəndim, ah, zəhmətimlə təzələnəndə çaydan,
Və Ketimi öpürdüm işimi bitirincə.

Çəkic döyəcləməklə bütün günüm keçirdi,

Bütün günü oxuyur, fit də çalırdım hərdən.

Bütün gecə mənimlə yarım qol-boyun idi,
Kralın özü kimi xoşbəxtdim gecələr mən.

+

Taleyim acı gəldi, qazancımı yığaraq,

Bessiyə evlənən tək qapazaltıya döndüm.

Şükr o saata ki, gizlədi onu torpaq,

Üstündə oxuyan quş bəxtəvər olsun görüm.

Mənim Ketim, gəl, səni bağrıma basım yenə,

Yenə qol-boyun olaq, yenə də öpüşək, gəl.

Sərxoş olum ya ayıq, bunu deyirəm sənə,
Şükr, yenə qayıdar, nə olmuşdusa əvvəl.

1785

ingiliscədən tərcümə

12. 07. 2024, Samara

+++++++++++++++

ROBERT BURNS

The Caird’s Second Song


O, Merry Hae I Been

O merry hae I been teethin’ a heckle,

          An’ merry has I been shapin’ a spoon;

O merry hae I been cloutin’ a kettle,

          An’ kissin’ my Katie when a’ was done.

O a’ the lang day I ca’ at my hammer,

          An’ a’ the lang day I whistle and sing,

A’ the lang night I cuddle my kimmer,

          An’ a’ the lang night am as happy’s a King.
Читать далее

VAHİDİN GÜLMƏLİ QƏZƏLLƏRİ. «BİR DƏ SEVSƏM SƏNİ İNSAN DEYİLƏM…»

Əliağa Vahid

Qəzəl janrı üçün təkrarlar xarakterikdir. Ümumi sayı tək olan beytlərin məzmununu poetik fikirdən, bədii surətlərdən, məntiqdən çox qafiyə müəyyən edir. Qəzəllərinin əksəriyətini Vahid, yəqin ki, toylarda oxunmaq üçün müğənnilərin sifarişi ilə yazıb. “Yazıb” sözü bu mənada yersiz görünür, çünki şübəhsiz poetik istedada malik, ancaq bu istedadı könüllü olaraq kütlə zövqünün xidmətinə yönəldərək alçaltmış şair bu mətnləri yazmır, elə bil dönər çubuğunda bişirir.

“Sevmişəm mən səni, ey şux, peşiman deyiləm,

Səndən əl çəksəm ölüncə əyər, insan deyiləm.”

Peşiman, xəndan, insan… “Əl çəksəm, insan deyiləm…” Bu, poetik söz deyil, dönər yeyən adamın ağzından çənəsinə axan piy damcılarıdır…

Eybi yox. Şair, ya da onun qəhrəmanı and içdi ki, “əl çəksə, insan deyil”.

Sonrakı beyt xeyli maraqlıdır:

“O vəfasız ki, səninlə belə rəftar elədi,

Mən bu işdən, gözəlim, zərrəcə xəndan deyiləm.”

Burdan nə başa düşmək olar? Belə çıxır ki, canan bir müddət ayrısıyla gəzib, o ayrısı isə aldadıb atıb, canan yenə köhnə aşiqinin yanına qayıdıb…

Vallah, Vahidin vaxtında vur-çatlasın imiş….

İndi başqa bir qəzələ baxaq.

Gözəlim, sən görən ol aşiqi-nalan deyiləm,

O xumar gözlərə bundan sora heyran deyiləm.”

Hansı qəzəlin əvvəl yazıldığını bilmirik, ancaq bu, vacib də deyil. Vahidə necə sifariş veriblər, elə də yazıb. Bəlkə də ikinci qəzəli sifarişi verən cananı ilə küsübmüş, belə qəzəl yazdırıb ona acıq-ucuq vermək istəyirmiş.

“İndi get həsrətini başqa bir aşiq çəksin,

Bir də sevsəm səni, söz vermişəm, insan deyiləm.”

Əliağa Vahid bu qəzəldə bundan əvvəl içdiyi andın indi tərsinə içir. Birində deyir sevməsən insan deyilən, o birində “sevsəm insan deyiləm”…

“Gəz, dolan, seyr elə öz sevdiyin aşiqlər ilə.”

“Öz sevdiyin aşiqlər” – bu, azərbaycancadır? Haranı seyr eləsin?

“Səndə bir azca gözəllik: iki qaş, göz vardır”

İki qaş, göz – bu, “bir azca” gözəllikdir?

“Bivəfasan, demişəm aləmə, qorxan deyiləm.”

Qorxan deyil, ancaq ağzı yırtıqdır… Aləmə car çəkib, xanımı biabır eləyib…

“Könlümü güclə xilas eyləmişəm zülfündən…”

Səhnəni təsəvvür edirsiniz? Canan bunu zülfünə ilişdirib, bu da dartınır, çırpınır, son nəfəsində zülfü qırıb qaçır…

Birinci (şərti) qəzəldə deyir:

«Sevirəm mən səni, biəhd hesab etmə məni,

Səndən özgə gözəlin eşqinə qurban deyiləm.»

İkinci (şərti) qəzəldə:

«Vahidəm, indi sədaqətli gözəllər sevirəm,

Hər vəfasız gözəlin hüsnünə qurban deyiləm.»

Dönər çubuğu fırlanmağındadır…

Mİrzə ƏLİL

13. 07. 2024, Samara

 

ROBERT BURNS. TƏKƏBBÜRLÜ TİBBİ

Robert Burns

Xor

Tibbi, yadımdadır mənə baxırdın,

Necə təkəbbürlə sən utanmadan!

Bilirdim səbəbi kasıblığımdı,

Vecimə deyildi ancaq heç zaman.

1.

Dünən səni gördüm süpürgəlikdə,

Şütüdün, demədən bircə kəlmə də.

Kasıba başını yellədin, hərçənd,
Bu mənim vecimə deyil tük qədər.

2.

Son bazar günündə evə gedərkən,
Çıxdın yol üstündə qarşıma birdən,

Boylandın, başınla salamladın sən,

Vecimə deyildi amma tük qədər.

3.

Düşünə bilərsən,  yox buna şübhəm,
Zəngin adamlara çünki  bələdəm,

Mən sarı tərpətsən başını, o dəm,
Gərək mən özümü sayam bəxtəvər.

4.

O kəs dərdə düşsün, belə rəzilsə!

Hərçənd pul kisəsi onun təmizsə,

Tamaha düşərək dalınca gəzsə,

Təkəbbürlü., kübar qadının əgər.

5.

Nə qədər ağıllı olsa da oğlan,

Zəifdirsə sarı zibil sarıdan,

Yolu dəyişərsən, onu saymadan,

Quru cavabınsa onu incidər.

6.

Varsa ancaq onun əgər sərvəti,

Bağlanarsan ona əbədi, qəti,

Ancaq öyrənməyə gələndə, çətin

Sənin mal-qarana çox üstün gələr.

7.

Tibbi, açım sənə bu həqiqəti:

Səni gözəl edir ata sərvəti.

Sən kasıb olsaydın, necə mən indi,

Sənə təkcə şeytan verərdi dəyər.

8.

Bir qız tanıyıram parkdan o yanda,

Mənə o, əzizdir sadə donunda,

Səndən – öz gözündə səni ucaldan,

Qızılın və pulun ola nə qədər.

ingiliscədən tərcümə

11-12.07. 2024, Samara

++++++++++++++++

ROBERT BURNS

O Tibbie, I Hae Seen The Day

 

Chorus
O Tibbie, I hae seen the day,
Ye wadna been sae shy!
For laik o’ gear ye lightly me,
But, trowth, I care na by.
Читать далее

VAHİDİN GÜLMƏLİ QƏZƏLLƏRİ. «DEDİM ƏĞYAR İLƏ GƏZMƏ, SƏNƏ ÇOX YALVARDIM…»

Əliağa Vahid

Azərbaycan xalq artisti və eyni zamanda milli konservatoriya professoru adını daşıyan müğənnilərin sevə-sevə oxuduğu qəzəllərin biri belə başlanır:

“Dedim, əğyar ilə gəzmə, sənə çox yalvardım”.

Təsəvvür edirsiniz? Bunu yazan Əliağa Vahid və ya bunu boğazından çox burnunun telləri ilə oxuyan İslam Rzayev yalvarır ki, “gəzmə”. Gəzəyən canan da Flora Kərimova kimi deyir ki, gəzirəm, əlimin içindən gəlir. Və sözünü rusca tamamlayır: «Да пошел бы ты на…»

Gəzəyən canana yalvarıb “gəzmə” demək, Məzahir Pənahova “seçkini saxtalaşdırma” deyib yalvarmaq kimidir. Nətəcə — sıfır.

Maraqlıdır ki, Azərbaycan qəzəllərində, xüsusən Vahiddə və Vahiddən sonra vahidanə yazanlarda ancaq qadınlar gəzəyəndirlər. Kişilər – yox! Kişiyə “gəzmə” deyib yalvaran qadın dilindən qəzəl eşitmisiniz? Vahid özü deyir ki, ətrafı gözəllərlə doludur. Ancaq bu, gəzmək sayılmır.

Və daha maraqlı budur ki, Vahid bu qəzəli cananının gəzmək dərdindən öləndən sonra yazır. Özünüz baxın:

“İndi dincəl, gözəlim, mən də ölüb qurtardım.”

Ölüb ya ölmэyib?

“Bir sədaqətli gözəl tapmadım aləmdə, qərəz,

Bu az ömrümdə çox ətrafı gəzib axtardım.”

Şair az ömründə bütün Azəribaycanı ətraflı gəzib, bir “sədaqətli gözəl” tapmayıb, hamısı gəzəyən çıxıb.

“Könlüm aldatdı məni hüsnünə məhparələrin,

Sanmayın, mən bu vəfasızlara bel bağlardım.”

Akademik şair Səməd Vurğun deyirdi ki, ürək candan ayrılmaz. Ancaq Vahid bunu təkzib edir, onun ürəyi canından ayrıdır, öz könlü, yəni ürəyii onu aldadır, o da “vəfasızlara” bel bağlayır.

“Fələkin qəddi bükülmüşsə, mən ondan qocayam,

Onda ki, yoxdu nə dünya, nə fələk, mən vardım!”

Fələyin qəddi niyə bükülür və necə bükülür? Vahidi fələkdən qoca edən nədir? Dünyadan, fələkdən qabaq olmağına Vahidin nə sübutu var? Biz bilirik ki, fələkdən qədim ancaq erməni ola bilər.

Bəlkə bu qəzəl erməni dilindən tərcümədir? Bəlkə bunu erməni yazıb və ona görə bizim gözəllərə gəzəyən deyilir?

“Səni mən istədiyim günlər ölürdüm sənsiz”

Bir şey başa düşdünüz? Aranızda “Tarix-Nadir”i yarısınacan oxuyanlar var? Əvvəldə deyirdi ki, cananın gəzmək dərdi onu öldürüb, indi deyir “sənsiz ölürdüm”.

Axırda məlum olur ki, şair ölməyib, tamamilə sağdır, eşqində də, yarının gəzəyənliyinə baxmayaraq, “sabitqədəmdir”.

“Vahidəm, eşqdə mən indi də sabitqədəməm,

Varam öz yarım ilə mən necə əvvəl vardım.”

Azərbaycanda hər şeydən vacib sabitlikdir. Eyni rəhbərlik, eyni kütlə, eyni Məzahir Pənahov, canan əğyar ilə sabit gəzməyində, yar sabit yalvarmağında və yalvarıb yerində oturmağında…

Akademik şair Səməd Vurğun nə deyirdi? —

“Bundan da gözəl bir daha dövran ola bilməz…”

Mirzə Əlil

12.02. 2024, Samara

ROBERT BERNS. VİLLİ UESTL

Robert Burns

1.

Tvid çayı üstdə Linkumdoddidə,
Villi Uestlin mənzili vardı.

O, gözəl peşəkar toxucu idi,

Arabir yumaq da oğurlayırdı.
Arvadı həm qara, həm qaraqabaq,
Qaraçı Meyjinin qızı, deyəsən.

Bir qara qəpik də vermərəm ancaq,
Villinin arvadı kimisinə mən.

2.

Yox gözünün biri, təkcə biri var,

Pişik gözü kimi onun rəngisə.

Beş çürük dişi var kötükdən savay,

Dəyirmançını da kar edər səsi.

Əsl saqqalı var, əsl bığı da,
Ucu çənəsinə burnunun çatır.

Villinin arvadı kimi arvada,

Biq qara qəpik də versən, hayıfdır.

3.

Ayaqlar əyridir, zaydır omba da,
Gödəkdir qıçının biri bir qarış.

Burcudur özünü sola, gah sağa,
Qabağa on-on beş addım atmamış.

Hələ sinəsində vardır uru da.

Çiyninin üstdə də vardır eynisi.

Villinin arvadı kimi arvada,

Çox olar, bir qara qəpik də versən.

4.

Əl-üzünü yuyar pəncələriylə.

Ocaq qırağında qoca pişiklər,

Arvadsa təmizkar deyildir belə,

Kirli corabıyla üzünü silər.

Yekə yumruqları peyin səbəti,

Gölü bulandırar yuyulsa üzü:

Villinin arvadı kimi arvadın,

Heç qəpik də deyil, deyilsə düzü.

ingilis dilindən tərcümə

10-11.07. 2024, Samara

+++++++++++++

ROBERT BURNS

WILLIE WASTLE

1.

Willie Wastle dwalt on Tweed,
The spot they ca’d it Linkumdoddie.
Willie was a wabster guid
Could stown a clue wi’ onie bodie.
(Note:- stown a clue translates to stow a clew means
He had a wife was dour and din,
O, Tinkler Maidgeie was her mither!
Sic a wife as Willie had,
I wad na gie a button for her.2.
She has an e’e (she has but ane),
The cat has twa the very colour,
Five rusty teeth, forbye a stump,
A clapper-tongue wad deave a miller;
A whiskin beard about her mou,
Her nose and chin they threaten ither:
Sic a wife as Willie had,
I wad na gie a button for her Читать далее

VAHİDİN GÜLMƏLİ QƏZƏLLƏRİ: «GET HƏR KİMİNLƏ GƏZİRSƏN GƏZ, İNCİYƏN DEYİLƏM…»

Əliağa Vahid

“Dəyişmişəm, gözəlim, indi sən deyən deyiləm!”

Aha! Nə isə baş verib, Vahid dəyişib, ancaq etikanı unutmur, keçmiş canana yenə hörmətlə “gözəlim” deyə müraciət edir.

“Get, hər kiminlə gəzirsən gəz, inciyən deyiləm.”

Aha! Qız gəzəyən imiş! Yaxşı ki, kişi çıxmayıb!

“Mənimlə qaş-göz atırsan, gəzirsən özgəylə,”

Vahid olmasın, olaq sən, mən, kim buna dözər? Sənə qaş-göz atır, bəlkə dil də çıxarır, ancaq zadı özgəsiylə eləyir.

“Bu rəngi gəlmə mənə, şivə-zad yeyən deyiləm.”

Gözəl! Radikal və birmənalı. “Şivə-zad yeyən deyiləm!” Əsl qədəş sözü!

Şair bu radikal qərarı çıxarmamışdan cananın, salyanlılar demişkən, bəkqraundunu öyrənib, bilib ki, xalası kim olub, bibisi kim olub.

“Çəkibdir ətrini biganə qönçəlikdə sənin”

Lənət şeytana! Demə qönçəliyindən əğyar ətrini də çəkibmiş!

Bu misra lap fıştırıqdır, yəni qızıl misradır, şah misradır:

“Sən indi gül tək açılsan da, iyləyən deyiləm”.

Təsəvvür edirsiniz? Canan özünü şairə iylətdirmək istəyir, Vahid iri burnunu iki əli ilə sıxıb deyir: “İyləyən deyiləm!”

“Məni şirin dil ilə bəs deyilmi aldatdın?

Zəmanə görmüşəm, axır, iməkləyən deyiləm.”

 Burda biq xırda qüsur var. Laaap xırda. “İməkləyən” sözündən sonra “körpə” olmalıdır. Onda Vahidin fikri düzgün ifadə edilərdi. İndi isə ayrı cür başa düşülür. Yəni madam şairi yıxıb yerə, əlində şallaq, deiyr “İməklə!”. Şair də deyir “iməkləyən deyiləm”…

Akademik dilçilərimizin ruhuna and olsun ki, belə çıxır…

“Əgər öləndə həyatım sənin əlində ola”.

Burda qüsur, yəni dil qüsuru, daha böyükdür. “Öləndə” sözü artıqdır…

“Özüm də Vahidəm, aləm bilir dəyanətimi.”

Burda “özüm də” artıqdır, misra “Vahidəm”lə başlanmalıydı, ancaq qəzəlxan heca sayı üçün cəfəng “özüm də”ni əlavə edir.

“Sənin kimi gedib əğyarə baş əyən deyiləm.”

Son misra şeirin əvvəli ilə düz gəlmir. Əvvəldə canan  kefcil, gündə biriylə ya bir neçəsiylə gəzən bir xanım kimi təqdim olunurdu. İndi oxuyuruq ki, “əğyara baş əyir”. Niyə baş əyir? Başını hara qədər əyir?

Suallar, suallar…

Mirzə Əlil

11. 07. 2024, Samara

ROBERT BERNS. CEHİZLİ QIZ

Robert Burns

      XOR

Cehizli qızlardan indi danışaq
Cehizli qızlardan indi danışaq
Cehizli qızlardan indi danışaq
Sarı gineyadır maraqlı ancaq!

1.

Gözəlliyin uzaq et məni cadularından,

İncə gözələ özün can de və eşit də can.

Cazibəsi hektarla olan qız istəyirəm.
Qurulu ferması da onu
n gərək ola həm.

2.

Gözəllik bir çiçəkdir səhər çağı açılan,
Nə qədər tez açılsa, eləcə də tez solan;

Yaşıl təpələrinsə cilvəsi ovsunlayar,
Hər yaz onları bəzər sevimli ağ qoyunlar.

3.

Nadir  Gözəllik belə, nəşə gətirə necə,
Pisini vurar hökmən, sənə məxsus olunca;

Ancaq Georq əksli şirin qızıl gözəlllər,

Nə qədər çox saxlasan, əziz olur o qədər.

ingiliscədən tərcümə

08-09.07.2024, Samara

+++++++++++

ROBERT BURNS

A Lass Wi’ A Tocher


Chorus
Then hey for a lass wi’ a tocher,
Then hey for a lass wi’ a tocher,
Then hey for a lass wi’ a tocher,
The nice yellow guineas for me!
Читать далее

VAHİDİN GÜLMƏLİ QƏZƏLLƏRİ: «GECƏ ÖZ  İSTƏDİYİM YAR İLƏ İŞRƏTDƏ İDİM…»

Əliağa Vahid

«Gecə öz istədiyim yar ilə, işrətdə idim»

Bu “öz” əvəzliyi Azərbaycan şairləri üçün kənd bənnalarının barı hörəndə  işlətdiyi para kərpic kimidir, misrada heca çatışmayan kimi “öz”ü pərçim eləyirlər. “Hər aşiqə öz istədiyi yarı gözəldir…”

Necə yəni “öz istədiyi”?

Bu, heç.

Deməli, gecə şair ya da şairin lirik qəhrəmanı “öz” istəditi yarı ilə kef eləyirmiş.

“Sanki bir Adəm idim, guşeyi-cənnətdə idim.”

Pardon, Adəm cənnətdə “işrət” eləmirdi, Adəm və Həvva körpə kimi məsum idilər və utanmadan lüt gəzirdilər.

Sonra Vahid bir saniyə əvvəl dediyini təkrar eidr.

“Mən idim, bir də öz istəkli gözəl yarım idi”.

Həmin “öz istəkli yardır”, ancaq indi gözəlləşib.

“Yoxdu əğyar, əgər olsaydı, müsibətdə idim.”

Ömrü boyu qədəşlərlə oturub-duran şair qurumsaq əğyarın əlində qalıb girinc…Əğyar olaymış, vurub Əliağanın ağız-burnunu qanadacaqmış…

Badə camın mənə canandı verən məclisdə”

Aha! Məclis! Bayaq deyirdi bir özüdür, bir də öz istədiyi yar.

“Bütün ətrafımı almışdı gözəllər səf-səf”.

Gözəllər bir deyil, iki deyil, bir sürüdür, yəni dəstədir, sıra ilə düzülüblər.

“Məst ikən yar ilə bir başqa məhəbbətdə idim.”

Bu misranı hər oxucu ya hər dinləyici öz pozğunluq dırəcəsinə uyğun yoza bilər. Mən Vahidin öz istədiyi yar ilə nə hoqqalar çıxardığını təsəvvür  də eləmək istəmirəm.

Sonra yenə təkrar:

“Həsrətin çəkdiyim öz yarım idi saqi olan”.

Yadınızdadırsa, yuxarıda demişdi ki badəni canan verir. İndi canan saqi statusu alır. Ancaq canan saqilik edirsə, qəzəlxan onunla necə işrətdə olur?

«İndi təsvir elə bax, gör nə qiyamətdə idim!»

Yox, bunu ayıq başla təsəvvür eləmək çətindir…

“Vahidəm, eşqü-məhəbbətlə cahandan getdim…”

Siz bu qəzəldə eşq gördünüz? Gecə yarısı işrət, məclis, badə, saqi… Bu aşiqin dünyadan getmə səbəbini bilmək üçün pataloqoanatom olmaq lazım deyil…

09. 07. 2024, Samara

 

ROBERT BERNS. ƏSGƏRİN QAYITMAĞI

Robert Burns

1.

Bitdi müharibə, dəyişdi həyat,

Çoxdan arzulanan Sülh yenə gəldi.

Fəqət yas tuturdu nə qədər arvad,

Gör nə qədər uşaq atasız idi.
Getdim düşərgədən — sıradan çıxıb,

Zaman keçirmişəm orda nə qədər!

Həqir dal çantama nəyim var yığıb,

Gedirdim – kasıb və şərəfli əsgər.

2.

Sadiq, təmiz ürək sinəmdə vurur,

Oğurluq şeyə əl vurmamışam mən.

Doğma Şotlandiya önümdə durur,

Gedirəm yolumu sevincək və şən.

Koyl sahilləri düşürdü yada,

Mən yenə Nensimi də xatırlayırdım.

Gənclikdə arzu və həvəs oyadan,

Necə də ovsunlu gülüşü vardı.

3.

Sevimli düzənə gəlib yetişdim,

Burda gəncliyimi şən keçirmişəm.

Dəyirman, göyəmlik necə tanışdır! –

Burda Nensi ilə çox görüşmüşəm.

Əziz sevgilimdir yolumu güdən,
Durub anasının evi yanında.

Çevirdim üzümü görəndə birdən,
Gözümün selimi gizlədim ondan.

4.

Dəyişmiş səsimlə söylədim: “Gözəl!

Gözəlsən gəlişan çiçəyi tək sən,

Gör necə, gör necə olar bəxtəvər,

O insan ki, onu seçib sevərsən!

Pul kisəm yüngüldür, yolum uzaqdır ,

Sakinin olardım böyük həvəslə.

Xidmət eləmişəm krala, yurda,

Sən özün əsgərə mərhəmət elə.

5.

Dərin fikirliydi onun nəzəri,

Özü daha gözəl həmişəkindən.
Söylədi: “Bir zaman sevdim əsgəri,

Unuda bilmərəm bir də onu mən.

Bu sadə evimiz, nə varsa bizdə,
Sən özününkü bil bu gündən belə;

Nişanın, kokardan mənə əzizdir,

Özün buna görə əzizsən elə!”

6.

Baxdı, qızılgül tək o qızararaq,
Sonra zanbaq kimi ağardı birdən,

Və ağladı, məni qucaqlayaraq:

“Mənim əziz Villim deyilsənmi sən?”

“And olsun göyləri yaradan kəsə,
O kəs ki, göndərib sevgini nemət,

Villiyəm! Və sevgi həqiqidirsə,

Sevənlər vüsala yetər, nəhayət!

7.

Yurda qayıdıram, hərb bitib artıq,

Görürəm vəfalı, həminkisən sən.
Sevgidə zənginik, çox da kasıbıq,

Bir də ayrılmarıq bir-birimizdən.”

Dedi: “Qızıl qalıb mənə babamdan,

Səliqə-səhmanlı ferma həmçinin!

Yerin var göz üstdə, qəhrəman oğlan,

Xoş gəldin, vəfalı əsgərim mənim!”

Qızıl həvəsiylə tacir əlləşir,

Fermersə çalışır təsərrüfatda;

Döyüş şöhrətidir muzdu əsgərin,

Bütün sərvəti də şərəfdə, adda.

Soyuq baxma igid, kasıb əsgərə,

Yad və özgə sayma onu heç zaman.

O qalxıb özünü qabağa verər,

Ölkəyə thlükə yaranan andan.

1793

ingiliscədən tərcümə

07-08.07. 2024, Samara

++++++++++++

 ROBERT BURNS

The Soldier’s Return.

1.
When wild War’s deadly blast was blawn,
And gentle Peace returning,
Wi’ monie a sweet babe fatherless
And monie a widow mourning,
I left the lines and tented field,
Where lang I’d been a lodger,
My humble knapsack a’ my wealth,
A poor and honest sodger.
Читать далее

VAHİDİN GÜLMƏLİ QƏZƏLLƏRİ. «YARIMSA GƏZİR ŞÖVQ İLƏ ƏĞYAR HƏVƏSİNDƏ…»

Əliağa Vahid

“Mən aləmə minnət çəkirəm yar həvəsində”

Şair yar, yəni öz dilimizdə desək, arvad həvəsinə düşüb. Bu, aydındır. Fellinin “Amarkord” filmində dəlixana pasiyenti ağacın başına dırmaşıb haray çəkir: “Mən arvad istəyirəm!” Ancaq  “aləmə minnət çəkirəm” necə başa düşülməlidir?

“Yarımsa gəzir şövqlə əğyar həvəsində.”

Yenə Vahidin yarı gəzəyəndir! Özü də elə-belə gəzmir, “şövqlə” gəzir!

İkinci beytdə Vahid toyxana əhlinə sual verir:

“Bilməm, bu necə sirrdir, necə hikmətdir, əzəldən

Bülbül gülə mail, gül olar xar həvəsində?”

Toyxanadakılar, və ya indiki vaxtda şadlıq evinə yığılıb tuluqlarını dolduranlar bu suala cavab axtarsalar, gərək yeyib-içməyələr, ayfonlarını qabaqlarına qoyub ekranı barmaqlayalar. QOOGLE Vahidin sualına çətin ki, cavab verə, çünki sualın cavabı yoxdur, çünki bülbül gülə vurulmayıb, gül tikan həvəsində deyil, bu metaforları, bənzətmələri şərq şairləri Vahiddən yüz illərlə qabaq milyon dəfə işlədib çürüyünü çıxarıblar.

Beytdə başa düşülən budur ki, Vahid özünü bülbülə, əğyarı, yəni onun yarını zad eləyən oğlanı tikana bənzədir.

Gülməli deyil?

“Mey oxşamasa ləblərinə qırmızılıqda,

Bir kimsə tapılmaz meyi-gülnar həvəsində”.

Başa düşdünüz? Əgər çaxır, yəqin ki, qırmızı çaxır, Vahidin yarının ləblərinə, yəni dodaqlarına bənzəməsəydi, bir nəfər də “meyi-gülnar”, yəni qırmızı çaxır içməzdi. Yəqin ki, hamı elə araq ya ağ çaxır içərdi. Bunu Əliağa Vahid deyir, mən demirəm.

“Hər gün üzünü görməyə həsrət çəkir aləm”.

Aləmin işi-gücü, dərdi, qayğısı yoxdurmu ki, Vahidin yarının üzünü görməyə həsrət çəksin? Əvvəldə demişdi ki, yar əğyar ilə gəzir. Yəni aləm bunu görməliydi. Belə deyil?

Aha! Yenə zülf! Vahid Zülfsevər!

“Bilməm, nə görüb zülfdə Məcnun kimi könlüm?”

Məcnun zülfə vurulmuşdu? Yalançının…

Füzuli Leylidən nə deyirdi?

Rahü-rəvişi müdam ğəmzə,
Başdan ayağa tamam ğəmzə…

Sonra qəzəldə olduqca maraqlı, Aynur Camalqızı demişkən, sensasion bir açıqlamaya rast gəlirik.

“Aşiq sevir ol şuxi, təəccüblü budur ki,

Yüzlərlə gözəllər də onun var həvəsində.”

Əliağa Vahid özü mat-məəttəl qalıb.Vahidin cananını yalınız kişilər sevmirlər, yüzlərlə gözəl də, yəni yüzlərlə xanım da o canana vurulub…

Qadının qadına aşiq olmağına nə deyirlər? Mən bu sualın cavabını versəm, dava düşər…

Qəzəlin sonuna yaxın cəfəngiyat daha da cəfəng olur, bunu ruslar yaxşı deyirlər: “marazm krepçayet…”

“Vahid! Yenə qiymət çoxalıb Yusifı-şerə…”

Yəqin Vahidin qəzəlləri oxunmamışdan qabaq şadlıq evində gərək dərin bilikli akademik çıxış edib milləti başa sala. Məsələn, akademik, Nobel əsilli və Nobel namizədi Kamal Abdulla. Füzuliyə “qara deşik” deyən müdrik insan. Ondan yaxşı namizəd görmürəm…

09. 07. 2024, Samara