ROBERT BERNS. KƏND QIZI

Июл8

Robert Burns

1.

Yayda ot biçini başa çatınca,

Qarğıdalı hələ zəmidə yaşıl,
Ağappaq çiçəkdir örüşdə yonca,

Xəlvət hər bucaqda qızıgül açır —

Deyir süd damında sevimli Bessi:

“Ərə gesəcəyım, vermişəm qərar”.

Bu dəm eşidilir qarının səsi:

“Yaxşı məsləhətin nə ziyanı var?”

2.

Az deyil, əlbəttə, sevənlər səni,

Ancaq sən cavansan, bilirsən özün.

Gözlə, seç ağılla sən eləsini,
Yaxşı ev-eşiyi, mətbəxi olsun.
Biri elə Joni, Baski-Qlendən,

Ambarı, tövləsi onun doludur.

Götür, əziz cücəm, sən onu məndən,

Kişi varlıdırsa, canı odludur.

3.

“Az danış o Joni Baski-Qlendən,

O, milçək qədər də gözümdə deyil.

Sevdiyi tarladır, bir də mal-heyvan,

Məni sevə bilməz belə adam, bil.

Robinin baxışı mehriban, qəşəng,

Ürəkdən vurulub, bilirəm, mənə.

Bircə baxışıni  mən dəyişmərəm,
Coninin özünə və sərvətinə”.

4.

“Başıboş qızcığaz, həyat — savaşdır,

Bütün ömür boyu çəkişmələr var.

Ancaq dolu əlli savaşı udur,

Ac qarına döyüş fəlakət olar.

Kimsə qızırqanır, kimsə xərcləyir,

İradə sahibi olmalı insan.

Qəşəng balam, pivə bişirəndə bil,

Bunu içəcəcəksən sonra özün sən.”

5.

“Ah,  mənə pul torpaq qazandıracaq,

Pulla almaq olar qoyun, qaramal.

Qızıla, gümüşə alınmaz ancaq,

Məhəbbət ki, incə ürəkdə yaşar.

Biz kasıb olarıq, Robi ilə mən,

Yüngüldür, asandır sevginin yükü.

Sevgidir əminlik, sevinc gətirən,

Kraliçalarda başqa nə var ki?”

 

ingiliscədən tərcümə

07. 07. 2024, Samara

++++++++++++

Robert BURNS

Country Lassie

1.
In simmer, when the hay was mawn
And corn wav’d green in ilka field,
While claver blooms white o’er the ley,
And roses blaw in ilka bield,
Blythe Bessie in the milking shiel
Says:- ‘ I’ll be wed, come o’t what will!’
Out spake a dame in wrinkled eild:-
‘ O’ guid advisement comes nae ill.’ Читать далее →

VAHİDİN GÜLMƏLİ QƏZƏLLƏRİ: «DİNDİR MƏNİ HƏRDƏN, GÖZƏLİM, FÜRSƏT OLANDA…»

Июл8
Əliağa Vahid

Vahidin qəzəllərinə baxdıqca görürsən ki, şübhəsiz poetik istedadı olan insan müxtəlif səbəblərdən şəxsiyyət və sənətkar kimi ifrat deqradasiyaya uğrayıb və yüksək Füzuli qəzəlini lotu-potunun məzə tələbatına çevrib. Və Vahid qəzəllərindəki bayağılıq ən yaxşı ifalarda səslənən muğamları belə hörmətdən, dəyərdən salır.

“Dindir məni hərdən, gözəlim, fürsət olanda”.

Hərdən… fürsət olanda…Bunu kim kimə və harda deyir? Bəlkə deyəndə o yan- bu yana baxıb bir çimdik də götürür?
“Vəslin bizə bir an, nə olar, qismət olanda?”

Vəsl, bunu demişdim, adi görüş deyil, üstüörtülü desək, qovuşmaqdır. İndi bu aşiq nə deyir? Yəni sən hamıya…  nə olar, bizə də…

Toyda tuluğunu doldurmuş kişi bunu eşidəndə kimi gözünün qabağına gətirir? Doldurmadodaq müğənniləri və aparıcıları? Kim Kardaşyanı?

“Bax, gör, məni zülfün nə pərişanliğa saldı”…

Vahidin zülfsüz qəzəli var? Bu zülf adamı o qədər bezdirir ki, qəzəlin heç olmasa birində ya ikisində keçəl görmək istəyirsən…

“Yüzlərlə cəfa etsən, unutmaz səni könlüm”.

“Yüzlərlə cəfa…” Bu nə qədərdir? Canan yüzlərlə cəfanı necə edir? Dalını qamçılayır?

“Biganə əgər olmasa, tez vəslə yetərdik”.

“Biganə” kimdir? Qızın qardaşı? Cangüdəni? Əmioğlusu? “Tez vəslə yetmək” necə olur? Cananı bir saatlıq otelə aparacaqdı?

“Zülfün ki, tutub ruyini, çox qorxuram ondan”.

İki misra əvvəl zülf şairi pərişan eləmişdi, indi qorxudur.

Şair niyə qorxur?
“Aləm toxunar bir-birinə zülmət olanda”.

Guya zülf üzü bürüyəndə qaranlıq olacaq. Ancaq bu misra göstərir ki, basməmmədi yazmaq Vahidin, özü demişkən, şakəri olub.

Aləm – təkdir. Tək olan şey “bir-birinə” necə toxuna bilər?

Xalq necə deyir? “Aləm qarışar”. Qarışar! Xalq dilinin morfologiyası, sintaksisi qaydasındadır. Vahidə xalqın şairi deyən xalqını tanımır.

Vahidlə Səməd Vurğun arasında oxşarlıq çoxdur, hər ikisi basməmmədi yazır, biri partiyanın göstərişi ilə, biri də toyxananın. İkisi də kommunizmə inanır.

“Vahid, hələ qarşında böyük bir gələcək var
Dünya bizə ləzzət verəcək cənnət olanda!”

Ləzzət verəcək…

Haçan?
Rəhmətlik qonşumuz Tükəzban xala belə abırsız sözləri eşidəndə deyərdi: “Əndamun yansın…”

08. 07. 2024, Samara

ÖZGƏ ÇÖRƏYİ

Июл7

09. 10. 23

Özgə çörəyisə əgər yediyin,

Süfrə başında tək deyilsən, demək.

Səninlə üzbəüz oturub yəqin,

Çörəyin yiyəsi, görünməyərək.

 +

Görünmür, yaxşıca görür o ancaq,

Səndən baxışları çəkilmir bir an.

Sayır hər tikəni, ağzına alcaq,
Baxır — çeynəyirsən, baxır – udursan.

 +

Gözünə görünmür çörək yiyəsi,
Duyursan önündə yəqin kimsə var.

Doymamış yox olur yemək həvəsi,
Könülsüz kəsdiyin tikə zəhrmar.

 +

Alnından, boynundan axıb gedir tər,

Daş kimi ağırdır xırda hər tikə.

Daş qoyub töksəydin bu təri əgər,

Yeməzdin heç özgə çörəyi bəlkə…

 

07. 07. 2024, Samara

VAHİDİN GÜLMƏLİ QƏZƏLLƏRİ: «NƏ QƏDƏR EŞQİMİZ, EY GÜL, BELƏ PÜNHAN OLACAQ…»

Июл7

Əliağa Vahid

Vahidin bəzi qəzəlləri sualla başlayır:

“Nə qədər eşqimiz , ey gül, belə pünhan olacaq?”

Yəni şair deyir ki, eşqimiz haçanacan gizli qalacaq, çünki “aşikar eyləməyincə” “ürəyi qan olacaq”.

Əliağa Vahidin yadından çlıxlb ki, başqa bir qəzəlində tamam ayrı söz demişdi:

“Etibar olmaz özün göstərən aşiqlərdə,
Əhsən ol aşiqə cananını pünhanı sevir!”

Məsələ burasındadr ki, Vahidin qəzəllərinə nəinki sevgi şeiri, hətta şeir demək çətindir. Bu qəzəllərin  çoxu müğənnilərin sifarişi ilə, “dılöy-dəlöylə” oxumaq üçün yazılıb. Ona görə də bu mətnlərdə hansısa gerçək yaşantıların, ürək ağrılarının, konkret sevgi tarixinin ifadəsini axtarmaq mənasızdır. Vahid qafiyə seçir və illərlə işlətdiyi trafaretləri götürüb gedir qafiyənin dalınca.

“Nə zaman vəslinə bəs yetməyə imkan olacaq?”
Abır-həyada yer üzündə birincilərdən olan millətimizdə bu “imkan olacaq” ifadəsi necə başa düşülməlidir? Aşid “vəslə yetməyə” imkan axtarırsa, canan ismətli gözəl deyil, bəlkə də qədim peşə sahibidir…

Vəslə yetmək istəyirsən? Göndər elçini? Nec yəni “imkan”? Qızı otelə ya manatlıq evə aparmaq istəyirsən?

Sonra gül-bülbül cəfəngiyatı gəlir:

“Bəs haçan rəhm edəcək bülbülü — biçarəyə gül?”

Heç haçan! Bülbül harda, gül harda?
“Nə qədər bəs o fəğirin işi əfğan olacaq?”

Bülbülə heç olmasa bir dəfə qulaq asmış və bülbülü sərçədən ayıra bilən hər kəs bilir ki, bülbül “fəğan” eləmir, bülbül şən nəğmələr deyir, bülbülün nəğməsi xəstəyə dərmandır….

Bu beytə baxaq:

“Eşqdən başqa nə dərd olsa yenə çarəsi var,
Ayrılıq dərdinə, bilməm necə dərman olacaq?”

1-ci misrada dedi ki, eşqdən başqa hər dərdə çarə var. Deməli, ayrılığıa da. 2-ci misrada deyir ayrılığa çarə yoxdur.

Mən Vahidin içkili yazdığını iddia eləmirəm, ancaq təkid edirəm ki, o lotu-potu üçün, avam kütlə üçün yazıb və basməmmədi yazıb.

“Öz xoşumla o qarə zülfə əsir oldum özüm…”

Yenə zülfə əsir oldu! “Özüm oldum…” Öz xoşuyla – bu necə olur?

“Hələ Vahid , meyə meyl eyləmə , qoy gəlsin o gül,
Yarsız yerdə mey içmək bizə nöqsan olacaq.”

Aha! Məclisə canan gələcək! İçki məclisinə! Birinci beytdə deyirdi ki, “eşqimiz haçanacan gizli qalacaq.» İndi məlum olur ki, cananla içki məclisləri qurur və yəqin ki, hər ikisi xirtdəyəcən vurur…

Kül bizim başımıza…

Bu mətnləri poeziya sayan insanların xəstə olduğuna kiminsə şübhəsi var? Mənim – yoxdur!

07. 06. 2024, Samara

ATASI ÖLƏNDƏN SONRA DÜNYAYA GƏLMİŞ KÖRPƏYƏ

Июл6

Robert Burns

ATASI ÖLƏNDƏN SONRA FÖVQƏLADƏ KASIB AİLƏDƏ  DÜNYAYA GƏLMİŞ KÖRPƏYƏ

1.

Böyük sevgi rəhni, sevimli çiçək,

Saysız dualarla sən qorunursan.

Önündə yumşalmaz hansı daş ürək? –

Nə gözəl, istəkli bala və barsan!

2.

Budur, taytıyaraq noyabr gəlir,

Səni soyudacaq, sevimli bala.

Daha ağaclar da yaydakı deyil,

Səni qasırğadan qoruya bilə.

3.

Bu leysan yağışı yağdırıan ki, var,

Və hökmüylə əsir küləklər kimin,
Səni bu yağmurdan bəlkə qoruyar,
Acı şaxtadan vı qardan həmçinin.

4.

Bəlkə o, Dərdıə və Arzuya həmdəm,
Həyatda cürbəcür yara sağaldan,
Qoruyar ananın körpəsini həm,
Qurtarar öznü həm yaralardan.

5.

Gec çiçəkləsə də, o, tez bərkidi,

Gözəldir necə də yay səhərində,

Külək güclənəndə əyilir indi,

Qayğı möhtacıdır, zavallı həm də.

6.

Bəxtəvər olasan,  gözəl inci, sən,

Bədəməl əllərdən dəyməsin ziyan!
Yenilər boy atsın sənin kökündən,

Bəzək olasınız yurda bir zaman!

ingiliscədən tərcümə

05- 06. 07. 2024, Samara

++++++++

ROBRTT BURNS


On The Birth Of A Posthumous Child

BORN IN PECULIAR CIRCUMSTANCES OF FAMILY DISTRESS

1.

Sweet flow’ret, pledge o’ meikle love,
And ward o’ monie a prayer,
What heart o’ stane wad thou na move,
Sae helpless, sweet, and fair! Читать далее →

VAHİDİN GÜLMƏLİ QƏZƏLLƏRİ. «ZÜLFÜN DAĞILMAQ ADƏTİDİR…DARAQ NEYLƏSİN…»

Июл6

Əliağa Vahid

Əliağa Vahidi, məncə, zülfsevər şair adlandırmaq olar.

“Zülfün dağılmaq adətidir, şanə neyləsin?”

Şanə — yəni daraq. Yəni: xanımın saçları dağılıb (makaron fabrikində partlayış), Vahid deyir ki, buna daraq neyləsin.

Vahid fikrini düz ifadə edə bilibmi? Yox! Şanənin, yəni darağın funksiyası saçı nizama salmaqdır. Ona görə də saçın dağılmağına səbəb ola bilməz. Şairin sualı ritorik səslənsə də, yersizdir.

Maraqlıdır ki, toyxanalrda “şanə” sözünü “daraq” kimi başa düşənlər olmurdu və indi də yox kinidir, çox adam “şanə” sözünü müğənninin dilindın eşidəndə az qalır qəşş eləsin, elə bilir ki, söhbət qurbanı olduğu imamların müsibətindən gedir…

Yox, şanə — daraqdır…

Şanapipik – yəni pipiyi darağa bənzəyən…

Şeyx Əhməd buna görə Şeyx Nəsrullaha pıçıldayırdı: “Ərəbcə de, ərəbcə…”

“Yarın vəfası olmasa, biganə neyləsin?”

Maraqlıdır ki, Vahid “biganıə” sözünü “əğyar” sözü ilə misranın, əruzun tələbindən asılı olaraq  paralel işlədir. Ancaq bu sözlər mənaca eynidirmi?

Əğyar kimdir? Hüseyn Cavid demişkən, “cümlə cinatətlərə bais”, Məsələn, Məşədi İbadın qanuni nişanlısı ilə gündüz-günorta çağı eyş edən. Azərbaycan ədəbiyyatında elə bir aşiq yoxdur ki, əğyar onun cananını  yoldan çıxarmasın. Əğyar təkcə Azərbaycan  ədəbiyyatının yox, bütün millətin bir nömrəli problemidir. Biganə isə, lüğətə görə, “yad, yabançı, özgə, tanış olmayan” adamdır.

Bununla işimiz yoxdur.

“Pərvanə eşqi var, dolanır şəm başına,

Şəm isə yandırır onu, pərvanə neyləsin!”

Burda da Vahid sadə bir mülahizəni, fikri dolaşıq və səhv ifadə edib. Pərvanə özünü oda salıbsa, sual belə olmalıdır: Buna şam neyləsin?” Ancaq qafiyə xatirinə Vahid “pərvanə” yazır, çünki xalqı avam  və küt sayıb.

Vahid zülfsevər şairdir. Qəzəldə hökmən zülf olmalıdır.

“Zülfündə nalə eyləsə, incitmə könlümü”.

Könlün zülfdə nalə eləməyi necə olur? Başa düşən var? Bəlkə “zülfündən ötrü” olmalıdır?

Sonra Vahid toyxanadakı kişilərə müraciət edir:

“Məşuqən özgələrlə gəzir, umma xəlqdən…”

Vahidin gözəllərinin bir eybi varsa, özgələrlə gəzməkdir.

“Bir ev ki, getdi qarətə, həmxanə neyləsin?”

Həmxanə — yəni qonşu. Yəni sevgilin özgəsiylə gəzir, buna qonşu neyləsin.

A kişi, necə neyləsin? Uşaq qonşuya oxşayırsa, onda necə?

“Gül qönçəlikdən adət edib bivəfalığa”

Yəni məktəbli vaxtından gəzəyən olub.

“Meyxananənin şərafətini anla badə iç,

Sərxoşluq eylədin, buna meyxanə neyləsin?”

Əxlaq pozğunluğu məsələsini tam həll etməmiş Vahid keçir alkoqolizm probleminə. Deyir ki, sən içib özünü heyvan kimi aparırsansa, buna kafe ya restoran neyləsin, sən gərək normanı biləsən.

Ancaq son beyt indicə dediyini yalana çıxarır. Məlum olur ki, sən əgər çox içib açarını itirmisənsə, sən özün günahkar deyilsən, günahkar sınin stəkan yoldaşındır…

“Vahid deyirsə xəlq həkimanə badə iç,

Həmdəm fəsad olanda həkimanə neyləsin?”…

Vahid nədən başlamışdı? Zülfün dağılmağından və daraqdan.

Hara gəldi çıxıdı?

Kimdir günahkar? Vahid özü ya onun stəkan yoldaşı?

 

06. 07. 2024, Samara

ROBERT BERNS. ROBERT RUSSONUN ÖLÜMÜNƏ ELEGİYA

Июл5

Robert Burns

1.

Robin son mənzildə dincəlir artıq,

Bitdi nəğmə demək, qafiyəbazlıq.

Ac baxışlarıyla soyuq Kasıblıq,

Qorxutmaz onu daha;

Təlaşdan, qayğıdan sarsılmaz yazıq,

Yatar əbədi rahat.

2.

Onu az narahat bunlar edərdi,

Hərçənd vaxtaşırı əzirdilər də.

Endirirdi Tale ya Şans zərbə də,

Qısa müddətə ancaq.

O da şeir qoşub məzələnirdi,
Hökmən qalib çıxaraq.

3.

Onun səriştəsi kənd işinəydi,
Güclü sayılırdı, davamlı həm də,

Ancaq fərqi çoxdu kənd kişisindən,

Buna əmindi özü.

Ona alim ya da mirzə desəydin,

Görərdin gülür gözü.

 ++++++++++++

ROBERT BURNS

Elegy On The Death Of Robert Ruisseaux

1.
Now, Robin lies in his last lair,
He’ll gabble rhyme, nor sing nae mair;
Cauld Poverty wi’ hungry stare
Nae mair shall fear him;
Nor anxious Fear, nor cankert Care,
E’er mair come near him. Читать далее →

VAHİDİN GÜLMƏLİ QƏZƏLLƏRİ. «QƏM ÇƏKMƏ, KÖNÜL, MƏCLİSƏ CANAN YENƏ GƏLDİ…»

Июл5
Əliağa Vahid

«Qəm çəkmə könül, məclisə canan yenə gəldi…»

Bu misranı biz necə başa düşməliyik? Deyək ki, Əliağa Vahid beş-altı qədəşlə oturub vurur. Və birdən canan girir içəri. “Yenə gəldi” deməklə Vahid bildirir ki, canan belə məclislərin daimi iştirakçısı olub, ancaq arada nə baş veribsə, qısa fasilə verib. Təəssüf ki, şeirdən anlamaq olmur ki, məclisdə Vahidlə oturanların da cananları yanlarındadır ya elə cananla məclisdə oturmaq yalnız Vahidin imtiyazıdır.
“Bu qalibi-biruhə verən can yenə gəldi”.

Yəni canan gələn kimi ruhsuz Vahidə “can gəlir”.

Sonra:

“Bir neçə gün olmuşdu günüm tirə qəmindən”

Bu misra çox maraqlıdır, çünki əruz tələb edir ki, “neçə” sözündəki “e”ni uzadasan. “Bir neeeçə gün olmuşdu…” Ayrı cür olmaz.

“Ahəstə yığıb başına öz ləşkəri-zülfün”

Vahidin zülfsüz qəzəli çox azdır. Sözün hər cür mənasında Vahid zülfün əsiridir. Yəni Vahid bir növ fetişistdir, onun fetişi zülfdür, yəni qadın başının tük örtüyü.

“Ləşkər” sözü bizə Füzulinin “Söz” rədifli qəzəlindən tanışdır, “qoşun” deməkdir. İndi özünüz hökm verin: qadın saçları nə dərəcədə qoşuna bənzəyir? Qadınlar iki saç hörərdilər  — iki saçdan nə qoşun? Bəlkə məclisə gələn canan afrikalı gözəl imiş?
“Könlüm evini etməyə viran yenə gəldi”.

İki misra əvvəl deyirdi ki, ölübmüş, canan buna can verib, indi deyir “könül evini” xaraba qoyacaq…

“Yenə dedi Ocaqqqulunun axsaq eşşəyi!”

Bu, Cəfər Cabbarlıdandlr. Vahid isə yenə zülf deyir.

“Sal boynuma, canana dedim, həlqəyi zülfün”

Bayaq zülf ləşkər idi, indi oldu həlqə…

Aha! Qəzəldə bülbül olmalıdır. Al gəlsin, bu da bülbül:

“Qan ağlama, bülbül, dəxi gülzar həvəsində.
Əyyami-xəzan keçdi, gülüstan yenə gəldi.”

Bülbül xəzanı, yəni payızı harda görür? Bülbüllər avqustun ortalarından Afrikaya köçürlər…

Yenə zülf! Yenə zülf!

“Vahid, bilir aləm məni, ol zülfə əsirəm”….

A kişi, bilirik. Vallah, Bilirik…

Dəlöy-dəlöy… Uy aman…

05. 07. 2024, Samara

ROBERT BERNS. ÖTƏN MAY BİR ADAXLI…

Июл4

Robert Burns

1.

Ötən may bir adaxlı gəldi bizim düzənə,

“Dəli tək sevir məni” deyərək içdi and da.

Söylədim “zəhləm gedir kişilərdən” mən ona:

Lənət şeytana, niyə axı mənə inandı,

Niyə, lənət şeytana, mənə axı inandı!

2.

Qara gözlərimdəki oxlardan söz açaraq,

And içdi  sevgi dərdi üzüb öldürər onu.

Dedim ki, ölür ölsün, bir ayrısıyçın ancaq

Tanrı, keç günahımdan, yalan deyirdim bunu,

Tanrı qoy bağışlasın, yalan deyirdim bunu.

3.

Dedi təsərrüfatı var səliqəli, qaydalı,

Hazırdır toy eləyə lap elə günü sabah.

Mənsə gizlətdim məni bunlar maraqlandırır,

Düşündüm hərçənd çətin ondan yaxşısı gəlsin,

Ancaq düşündüm çətin ondan yaxşısı gəlsin.

4.

İndi görün nə oldu! İki həftə keçmədən,

(Şeytanın iştirakı olub bu işdə hökmən!)

Əmiqızım Besslə o, ara düzəltdi birdən.

Nənə, gör ona necə nifrət eləyirəm mən –

Əmim qızına necə nifrət eləyirəm mən!

5.

Sığallanıb yaxşıca gələn həftəsə ancaq,

Getdim mən Dlaqanroka, mal-heyvan bazarına.

Vəfasız sevgilimi  gördüm mən ora çatcaq,

Canıma yanğı düşdü orda baxanda ona,

Ruh görürdüm elə bil baxan zaman mən ona.

6.

Sol çiynim üstdən ancaq saldım ona mən nəzər,

Qonşular deməsinlər üzlüyəm, utanmazam.

Adaxlı sıçrayırdı, içkili adam sayaq.

And içdi ki, təkcə mən qəlbi istəyən qızam.

And-aman etdi tək mən qəlbi istəyən qızam.

7.

Əmiqızımdan sual verdim ədəblə ona,

Açılıbmı, nəhayət, dedim, kar qulaqları,

Ayaqqabı tapırmı əyri ayaqlarına?

İlahi, dizi üstdə, o necə də yalvarir –

Düşərək disi üstdə, ah, necə də yalvarır!

8.

Tanrıya and verdi ki, ona ərə gedim mən,

Onu öldürəcəyəm, yoxsa salıb azara;

Qurtarmaq xatirinə zavallını ölümdən,
Gərək ona gedəm mən lap elə günü sabah —

Ona getməliyəmlap elə günü sabah!

1795

ingiliscədən tərcümə

04.07. 2024, Samara

++++++++++++

ROBERT BURNS

Last May A Braw Wooer

1.
Last May a braw wooer cam down the lang glen,
And sair wi’ his love he did deave me.
I said there was naething I hated like men:
The deuce gae wi’ him to believe me, believe me —
The deuce gae wi’ him to believe me! Читать далее →

VAHİDİN GÜLMƏLİ QƏZƏLLƏRİ: BİLMƏK OLMUR CANAN KİŞİDİR YA ARVAD…

Июл4

Əliağa Vahid

Bu qəzəli müxtəlif müğənnilərin ifasında uşaqlıqdan dönə-dönə eşitmişəm və yəqin ki, bir neçə dəfə ağlamışam da. İndi bu qəzəli oxuduqca məni elə gülmək tutur ki, öz-özümdən xəcalət çəkirəm – gülmək mənim harama yaraşır?…

“Narazıyam ey gül, mənə imdad eləsən də”

Deməli, sevgilisi aşiqə “imdad” edir, ancaq aşiq narazıdır. Nədən?

İkinci misraya baxaq:
“Naşad eləyən könlümü dilşad eləsən də”.

“Naşad eləyən könlüm” – bunu başa düşən var? Yəqin demək istəyib ki, “naşad etdiyin könlümü”, ancaq misraya sığışdıra bilməyib, keçib basməmmədiyə.

“Sındırmısan, əl vurma, sınıq könlümə zalım.”

Könülə, üstəlik onun sınığına necə əl vurmaq olar? Xalq ifadəsi “könlümə dəymə”dir, əl vurmaq ya vurmamaq maddi olan şeyə deyilə bilər, könül haqqında yox.

“Öz səhvinə bir gün peşiman olacaqsan”

“Gül”ün nə səhvi olub?

“Vəslin həvəsi indi başımdan necə çıxsın?”

Bayaq deyirdi ki, “narazıyam”, “könlümə əl vurma”, indi “vəsl həvəsi”ndən danışır. Vəsl – yəni görüşüb zad eləmək. Buna həvəs başda olmaz, ayrı yerlərdə olar…
“Zülfündə əsirəm, əgər azad eləsən də”

Bu zülf nə yaman şey imiş… Bəlkə “zülf” o dövrün efvemizmidir, əslində şair tamam başqa bir şeyi nəzərdə tutur? Zülfdən ötrü bu qədər həngamə? Yəni bu zülf başın tük örtüyü deyilmi?

“Sən bir mələk olsan da, inanmaz sənə könlüm”

Könül sındırılıbsa, yəni disfunksional olubsa, hardan inanar?


“Bülbül kimi yüz naləvü-fəryad eləsən də”.

Mən bütün vahidsevərlərin diqqətini bu misraya yönəltmək istəyirəm. Burda şair sevgilisini kimə və ya nəyə bənzədir? Bəli,  bülbülə! Qəzəl isə “ey gül” müraciətiylə başlanmışdı. İndi niyə gül dönüb bülbül oldu?

Yox, deyəsən, Məşədi İbad demişkən, canan kişi çıxıb. Özünüz baxın:

“Öz yarına bax, başqa gözəllər səni sevməz”

Bunu, əlbəttə, kişi cinsindən olan şəxsə demək olar.

Ancaq beytin ikinci misrasında kişi yenə arvada çevrilir:
“Şəxsən özünü huri-pərizad eləsən də.”

Son beyt:

“Əğyarə satıb Vahidə yadlar kimi baxma”

Elə belə də olmalıydı, yar əğyarın qoluna girib getməliydi, Məşədi İbad demişkən, “eyş etməyə”. Ancaq Vahid də “qoçuları buraya yığacaqmı”? Yox:
“Yaddan o, çıxarmaz sən onu yad, eləsən də.”

Ah, yaxşı ki, bizim aşiqlər xoşqeyrtdirlər, yoxsa Azərbaycan poeziyasının hər misrasından qan damcılardı…

04. 07. 2024, Samara