“Azadlıq” radiosunun saytındakı müzakirəyə şərh İndi əlimin altında bir kitab var: “Наши соседи. Справочная книжка. Пограничный переводчик. Том третий». V. Starçevskinin tərtib etdiyi lüğət 1890-cı ildə Peterburqda nəşr olunub. Cild Azərbaycan dilinə həsr olunmuş oçerklə açılır və belə də adlanır: “Азербайджанский язык». Bu məlumat dilimizin indiki adının Stalin tərəfindən verildiyini iddia edənlər üçündür.1890 – Üçüncü Aleksadrın çarlıq dövrüdür. O ki qaldı qaniçən Stalinə, o, doğrudan da bizə bəzi şeylər verib. Məsələn, az-çox müəyyən sərhədləri olan dövlət (öz maymaqlığımızdan saxlaya bilməmişik). Nizami Gəncəvini də Stalin verib – 192—ci illərin axırınacan rus şərqşünaslığında Nizami fars şairi olub, Bartold da, Bertels də onu fars şairi sayıblar. Sonra Kremldən göstərişlə har iki akademik fikrini dəyişib. İndi təsəvvür edək ki, xalqın adı türk, dilin adı türkdür. Deməli, Nizami türk şairidir? Buna ağlayasan ya güləsən? Əgər dilin adını Azərbaycan dili kimi Heydər Əliyev saxlayıbsa, ona qoyulan minlərlə heykəldən ən azı birinə layiqdir. Azərbaycanlılara “türk” deyənlər, “iki millət – bir dövlərt” şüarını çığıra-çığıra boğazını yırtanlar Azərbaycanın milli təhlükəsizliyinə ciddi ziyan vurublar, talışlar, ləzgiləri, tatları və çoxlu başqa milli azlıqları bizdən narazı və incik salıblar. “Dövlət adı dil adı olmaz” deyənlər ya cahildirlər, ya qəsdən ara qarışdırırlar. İtaliya dili, fransız dili, Ukrayna didli, İndoneziya dili – məgər bu hallarda dövlət adıyla dil adı üst-üstə düşmümrmü? Ən azı dörd Azərbaycan nəsli özünü azərbaycanlı kimi, dilini Azərbaycan dili kimi tanıyıb. Bizi Rusiyada azərbaycanlı kimi tanıyırlar, mədəniyyətimizi də məhz bu adla tanımağa başlayıblar. İndi təzədən adımız dəyişək ki, bizə “şikodam” milləti kimi baxsınlar? Mən cəbhə dövründə, ondan sonrakı iki-üç il ərzində Azərbaycana gəlib radio ya televiziyaya qulaq asanda özümü yad ölkədə hiss edirdim. Ağızlarını əyib özlərini türkə oxşadan aparıcılar məndə ikrah doğururdu… 90-cı illərin əvvəllərində türklər Azərbaycanda gözlərinə yaxşı nə dəydisə, apardılar – qədim xalçaları, qab-qacağı qarnı ac adamlardan dəyər-dəyməzinə alırdılar. Dilimizi də, adımızı da, milli mədəniyyətimizi də satmaq istəyənlər çoxdu. Sata bilsəydilər, satardılar… Mən bu müzakirədə iştirak edən bir neçə professoru uzaqdan tanıyıram – keçən əsrin yetmişinci illərində onları universitetdə gənc dosent kimi görmüşəm. İmtahanlara siyahıyla gələrdilər. Tapşırma, pul siyahısıyla… İndi onları dilin adı narahat edir… Bəs ermənilərin dəstə-dəstə köçdüyü Zəngilan, Qubadlı narahat eləmir? Bəs Şuşa onları narahat eləmir? Erməni az qalıb gələ dillərini boğazlarından çıxara, bunlar dilə təzə ad fikirləşirlər… Sabah orduya ümui səfərbərlik elan edib bu adamların hamısını çağıralar… Görəsən neçəsi gələr? Kamil Vəli özünü elə göstərər ki, ona deyiləni başa düşmür… “Ərəbcə de, ərəbcə de…”