Архивы

Boris PASTERNAK. Məşhur olmaqda axı yaxşı nə var…

Ноя2

pasternak

Быть знаменитым некрасиво…

 

Məşhur olmaqda axı yaxşı nə var,

Baş ucaldan bu deyil, əlbəttə.

Çox mehr salmayın əlyazmalara,

Toplayıb yığmayın arxivləri də.

 +

Sənətdə məqsəd – özündənkeçmə,

Uğura, hay-küyə yersizdi tamah.

Əsərin – heç nə, həm  özün – heç nə,
Adın hər yerdə — ayıbdır, vallah.

 +

Lovğalıqdan uzaq ömür sürəsən,

Elə ömür sürəsən, sonda yetə,

Sənə sədası yeni əsrlərin.

Çəkəsən ətrafın məhəbbətini.

 +

Və bilinməzliyə həm baş vuraraq,

Orda addımlarını gizlədəsən.

Necə dumanda gizlənir ətraf,

Və itirsən özün də gözdən sən.

 +

Və kağızlarda deyil boş yerlər,

Taleyində və həyatında qala.

Bütöv bir ömrün orda qeydləri,

Başlığıyla, fəsil-fəsil yer ala.

 +

Addım-addım izinlə özgələri
Yol gedər ki, haçansa keçdin sən.

Məğlubiyyətlə sən ancaq zəfəri,

Özün gərək ayıra bilməyəsən.

1956

 Ruscadan tərcümə

02 noyabr 2014 Samara

 

Aleksandr PUŞKİN. QURANA BƏNZƏTMƏLƏR I

Фев25

 

                         I

 

And içirəm cütə, həm də təkə mən

Səhər ulduzuna and içirəm mən.

Qılınca, cihada and içirəm mən,

Axşam namazına and içirəm mən.

 

Heç də yayınmadın sən nəzərimdən,

Kimdi bəs zəkana sevgi bağalayan?
Dinc, ürək oxşayan yurda yetirən

Sayıq güdgüklərdən səni saxlayan?

 

Təşnədən alışıb yananda kimdi,

Səhra sularını sənə içirdən?

Beyinlər üstdə də hakimiyyəti,

Mən oldum dilinə sənin bəxş edən.

 

Topla cürətini, tapda yalanı,

Həqiqət yolunu tut, yürüş elə

Yetimə mehriban ol və Quranı,

Bu qorxaq, ağürək məxluqa söylə.

 

1824

tərcümə: 23-25.02.2014 Samara

Aleklsandr Puşkin. QURANA BƏNZƏTMƏLƏR III

Фев20

   

Dalınca bir korun qarabaqara,

Görüb düşdüyünü nəbi darıxdı.[1]

Getdi, addımını iti ataraq,

Korasa məzəmmət deməyə qorxdu.

 

 

Peyqəmbər, bu kitab gəlib səmadan,

Dərs deyil ancaq o, tərsə, höcətə.

Quranı təmkinlə gərək yayasan,

Zorla tərsi salma sən itaətə.

 

 

Nədən qürrələnir axı bu insan?

Çılpaq bü dünyaya gəldiyinəmi?

Ya bəlkə ömrünün az olduğundan?

Zəif gəlib, zəif öldüyünəmi?

 

Ya bəlkə tanrının iradəsindən,

Öldürülüb, sonra dirilməyinə?

Onu xoş günündə, pis günündə də
Göylərdə kimsə var qoruyan yenə?

 

Çörəklə, xurmayla o qürrələnir?

Bu neməti verən tanrı deyilmi?

Üzümü, taxılı kimdi bəs verən?

Xeyirdualayan işini kimdi?

 

Mələyin şeypuru çalınar fəqət
Göydən ildırımlar tökülər yerə

Qardaş atıb qaçar qardaşı xəlvət,

Övlad anasına arxa çevirər.

 

 

Təlaşdan, qorxudan eybəcərlənib.

Allahın önünə hamı yürüşər,

Torpağa, alova  batıb, bələnib,

Bütün şərəfsizlər üz üstə düşər.

       

              1824

tərcümə: 18-20. 02. 2014

 

[1] 80—ci surədən

Aleksandr PUŞKİN. QURANA BƏNZƏTMƏLƏR IV

Фев18

  

                                    С тобою, о всесильный…

Sənlə, qadir Allah, qədim zamanda,

Yarışmaq istədi güclü bir insan.

Divanə qürrəsi coşdu canında,
Onu itaətə saldın həmin an.

Dedin: “bu dünyaya həyat verən mən,

Yerə ölümü də mənəm gətirən.

Bütün bu kainat əlimin altda”.

“Mən də həyat verə bilirəm dedi,

Ölüm cəzası da gəlir əlimdən.

Sənə bərabərəm mən də, ey Allah”.

Fəqət susduruldu tərifi föhşün,

Sənin qəzəb dolu kəlmələrinlə:

Şərqdən qaldırıram dedin günəşi,

Qərbdən qaldır onu, varsa hünərin.

 

1824

 

tərcümə: 18.02.2014

Aleksandr PUŞKİN. QURANA BƏNZƏTMƏLƏR. II

Фев16

 

           II

О жены чистые пророка…

Siz ey Məhəmmədin saf arvadları,

Başqa arvadlara tay deyilsiniz.

Onun kölgəsi də sizi sarsıdar,

Təklikdən həzz alıb ömür sürün siz.

Bakirə qızları gizlədən örpək,

Sizə də yaraşır. Saxlansın gərək

Qanunlu, həyalı naza, işvəyə,

Qorunsun vəfalı, sadiq ürəklər.

Hiyləli, şərəfsiz bir baxış, nəzər,

Sizin üzünüzə qona bilməyə.

Siz ey Məhəmmədə qonaq gələnlər,

Axşam məclisinə çağırılan vaxt,

Söhbəti uzadıb gecəyə qədər,

Etməyin nəbimi yorğun, narahat.

Nəcib düşüncələr ona qanaddır.

Qəliz çıxışlarsa qəlbinə yaddır.

Heyvərə boş sözə nəbi həvəssiz,

Gəlin məclisinə həqir, iznli.

Peyğəmbərin cavan kənizlərinə

Hədsiz ehtiramla təzim edin siz.

 

1824

tərcümə: 16.02. 2014

 

 

Aleksandr Puşkin. QURANA BƏNZƏTMƏLƏR

Фев15

ПУШКИН

                        V

                                        Земля неподвижна, неба своды…

 

Yer hэrэkətsizdir: sənsən, Yaradan,

Saxlayan bu göyün qübbələrini.

Sənsiz yerə, suya yıxılardılar,

Bizi əzərdilər qüvvələriylə.

 

Günəşi yandırdın kainatda sən,

Həm yeri, həm göyü işıqlandırır.

O, zeytun yağına sanki çəkilən,

Büllur çilçıraqda yanan kətandır.

 

Tanrıya əyilin, qüdrət ondadır

Bürküdə  sərin yel əsdirə bilir

Odur buludlarla göyü dolduran

Yeri ağaclarla kölgələndirən.

 

Bağışlayandır o, Məhəmmədə həm

Nur dolu Quranı göndərən odur.

İşığa aparan yola qoy qədəm,

Dumanı gözündən uzağa qovdur.

 

 

1824

tərc.: 15.02.2014

M. Y. LERMONTOV. ÇIXIRAM TƏK YOLA…

Апр9

LERMONTOV

                             ВЫХОЖУ ОДИН Я НА ДОРОГУ…

 

 

Çıxıram tək yola, çınqıllı bu yol,

Ağ dumanlar arasından qızarar.

Gecə sakit. Eşidir Tanrını çöl,

Danışır bir-biriylə ulduzlar.

 

Nə gözəl təntənə var göylərdə!

Yer yatır mavi örtük altında.

Nədir bu iztirab, bu ağrı nədir,

Ümidim varmı? Peşmanammı ya da?

 

Yox həyatdan daha bir gözlədiyim,

Olub –keçənlərə peşman deyiləm.

Dinclik, azadlıqdır izlədiyim,

Yatam, nə varsa yaddaşımda, siləm.

 

Əbədi həm soyuq məzar yuxusu,

Deyil, əlbəttə, mənim istədiyim.

Nəfəsdən itməsin həyat qoxusu,

Sinəm nəfəslə titrəsin yenə də.

 

Ruha çəksin gecə-gündüz məlhəm,

Dinsin eşq nəğməsi şirin, şaqraq.

Və bir əsmər palıd da üstümə həm,

Kölgə salsın həzin şırıldayaraq.

 

 

Tərc.: 26 mart-9 aprel 2013 Samara

 

 

 

 

 

A.V. KOLTSOV. QOCANIN NƏĞMƏSİ

Янв30

                           

 

Yəhərlərəm atımı,

Atımı-qanadlımı.

Şahindən iti, yeyin,

Çaparam, uçaram mən.

 

Düzləri, dənizləri,

Ötüb, keçib gedərəm.

Çataram, haraylaram,

Gəncliyimi geriyə.

 

Qayıdaram yenə mən,

Dəliqanlı, şux, zirək.

Gözəllərin xoşuna,

Gələrəm əvvəlki tək.

 

Əfsus! Bir yol tapılmaz,

Bir yolluq gedənlərə!

Doğmayacaq heç zaman,

Günəş necə ki, qərbdən!

1830

A.S. PUŞKİN. PEYĞƏMBƏR

Янв15

ПУШКИН.jpg                                           

 

İztirablarla ruhumu üzərək,
Dolaşırdım biyabanda yenə.

Və gəldi birdən altıpərli mələk,

Yol ayrıcında gözlərim önünə.

Yuxu tək yumşaq, incə barmaqlar,

Mənim bəbəklərimə çəkdi tumar.

Bu təmasdan ürkək quş kimi mən,

Ayna bəbəkləri açdım birdən.

Toxundu astaca qulaqlarıma,

Və doldu onlara hay-küy və səda.

Və agah oldu göydə gurlamalar,

Və mələklər ki, səmalarda süzər,

Və heyvanat ki, su altında üzər.

Və zərif  bir söyüd ki, düzdə durar.

Və ağzıma əl atıb boş danışan,

Və hərzələr deyərək həddin aşan,

Və gühahkar dilimi çəkdi də o.

Və alıb müdrik ilan neştərini,

Qana batıb-bələnmiş əlləriınə,

Açıla qalmış ağza tikdi də o.

Və yardı köksümü qılıncıyla,

Çıxarıb atdı titrəyən ürəyi.

Və bir közü alovla, yanğıyla,

Gözünə köksümün qəfil dirədi.

O biyabanda bir cəsəddim mən,

Və dindi tanrının səsi birdən:

Oyan və gör və eşit, peyğəmbər!

İşləsin ruhuna iradəm qoy!

Və dənizlərdən, ərzdən  keçərək,

Sözünlə hər ürəkdə  yandır alov!

1826

 

tərc.: 1983-1984, Moskva

F.İ. TYÜTÇEV. Mikelancelodan

Янв14

                                         

 

Yalvarıram, sus, məni oyatma, nəyə gərək,

Zaman ki belə iyrənc, belə cinayət dolu –

Yaşamamaq, duymamaq – bu qismət ən uğurlu,

Və daha fərəhlidir yatmaq, ya daşa dönmək.

1855