Архив по авторам | Xeyrulla Xəyal

ROBERT BERNS. SAHİBƏ, HESABI GƏTİR

Robert Burns

Xor

Otur, hesab elə gözəl sahibə

Bizim hesabımız gör nə qədərdir.

Nə qədər içmişik, yaz, hesab elə,
Və yenə o gözəl içkidən gətir!

1.

Gün gedib, hava da qaralır indi,
İşıqsız qalmarıq, ancaq azmarıq.

Aydır, ulduzlardır bu el, brendi,

Və doğan günəşdir qırmızı çaxır.

2.

Ağalar üçündür əyləncə, sərvət,

Sadə xalq həmişə əlləşə gərək.

Vardır aramızda burdasa vəhdət,

Lorddur hər birimiz sərxoş olan tək.

3.

Müqəddəs gölməçə mənim fincanım,
Qüssədən, qayğıdan qurtarır canı.

Nəşə, həzz bir oynaq alabalıqdır,
Hamısını içsən, qarmağındadır.

ingiliscədən tərcümə

24. 10. 2024, Samara

+++++++++++++

ROBERT BURNS

Count the Lawin

 

Chorus
Then, guidwife, count the lawin,
The lawin, the lawin!
Then, guidwife, count the lawin,
And bring a coggie mair!


1.
Gane is the day, and mirk’s the night,
But we’ll ne’er stray for faut o’ light,
For ale and brandy’s stars and moon,
And blude-red wine’s the risin sun.


2.
There’s wealth and ease for gentlemen,
And semple folk maun fecht and fen’;
But here we’re a’ in ae accord
For ilka man that’s drunk’s a lord.

 


There is wealth and ease for gentlemen,
And simple folk must fight and fend (for themselves);
But here we are all in one accord
For every man that is drunk as a lord.


3.
My coggie is a haly pool,
That heals the wounds o’ care and dool,
And Pleasure is a wanton trout:
An ye drink it a’, ye’ll find him out!

SAŞA ÇORNI. AKADEMİYANIN 200 İLLİYİNƏ

Azad elmi öldürən məgər siz deyildiniz?

Qamçıyla alimləri qovmadınız siz məgər?

İndi əylənirsiniz, akademiyanın siz
Ölüsünü qumaşla örtmüsünüzsə əgər…
+

Daha qeyrətliydilər Puqaçov da, Razin də,

“Сарынь на кичку!” deyib kəsib-doğrayırdılar.

Mədəniyyət cəlladı onlardan çox rəzildir,
Ölü dodaqlarını qurbanının yalayar.

 +

Haqqınız varmı iki əslik şöhrətiylə,

Öyünəsiniz elm və xeyir ocağının,

Boşdur axı bu məbəd, necə möhtəşəm ola,

Bircə ovuc gümüş də verməz o sizə, qanın…

 +

Volterlərə sırıyıb komsomolu siz indi,

Deyirdiniz Avropa görüb təəccüblənər?

Elm – qarət edilmiş incilərdən deyildir,

Quldur hoqqalarınız, bilin, gedəcək hədər.

 +

Elm də qisas alır. İddialı naşılar
“Proletar” şirkətində əlifba gəmirirlər.

Sizdən törəyən bidur: Lunaçarski Loyola,
Və kollektiv qırmızı Mitrofan – var ayrı nə?

 +

Əgər yeddi asudə avropalı da sizin

Bu ölü yubileyə, təşrif buyursa birdən —

Belə baş çəkirdilər hindulara da yəqin,

Qorxa-qorxa çıxaraq möhtəşəm gəmilərdən.

 +

Yalan, şeypurunu çal! Özgə biçinlərindən
Yığ müqəddəs torpağı Elmi İspolkom üçün.
Əlbəttə, Lomonosov qalxmayaxaq qəbirdən,
Qalxsa, keçirilərdi süngüyə o həmin gün!

ruscadan tərcümə

10.10. 2024, Samara

QEYDLƏR:

  1. Rusiya Akademiyasını 200 illiyi 1924-cü ildə qeyd edilib.

2. «Сары́нь на ки́чку!» — Maneəsiz qəraət üçün Volqa quldurlarının matroslara gəminin qabaq hissəsində yığılmaq əmri. 16-cı əsrin əvvəlindən  18-ci əsrin sonunadək matrosları  “sara” (“sar) adlandırırdılar.

+++++++++++++++++

САША ЧЕРНЫЙ

К двухсотлетию академии наук

 

Убившие свободную науку,

Ученых изгонявшие бичом,

Забавную придумали вы штуку,

Труп Академии венчая кумачом… Читать далее

YENƏ DİRİLƏCƏKSƏ, NİYƏ BƏS ÖLÜR İNSAN…

20230721_135628

Hökmüylə Yaradanın olursa hər şey əgər,

Niyə baş verənləri anlamaq deyil asan?

Daha mürəkkəb, çətin —  bizə vəd edilənlər:

Yenə dirilicəksə, niyə bəs ölür insan?

 +

Divan qurmaq olardı elə burdaca axı,
Mükafatı, cəzanı hər kəs alardı burda,
Burda cənnət guşələr vəd ediləndən artıq,

Burdakı cəhənnəmin tayı yox heç kitabda.

 +

Ötən minilliklərin intizarı ağırdır,
Aşılanır zamanla inamların bərki də.

Varsa dirilmək əgər, niyə ölürük axı? —

Bizə vəd edilənlər təsəllidir bəlkə də…

+

Cənnət… Xurma kölgəsi… Var sərin bulağı da…

Və hurilər… bunamı ümid bağlasın insan?

Bəlkə söyüd kölgəsi? Bəlkə Kür qırağında?…

Vəd ediləndən daha şirindir öz yurd-yuvan…

 +

Yüzilliklər min olur, ötər daha bir min il,

Vəd edilən, baş verən şübhə artırır ancaq

Vəd edilənlər bizə daha təsəlli deyil,
Tanrı, doğrusa onlar, qur divanı burdaca…

11. 10. 2024, Samara

ROBERT BERNS. QIZLAR, TƏZƏ XƏBƏR VAR…

Robert Burns

Xor

Molli mülayimdir, Molli şirindir,
Molli həyalıdır, ağıllıdır həm.

Mollinin tayı yox, Molli gözəldir,

Molli hər cəhətdəm mükəmməl, tamam.

1.

Bir dəfə küçədə getdiyim zaman,
Ayaqyalın bir qız orda gəzirdi.

Daşlı-kəsəkliydi bu yolsa yaman,

Zərif ayaqları yəqin əzirdi.

2.

İncə ayaqları belə gözəlin,
İpək ayaqqabı gərək geyinə.

Daha da yaraşan olardı yəqin,

Göylə gedən qızıl araba minə.

3.

Sarı saçlarıının yox bərabəri,

Qu tək ağ boynundan axır aşağı,
Və qoşa ulduzdur onun gözləri,

Batan gəmilərə xilas mayağı.

1787

ingiiscədən tərcümə

26.09. 2024, Samara

++++++++++++++++++++

ROBERT BURNS

There’s News, Lasses, News


Chorus
Molly’s meek, Molly’s sweet,
Molly’s modest and discreet,
Molly’s rare, Molly’s fair,
Molly’s ev’ry way complete.
Читать далее

ROBERT BERNS. YOXSULLUQ SOYUĞU

Robert Burns

Xor

Ah, niyə Taleyə həzz verir görən,
Dağıtmaq ən incə bağlılıqları?

Taleyin şöləsi yanmasa, ölər

Niyə çiçək kimi zərif eşq axı?
1.

Ah, soyuq kasıblıq, təlaşlı sevgim,

İtdi aranızda mənim dincliyim!

Yoxsulluğa bəlkə dözə bilərdim,

Əgər olmasaydı mənimlə Cinni.

2.

Bəzən düşünürəm dünya malından —

O, qürur gətirir və başqa şeylər.

Lənətə qoy gəlsin o qorxaq insan,

Ki, özünü sərvət köləsi elər.

3.

Onun gözəl, mavi gözlərində mən,
Ehtiraslarıma cavab görürəm;

Danışır rütbədən, dəbdən o bəzən,
Çünki tədbirlidir, ağıllıdır həm.

4.

Ehtiyatlılıq da, ağıl da gedir,

Əgər yanındasa belə bir gözəl.

Ehtiyat ya ağıl bilmirəm nədir,
Vurğunam, sevgimdir yeganə rəhbər.

5.

Ah, necə xoşbəxtdir meşədə hindu,
Onun sevgi işi mürəkkəb deyil

Nə sərvət, dövlətdə mərtəbə nə də,

Onu çəkindirə, qorxuda bilmir.

1793

ingiliscədən tərcümə

23. 09. 2024, Samara

++++++++++++++

ROBERT BURNS

O Poortith Cauld

Chorus
O, why should Fate sic pleasure have
Life’s dearest bands untwining?
Or why sae sweet a flower as love
Depend on Fortune’s shining?
Читать далее

SAŞA ÇORNI. SİYASİ SONET

saşa çornı

(baş məqalə əvəzinə)

Sərt Dantenin özü də sonetə baxmırdı xor,

Yəqin ki, günah olar əgər etəsək tərsinə,

Dünyanın axırıyla filosoflar qorxudur,
Sakinlərsə vurulub fokstrot rəqsinə.

+

Böhranlar yüzlərlədir, heç birinin yox həlli,

Sənt ilhamı sönüb, həyat isə burulğan.

Gah dəyərdən düşür pul, gah da olur dəyərli,

Sel kimi axır ancaq kinoya saysız insan.

+

Çıkili, kapitallı Loyolalarsa artıq,

Qırmızı şeytan ilə aşnalıqdadır açıq.

Kİmə atlmalıdır dönüb gələn bumeranq?..

+

Orta əsr dövrünə qayıdaraq yenidən,

İstəmədən deyərsən, ah çəkərək dərindən:

Müasirlik, bilirsən sən nəsən? – oranqutanq!

1925

ruscadan tərcümə

08. 10. 2024, Samara

Qeydlər:

  1. “Sərt Dantenin özü də…” – birinci misra Puşkindən sitatdır.

2. Loloyalar – İqtati Loyoıa (1491-1556) iezuit ordeninin banisidir; yəqin ki, şair kilsə xadimlərinin bolevik rejimi ilə (“qırmızı şeytan) əməkdaşlığına işarə edir.

++++++++++++++++

САША ЧЕРНЫЙ

ПОЛИТИЧЕСКИЙ СОНЕТ

(вместо передовицы)

«Суровый Дант не презирал сонета»,—

Нам поступать грешно наоборот…

Философы грозят кончиной света,

А жители танцуют всласть фокстрот. Читать далее

ROBERT BERNS. SEVGİ QAYĞILARI

Kişi

Sevgi qayğıları daha şirindir ,
Həyatda hər hansı ayrı nəşədən.

Qüssənin ləzzəti varsa belə bir,

Həzz nə xəzinədir – özün düşün sən!

 

Qadın

Təhlükəsi böyük onu dadmağın,
Qorxuram ehtiras əsirliyindən.

Şirin oxumağım, qəlb açıqlığım –

Bu, vecinə deyil bir kişinin də.

1788

ingiliscədən tərcümə

13.09. 2024, Samara

+++++++++++++

ROBERT BURNS

The Cares O’ Love.

 

HE

The cares o’ Love are sweeter far

Than onie other pleasure;

And if sae dear its sorrows are,

Enjoyment, what a treasure! Читать далее

SAŞA ÇORNI.HƏRBİN MAHNISI

saşa çornı

Yeddi min əlvan il sovuşdu, getdi,

Ötsün, zərər yox, ha-ha!

Daha da yağlıdır naharım indi,

Qanlı şorba və yuxa…

Bir vaxt bu gicbəsərlər,
Qapırdılar dəyənək,

Nəslini kəsirdilər,
Bir-birininr vəhşi tək.

Qadın oda atılır,

Çırpılır daşa körpə,

Əsirlər batırılır –

Gülməli və qəribə!

 +

Mənim qəssabımdır elmlər indi, –

İndi buludların özünə qədər,

Qalxır xırıltılı qışqırıq hərdən,

Elə ki, dağılır altda beyinlər.

Hər gün, hər ay ay, hər il milyonlarla əl,

Zirehə, topıara əridir metal.

Gələn günümüzə qarşı yönələn,

Qanlı buzun qatı daha da artar.

Mətbuat haray çəkər,
Messalar, konqreslər,

Arvadlar gecə kimi…

Çəkilin!

 +

Hamıdaan güclüsə kim – o haqılıdır,
Bunun sübutunu istəyə bir şəxs,

Dikbaşın üstünə gürzə tək atıl,

Bir kərə çalmaqla nəfəsini kəs!

Düşənin — ağzından tikəni çəkən,
Ya kimin ağzından sən tikə alsan.

Dəyişmz qonağam yer üzündə mən,

Və bütün bu dünya – gülməli yalan!

Öldür, taputa doldur,

Qundaqla alnına vur,

Süngü sox qarınlara,
İrəli, ura!

1913

ruscadan tərcümə

05-06. 10. 2024, Samara

++++++++++++++++++

САША ЧЕРНЫЙ

ПЕСНЯ ВОЙНЫ

Прошло семь тысяч пестрых лет —
Пускай прошло, ха-ха!
Еще жирнее мой обед,
Кровавая уха…
Когда-то эти дураки
Дубье пускали в ход
И, озверев, как мясники,
Калечили свой род:
Женщин в пламень,
Младенцев о камень,
Пленных на дно —
Смешно!
+

Теперь — наука мой мясник, —
Уже средь облаков
Порой взлетает хриплый крик
Над брызгами мозгов.
Мильоны рук из года в год
Льют пушки и броню,
И все плотней кровавый лед
Плывет навстречу дню.
Вопли прессы,
Мессы, конгрессы,
Жены, как ночь…
Прочь!

 +

Кто всех сильнее, тот и прав,
А нужно доказать, —
Расправься с дерзким, как удав,
Чтоб перестал дышать!
Враг тот, кто рвет из пасти кость,
Иль — у кого ты рвешь.
Я на земле — бессменый гость,
И мир — смешная ложь!
Укладывай в гроб,
Прикладами в лоб,
Штыки в живот, —
Вперед!

1913

ROBERT BERNS. KLARİNDA

Robert Burns

1.

Klarinda, mənim könül xanımım,

Bizim möhlətimiz tükənib gedir.
Bədbəxt də altında dar ağacının

Sonuncu günəşi belə seyr edir.

+

2.

Buzlu və qaranlıq mağarayamı,
Zavallı Silvander indi üz tutar?

Onun sevincinin günəşi hanı? –

Sənsiz nə işiq var, nə də həyat var.

+

3.

Ayrilırıq – fəqət gözlərindəki

İnci damlalara and içirəm mən,

Tutulub durmusan sən nə qədər ki,
İşıq yox yolumu mənə göstərən.

 +

Qadınlar içində gözəl günəşdir,
Xeyirdualayan odur günümü.

Bəlkə ona edim pərəstişi də,

Günəşdən çevirib ona yönümü?

1792

ingiliscədən tərcümə

21.09. 2024, Samara

QEYD:

Klarinda Bernsin 1787-ci ildə Edinburqda tanış olduğu oxumuş qadın Aqnes MakLehouzun götürdüyü təxəllüsdür. Sevgililər bir-birlərini məktublarında “Silvander” və “Klarinda” adlandırırdılar.

 

 

++++++++++++++++++

ROBERT BURNS

Clarinda, Mistress Of My Soul

1.

Clarinda, mistress of my soul,
The measur’d time is run!
The wretch beneath the dreary pole
So marks his latest sun.
Читать далее

SAŞA ÇORNI. ƏDALƏTSİZLİK

Cənnətdən çıxan zaman divar əhəngi  tək ağ,

Adəm dinməz gedirdi, sərt və qaraqabaqdı.

Dəridən önlüyünü zəif əllə sıxaraq,

Uşaq tək ağlayaraq titrəyirdi arvadı.

Dalğalanan sırayla arxasınca gedirdi,

Sayları bilinməyən və cürbəcür heyvanat:

Anlamayaraq nə var, cavanlar şellənirdi,

Qocalara ağırdı qəribə bu səyahət.

Çaşqındı gombul öküz, deyinirdi astadan:

“Zillət…Daim sifətim tər içində… Aha, Ədəm!

Mən alma yeməmişdim bir dəfə yaranandan,

Sarsaq meyvələri də mən heç vaxt yeməmişəm…”

Yavaşca mələyərək yağlı qoç titrəyirdi:

“Qurbana və qazana mənim nəslim gedəcək

Yediyimiz mamırdı, ilan harda, biz harda,

Yeriyəndə həmişə addım atırdıq ürkək.”

Kişnəyirdi azad at, qorxaraq köləlikdən,

Fağır yol gedir keçi, qüssəli mələyirdi.

Xərçənglər hönkürürdü, həm səssiz, həm də bərkdən,

Dovşalar pəncəsiylə gözlərini silirdi.

Pişik hamıdan uca çığırırdı deyəsən:

“Niyə əzab içində  bala doğam mən gərək?!”

Göstəmk ah çəkirdi: “Sən ki, xırdaca şeysən,

Dost, sənin işin deyil mühakimə yürütmək..”

Cənnətdə almaları tamam basıb yeyərək,

İndi meymunlar ancaq atılıb-düşürdülər.

Sarsaqlar inanırdı təzə yurda gələn tək,
Alma yeyə bilərlər istədikləri qədər.

Və qismən razıydılar yırtıcılar bu işdən:

Cənnətdə ot gövşəmək onlarlı bezdirirdi.

Tuthatutlar, pusqular olsa da irəlidə,

Qan  içib ət yeyərlər doyunca onlar indi.

Adəm cərt və acıqlı,  təkəbbürlü və lal-mat,

Titrəyərək uşaq tək arvadı ağlayırdı.

Həndəvərə baxırdı həyəcanla heyvanat,

Vermirdi yağış ara, uzaqlar qapqaraydı…

1910

Rruscadan tərcümə

02-03. 10. 2024, Samara

+++++++++++++++

САША ЧЕРНЫЙ

НЕСПРАВЕДЛИВОСТЬ

 

Адам молчал, сурово, зло и гордо,

Спеша из рая, бледный, как стена.

Передник кожаный зажав в руке нетвердой,

По-детски плакала дрожащая жена… Читать далее