Архивы

BƏXTİYAR VAHABZADƏNİN GÜLMƏLİ ŞEİRLƏRİ. QAŞINDAN KEÇƏN AŞİQ…

Bəxtiyar-Vahabzadə

Füzulinin bir qəzəli belə bitir:

Gər dersə Füzuli ki, gözəllərdə vəfa var,
Aldanma ki, şair sözü, əlbəttə, yalandır”.

Şair sözü həmişə yalandırmı? Söhbət subyektiv mülahizə ya iddiadan gedirsə, onun yanlış olduğunu ya müəyyən sitüasiya ilə şərtləndiyini sübut etməyə çalışmaq olar. “Gözəllərin vəfalılığı”və eyni dərəcədə “vəfasızlığı” barədə mülahizə ya iddia subyektivdir və onların əksi də nə mütləq yalan, nə mütləq həqiqətdir, çünki şəxsi rəy, qənaət, mülahizə və ya subyektiv iddiadır.

Ancaq subyektivlik hərcmərclik, məntiqi xaos deyil. Şeirdə subyektiv yaşantıların, müşahidələrin və mülahizələrin ifadəsində məntiqi bağlılıq və ardıcıllıq olmalıdır.

İndi Bəxtiyar Vahabzadənin bir qoşmasına baxaq. Bu qoşma keçən əsrdə 60-cı illərin sonunda ya 70-ci illərin əvvəlində Baba Mirzəyev (sonralar – Mahmudoğlu) tərəfindən segah üstündə oxunandan sonra geniş tanındı.

“”Sən getdin, elə bil dünya boşaldı”

Bu, aydındır.

“Yaz da köçüb getdi, yeri boş qaldı…”

Yaz gedəndən sonra yeri boş qalır ya yay gəlir?

“Bahar ürəyimi sənsiz qış aldı”.

Yuxarıda demişdi ki, yazın yeri boş qalıb. İndi məlum olur ki, yazın yerini qış alıb.

“Eşqimi aparıb sən getdin demək…”

Sevgililər ayrılıblar. Qız (yəqin Bəxtiyarın sevgilisi kişi olmaz) gedib, eşqini də aparıb.

Eşqi necə aparırlar? Gedən pal-paltarını aparır, qızıl-gümüşünü aparır.

Sondakı “demək” sözünə baxın. Bu, misranı doldurmaq üşündür. Müstəntiq protokolunu xatırladır. “Vətəndaş, demək saat səkkiz radələrində sevgini götürüb getdin…”.

“Eşqsiz bir dünya nəyimə gərək”.

Əgər sevgi aparılıbsa, sevgi gedibsə, nə ah-zardır. Aşiqlər ah-zarı ona görə edirlər ki, sevgili gedir, sevgi qalır…

“Soyuq daşa döndü o gündən ürək…”

Ürəyi “soyuq daşa” dönmüş adam sevgi şeiri yazmaz. Yazanda belə cəfəngiyyat alınır.

Oxucu gözləyir ki, burda təpə, dağ, düz olmalıdır Çünki Bəxtiyar Vahabzadə Səməd Vurğunun şəyirdidir, təpəsiz , dağsız, düzsüz keçinə bilməz.

Doğrudur, burda dağ yoxdur, ancaq təpə və düz var.

“Birimiz təpəyik, birimiz düzük”.

Hansı təpədir, hansı düz?

“Həmişə ayrıyıq, gecə-gündüzük”.

Niyə həmişə? Sevgili təzəlikcə getməyib?

Üstünün qaşıyla tanınır üzük,
Əgər üzük yoxsa,qaşı neylərəm?

Burda, ruslar demişkən, şeytan özü qıçını sındırar. Gəlin görək nə başa düşürük.

Kim üzükdür, kim qaşdır?

“Əgər üzük yoxsa..” Deməli, qız (biz qərara gəldik ki, şairin sevgilisi çox güman ki, kişi eyil, qadındır) üzükdür, çünki gedən odur. Qaş qalıb. Bəs qaşa bənzədilən nədir? Bəxtiyarın özü? Sevgisi? Axı sevgi aparılıb! Ürək də daşa dönüb!

Qıç sındırmaq nədir, baş da sındırsan, bir şey başa düşmək mümkün deyil!

«Niyə yaşayıram mən niyə sənsiz…”

Ritorik sualdır!. Ncə niyə yaşayıram? Bəs «Leninlə söhbət» poemasını kim yazıb bir ətək pul alacaq?

“Nə yerə baxaram,nə göyə sənsiz”.

Bəs hara baxır? Gözübağlı gəzir?

Mən ki kor olmuşam hər şeyə sənsiz
Kor gözün üstündə qaşı neylərəm?”

Bu qaş məsələsi ilə Bəxtityar vurub gözü çıxarır. Şərq poeziyasında aşiq gözündən, ürəyindən, canından keçir. Ancaq qaş? Deyək ki, aşiq heç nəyə baxmaq istəmədiyinə görə gözlərinin üstündəki qaşları qırxdırır…

Qaşıqırxıq Bəxtiyar Vahabzadəni gözünüzün qabağına gətirin…

Doğrudan da şagirdlərin öz müəllimlərini ötüb keçməyi var. Cəfəngiyat yazıb oxucunun başını qafiyələrlə qatmaqda Bəxtiyar Vahabzadə Səməd Vurğunu keçməsə də, ona çatıb..

Rəhmətlik Baba Mirzəyev nə oxuduğunu başa düşürdümü?

Dünən müğənninin bir videosuna baxdım. Oxumamışdan əvvəl nitq söyləyirdi. “Bəşər xəlqinin bir strukturu var…”

Dalına qulaq asmadm. Çünki başımın tükləri biz-biz oldu.

Qaşımın da…

15. 02. 2024 Samara

TURAL SADIQLI HƏR AZƏRBAYCANLININ BAŞINA 130 MİN MANAT QOYUB…

tural sadıqlı 10

Sırtıq və ayıbçı uşaq olan Vova haqqında rus lətifələrinin biri belədir:

Sinifin qızları sözü bir yerə qoyurlar ki, Vova bir də dərsdə ayıb danşsa, durub bir yerdə sinifdən çıxsınlar.

Növbəti dərs şifahi inşadır. Hər şagird öz küçəsində görülən quruculuq, abadlıq işlərindən danışır. Növbə çatır Vovaya. Vova durub deiyr:

—  Bizim küçəmizdə isə fahişəxana tikilir…

Bunu eşidn kimi sinfin qızları üz qoyurlar qapıya sarı. Vova onları daldan haraylayır:

— Qızlar, hara tələsirsiniz. Oranın hələ indi özülünü qoyublar…

Tural Sadıqlı deyib ki, hər şəhidə 130 min verəcək. Niyə yüz əlli min yox, ancaq 130 otuz min, Sadıqlı izah etməyib. Hərçənd 130 min də çoxdur. İndiyəcən nəinki müharibəyə, hətta əsgər getməyən bakılılılar guya komissarlıqların qabağında növbəyə durublar. Söyüş qoyan da var: “Şəhid olmasam, maygülüyəm, bicbalayam!” Guya arvadlardan da getmək istəyən çoxdur. Ancaq şərt qoyublar ki, Tural Sadıqlı pulun yarısını qabaqcadan versin…

Zalım uşağı, verəcək də. Tural Sadıqlı  haçan yalan danışmışdı ki, indi onun sözünə şübhə edirsiniz…Qoy bu zalım balası sərhədi keçib gəlsin. Hara tələsirsiniz?…

Mirzə Əlil

20. 01. 2024, Samara

QURBAN MƏMMƏDLİ TƏZƏ QƏHRƏMANƏ TAPIB. «ÇÖRƏY»Ə «ƏKMƏK» DEYİR..

Nigar Ogeday

Qurban Məmmədli verilişləri üçün yeni qəhrəman  tapıb. Bu qəhrəman sifətdən və səsdən kişiyə oxşasa da, arvaddır. Adı da Nigar Ogeday. Düzüdür, arvada “qəhrəman” sözü bir az uyğun gəlmir. Başqa dillərdə qadən sözünün kişi və qadın formaları var, Məsələn, rusca: герой и героиня. İngiliscə hero və heroine. Bilmirəm, qadın qərəmana “qəhrəmanə” demək olarmı?

Bu qəhrəmanə arvadQurban Məmmədlinin verilişində türkcə danışmaq istəyir, anxaq bilinir ki, türk deyil, türk dilini də mükəmməl bilmir, söləri axtarır. Azərbaycanlını azərbaycanlılar üçün yayımlanan kanalında bu qəhrəmanənin niyə türkcə gücənərək danışmağı çox təəccüblüdür. Bu sirk nömrəsini ancaq azərbaycanlı arvaddan gözləmək olar. İnternetdə axtardım – azərbaycanlıdır, soyadı  — Abdullazadə. Azərbaycanda doğulub, Azərbaycanda yaşayıb. İndi Türkiyədədir, indi guya “çörık” sözünü unudub,”əkmək” deyir… Ay əkmək sənin dilini qurutsun! Məşədi İbad demişkən, “ağzına-ağzına” vurasan…

Öz dilində danış, ay arvad, gücənmə, xata çıxararsan…

İnternetdə bir türk saytında onun haqqında məlumat tapdım. Türkcə yaxşı başa düşmürəm, ona görə Quqllla çevirdim ruscaya.

++++++++++++++++

 azerbaycanlı olup türkiye‘de yaşayan, kendisine gazeteci diyen kadın.

lâfa gelince mangalda kül bırakmayan bir milliyetçi; icraata gelince her türlü diktatörü, hırsızı, yolsuzu güzelleyen bir kalemşor.

sırf savunduğu diktatörlerden birine eleştirel birkaç kelime ettim diye zamanında twitter‘da bana «fetöcü» deyip engellemiştir. bana… türkiye‘de gülencilerterör örgütü diyen ilk insanlardan birine.

+++++++++++++++++++++++++++++++

Женщина азербайджанского происхождения, проживающая в Турции и называющая себя журналисткой.

Националист, который не оставляет камня на камне, когда дело касается слов; Когда дело доходит до действия, он писатель, украшающий всевозможных диктаторов, воров и коррумпированных людей.

Однажды он заблокировал меня в Твиттере, назвав «членом ФЕТО» только потому, что я сказал несколько слов, критикующих одного из диктаторов, которых он поддерживал. Для меня… один из первых людей в Турции, кто назвал гюленистов террористической организацией.”

(Deyəsən, Quql da Nigarı kişiyə oxşatdı və üçüncü şəxs əvəzliyinin kişi formasını seçdi…)

_____________________

Yəni belə başa düşmək olar ki, bu arvad şər bardağıdır, tumançıxdıdır. Qurban Məmmədlinin belə mənfi qəhrəmanələri tapıb televizora çıxarmaqda çox böyük məharəti var.

Allah, deyəsən, bu dəyərli kişinin ağlını alıb. Dua eləyək ki, rəhm eləsin, qaytarıb qoysun yerinə….

Mirzə ƏLİL

15. 11. 2023, Samara

«TÜRKÜN DOSTU TÜRKDÜR» SÖZÜNDƏN TALIŞ İNCİMİRSƏ, O TALIŞIN ÜRƏYİ YOXDUR…

12.11.22

“Qardaş Türkiyə!” (Niyə “bacı” Türkiyə yox, “qardaş Türkiyə?)

“Türk qardaşlarımızın yanındayıq!” (niyə türk bacılarımızın yanında deyilik?)

“Bir millət, iki dövlət!”

“Türkün türkdən başqa dostu, qardaşı yoxdur!”

Aha! Yoxdur deyirsiniz? Bunu talış necə başa düşməlidir? Belədirsə, talış niyə Türkiyəyə yardım etməlidir? Axı dövlət yardımında bütün əhalinin payı var. Əgər türkün qardaşı türkdürsə, Türkiyəyə yalnız türkdilli azərbaycanlılardan yardım getməlidir. Belə deyil?

Türkün qardaşı yalnız türkdürsə, talış niyə əsgər getməlidir? Niyə Qarabağ uğrunda vuruşmalıdır? 44 günlük müharibədə Lerikin bir kəndi əhalisi iki ilyon yarım olan Bakıdan çox şəhid verib. Bu cavanlar Azərbaycan üçün yox, türk üçün ölüblərsə, nahaq ölüblər. Belə deyil?

“Bir millət, iki dövlət”? Bu necə olur? Bəs siz Qarabağ ermənilərinə demirsiniz ki, bir millətin iki dövləti olmaz?

Deyək ki, br millətin iki dövləti ola bilər. Ancaq millətin vahid dili olmalıdır. Biz osmanlılarla bir millətiksə, iki dildən biri artıqdır. Yəni biri dildir, o biri onun  dialekti ya da ləhcəsi. Osmanlılar, əlbəttə, öz dillərini dil sayırlar, bizimkini ləhcə. Bizim pantürkistlər də belə sayıblar. Ona görə Hüseyn Cavid osmanlıca yazıb və onun əsərlərini tərcümə eləmədən ya da ən azı azərbaycancaya uyğunlaşdırmadan başa düşmək mümkün deyil.

Siz istəyirsiniz ki, sabahdan “pis” deməyək, “götü” deyək?

“Bir millət, iki dövlət” iddiası Azərbaycana xəyanətdir, bununla dövlətçiliyimizin əsasları sarsılır, azərbaycanlıların millət olduğunu inkar edilr.

Əgər xalq, yəni onun etnik türk hissəsi osmanlıların ağuşuna atılmağa hazırdırlarsa, talışın bu qızğın, ehtiraslı  ağuşdan var gücüylə yayınmağa haqqı var.

“Bİz türkük!”

 “Türklər dünyanı idarə edəcəklər!”

Haçan? Kim, hansı türklər dünyanı idarə edəcəklər? Ölkəsində feodal-faşist rejimi yaratmış Türkmənbaşılar, ölkəsini ailə mülkiyyətinə çevirmiş quldur Nazarbayevlər, Kərimovlar? Bu şizofrenik iddianın arxasında nə dayanır? Sovet imperiyasından çıxan türkdilli ərazilərdə ən rəzil rejimlər yaranır, əhali müti şəkildə əsli-kökü olmayan, hakimiyyətə quldurluqla gəlmiş hampazorların ailəvi əsarətinə dözür. Hansı dünya ağalığını arzulayırsınız? Özünüzə yaxşı baxın, nə gündə olduğunuzu görərsiniz.

Türkçülük isteriyası Azərbaycanın içəridən qurd kimi yeyəcək, çünki gündə milyon dəfə “biz türkük” deməklə başqa etnik qruplarda dözlətə, ölkəyə qarşı inciklik və hətta nifrət yaranır. Özünüzü talışın yerinə qoyun: hər dəfə “türkün yeganə dostu türkdür” iddiasını eşidəndə hansı hissləri keçirərdiniz?

Bu şüarı Erdoğan səsləndirəndə də ağ yaan deyir. Osmanlıların qardaşları almanlardır. Almaniyada üç milyondan çox etnik türk var, vaxtilə Almaniyaya ayağı çarıqlı fəhlələiyə gələnlər orda savadlanıblar, adam içinə çıxablar, biznneslər qurublar, deputat seçilirlər, nazir olurlar. Həsən bəy Zərdabini, Üzeyir bəyi, Mirzə Fətəlini, Mirzə Cəlili ruslar oxudub bizim milli sərvətimizə çeviriblər. Türklərdən öyrənən Caviddir ki, yazdığını tərcümə ilə oxuuruq.

Bizim qardaşlarımız və bacılarımız qabaqcıl millətlərdir, ölkələrini həbs düşərgələrinə çevirmiş, insan qanı içən diktatorlar yox. Bizim qardaşımız, bacımız bizə rentgeni, penisilini, pasteri, radionu, televizoru, təyyarəni, İnterneti vermiş almanlar, ingilislər, fransızlar, amerikalılardır, on minlərlə mehseti türklərini diri-diri yandıran, hamilə qadınları qarılnlarıı cıran özbəklər yox.

Azərbaycan çoxmillətli dövlətdir – nə qədər ki, bu əsas birgəyaşayış qanununa çevrilməyib, ölkənin gələcəyi tükdən asılı olacaq. Talışı məktəbdənn, mətbuatdan, teatrdan mərhum etməyiniz bəs deyilmş kimi, indi onun boynuna zorla türkçülüyü də qoyursunuz.

Utanın! Talışların verdiklləri saysız şəhidləri xatirəsinə hörmət edin!

Türkiyə zəlzələsi indi ekranda eyni vaxtda nümayiş etdirilən çoxsaylı realiti-şouya çevrlib. Günün qəhrəmanı – drunduletinə köhnə yorğan-döşək yüykləyib şəhəri fırlaan və bunu videoya çəkdirib yayan manısdır. Onun nimdaş yatacağına osmanlı yiyə durmayacaq. Bu manıs işləyən, qan-tər tökən adama da oxşamır, yəqin avantüristin biridir, gəlib nənəsinin pal-paltarını yükləyib arabaya, hərçən ağlı işləyir ki, bunu videoya çəkdirsin.

Şoy baş tutub.

Və şou davam etməlidir!

Bizim rəhbərliyə isə bu zəlzələ Allahın meməti kimi oldu. İndi bu hay-küyün, mərəkənin fonunda nə qədər fəalı istəsən şərləyəb dama basa bilərsən. Nə qədər bandit MTN-çini damdan buraxıb oğurladığı miluyardları özlərinə qaytara bilərsən…

Mən bir anlığa təsəvür elədim ki, talışam. Və gördüm ki, bu komediya, bu türkçülük hoqqabazlığı mənim xoşuma gəlmir. Mən nəinki inciyirəm. MƏn hətta hiddətlənirəm də!

Mirzə ƏLİL

  1. 02. 2023, Samara

12 АВГУСТА 2071. МИД РОССИИ ЗВОНИТ ИСФАНДИЯРУ ВАГАБЗАДЕ…

12 августа 2071 года. Из Министерства иностранных дел России звонят в Баку господину Исфандияру Вагабзаде.

— Это господин Вагабзаде? Мы рады сообщить вам, что пятьдесят лет истекли и запрет на ваш въезд в Россию снят. Вы хоть сегодня можете приехать к нам. Очень будем рады.

Вагабзаде, которому 127 лет, говорит:

— Я еще подумаю… Не очень-то хочется. У вас свиньи типа Жириновского бегают по улицам и воняют…

Сотрудник МИДа говорит:

— Господин Вагабзаде, у нас на улицах свиней типа Жириновского уже нет. Мы учли ваши рекомендации, теперь мы каждый день моемся, зубы чистим… А свиней с улиц убрали…

Вагабзаде скептически:

— Ну, это надо проверить… Может, и решусь… Мне хотелось бы поговорить с вашим президентом лично.

— С Путиным Владимиром Владимировичем? К сожалению, теперь его в Москве нет, он с Шойгу в тайге отдыхает. С ними еще Лукашенко. Охотятся… Когда приедет в столицу, мы вам позвоним…

Х.Х.

13. 08. 2021, Самара

“AH, KEÇİR İLLƏR, UNUDULMUR VƏTƏN…”

 

08.06 2020

Ah, keçir illər, unudulmur vətən,
Gözdən uzaqdırsa da, könlündədir.

Lap çıxasan doğma elindən dünən –

Tüstülənir həsrəti, göz göynədir.

=

Ah, bu günün getməyi… göylər yanar —

Bənzəyir axşamçağına kəndimin.

Təndiri odlar, durub ağlar anam,

İzləyər ancaq qızaran kündəni…

22.09. 2020, Samara

AH, ÖMRÜN GÜNLƏRİ NƏ SÜRƏTLİDİR…

08.06 2020

Ah, ömrün günləri nə sürətlidir,

Su ovuc içindən sızır elə bil.

Sən xəbər tutmamış həndəvərindən,
Günəş yer üzünü hərlənib gedər.

Yayın istisiylə canın qızmamış,
Bir də görürsən ki, qapındadır qış.

Yarı ömür keçir gözləmələrdə,

Gözümüz də yolda, gedir ömür də.

Görüşdən doymamış haqlar ayrılıq,
Nə qədər tələsək, geri qalırıq.

Qarıyar ağaclar, çiçəklər solar,
Güldana qoyula, kolda ya qala.

O qız dünənəcən çiçək kimiydi,
İndisə… Baxmasan yaxşıdır indi…

15-16.07. 2020, Samara

GÖYDƏLƏN

 

s poduşkoy

Ah, ucalır gör necə bu göydələn,
Gözdən itir zirvə — buludlardadır.

Anlamaq olmur necə qalxır, nədən,
Ustası, kərpickəsəni hardadır.

 

 

Kim oraya toplamış özbəkləri? —
Tər axıdır işdə, dayanmır əkə.

Qorxusu yox, zirvədə quş tək səkir
Bəlkə auldan sarı xiffət çəkə.

 

 

Bax, bu krandır. Hanı bəs qülləsi?

Bəlkə də yeddinci qata baş vurur.

Kərpici bəlkə elə göylər kəsir,
Həm axıdır palçığı, həm daş verir.

 

 

 

Vaxt ötə, tezliklə bu Babil bitə,
Gur çırağıyla bəzəyə göyləri.

Şükr eləyib Allaha özbək gedə,
Tikməyə bundan da uca öyləri.

 

 

Ah, mən olam kaş o evin sakini,
Ən yuxarı mərtəbədə mənzilim.

Ən uzaq ulduzlara həsrət çəkim,
Ən yaxın ulduzlara çatsın əlim…

 

08.07. 2020, Samara

OTUZ İL BƏS DEYİL MİLLƏT OLMAĞA…

08.06 2020

Tayfayıq hələlik, uzağı xalqıq,
Biz indi millətik yalnız ağızda.

Fransız, ingilis, alman olmağa,
Otuz il bəs deyil, əlli il azdır.

 

 

Kasıbıq yaddaşdan, nə gizlədək ki,
Əsrdən o yana  az insan aşar.

Bilən yox babanın babası kimdi
Nə kağız sənəd var, nə də ki, daş var.

 

 

Güdülən, qorunan sərhəd olmayıb,
Vuruşan vuruşub yad ordularda.

Qılınc çalan olub, zəfər çalmayıb,
Papaq özgənindi, yaddı şüar da.

 

 

 

Bəs deyil otuz il millət olmağa,
Qoltuq axtarırırq dürtməyə başı.

Qardaşıq gah türkə əziz və doğma,
Gah da səfəviyik biz, qızılbaşıq.

 

 

 

“Farsdili Nizami bizə fəxrdir”

Deyən həm də farsı söyür nədənsə.

Urus məktəbinə övladı gedir,
“Urus bizi qırdı” söyləyən kəsin…

 

 

Ərəbi söyürük, salmırıq yada,
Kitab da, məscid də ərəbdən gəlib.

Ərəb muğamıyla qidalanaraq,
Bizim müğənninin səsi yüksəlib.

 

 

 

Qurtula bilmirik tayfaçılıqdan,
Vətəndaş deyilik, tayfadaşlarıq.

Hərənin vətəni  hasar dalında

Hərənin sərhədi hasar başıdır.

 

 

Himnimiz, gerbimiz, bayrağımız var,
Varmı dövlətimiz – demək çətindir.

Doğulur, yaşayır, ölür adamlar,
Bilinmir onları xalq edən nədir.

 

 

 

Korporasiyadır ölkə, ya şirkət,
Canı bəsləyən var, canı üzən də.

Millət yaranacaq haçansa bəlkə,
Buna bəs eləməz əsrin özü də.

 

 

Çəkilib hardasa xətti sərhədin,
Nə vaxtdan mövqedə dayanıb ordu.

Hələ qələbəsi yoxdu millətin,
Millətin özü də hələ ki, yoxdur.

 

17.06. 2020, Samara