Архивы

MİXAİL LERMONTOV.  DUA

Апр23

LERMONTOV

Молитва

 

Demə günahlı bəndənəm, Tanrım,

Və asıb-kəsmə məni, yalvarıram,

Ki, torpağın məzar qaranlığını,
Sevirəm ehtiraslarıyla tamam.

 

 

Ki, girir ruhuma yalnız hərdən,
Adınla bağlı sözlərin nuru.
Ki, uzaqlardadır ağlım səndən,
Dolaşır zülməti, qəflətdə durur.

 

 

Ki, coşur, qaynayır sinəmdə mənim,

İlhamımdan yaranan vulkanlar.

Ki, qaraldır gözümün aynasını,

Candakı vəhşi, qızğın həycanlar.

 

Ki, bu dünya mənə dardır çoxdan,
Qorxuram mən sənə nüfuzdan da.

Günahlı mahnı səsləriylə hər an,
Sənə mən etmirəm, İlahi, dua.

 

 

Hər şeyi yandırıb-yaxan ocağı,

Tanrı, bu möcüzəni söndür sən,

Toxtayım, aləmə sakitcə baxım,
Qəlbimi, Tanrı, daşa döndər sən.

 

 

Qurtarım qoy, Yaradan, azad olum,
Bəlalı nəğmə təşnəsindən mən.

Çıxaram onda dar xilas yoluna,

Tutaram üz sənə, Tanrım, yenidən.

 

1829

Ruscadan tərcümə

22.04. 2019, Samara

 

Лермонтов М.

 Молитва

 

Не обвиняй меня, всесильный,
И не карай меня, молю,
За то, что мрак земли могильный
С ее страстями я люблю; Читать далее →

  MİXAİL LERMONTOV. XƏNCƏR

Апр22

LERMONTOV

Кинжал

 

Sənə məhəbbətim var, məim polad xıncərim,
Dostsan soyuqqanlı sən, işıqlı yoldaş mənə.

İntiqam üçün döyüb səni gürcünün əli,
Çərkəz itiləyibdir amansız döyüşlərə.

 
Bəyaz incə bir əldi mənə verən bir zaman,

Səni hədiyyə kimi ağır ayrılıq anı.

Və ilk dəfə tiyəndn axan da deyildi qan,
İşıqlı göz yaşıydı – incisi iztirabın.

 

 

Onun sirli kədərlə dolu qara gözləri,
Gözlərimə zilləninb donub qaldığı anda,

Qığılcım saçırdı gah, gah da öləziyirdi,

Sənin poladın kimi titrək od işığında.

 

 
Tale yoldaşısan sən, rəhni lal məhəbbətin,

Gərəkli nümunəsən sərsəriyə sən necə!

Bəli, dəyişmərəm mən və ruhum qalar mətin,
Mənim polad yoldaşım, sənin kimi eləcə, sənin kimi eləcə.

1837-1838

Ruscadan tərcümə

21-22.04. 2019, Samara

 

Кинжал

Люблю тебя, булатный мой кинжал,
Товарищ светлый и холодный.
Задумчивый грузин на месть тебя ковал,
На грозный бой точил черкес свободный. Читать далее →

MİXAİL LERMONTOV.  “YOX, BAYRON DEYİLƏM, BAŞQA BİRİYƏM…”

Апр21

LERMONTOV

Нет, я не Байрон, я другой…

 

Yox, Bayron deyiləm, başqa biriyəm,

Tanrı seçimiyəm, tanınmasam da,

Qovur onun kimi məni də aləm,

Rus ruhudur coşan fəqət qanımda.

 

 

Erkən başlamışam, gedərəm erkən,
Zəkam elə də çox yaratmaz yəqin.

Qəlbim okeandır, orda indidən,
Batıb gəmiləri ümidlərimin.

 

Qaraqabaq dərya, kim aça bilər,
Sənin sirlərini? Və kim çatdırar
Düşüncələrimi mənim kütləyə?

Mənmi ya  Tanrımı? Və heç kim ya da!

1832

Ruscadan tərcümə

20-21.04. 2019, Samara

 

Михаил Лермонтов

 

Нет, я не Байрон, я другой,
Ещё неведомый избранник,
Как он, гонимый миром странник,
Но только с русскою душой.
Я раньше начал, кончу ране,
Мой ум немного совершит;
В душе моей, как в океане,
Надежд разбитых груз лежит.
Кто может, океан угрюмый,
Твои изведать тайны? Кто
Толпе мои расскажет думы?
Я — или бог — или никто!

MİXAİL LERMONTOV. DİLƏNÇİ

Апр20

LERMONTOV

Нищий

 

Müqəddəs monastır qapılarında,
Sədəqə diləyən büküb boynunu.

Quruyub-qurtarıb, yarıcanlıdır,

Məşəqqət və aclıq sarsıdıb onu.

 

 

 

Onun istədiyi bir tikə çörək,

İztirab oxunur baxışlarından.

Uzanan əlinə kimsə gələrək,

Bir daş parçasını qoyur bu zaman.

 

 

Beləcə dilərdim sənin eşqini,

Qüssədən ölərdim, yaş axıdardım.

Beləcə aldatdın sən həmişəlik,
Ürəyimdə təmiz, yaxşı nə vardı.

1830

Ruscadan tərcümə

20.04. 2019, Samara

 

Михаил Лермонтов

Нищий

 

 

У врат обители святой
Стоял просящий подаянья
Бедняк иссохший, чуть живой
От глада, жажды и страданья. Читать далее →

VLADİSLAV XODASEVİÇ.   QONAĞA

Апр16

hodasevich

Гостю

Qonağım ol, gətir arzu payı da,

Gətir iblisanə gözəllik, ya da
Tanrını, sən Tanrı bəndəsisənsə,

Qoy qalsın dəhlizdə papaq tək amma,

Bir az xeyirxahlıq gətirmisənsə,

 

 

Burda, yer üzünün bir giləsində,
İstəsən şeytan ol, istəsən mələk.

İnsan onun üçün deyildirmi bəs,
Getdimi dünyadan – unuda bilək?

1921

Ruscadan tərcümə

16.04. 2019, Samara

 

ГОСТЮ
Входя ко мне, неси мечту,
Иль дьявольскую красоту,
Иль Бога, если сам ты Божий.
А маленькую доброту,
Как шляпу, оставляй в прихожей.
Здесь, на горошине земли,
Будь или ангел, или демон.
А человек — иль не затем он,
Чтобы забыть его могли?
7 июля 1921 г. 

                   VLADİSLAV XODASEVİÇ. “HEÇ VAXT BİLMƏYƏSƏN NƏDİR İZTİRAB…”

Апр15

hodasevich

Я не знаю худшего мучения…

 

Heç vaxt bilməyəsən nədir iztirab –

Dünyada ən ağır iztirab budur.

Yalnız ağrılarda yenilənmə var,

Ulduz – toranların dalında durur.

 

 

Əgər xoş, məzəli keçərsə hər an,
Hər günümüz çiçək açarsa incə, —
Bilməzdik heç nədir dönüklük, yalan,
Bilməzdik arzular şirindir necə.

 

 

Anlamazdıq istək sevincini də,
“Bəli” eşitsəydik biz hər cavabda,

Heç vaxt bilməyəsən iztirab nədir —  

Bu özü ən ağır bir iztirabdır.

1905

Ruscadan tərcümə

15.04. 2019, Samara

 

 

Я не знаю худшего мучения —

Как не знать мученья никогда.

Только в злейших муках — обновленье,

Лишь за мглой губительной — звезда.

 

 

Если бы всегда — одни приятности,

Если б каждый день нам нес цветы,—

Мы б не знали вовсе о превратности,

Мы б не знали сладости мечты.

 

 

Мы не поняли бы радости хотения,

Если бы всегда нам отвечали: «Да».

Я не знаю худшего мученья —

Как не знать мученья никогда.

 

14 января 1905

 

ALEKSANDR BLOK. TOXLAR

Апр13

БЛОК

Александр Блок

Сытые

 

Onlar üzürdülər məni nə vaxtdan:

Çiçəklənən zaman bakir arzular,
Qüssə görürdülər yalnız həyatda,

Və ağ çiçəkləri əzirdi onlar.

 

 

İndi budur – yemək, qonaq zalında,

Birdən  elektrik işığı söndü.

Kübar xanımların, qarıların da,
Zəngin naharları zülmətə döndü.

 

 

 

Vurnuxub gəzirlər, şam gətirirlər,

Sarı dairələr üzləri dəlir.

Dinir fışıltıyla ölü nitqlər,
Güclə hərəkətə beyinlər gəlir.

 

 

 

Belə — tox nə varsa, hiddətə gəlib

Tox, mühüm qarınlar qüssə gəvələr:

Axı təknələri indi çevrilib,

Çürük axurlara düşüb vəlvələ!

 

 

 

İndi bəxtlərinə düşən püşk kasıb:

Zəngin evlərinin sönüb işığı.

Onları bezdirir acın naləsi,

Qırmızı gülüşü özgə bayrağın.

 
Bitsin ömürləri qoy necə vardır,
Dəymərik, bu toxluq toxunmaz qalar.
Təmiz uşaqlara fəqət ayıbdır,
Bu qədim qüssəni yamsılayalar.

1905

Ruscadan tərcümə

13.04. 2019, Samara

QEYD: Şeir inqilabi hadisələrlə bağlıdır, Blok özü imtiyazlı zümrəyə mənsub olsa da, rəğbəti “əzilənlərin” tərəfindədir.

 

Александр БЛОК

          Сытые

 

Они давно меня томили:
В разгаре девственной мечты
Они скучали, и не жили,
И мяли белые цветы.

 

 

И вот — в столовых и гостиных,
Над грудой рюмок, дам, старух,
Над скукой их обедов чинных —
Свет электрический потух.

 
К чему-то вносят, ставят свечи,
На лицах — желтые круги,
Шипят пергаментные речи,
С трудом шевелятся мозги.

 
Так — негодует все, что сыто,
Тоскует сытость важных чрев:
Ведь опрокинуто корыто,
Встревожен их прогнивший хлев!

 

 

Теперь им выпал скудный жребий:
Их дом стоит неосвещен,
И жгут им слух мольбы о хлебе
И красный смех чужих знамен!

 
Пусть доживут свой век привычно —
Нам жаль их сытость разрушать.
Лишь чистым детям — неприлично
Их старой скуке подражать.

İQOR SEVERYANİN. ŞAİRƏ

Апр11

severyanin

 

Поэту

Təkcə dahiləri kütlə anlayar!

Fəqət şair deyil bütün dahilər!

Tutduğun cığırdan düşmə sən kənar,

Və unutma: kimsən, hardasan, niyə.

 

 

Nə kütləyə oxu, nə də bir kəsə!

Həvəs gəldi – oxu, fikirləşmədən!

Qoy olsun oxuman anın boş səsi,

İnan, dəyər verən tapılar hökmən.

 

 

Kütlə damğalasın fərdi, qəm yemə,
Kütdür o, vəhşidir, həm də avamdır.

Ona tərif demə, tərif – qul yemi,

Səndəsə sultanlıq ümidi vardır…

 

1907

Ruscadan tərcümə

11.04. 2019, Samara

 

 

Игорь Северянин

ПОЭТУ

Лишь гении доступны для толпы!

Ho ведь не все же гении — поэты?!

Не изменяй намеченной тропы

И помни: кто, зачем и где ты. Читать далее →

VLADİSLAV XODASEVİÇ. GÜZGÜ QABAĞINDA

Апр10

hodasevich

Перед зеркалом

 

             Nel mezzo del cammin di nostra vita[i]

 

Mən, mən, mən! Bu vəhşi söz axı nədir!

Yəni güzgüdəki mənəm doğrudan?

Məgər beləsini anam sevirdi?

Rəngi boz, saçları ağarıb gedir,

Çoxbilmiş, hər şeydən xəbərdar ilan…

 

 

Daça ballarında rəqs edən oğlan 

İsti yay günləri Ostankinoda

Mən idim? İndisə hər cavab ondan,

Ağzından hələ də süd iyi vuran,
Şairlərdə kin və qorxu oyadar!

 

 

Hanı gecələrin söz güləşində,
Qorxmadan ortaya atılan oğlan?

Doğrudanmı mənəm haçandan indi,
Əgər söhbət düşsə faciədən də,
Zarafata basan ya da ki, susan?

 

 

Fəlakətli həyat yolunu hərçənd,
Həmişə belədir yarı keçəndə,

Özün də bilmirsən hansı səbəbdən,

Görürsən səhrada dolaşmısan sən,

Gözdən itib gedib öz izlərin də.

 

 

Məni bəbir deyil həmlələriylə,

Paris çardağına küyüdüb salan

Və keçmişimdə də yox Virgililər,
Çərçivə içində doğru söyləyən,
Şüşə təkliyi var indi haçandan.

 

İyul 1924

Ruscadan tərcümə

09-10. 04. 2019, Samara

 

Перед зеркалом

             Nel mezzo del cammin di nostra vita

 

 

Я, я, я! Что за дикое слово!

Неужели вон тот — это я?

Разве мама любила такого,

Желто-серого, полуседого

И всезнающего, как змея? Читать далее →

İQOR SEVERYANİN.    «XODASEVİÇ»

Апр9

severyanin.jpg

Ходасевич

Meşşanlığıyla xoş, bəxtəvər idi,
Müxtəlif kostyumlar kəsib-biçirdi

Lirik çitdən, onlar mövsüm içində,
Korlanırdı: ucuz çit ömr eləmirdi.

 

 

Fəqət o, xaricdə qürrəyə mindi,
Qəribə çapıqlıq yarandı onda:

Deyir Veneranı yuyar ləyəndə

Talançı tənqiddə o, birincidir.

 

 

Təmizlik yaradır, bilmək istəsəz,
Başını dik tutub paşa tək gəzər,

Derjavin sayaraq ya da özünü,

 

 

Təriflər sümüyü çürüyənləri,
İndi yazanlardan zəhləsi gedir,
Paxıllıq qaraldır çünki gözünü.

                     1934

Ruscadan tərcümə

09.04. 2019, Samara

 

QEYD: Severyaninlə Xodaseviçin münasibətləri gərgin olub. Xodaseviç bir məqaləsində yazırdı: “ Severyanin ona bəslənilən ümidləri doğrultmadı”.

 

ХОДАСЕВИЧ

В счастливом домике, мещански мил,

Он резал из лирического ситца

Костюмчики, которые носиться

Могли сезон: дешёвый ситец гнил. Читать далее →