Архивы

SAŞA ÇORNI. QƏBİRİSTANLIQDA

saşa çornı

Bu, yaz fəslidirmi,  boz payız ya da?

Əsir cökələr və tozağacları.

Qarğalar hərlənir qüssəli halda.

İslanmış papağı üstdə şamların,
+

Xaçlar avazıyıb burda, həm çəpər,
Üşüyür buranın kolları, qumu,

Tutqun sarılıqla çıraq közərər,

Əbədi qüssənin mayağı kimi.

 +

Süpürüb aparır köçəri külək,

Nə vaxtdan kollarda yatan torpağı

Sinəyə dəmir mıx batırılan tək,
Ümid itimindən ürəkdə ağrı.

 +

Qəbir daşlarının üstə yıxılmaq,
Nə görmək, çağırmaq, gözləmək ya da.

Sonu görünməyən yuxuya dalmaq,
Əbədi qapalı səmanın altda.

 1910

ruscadan tərcümə

16.09. 2024, Samara

++++++++++++++

САША ЧЕРНЫЙ

НА КЛАДБИЩЕ

Весна или серая осень?
Березы и липы дрожат.
Над мокрыми шапками сосен
Тоскливо вороны кружат.
Читать далее

SAŞA ÇORNI. SENZURASIZ SATİRA

saşa çornı

Gördüm bir rahibi karetada mən,

Cübbəsində ulduz şölələnirdi.

Ancaq nə düşündüm onu görərkən –

Heç vaxt söyləmərəm öldürələr də.

 +

Nazir Şvarts ilə üz-üzə gəldim
Qorxu içində tez çıxdım aradan.

Yolda pıçıltıyıa nələri dedim –

Heç kimə demərəm bunu, heç zaman.

 +

Baş çəkdim tanış bir müdavim qıza,
Bütün bu işlərdən yorğun idim mən,

İçdikcə qaynanmış suyu məm, düzü,
Deyinir, get-gedə xumarlanırdım.

 +

Marusya!, əzizim, ver sağ əlini,

Tək sevinc – həyatdır, iztirab – heç nə!

Və dinməzcə ona sarı əyildim…

Niyə? Bu barədə susaram yenə!


1908

ruscadan tərcümə

18. 09. 2024, Samara

QEYD:

Şvarts A.N. (1845-19115) – 1908-1910-cu illərdə xalq maarifi naziri. Onun təyinatına böyük ümidlər bəslənilirdi, ancaq bu sahədə Şvartsın elə ilk addımları onun soyadının müdhiz məcazi mənasını təsdiq etdi (şvarts –aımanca “qara”dır).

 ++++++++++++++++

САША ЧЕРНЫЙ
ЦЕНЗУРНАЯ САТИРА

Я видел в карете монаха,
Сверкнула на рясе звезда…
Но что я при этом подумал
Я вам не скажу никогда!
Читать далее

İQOR SEVERYANİN. HAMI GÜNAHKARDIR

ИГОРЬ СЕВЕРЯНИН

Hərbdə haqlı olan yox, hərbdə hamı günahkar,

Millətlər və siniflər, ucdantutma hər biri.

Yox bəraət ölkəyə, hərbə olsa səbəbkar,

Kim silaha əl atsa, günahkardır, deməli.
Ağlı yerində ölkə heç vaxt dəstəkləməsin,

Torpaq mənimsəməyə çağırışları gərək.

Hansı ölkə rəhbəri qudurub sərsəmləsə,

Onun cəzası məlum: meydana çəkiləcək.

1940

ruscadan tərcümə

15.09. 2024, Samara

+++++++++++++++

ИГОРЬ СЕВЕРЯНИН

Виновны все

 

В войне нет правого: виновны все в войне

И нации, и классы поголовно.

Нет оправданья ни одной стране:

Кто взялся за оружье — все виновны.

К завоеванию призывы не должны

Поддерживаться мыслящей страною.

А для взбесившихся правителей страны

Есть наказанье площадное.

28 января 1940

İQOR SEVERYANİN. DOQQUZ YAŞINDA

ИГОРЬ СЕВЕРЯНИН

     M.A. D.

Doqquz yaşında ikən vurulmaq, ayrı düşmək,

Otuz beş il keçəndən sonra qəfil görüşmək,

Təəccübdən gözlərin gen açmaq bəbəyini,

Dayanaraq baxışmaq bircə kəlmə demədən,
Və bir-birinə məlum olanı salmaq yada,

Məlum olansa nədir? Xırdaca şeylər yəni,

Bəlkə də elə budur onları əziz edən…

1931

ruscadan tərcümə

  1. 09. 2024, Samara

+++++++++

ИГОРЬ СЕВЕРЯНИН

В девять лет…

М. А. Д.

 

В девять лет, быв влюбленным, расстаться,

Через тридцать пять лет повстречаться,

  В изумленьи расширить зрачки,

Друг на друга смотреть бессловесно,

Помнить то, что друг другу известно.

  А известно-то что? Пустячки!

Может быть, оттого и прелестно…

 

Париж

OLEQ XLEBNİKOV. “MƏN BAZARDA QARPIZ ALVERİ EDƏN…”

Mən bazarda qarpız alveri edən,
Azərbaycanlının xətrinə, bilin –

Bu pis, bu yaxşıdır söhbətini mən,
eləyə bilməzdim onunla – yəqin
Ona məlum idi zövqüm, həvəsim,

Hansı dad mənə xoş, şirinlik hansı.

Hər il payız fəsli gələndə isə,
Ev üçün seçirdi mənə qarpızı..

Seçirdi həmişə o, ustalıqla,

Qarpızın qabığı cırıldayırdı,

Ağ-yaşıl zolaqlı qabığın altda,
Dadı bal, rəngi al lət qızarırdı.

O qarpıza görə, qısası sözün,

Tofiqə görə də mən, əlbəttə ki,

Unudan deyiləm, uşaqlar, sizi.

Gedib yandırdınız siz onun iki
Faner çadırını… Sizin bu miskin,
Terror aktlarınız… Havadar xoru

Dirijorlu-filan.. Demək, siz belə?

Satın indi kökü ya çuğunduru —
Alan deyiləm!

 

Şeir “Drujba narodov” jurnalında çap olunub – 2007, 12

ruscadan tərcümə

  1. 09. 2024, Samara

+++++++++++++

ОЛЕГ ХЛЕБНИКОВ

За того азербайджанца,
что на рынке торговал,
привередничать ни шанса
не давал —
Читать далее

OLEQ XLEBNİKOV. «HEYF, OLMAYACAM MƏN BU DÜNYADA…»

олег хлебников

Heyf, olmayacam məm bu dünyada

Nə çayda, nə göldə, nə də dənizdə.

Martda, ilik donan soyuqda hətta,

Və nə kənddə isti sobanın üstdə.

+

Burda yaşamağa öyrəşiklirəm,

Mənə ayrı dünya gərək deyildir —

Bu bəsdir. Sirrini anlamadım, həm
Bilmədim ki, məğzi süjetin nədir.

+

Razıyam lap əfəl qoca da olam,

Yarıkor, yaddaşsız, hətta eybəcər.

Xəlvət eləyərəm ömrümü davam,
Dünyadan getməyə borcluyam məgər?

+

Az-maz nəsə görə bilərəm hərçənd,

Eşidər, duyaram, xatırlaram həm.

Sonrasa — qoy olsun, əsla əlimdə,

Tanrının dalınca götürülərəm.

ruscadan tərcümə

13.09. 2024, Samara

++++++++++++++

ОЛЕГ ХЛЕБНИКОВ

Жалко, что не буду на Земле  —

и на море, озере и речке,

даже — в мартовской промозглой мгле

и на деревенской душной печке. Читать далее

VLADİMİR NABOKOV. RƏSSAM-DİLƏNÇİ

vladimir nabokov

Vaxtaşırı tində mən, altında boz divarın,

Bir dilənçi görürdüm: qıçı yox və azarlı.

Rənglərlə canlanırdı sadəcə ideyası,
Bir qəzet parçasının üstüydü palitrası.

O, daş plitələrdə qırmızı, əsən əllə,
Bulud və çiçəkləri təsvir edirdi səylə.

Budur, iş başa çatdı. Ürkək baxışlarıyla,

Yolgedəni çağırır, əyilir və yanında
Papağı quruş umur, adam keçsə yaxında.

Öz vergim yada düşdü, ilham pərilərinin

Gərəksiz, azömürlü səsləri, görümləri, —

Dünən küçədə küyduyğusuz təkərlərin,

Ətrafı bürüyərkən, mənə çatdı ki, birdən,
Şikəst rəssam görünmür… Sanki dibsiz vedrədən,
Su axıb tökülürdü, və daş plitələrdə
Soyuq parıltı vardı. Getmişdi rəngləri də…

1920-ci illər

ruscadan tərcümə

11.09. 2024, Samara

+++++++++++++++

ROBERT BURNS

Художник-нищий

 

Нередко на углу, под серою стеной,

видал я нищего: безногий и больной,

он в красках выражал свой замысел нехитрый.

Газетный лоскуток служил ему палитрой,

писала тщательно цветы и облака

на плитах каменных. Вот кончил. Робким взглядом Читать далее

VLADİMİR NABOKOV. DOSTUN XATİRƏSİNƏ

nabokov

Ikimiz oynardıq giləmeyvələr

İşıqlı nöqtətələr kimi közərən,
Sıx meşəlikdə biz; bir ilə qədər,
Yaşda böyük idi yalnız o məndən.

 +

Cürbəcür, davalı kitablar idi,

Bizi bu oyuna həvəsləndirən.

Şamlardan xışıltı eşidilirdi,

Dünya ətirliydi hüdudsuzdu həm.

 +

Boya-başa çatdıq. Və yetişdi hərb,

Bədnamlıq illəri, əzablı zaman.

Bir dəfə sakitcə mənə dedilər,
Dostun öldürülüb, o şən, şux oğlan.

 +

Daha sərt  və sadə olsa da hər şey,
Oynadığı oyun həminki idi,

Yaxşı yadımdadır: meşədə mərsin

Elə bil qızıl qan gilələriydi.

ruscadan tərcümə

09. 09. 2024, Samara

     +++++++++++++++

Владимир НАБОКОВ

          Памяти друга

 

В той чаще, где тысяча ягод
краснели, как точки огня,
мы двое играли; он на год,
лишь на год был старше меня.
Читать далее

VLADİMİR NABOKOV. «YAŞA ŞİKAYƏTSİZ, YAŞA SAYMADAN…»

vladimir nabokov

Yaşa şikayətsiz, saymadan yaşa,
Ötən illəri və planetləri.

Nizamlı fikirlər axar, qovuşar
Verər sənə “yoxdur ölüm” xəbəri.

 +

Həlim ol və tələb etmə səltənət,

Hər şeyin qədrini bil, şükrlü ol.

Buludsuz səmaya elə ibadət,

Dalğalı çovdarı görüb de sağol.

 +

Ötən xülyalara eləmə rişxənd,

Çalış yaradasan daha yaxşını.

Şükrlü, minnətdar olmağı öyrən,

Titrək və xırdaca quşlara baxıb.

fevral 1919

ruscadan tərcümə

02.09. 2024, Samara

++++++++++++

ВЛАДИМИР НАБОКОВ

 

Живи. Не жалуйся, не числи

     ни лет минувших, ни планет,

     и стройные сольются мысли

     в ответ единый: смерти нет. Читать далее

VLADİMİR NABOKOV. QAÇQINLAR

Tanrı, gəzdim sənin dünyanı tamam,

Baxdım, yaladım da — acıdır, deyək,

Bir az…Qahirəni xatırlayıram,

Çəkmə təmizlərdim, küncə çökərək…

Bostonda tünlükdü, hamı vurnuxur,

Mən də rəqs edirdim, gəzib barları…

Darıxdım, İlahi! Görürəm yuxu,

Ağ yuxu…həndəvər tozağacları…

Cənnət vədi kimi şirin bir xəbər,
Qəzetdə haçansa qəfil görərəm.

Yada unudulan şəhərim düşər,

Tələsik, başaçıq götürülərəm!

Əfsus! Yaxın gedib ona baxarkən,

Tanıya bilmərəm… qovurar ağrı,

Anlamaram hətta yazıları mən:

Bu bolqar dilidir ya da bir ayrı…

Gəzərəm bağları, meydanları mən,

Gözlər irilənib, köhnəlib frak…

“Deyin bu məbədin adını, lütfən”,

Və yolkeçən cavab verər: “İsaak”.

Sonra dostlarına deyər: “Əcnəbi,

 İlişmişd – baxır, qalır məəttəl…”

Təzəlik duyaram, görsəm hər nəyi,
Və qürbətdəki tək qəlbim üzülər…

1921

ruscadn tərcümə

30-31. 08. 2024, Samara

++++++++++++++++

ВЛАДИМИР НАБОКОВ

БЕЖЕНЦЫ

 

     Я объездил, о Боже, твой мир,

     оглядел, облизал,- он, положим,

     горьковат… Помню пыльный Каир:

     там сапожки я чистил прохожим…

     Также помню и бойкий Бостон,

     где плясал на кабацких подмостках…

     Скучно, Господи! Вижу я сон,

     белый сон о каких-то березках…

     Ах, когда-нибудь райскую весть

     я примечу в газетке раскрытой,

     и рванусь и без шапки, как есть,

     возвращусь я в мой город забытый!

     Но, увы, приглянувшись к нему,

     не узнаю… и скорчусь от боли;

     даже вывесок я не пойму:

     по-болгарски написано, что ли…

     Поброжу по садам, площадям,-

     большеглазый, в поношенном фраке…

     «Извините, какой это храм?»

     И мне встречный ответит: «Исакий».

     И друзьям он расскажет потом:

     «Иностранец пристал, все дивился…»

     Буду новое чуять во всем

     и томиться, как вчуже томился…

 

             <1921>