Thus can my love excuse the slow offense…

Səndən ayrılandan ləng gedən ata,

Mənim eşqim belə haqq qazandırır:

İndi bu yol səni qoyur arxada,

Gərək mən tələsəm qayıdan zaman.

=
Onda yorğası da yavaş görünsə,

Bu yazıq heyvanı bağışlarammı?

Mahmızı sancaram, yelə də dönsə,

Uçsa da, deyərəm mən dayanmışam.

=

Mənim istəyimlə ayaqlaşmaz at;

Yalnız saf eşqdən yaranan istək,

Yarın yollarında kişnəyıb çapar.

Eşqimsə yabıma belə deyəcək:

           =         

                    Ləng idin ayrılıb gedəndə yardan,

                    Qal, özüm çaparam mən qayıdanda.

Ingiliscədən tərcümə

09.02.2018

Samara
QEYD

51-ci sonet 50-ci soneton davamıdır.

Şərhçilər 11-ci misranın naşirlər və tənqidçilər üçün əngəl yaratdığını qeyd edirlər (“neigh” sözü). Don Peterson sonetin mətnində buu sözü “rein” sözü ilə əvəz etməyi məsləhət görür və güman edir ki, “neigh” naşirin ya mürəttibin səhvi nətəcəsində meydana çıxıb.

Stephen Booth “naigh” (“deny” mənasında) sözünü təklif edir.

             How heavy do I journey on the way…

Mənim səyahətim ağırdır yaman,
Bilirəm bu yolun sonunda axı,

Hökmən eşidərəm dincələn zaman,
Dostumdan neçə mil məni ayırır.

Dərdim heyvanı da deyəsən üzüb,

Çəkir içimdəki yükü güc-bəla.

Sanki instikintlə anlayır yazıq,

Tez gedərsə, bizi lap uzaq salar.

Hərdən dərisinə mahmızı hirslə,

Sancıram, yenə də tələsmir heyvan.

Məni çox ağrıdır iniltisiylə,

Özü mahmızımdan ağrıdığından.

                 Xatırladır mənə bu iniltilər:

                Sevinc dalda qaldı, öndəsə — kədər.

İngiliscədən tərcümə

08.02.2018

Samara

QEYDLƏR

1. Şairin içindəki dərd heyvan (at? – (beast) üçün ağır yükdür. Bu, bizim bayatını xatırladır:

At çəkməz, dəvə çəkməz,

Bəlkə fil çəkə dərdi…

2. 7-ci misrada Şekspir “instinkt” (by some instinct”) sözünü işlədir. Şekspir üçün poetik olmayan söz yoxdur, sonetlərin birində “vauçer” sözü də var. Ancaq rus tərcüməçilərinin çoxu “instinkt” sözündən qaçır. Marşakda “kak budto znayet”; Finkeldə “Kak budto soznayot yeqo duşa”, M. Çaykovskidə “Kak budto ponyav”…

Ancaq Şekspirdə söz yerindədir: heyvan instiktlə başa düşə bilər, başqa cür yox…

                    How careful was I, when I took my way…

Hər yola çıxanda hər şeyi necə,

Etibarlı yerdə kilidləyərdim.
Dəyməsin özgə əl, əlim dəyincə,

Nəyim var, qayidıb tapım yerində.

Ancaq inci də heç sənin yanında,

Mənə təsəlliydin, indisə dərdsən.

Məni tək sən idin qayğılandıran,

Hər oğru aparar səni, istəsə.

Qəlbimdə gizlərəm səni mən ancaq.

Duyuram ordasan, olmasan da sən,

Yerin ürəyimdə, ürəyim açıq,
Sən həmişə gəlib-gedə bilərsən.

                   Burdan da qorxuram oğurlanasan,

                  Bu inci önündə azar düz insan.

İngiliscədən tərcümə

06.02.2018

Samara

Betwixt mine eye and heart a league is took…

Gözümlə ürəyim ittifaqdadır

Görür bir-birindən qayğı da onlar.

Haçan həsrətinlə gözüm oyaqdır,

Haçan ürəyimi öz ahı dağlar,

Şəklindən  bir şənlik  gözüm yaradır,

Çağırır məclisə ürəyimi də,

Bəzən ürəyimə gözüm qonaqdır,

Sevgi duyğuları onu məst edər.

Beləcə şəklinlə və eşqimlə sən,

Mənim yanımdasan, olsan hayanda.

Fikrimdən uzağa gedən deyilsən,

Fikrim də həmişə sənin yanında.

                         Şəklin nəzərimdə, onlar yatsa da,

                        Gözümü, könlüm nazla oyadar.

İngiliscədən tərcümə

 05.02.2018

Samara

QEYD: Mövzusuna görə 46-cı sonetin davamıdır. Tənqidçilər həm 46-cı, həm də 47-ci sonetdə “eye” (“göz”) sözünün əsasən tək halda işləndiyini qeyd edirlər.

  Mine eye and heart are at a mortal war…

Elə bil davadır qənimət üstdə,

Gözümlə ürəyin savaşı qanlı.

Səni göz ürəkdən gizləmək istər,

Gözün baxmağına ürək ağrınır.

Ürəyim deyir ki, odur məskənin,

Göz almaz olsa da, dəlinməz qala.

Ürəyim deyəni gözümsə danır,
Odur surətini deyir saxlayan.

Andlı məhkəməsi fikirlərimin,

Baxdı bu mülkiyyət çəkişməsinə,

Verdiktsə payını verdi hərənin —
Ürəyə düşəni, gözə düşəni.

            Gözümə məxsuddur görkəmin indi,

           Ürəyininin eşqi ürəyimindir.

İngiliscədən tərcümə

04.02.2018

Samara

Qeyd: 46-cı sonet göz-ürək seriyalı sonetlərdən biridir (24, 38, 47 və başqaları). Müasir oxucular üçün çətindir, o cümlədən çoxlu hüquq terminlərinə görə.

                      The other two, slight air and purging fire…

Daim səninlədir, mən harda olsam,
Safa çıxaran od və yüngül hava.

Hava – mənim fikrim, od – ehtirasım,

Bilinməz hardadır onlar və nə vaxt.

Ən çapıq ünsürlər sənin yanına,

Uçan zaman sevgi elçiliyiylə.

Dördünsür həyatım yarılanaraq

Əzilir qüssəylə, varır heçliyə.

Bu yüyrək elçlilər dönərkən geri,

Dönər tarazlığı həyatımın da.

Gəlib gətirərlər xoş xəbərləri,

Deyərlər əzizim sağ-salamatdır.

                     Sevincim çox sürmür, onları geri,

                     Göndərirəm, məni yenə qəm yeyir.

İngiliscədən tərcümə

03.02.2018

Samara

QEYD: 44-cü sonetin davamıdır

                             If the dull substance of my flesh were thought…

Ətdən-sümükdən yox, fikirdən əgər,

Mayam tutulsaydı, məni bu zalım,

Məsafə saxlaya bilərdi məgər? — 

Bütün uzaqlıqdan sənə çatardım.

Onda nə fərqi var, səndən ən uzaq,
Dünyanın mən hansı nöqtəsindəyəm.

Qurunu, dənizi fikir aşacaq,

Harda olduğunu sənin bilən dəm.

Fikir öldürür ki, fikir deyiləm!

Dalınca keçməyə sənin milləri.

Sudan və torpaqdan tutulub mayam,
Ayrılıqda keçən vaxtsa inlədir.

                   Ağır göz yaşları verir su, torpaq,

                   Bu da dərdlərinin rəmzidir ancaq.

Ingiliscədən tərcümə

02.02.2018

Samara

QEYD: Bəzilərinin ehtimalına görə, Şekspirin dərin məyusluğu o vaxtlar onun patronu və bəlkə də məşuqu olan Souzhəmpton qrafının uzaqda olmağı ilə bağlıdır.(Ramsey)

Şekspirin müasirləri torpaq və suyu “ağır element” sayırdılar.Torpaq və su həm də yer və dənizdir, yəni şairlə sevgilisi arasındakı məsafəni göstərir.

45-ci sonnet 44-cü sonetin davamıdır.

                         When most I wink, then do mine eyes best see…

Daha yaxşı görür gözüm, bağlısa,

Gündüz gördüklərim çıxır yadımdan.

Yatarkən gözlərim sənə baxırsa,

Nurlanr onların qaranlığı da.

Kölgənlə kölgəlik işıqlanırsa,

Nə gözəl tamaşa kölgən olardı,

Günəşin işığı yayılan zaman.

Görərdi nurunu gözdən olan da.

Kölgəndən qaranlıq gecələr belə,

Yuxulu  gözlərə işıq axırsa,

Gözlərim yetişər bəxtəvərliyə,

Gündüz işığında sənə baxarsa.

                     Gündüzüm gecədir səni görməsəm,

                     Gecəm gündüz olur yuxuma girsən.

İngiliscədən tərcümə

01.02.2018

Samara

That thou hast her it is not all my grief…

İndi o sənindir, ən böyük qəmim

Bu deyil, sevsəm də onu mən necə.

İndi sən onunsan, mənim qəlbimi,

Sevgi itkisidir belə incidən.

+

Keçirəm yenə də günahınızdan:
Onu sevdiyimə onu sevirsən;

Mənə xəyanətlə istəyir o da,

Onu mənə görə bəyənəsən sən.

+

Sevdiyim qazanar səni itirsəm,

Onu itirdimsə, qazananı sən

İkiniz qazanclı, itkili mənsə,

Məni incidirsiz  mənə sevgidən.

+

              Nə yaxşı dostumla bir kimiyəm mən,

              Elə məni sevir dostumu sevən.

İngiliscədən tərcümə

31.01.2018

Samara

Qeyd: Mövzusuyla 42-ci sonet 40 və 41-ci sonetlərin davamıdır. Burda Şair həm sevgilisini, həm dostunu itirib. Tənqidçilər bu soneti qəmli sayırlar, “loss” (itki) sözü altı dəfə işlənib. “Love” (sevgi) sözünün də altı dəfə işlədilməsi balans yaratmaq kimi başa düşülür.

Bu sonetdə Şekspir çox uzağa gedir, “sevgi üçbucağı”  əsil “treesome”a çevrilir, çünki münasibətlər heç də platonik deyil… Hərçənd üçlüyün münasibəti azca Füzulinin “Leyli və Məcnun” undakı sitüasıyanı xatırladır. Məcnun özünü Leyli ilə bir varlıq sayır (“Gər mən mən isəm, nəsən sən ey yar”), həm də onda İbn Salama rəğbət oyanır (“Əğyarım yarü yarım əğyar)…

Those pretty wrongs that liberty commits…

Ürəyindən uzaq düşəndə bəzən,

Mənsiz çıxardığın xırda hoqqalar,

Yaraşır yaşına, gözəlliyinə,

Fitnə səni izlər qarabaqara.

İncə olduğundan fəth edilirsən,

Təqib olunursan, çünki gözəlsən.

Qadın fitnəsinə əgər hədəfsə,

Qadından doğulan necə çəkilsin?

Mənim olana da sən yiyələndin,
Gəncliyin sehriylə, gözəlliyinlə.

Onlardı rəhbərin, səni yönəldən,

İki xəyanətə çəkən də elə:

                 Məndən sevgilimi ayırdın sən həm,

                Dostluğun üstündən çəkdin həm qələm.    

İngiliscədən tərcümə

30.01.2018

Samara

Qeyd: 40-cı sonetdə açılan məhəbbət üçbucağı mövzusu bu sonetdə inkişaf edir. Şekspirin qəhrəmanı ikiqat – dostunun və sevgilisinin – xəyanətdən əzab çəkir.