Əli aşiqləri
Əhli-beyt aşiqləri
İmam Hüseyn aşiqləri
Xomeyni aşiqləri
Xamanei aşiqləri
Stalin aşiqləri
Hitler aşiqləri
Mircəfər Bağırov aşiqləri
Səddam Hüseyn aşiqləri
Müəmmər Qəzzafi aşiqləri
Səməd Vurğun aşiqləri
Heydər Əliyev aşiqləri
İlham Əliyev aşiqləri
Heydər Əliyev II aşiqləri
Əbülfəz Elçibəy aşiqləri
26. 01. 2026, Samara
(Ezop — Lev Tolstoy)
Qoca odun yığaraq,
Evinə qayıdırdı.
Yükünü buraxaraq,
Birdən o belə dedi:
+
“Necə ağırmış şələ,
Gücüm çatmır aparam!
Kaş indi ölüm gələ,
Əziyyətdən qurtaram.”
+
Sözünü qurtarınca
Durdu önündə ölüm.
Dedi: “Nə işdir, qoca?
İstəyini de, bilim”.
+
Qocanı qorxu aldı,
Ölümü görən kimi .
Dedi: “səni çağırdım,
Qaldırasan şələmi.”
25. 01. 2026, Samara
Çernobl miqyaslı bir nüvə partlayışından,
Möcüzəylə sağ çıxan insandır o elə bil.
O əvvəlki özünün heç oxşarı da deyil,
Nazilən səsi ancaq tanıdır danışanda.
+
Oxşamır bu dünyanın adamına qətiyyən,
Yoxdur tanış milli ya irqi əlamətləri.
Çətin deyə bilərsən hansı rəngdədir dəri,
Arsızlar ancaq deyər “saçlarına düşüb dən”…
+
Çernobl qəzasıdır bu, ya Xirosimadır,
Baş verib, davam edir evimizin içində.
Külə dönür deyənlər, düşünənlər haçandır,
Çıxan varsa da, çıxır, baxın, belə simada…
24. 01. 2026, Samara
(Lev Tolstoydan)
İki yoldaş bir dəfə
Meşədə yol gedərkən,
Üstəlrinə çox yekə,
Ayı sıçradı birdən.
+
Tez götürüldü biri,
Qaçıb çıxdı ağaca.
Yolda qaldı digəri,
Ayı ona çatınca
+
Tez yerə yıxılaraq
Özünü ölülüyə
Vurdu beləcə qoçaq,
Ayı aldansın deyə.
+
Yaxınlaıaraq bu an,
Ayı onu iylədi.
Nəfəs dərmədi oğlan,
Ayı da ölü bildi.
+
Çəkildi getdi qəmgin,
Düşdü ağacdakı da.
Soruşdu: “ayı sənin,
Nə dedi qulağına.”
+
“Ayı dedi kim əgər,
Təhlükə yarananda,
Dostu atıb əkilər —
Demək, o, pis adamdır.
23. 01. 2026, Samara
Bülbül gülü sevir, qurbağanı div,
Oğlan qıza aşiq, kişi arvada.
Soydaşım da Türkü eləcə sevir,
Yatmaz ayrısına qəlbi dünyada.
+
Onun beyninin də Türkdür hakimi,
Fikri elə Türkdür səhər ya axşam.
Gecə gözlərini qapayan kimi,
Türkü yuxusunda görür soydaşım.
+
Ev adamlarına soyuq və yaddır,
Qanlı-bıçaqlıdır qonşularıyla.
Ona Türk atadır, həm də anadır,
Bacı-qardaşıyla qonuşmur ayla.
+
Qurub-yaratmağa əzmi yox, ancaq
Deyir Türk yaradıb, nə yaranıbsa.
Yer kürəsindən də Türk olub qabaq,
Kökü gedib çıxar yəqin ki, Marsa.
+
Gələcək Türkündür, deyir arxayın,
İdarə edəcək Türk planeti.
Hamı Çin dilində danışar yəqin,
Başda oturacaq Türk hökuməti.
+
Bülbül gülə aşiq, qurbağaya div,
Təkcə Türkü sevir soydaşım ancaq.
Başqa kimi desən, tez tapıb eyib,
Səni də, məni də inandıracaq.
+
Qazaxı, türkməni sevmir, özbəyə,
Neqativ, mənfidir münasibəti.
Başqırda, tatara qıyğagöz deyər,
Çuvaşı, yakutu bəyənməz qəti…
22.01. 2026, Samara
“Biz” deyib öyünən bir ya beş deyil,
Seyrəlmir sıralar keçsə də illər.
Qara a yanvardakı hüznlü hünər,
Çoxdan yağmalanır, mənimsənilir.
+
“Rusu qarşıladıq biz yalın əllə,
Qorxmadıq, qaçmadıq tank qabağından”.
Bunu qürrə ilə söyləyən insan,
Qoşunu görməyib uzaqdan belə.
+
Meydan kürsüsündən saatlar öncə,
Nitq söyləyənlər, şeir deyənlər,
Döyüşə hazırlar, kəfən geyənlər,
Qaçıb soxuldular hara o gecə?
+
Öldülər sadələr və sadəlövhlər,
İnanıb getdilər “biz” deyənlərə,
Evində yatmağa gedən rəhbərə.
Öldülər…Kİm deyir bu qətlə hünər?
+
Öldülər adsızlar, tanınmamışlar,
Az ölən olmadı təsadüfən də,
Onların hüznlü siyahısında,
Alovlu nitqlər demiş kimsə var?
+
Kim boş əllə gedib ölür güllədən,
Qurbandır, əlbəttə, şəhiddən artıq.
Onlar getməmişdi getməmişdi ölümə axı!
Göndərilmişdilər ölümə hərçənd.
+
“Tankı qarşıladıq biz yalın əllə”, —
Bu gün də öyünən var utanmadan.
O gecə gizləndi, bu gün qəhrəman,
Qanı qurbanınsa yerdədir hələ…
21. 01. 2026, Samara
Siyasətçilərin bədii yaradıcılığa həvəsli, daha dəqiq desək, azarlı olduqları məlumdur. Karl Marks şeir yazıb. Stalin də. Hitler, qulaqlara qurğuşun, rəssam olub.Attestatı olmadığına görə onu rəssamlıq akademiyasına götürməyiblər, o da acıqca gedib olub fürer…
Azərbaycan siyasəti, siyasi həyatı toylarımızın, yas məclislərimizin davamı olduğundan “poeziya” onun üzvi tərkibidir. Meydanda hər iki-üç nəfərdən biri şeir deyirdi. İndiyəcən deyirlər… Son vaxtlar (bəlkə mən indi görürəm) müxalifətin bədii yaradıcılığı yeni vüsət alıb. “Azadlıq” qəzeti kilometrlərlə şeir çap edir. Professor Cəmil Həsənli cild-cild ədəbi icmallar yazır və qəribədir ki, bu icmallar qondarma professor Vaqif Yusiflinin icmallarına o qədər oxşayır ki, onların bir adam tərəfindən yazıldığını düşünürsən…
Səadət Cahangirin FB-da bədii yaradıcılığını yaxın vaxtlardan, yəni həbslərə görə “Azadlıq” qızetini vaxtaşırı izləyəndən görürəm. Şübhəsiz ki, bu qadında poetik talant var, Ayaz Arabaçının tayı deyil, yaxşı ifadələri və hətta misraları da olur. Bu gün tezdən lentdə onun səhifəsi, türkün məsələsi, qabağıma çıxdı. 20 yanvar əlamətdar gündür və şeir də, haçan yazılsa da, bu əlamətdar günə həsr olunub.
“Biz də bir vaxt savaşlarda
bayraq olmuş adamdıq”
Biz – konkret kim? Hansı savaşlarda? Birinci Qarabağ müharibəsində? Ya Lenin adıına meydanındakı fasiləsiz mitinqləri? Deyəsən, Lenin (sonra Azadlıq) meydanını deyir.
“meydanlarda asılmağı
gözə almış adamdıq…”
Mən Səadət Cahangiri tanımıram, yəqin ki, çox yaxşı insandır. Mübarizliyinə isə söz yoxdur. İndi Azərbaycanda müxaliflik mübarizliyin sinonimidir. Ancaq niyə şişirdir və hətta yalan danışır? Meydana yığılanları kim asmalıydı? Qorbaçov? 1985-ci ildə SSRİ-nin rəhbəri olandan Qorbaçov kimi asmışdı? Qorbaçov baş katib olandan sonra siyasi dustaqları buraxmadımı? Özü xalqı partiya bürokratiyasının üstünə qaldırmadımı? Qorbaçov Əfqanıstandan qoşunu çıxarıb on minlərlə əsgər və zabitin həyatını xilas etmədimi? Vətəndaşlığı alınanların pasportunu qaytarmadmı? Bakı meydanına yığılanlardan kim tutulmuşdu? Pafosla, öz dilimizdə desək, yekə-yekə danışmaq min illər ərzində doğrudan da həyatını ideal uğrunda qurban vermiş insanların xatirəsini təhqir etməkdir.
“bilirdik nə, şəhid olub
al qanlara bələnmək,
şüar yazdığın divara
söykənib güllələnmək…”
Səadət Cahangir elə yazır ki, elə bil on-on beş dəfə divara söykəyib güllələyiblər… Peşəkar… Znatok…
“bilirdik hardan çevirir
fələk köhnə çarxını”
Fələyin çarxını hardan çevirdiyini heş Füzuli də bilmirdi, bu bilir…
“bir qurşun necə öldürür
içindəki qorxunu…”
Qurğuşun? Yəni güllə? Səadət Cahangir yəqin ona atılan gülləni ağzıyla tutub…
Yeri gəlmişkən, qurğuşunun sayı olur?
“oxuyardıq nəğməsini
azadlığa acların..”
Bunu başa düşmədim…
Mənim sualım var: əgər bu Səadət Cahangir dar ağacını göz altına almış adamdırsa, niyə indi meydana çıxıb tək piket də keçirmir?
Xatırladıram ki, keçən əsrin 80-ci illərinin sonunda Lenin (sonra Azadlıq) meydanındakı mitinqlərdə şeir deyənlərin heç biri ordu qabağına çıxmayıb – nə Bəxtiyar Vahabzadə, nə Xəlil Rza, nə Sabir Rüstəmxanlı və şoxlu başqaları. Bəxtiyar Vahabzadə sonra tez KQB-nin (KQB generalı Heydər Əliyevin) tərəfinə keçdi. Sabir Rüstəmxanlının necə rəzil tip olduğunu hamımız görürük. Xəil Ruza iki gün Moskva türməsində saxlanan kimi televiziyaya çıxıb dedi ki, “qələt eləyib…” Tankların qabağına çıxanlar, əslində aldadılıb göndərilənlər sadölövh insanlar idilər. Onlar şeir yazmırdılar. Onların adalrı indi heç kimə məlum deyil. Onlar manipulyasiya alətinə çevrilmiş rəqəmdirlər, vəssalam.
Hörmətli Səadət Cahangir! “Biz”- ehtiyatla işlədin. Mən çəkməçi bizini demirəm, əvəzlik bizi deyirəm. Göstərmədiyiniz şücaəti öz adınıza çıxmayın. 1988-ci, 89-cu illərdə azərbaycanlı insan meydana ona görə çıxırdı ki, Qorbaçov heç kimi asmırdı, heç kimi güllələmirdi və hətta tutmurdu da. Əgər “siz” doğrudan da “biz”sinizsə, yəni çoxsunuzsa və dar ağaclarını “gözə almısınızsa”, rus demişkən, “flaq vam v ruki”, çıxın meydana. Şükr Allaha ki, indi Bakıda meydan bir deyil, çoxdur…
20. 01. 2026, Samara
P.S. Mən bütün bunları Səatət Cahangirin səhifəsində şərh kimi yazmaq istəyirdim, təəssüf ki, ona şərhi ancaq «dostları» yaza bilərlər. Bunlar belə demokratdırlar, hakimiyyətə gəldikləri halda özlərini necə apara biləcəkləri elə burdan görünür…
Türkmü doğrudan da bu gözəl oğlan,
Homer təsvir edən yunanmı bəlkə?
Oyunu gözəldir, özü oyundan,
Vurulub milyonlar indi bu türkə.
+
Parislər, londonlar arzular onu,
Madridə qıyğacı salırlar nəzər.
Uğrunda bu gözəl cavanın yeni,
Troya savaşı başlaya bilər.
+
Nə qədər baxsam da, yorulmaz gözüm —
Driblinqi gözəl, fəndləri əla.
Elə ötürür ki, topu, mən özüm,
Vurardım bu yaşda, topal ayaqla.
+
Milyonlar sevgiylə adını səslər,
Bu sevgi bir anda itər də hərçənd:
Bir gün Ərdoğanla qol-boyun əgər,
Şəklini paylaşsan şəbəkələrdə…
19. 01. 2026, Samara
Ölür hər yaranan, gec ya tez hökmən —
Bilirik ağlımız kəsdiyi andan.
Yox ancaq təsəvvür eləyə bilən,
Şəxsi təcrübənin olmadığından.
+
Varlıqla yoxluğun arasındakı,
Anda nə baş verir – açılmaz bu sirr.
Yoxmüşsan elə bil dünyada sanki…
Ya insan bir uzun yuxuya gedir?…
+
Özgə yoxluğunu, ölümünüsə,
Təsəvvür eləmək amma çox asan,
Mümkün yoxluğunu, olur, kiminsə,
Düşünüb öncədən batırıq yasa.
+
Hərçənd yoxluqları qorxudan bizi,
Əzizlər, yaxşılar, gərəklilərdir.
Elələri də var, hər birimizi,
Sevindirər, gəlsə ölüm xəbəri.
+
Hər kəsə məlumdur əməlləri də.
Hamı yaxşı bilir adlarını da.
Onlar elə uzun ömürlüdürlər,
İnanmırsan bir gün ölərlər hətta.
+
Bayram tək gözləyir nə qədər insan,
Ölüm xəbərini müstəbidlərin.
Öldürülər ya da ölərlər hökmən,
Şükr Allaha, bu, baş verər yəqin…
16. 01. 2026, Samara
Ey gül, səni hər kəs ki, sevib bəxtəvər oldu,
Eşqində bir ancaq mənim ömrüm hədər oldu.
Bu qəzəl yəqin ki altmış-yetmiş ildir ki, oxunur, ancaq hətta oxunan mətnlərə ciddi nəzarət edən Sovet hökuməti və kommunist partiyası da Vahiddən soruşmayıb ki, bu “gül” nə “gül”dür? Əgər “gül” yaxşı güldürsə, onun eşqi ilə ancaq bir adam xoşbəxt ola bilər. Hər kəsi xoşbəxt edən “gül”ə xalq nə ad verir? Birinci beytdən məlum olur ki, bu “gül” heç kəsə yox demirmiş, təkcə Əliağa Vahidi bəyənməyib…
Demək lazımdır ki, birinci misrada qrammatik qüsur da var. Əslində “sevib” yox, “sevdi” olmalıdır, ancaq bu halda vəzn pozulur. Vəznin xatirinə Əliağa Vahid qrammatikaya tüpürüb…
Kim sevdi qara zülfünü, ağ günlərə çıxdı”
Burda Vahid Füzuli səviyyəsində sənətkarlıq məharəti göstərir: konrtast rənglərlə durumun dramatizmini qabardır: “qara zülf” – “”ağ gün”.
Tale mənə yar olmadı, bir dərdi-sər oldu.
O gül Vahidin nəyini bəyənməyib, məlum deyil…
Məşədi İbad demişkən, hər gözəlin bir eybi olur. Vahidin də eybi yaddaşının zəifliyidir.
Kuyində mənə zülm eləyəndən biri qalmıb.
Ahım odu yandırdı, hamı dərbədər oldu.
Bəs birinci beytdə deməmişdi ki, “gül” hər kəsi xoşbəxt eləyib? İndi deyir dərbədər
olublar…Və “gül”ün “kuyində”, yəni ətrafında olanlar Vahidə necə zülm edirmişlər?
“Үıxmaqdı məni məqsədi namərd rəqibin,
Bar vermədi məqsudi, bütün bisəmər oldu.”
Rəqibu “məqsudi” necə “bisəmər” oldu? Bəs demirdin “gül” hər kəsi xoşbəxt elədi?
Ayrılmaz idik bir-birimizdən, aramızda.
Göz dəydi bizə, bəlkə də, bir bədnəzər oldu.”
Bəs bu nədir? Birinci beytdə demişdi ki, “eşqində ömrüm hədər oldu”, indi məlum olur ki, bu da kef çəkibmiş…
“Ev yıxmağı, qan tökməyi zənn etmə hünərdir.
Hər kim vətənin sevdi, o əhli-hünər oldu.”
Bu beytin misraları arasında bir əlaqə var? Birinci misrada “gül”ə deyir ki, qan tökmək hünər deyil. Yəni dava eşq davasıdır, əslində kef davasıdır, “gül” əlli “əğyarı” xoşbəxt edirsə, nə eşq?
Ancaq ikinci misrada Vahid gözlənilmədən vətənpərvərlik mövzusuna keçir. Vətən sevənləri hünər əhli adlandırır. Yəni hünər əhli olmağa tələb elə də yüksək deyil, vətəni sev – kifayətdir. Sevməsən də olar. Kim yoxlayacaq? Və sevgini nec yoxlamaq olar… Həm də bu misra ilə Vahid bu səfeh qəzəlini senzuradan keçirir, Vətəni sevməyə çağıran şeirə nə söz ola bilər. Bu gün yaşasaydı, Vahid türkçülüyü də, Turanı da qatardı bura…
Sonra Əliağa Vahid Hamlet pozası alır, “Olum ya ölüm” monoloqu ilə müqayisə ediləbiləcək beyt deyir:
Vəhşiliyə, namərdliyə, nadanlığa nifrət!
İnsanlıq ilə ömr eləyən bəxtəvər oldu.
Nifrət! Namərdliyə nifrət! Yadımdadır, bunu İslam Rzayevi oxuyardı, gözlərini də yumardı…
Ancaq beytin ikinci misrası o qədər də inandırıcı deyil İnsanlıq ilə ömr eləyənlər haçan bəxtəvər olublar?
Səndən sora, Vahid, ayıq ol, qoy deməsinlər,
Dünyaya gəlib-getdi, hayıf, bixəbər oldu.
Bu çağırışı biz də özümüzə götürməliyik, mətnləri ayıq oxumalı və dinləməliyik. Yoxsa bizə nəinki “bixəbər”, hətta ayrı söz də deyərlər…
15. 01. 2026, Samara
xeyrulla xayal 