Архив тегов | Tyütçevin şeirləri

FYODOR TYÜTÇEV. SİTSERON

Vətəndaş qiyamı baş verən anda

Belə söyləyirdi romalı natiq:

“Yerimdən gec durdum – və yolda artıq

Roma gecəsiylə mən yaxalandım

Roma şöhrətinə dedin əlvida,

Durdu zirvəsindən Kapitolinin

Bütün əzəməti önündə sənin,

Qanlı ulduzunun qürub çağında.[i]

 

 

Bəxtəvərdir gəlir dünyaya kim ki,
Onun fəlakətli saatlarında!

O, dəvət almışdı tanrılarından,

Məclisdə söhbətə çağrılan kimi.

Ali tamaşalar gördü oynanır,
Qəbul oldu ali şuraya belə —

Səma sakini tək sağ ikən hələ,

Ölməzlik camından içdi onların!

1830

ruscadan tərcümə

25. 02. 2026, Samara

 

Оратор римский говорил
Средь бурь гражданских и тревоги:
«Я поздно встал — и на дороге
Застигнут ночью Рима был!»
Так!.. Но, прощаясь с римской славой,
С Капитолийской высоты
Во всем величье видел ты
Закат звезды ее кровавый!..
Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. ÖNYAZI (QƏDƏR)

Sevgi, sevgi – deyil bu hikmət dərin:

Qəlbin birliyidir doğma qəlb ilə

Bu, cütləşməyidir tək iki qəlbin,

Və bu qovuşmanın məhvi də yəqin,

Məşumdur ölümcül döyüş tək elə.

 

Mübarizə isə qeyri-bərabər,

İkisindən daha incəsə hansı,

Onu hökmən üzər iztirab, kədər,

Sevgi məstliyini qüssə üstələr,

Kəsilər, nəhayət, döyüntü səsi…

1851

ruscadan tərcümə

21. 02. 2026, Samara

++++++++++++++++++++

 ФЕДОР ТЮТЧЕВ

ПРЕДОПРЕДЕЛЕНИЕ

Любовь, любовь — гласит преданье —
Союз души с душой родной,
Их съединенье, сочетанье,
И роковое их слиянье,
 И… поединок роковой Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. «ARTIQ AXŞAM DÜŞÜR…»

Artıq axşam düşür, gecə də yaxın,
Dağın kölgəsi hey uzanıb gedir.

Sönür buludlarda bayaqkı yanğın,

Gecdir. Ömrü günün tükənmədədir.

 

Gecə zülmətindən amma qorxmuram,

Nə günün getməyi məni yandırır.

Təkcə sən, ey mənim sehrli xülyam,

Sən məni tərk etmə təkcə, amandır!..

 

 

Məni qanadının altına al sən,

Yatırt ürəyimdə dalğalanmanı.

Və kölgə bir nemət olacaq hökmən,
Cazibə əsiri qəlbə bir anlıq.

 

 

Məni qanadının altına al sən,

Yatırt ürəyimdə dalğalanmanı.

Və kölgə bir nemət olacaq hökmən,
Cazibə əsiri qəlbə bir anlıq.

 

1 noyabr 1851

ruscadan tərcümə

13.02. 2026

+++++++++++++++++++++++++++

Ф. И. Тютчев.

 

 «День вечереет, ночь близка…»

День вечереет, ночь близка,
Длинней с горы ложится тень,
На небе гаснут облака…
Уж поздно. Вечереет день.
Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “CİN ATINA MİNİB QIŞ…”

Cin atına minib qış,

Çünki bitib dövranı.

Qapıları Yaz almış,

Həyətdən qovur onu.

Hər şeydə canlanma var,

Hamı qışa “get” deyir.

Və göydə torağaylar,

Sevinclə civildəyir.

Qışsa əlləşir hələ,
Yaza deyinir artıq,

Yaz gülür qəhqəhəylə,
Hay-küyü daha artır.

İfritə cinləndi lap,

Körpəyə atdı birdən
Bir ovuc qar yığaraq.

Sonra çıxdı aradan.

Yazınsa nə vecinə? —

Yuyundu o bu qarla.

Düşmənin acığına,

Qızardı yanaqları.

1830

ruscadan tərcümə

05.02. 2022, Samara

++++++++

Фёдор ТЮТЧЕВ

Зима недаром злится,
Прошла ее пора —
Весна в окно стучится
И гонит со двора. Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “FƏLAKƏTLİ GÜNLƏR OLUR Kİ, BƏZƏN…”

Fəlakətli günlər olur ki, bəzən,

Quduz xəstəliklə sarsılır bədən,

Vicdanı incidir müdhiş ağrılar,

Üzür həyat özü ağırlığıyıla,
Qarabasma kimi boğur elə bil.

Bəxtəvər o kəs ki, belə zamanda,
Rəhim, rəhman Tanrı ona göndərir,
Elə bir nemət ki, yox bərabəri  —

Sənə canı yanan dostun əlini.

Elə ki, bu isti və duyumlu əl,
Uzanıb yüngülcə toxunur bizə,

Eynimiz açılır, ağrılar gedir,
Müdhiş qarabasma bizi tərk edir,

Yan keçir taleyin zərbəsi bizdən.

Dost təması yenə qaynadır qanı,
Sevgiyə, doğruya ürək inanır.

1873

ruscadan tərcümə

07.01. 2022, Samara

===============

Ф. И. Тютчев. «Бывают роковые дни…»

Бывают роковые дни
Лютейшего телесного недуга
И страшных нравственных тревог;
И жизнь над нами тяготеет
И душит нас, как кошемар.
Счастлив, кому в такие дни
Пошлет всемилосердый бог
Неоценимый, лучший дар –
Сочувственную руку друга,
Кого живая, теплая рука
Коснется нас, хотя слегка,
Оцепенение рассеет
И сдвинет с нас ужасный кошемар
И отвратит судеб удар, –
Воскреснет жизнь, кровь заструится вновь,
И верит сердце в правду и любовь.

1873

FYODOR TYÜTÇEV. “BİR BAX, İŞIQLANIR NECƏ QƏRB YENƏ…”

Bir bax, işıqlanır necə qərb yenə,
Axşam şəfəqinin şüalarından.

Şərq sönüküb gedir, sanki əyninə,
Geyir boz-göyümtül axçalı bir don!

Bəlkə düşməndirlər, yox araları?
Günəş eyni deyil onlara bəlkə —

Tərpənməz mühit tək salır aralı,

Qoymur ki, şərq ilə qərbi birləşə?

1838

ruscadan tərcümə

05.12.2021, Samara

================

Ф. И. Тютчев. «Смотри, как запад разгорелся…»

Смотри, как запад разгорелся
Вечерним заревом лучей,
Восток померкнувший оделся
Холодной, сизой чешуей! Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “GÖZLƏR TANIYIRDIM…”

TYÜTÇEV

Gözlər tanıyırdım, — o gözləri, ah

Necə sevdiyimi Tanrı bilərdi.

Zülməti sehrlə və ehtirasla

Dolaraq qəlbimi əsir  elərdi.

=

Mümkün deyilsə də anlaşılmağı,

Həyatı dibəcən açan nəzərdə

Dərdin səslənirdi tanış sorağı,
Dərin bir ehtiras  gizlənirdi də.

=

Bu baxış qüssəli, həm də itiydi,

Kiprik kölgəsində nəfəs alırdı.

Üzgündü,y orğundu, nəşə kimiydi,

Həm də iztirab tək bəlalı idi.

=

Və xoş, möcüzəli anlar olanda,

Bacara bilmədim bircə dəfə də,
Qaçım o baxışın yanğılarından,
Gözləşim, göz yaşım axıb getmədən.

Ruscadan tərcümə

17-18.09. 2020, Samara

Я очи знал,- о, эти очи!
Как я любил их — знает бог!
От их волшебной, страстной ночи
Я душу оторвать не мог.

Читать далее

FYODOR TYÜTÇEV. “İNSANIN GÖZ YAŞLARI…”

TYÜTÇEV

İnsanın göz yaşları, ah, acı göz yaşları,

Körpələr də axıdır, axıdır qocalar həm.

Gözlənilmədən axır, görünmədən də axır.

Tükənməzdir mənbəyi,  damlaların yox sayı.

Axır göz yaşı bəzən, elə bil yağış yağır,

Payız tənhalığında, gecə, yatanda aləm.

1849 (?)

Ruscadan tərcümə

15.09. 2020, Samara

Слезы людские, о слезы людские,

Льетесь вы ранней и поздней порой…

Льетесь безвестные, льетесь незримые,

 Неистощимые, неисчислимые,-

Льетесь, как льются струи дождевые

В осень глухую, порою ночной.

1949(?)

FYODOR TYÜTÇEV. “AYRILIQDA ALİ MƏNA VAR…”

TYÜTÇEV

Ayrılıqda ali məna var, inan:

Bircə gün sevəsən, bir əsr ya da,
Məhəbbət yuxudur, yuxusa – bir an,

Ötüşüb gedincə, ayılır insan,

Yatan geci-tezi ayılmalıdır…

1820-ci illərin sonu

ruscadan tərcümə

14.09. 2020, Samara

В разлуке есть высокое значенье:

Как ни люби, хоть день один, хоть век,

Любовь есть сон, а сон — одно мгновенье,

И рано ль, поздно ль пробужденье,

А должен наконец проснуться человек…

FYODOR TYÜTÇEV. “DÜŞÜNMƏ, VURNUXUB ÖZÜNÜ YORMA…”

TYÜTÇEV

Düşünmə, vurnuxub  yorma özünü,
Axtaran – divanə, düşünən – axmaq.

Yuxuyla sağalar dərdi gündüzün,
Sabah nə olacaq,  qoy olsun sabah!

=

Yaşa, yaşamağı bacar hər şeyi:

Dərdi, həm sevinci, həyəcanı ya.

İnsan nə istəyir? Niyə qəm yeyir?

Bu günü yaşadın? – şükür Tanrıya!

Ruscadan tərcümə

12.09. 2020, Samara

Не рассуждай, не хлопочи!..
Безумство ищет, глупость судит;
Дневные раны сном лечи,
А завтра быть чему, то будет.

=
Живя, умей все пережить:
Печаль, и радость, и тревогу.
Чего желать? О чем тужить?
День пережит — и слава богу!

Федор Тютчев, 1850?