Архив по авторам | Xeyrulla Xəyal

VİKTOR HÜQO. QIZIM ADELƏ

Май24

 

kinopoisk.ru

À ma fille Adèle

 

Körpə balam, yanımda yatmışdın təzə gül tək,

Sanki balaca İsa beşiyində mürgülər.

Qızım, sən elə sakit, elə gözəl yatırdln,
Eşitmirdin quşların nəğməsini eşikdən.

Toran şirinliyini udurdum fikirli mən,

Sirli bu kainatın.

 

 

Duyurdum başın üstdən uçuşunu mələyin,
Baxır və gözlərimlə yığırdım bələyini

Bəzəyən jasminləri, qərənfilləri asta
Dua edirdim baxıb qapalı gözlərinə,

Düşünəndə ki, bizi  gecə nələr gözləyir,
Gözlərim islanırdı.

 

Bir gün mən də yuxuya gedərəm, və kölgədən
Bir yatağım olar ki, qəm verər, ağrıdar həm.

Eşitmərəm bir daha nəğməsini quşların

Zülmət olar gecələr; göyərçinim, o zaman

Qaytarrıb gətirərsən, sən mənim məzarıma,
Duamı, göz yaşımı.

 

Fransızcadan tərcümə

22. 05. 2019, Samara

 

À ma fille Adèle

 

Tout enfant, tu dormais près de moi, rose et fraîche, 
Comme un petit Jésus assoupi dans sa crèche ; 
Ton pur sommeil était si calme et si charmant 
Que tu n’entendais pas l’oiseau chanter dans l’ombre ; 
Moi, pensif, j’aspirais toute la douceur sombre 
Du mystérieux firmament.  Читать далее →

VİKTOR HÜQO. BİR İNSAN SEÇİR HƏR KƏS

Май22

kinopoisk.ru

Chacun choisit un homme

Bir insan seçir hər kəs, mənsə Tanrını seçdim!
Bəli, bu lal kütləyə istəyərək anladam,
Böyük şairi seçdim, möhtəşəm poemanı!

Yunan, latın bilmədim, fəqət dərs kimi keçdim,
Dumanlı üfüqləri və gözlərimlə içdim,

Göyü və aynasında ulduz alışan gölü,

Bildim nədən ağrıyır ürək və nədən gülür.

Ahların, baxışların, səsin sirrini tapdım,
Öyrəndim meşələri, dağlara atdım addım.

Tərcümə eləyirəm təntənəli işimlə,
Əbədi dastan kimi təbiəti mən belə.

 

Fransızcadan tərcümə

21.05. 2019, Samara

 

Chacun choisit un homme

 

Chacun choisit un homme, et moi j’ai choisi Dieu ! 
Oui, j’ai, pour l’expliquer à la foule muette, 
Pris le plus grand poème et le plus grand poète ! 
Je ne lis pas du grec ni du latin ; je lis 
Les horizons brumeux, les soirs doux et pâlis, 
Le ciel bleu, le lac sombre où l’étoile se mire ; 
Je déchiffre le cœur de l’homme, le sourire, 
Le soupir, le regard, la voix que nous aimons, 
Puis et toujours, les champs, les forêts et les monts, 
Et dans mon œuvre grave et parfois solennelle, 
Je traduis la nature, épopée éternelle.

VİKTOR HÜQO. “TANRI GÜLÜMSÜNƏN, TANRI VERƏNDİR…”

Май21

kinopoisk.ru

Dieu qui sourit et qui donne
Tanrı gülümsəyən, Tanrı verəndir,

Kim onu gözləsə, yanına gələr.
Və sizi bəxtəvər, razı görəndə,
Razı da qalar.

Hər şey işıq saçır dünyada, yalnız
Nə bir istisi var, nə də odu var.

Sizin hər biriniz gözəl olsanız,
Görər, vurular.

Sevgi toranında mənim ürəyim,

Bir cüt gözəl gözün əsiri orda,

Gülsə baxışında bəxtəvərliyin,

Sevinər o da.

yanvar 1840

fransızcadan tərcümə

20 may 2019, Samara

Dieu qui sourit et qui donne
Et qui vient vers qui l’attend,
Pourvu que vous soyez bonne,
Sera content. Читать далее →

  VİKTOR HÜQO. KOR ŞAİRƏ

Май20

viktor_hugo.jpg

 À un poète aveugle

 

Sağ ol, şair! Gəlmisən səcdəgahıma mənim
İlahi qonaq kimi, açır dühanı dilin.

Yanır qızıl haləsi nurlu sətirlərinin
Ulduz dairəsinə düşürəm mən elə bil.

 

 

Oxu, oxudu Milton! Oxu! Oxudu Homer.
Yarıb keçər şairin duyğusu toranları.

İşıqlı bir dünyanı qaranlıqda kor görür,
Bədəndə göz sönəndə, ruh gözü işıqlanır.

Fransızcadan tərcümə

19.05. 2019, Samara

 

 

À un poète aveugle

 

Merci, poète ! — au seuil de mes lares pieux, 
Comme un hôte divin, tu viens et te dévoiles ; 
Et l’auréole d’or de tes vers radieux 
Brille autour de mon nom comme un cercle d’étoiles. 
Chante ! Milton chantait ; chante ! Homère a chanté. 
Le poète des sens perce la triste brume ; 
L’aveugle voit dans l’ombre un monde de clarté. 
Quand l’oeil du corps s’éteint, l’oeil de l’esprit s’allume.

Paris, mai 1842.

ALFRED DE MÜSSE. «KƏDƏR» ŞEİRİNİN İKİ TƏRCÜMƏSİ

Май19

alfrred_de musse.jpg

Tristesse

Alfred de Musset (1810-1857)

İtirdim gücümü, üzülmüş canam,
Dostları itirdim, getdi şadlığım.
Onunla dühama inam tapdığım,
Qürur hissini də  itirdim tamam.

+

Bir gün Həqiqəti tanıyan andan,
Düşündüm o mənə dost olar əsil;

İçimdə çiyrindim ondan elə bil,

Mən onu anlayan, hiss edən zaman.

+

Fəqət Həqiqətdə əbədilik var,

Və ondan yayınıb uzaqlaşanlar,

Nadan yaşayacaq, qalacaq nadan.

+

Cavab verməliyik Tanrı deyənə,

Qalır həyatımda bircə bircə şey mənə
O da ki, kədərdir, məni ağladan.

fransızcadan tərcümə

18.05. 2019, Samara

                                 Alfred de Müsse

              (1810-1857)

          KƏDƏR  

Daha yaşamağa tabım qalmayıb,

Gedib kefli çağım, dostlarım gedib

Getdi, görəndə ki, salmıram saya,

O insan ki, mənə dahi deyirdi.

+

Əvvəl Həqiqəti tanıyan zaman,

Düşündüm o mənə əbədi dostdur.

Amma yaxşı duyub anlayan andan,

Həqiqət nədənsə pisimi vurdu.

+

Bilin, əbədidir, Həqiqət ancaq.

Nadan kim yaşayar, nadan qalacaq,

Kim onun yanından saymayıb ötə.

+

Tanrının kəlamı cavab gözləyir,

İndi mənə qalan həyatda nədir? –

Ağlayıb ötənin yasını tutam.

Fransızcadan tərcümə

22.09.2016

Samara

Tristesse

J’ai perdu ma force et ma vie, 
Et mes amis et ma gaieté ; 
J’ai perdu jusqu’à la fierté 
Qui faisait croire à mon génie. Читать далее →

MİXAİL LERMONTOV. RUS NƏĞMƏSİ

Май18

LERMONTOV

РУССКАЯ ПЕСНЯ

 

Enir çəngə-çəngə səmadan ağ qar,

Gözəllər gözəli bəs niyə qorxar

Artırmadan düşməyə

Gedib su daşımağa?

Tabut aparanda keşiş ki, necə

Oxuyar —  oxuyur çöldə eləcə,

         Oynayır boran.
Taxta darvazanın önündə köpək,

Hürür, zəncirini dişə çəkərək,

        Dayanmır bir an.

Nə matəm harayı boranın fəqət,
Köpəyin qüssəli hürüşü nə də,

Qızın gözlərindəki,
Qorxuya səbəb deyil.

Sevgilisi ölüb lap bu yaxında,
Gözünün önünə gələr qardan ağ:

          Gələr və  söylər

Üzünə: “Əhdini pozmusan niyə?”

Və barmağındakı əhd üzüyünə,
              İşarə elər.

1830 ya 1831

Ruscadan tərcümə

17. 05. 2019, Samara

 

РУССКАЯ ПЕСНЯ
Клоками белый снег валится,
Что ж дева красная боится
         С крыльца сойти,
         Воды снести? Читать далее →

MİXAİL LERMONTOV ARZU

Май17

LERMONTOV

Желанье

 

Zindan qapısını açın taybatay,

Günün işığına gözüm təşnədir.

Yəhərləyin mənə qarayallı at,
Gətirin qaragöz gözəli bir də.

Qoyun mavi çöldə bircə dəfə mən,
Çapım o qarayal atı bircə an;

Qoyun taleyimdən əsirgənilən,

Əzəldən həmişə mənə yad gələn,
Ömrə, azadlığa baxım yaxından.

 

Ağacdan qayrılma bir qayıq verin,
Çürüyüb-dağılan oturacaqlı,
Saçaqlı-süzülmüş və boz yelkəni,

Şiddətli yelləri çox qucaqlayıb.

Çıxaram qoynuna mən dənizlərin,
Qayğısız olaram, həm də ki, təkcə.

Gəzib dolanaram mavi düzləri

Yaxşıca çarpışıb məzələnərəm,
Girdablar coşaraq hədə gəlincə.

 

 

Mənə saray verin göyə ucalan,
Yaşıl bağlar olsun dörd tərəfində.
Kəhrəba bənzərli üzüm hər zaman,
Qoy şirəyə gəlsin tənəklərində.
Şirin şırıltısı fəvvarələrin,

Qoy mərmər salonda nəğmə yaratsın.
Cənnət xəyalıyla xumarkən, məni,

Tozla isladaraq, həm xoş, həm sərin,

Gah yuxuya versin, gah da oyatsın.

1832

Ruscadan tərcümə

16-17. 05. 2019, Samara

 

Желанье

Отворите мне темницу,
Дайте мне сиянье дня,
Черноглазую девицу,
Черногривого коня.

Дайте раз по синю полю
Проскакать на том коне;
Дайте раз на жизнь и волю,
Как на чуждую мне долю,

Посмотреть поближе мне. Читать далее →

MİXAİL LERMONTOV.  DUA

Май16

LERMONTOV

МОЛИТВА

Ömrümün ağır anı,
Ürəyi sıxanda qəm,

Sehrli bir duanı,
Mən əzbərdən deyirəm.

 

Düşür daş kimi qəlbdən,

Uzaqdır indi şübhə —
İnam, göz yaşı həm də —
Ruh necə yüngülləşir…

 

Sözlərin düzümündə,
Nemət dolu qüvvə var,

Anlaşılmaz, müqəddəs,
Məlahətlidir onlar.

ruscadan tərcümə

15. 05. 2019

Samara

 

        МОЛИТВА

В минуту жизни трудную,
Теснится ль в сердце грусть,
Одну молитву чудную
Твержу я наизусть. Читать далее →

MİXAİL LERMONTOV. VƏSİYYƏT

Май15

LERMONTOV

ЗАВЕЩАНИЕ

Səninlə oturaydım,

Qardaşım, ikilikdə,
Deyirlər ki, dünyadan,
Az qalıb köçüb gedəm.

Yollanırsan evə sən,
İndi…Düzünü desəm,
Heç mənim taleyimlə,

Qayğılanan yox elə.

 

 

Olsa əgər soruşan,

Xatırlanarsa adım,
De güllə yarasından,
Ürəyim parçalandı.

Öldüm çar uğrunda mən,

Bizim təbiblər, denən,
Naşıdır… Ana yurda,

De məndən salam-dua.

 

 

Atamla anam çətin,
Sağ qala sən gedənə.

Onları istəməzdim,

Düzü, salam dərdə mən.

Sağ olsa əgər biri,
De yazmağa ərinir.

De yürüşdədir alay,
Gözləməsinlər daha.
Orda qonşu qızı var…

Düşünürəm haçandan

Ayrılmışıq! Soruşmaz
O məni… Sən hər halda,
Nə olub, danış ona,
Ürəyi boş olana

Nə qəm? Lap ağlasın da –

Həftə keçməz, unudar!

1840

Ruscadan tərcümə

13 may 2019, Samara

 

ЗАВЕЩАНИЕ

Наедине с тобою, брат,
Хотел бы я побыть:
На свете мало, говорят,
Мне остается жить!
Поедешь скоро ты домой:
Смотри ж… Да что? моей судьбой,
Сказать по правде, очень
Никто не озабочен.
А если спросит кто-нибудь…
Ну, кто бы ни спросил,
Скажи им, что навылет в грудь
Я пулей ранен был;
Что умер честно за царя,
Что плохи наши лекаря
И что родному краю
Поклон я посылаю. Читать далее →

KÜLƏKLƏR

Май14

     Lələmin xatirəsinə

Molla məktəbində aldığı təhsil,

Qurandı və ərəb əlifbasıydı.

Keçələt kolazı çəkməyə qırx il,
Artıqlamasıyla bu da bəsiydi.

 

 

Üstünü, altını Kürün bilirdi,
Bələddi axarın xassələrinə.

Ən çox da bildiyi küləklər idi,
Bilirdi ki, hardan, haçan nə əsər.

 

 

Hər mehin adını bilirdi əzbər,
Qabaqdan duyurdu qasırğaları.

Dəiyşir çəpinin səmtini bəzən,

Bəzən suvatdan da uzaq qaçırdı.

 

 

Külək güc gələndə söyər, qınardı,
Külək tanrısıydı özü elə bil,
Küləklər içində hər cürü vardı:
Mələyə, şeytana bənzəyənləri.

 

 

Oğul-uşağıyla danışan sayaq,
Kişi danışardı küləklə bəzən.

Heyf, həm küləklər, həm oğul-uşaq,

Yayınırdı onun itaətindən…

 

 

Əlləri qabarlı həqir qəhrəman,

Əməyə sevgili, həm qoçaq kişi.

Kolxoz küləyiylə varı dağılan,
Bolşevik gözündə qolçomaq kişi.

 

 

Küləyi tanıdın sən hənirindən,
Burnunu yeləsə tutmadın ancaq.

Dünyanın bir ucqar, uzaq yerində,
Yaşadın ömrünü qasırğa sayaq.

 

14.05. 2019

Samara