Архивы

MEDISON SKVER QARDENDƏ SENSASİYA: RİNQDƏ İLHAM ƏLİYEV VƏ TOFİQ YAQUBLU!

Мар16

Bu gün ABŞ-ın 4-cü prezidenti Ceyms Medisonun doğum günüdür. Cənab Medison ABŞ konstitusiyasının əsas müəlliflərindən biridir. Hüquqlar haqqında Bill də Medison tərəfindən hazırlanııb Konstitusiyaya salınmışdlr. Bill of Rights ABŞ Konstitusiyasına birinci on əlavənin qeyrr-rəsmi adıdır, bu əlavələr vətəndaşın əsas hüquq və azadlıqlarını təsbit edərək, onların realizasiya mexanizmini təmin edir.

Öz-özümə fikirləşirəm: azərbaycanlı prezident və ya Azərbaycan prezidenti belə bir Bill yazardımı?

Yox yazmazdı. Azərbaycan prezidentinin və ya azərbaycanlı prezidentin əgər Medison kimi təhsili, yazı qabiliyyəti olsaydı, yalnız insanları ən ibtidai hüquqlardan mərhum edən qanunlar yazardı. Digər tərəfdən, Azərbaycan kimi dövlətdə Konstitusiyanın varlığı ilə yoxluğunun, onda nə yazıldığının heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Azərbaycan Konstitusiya əsasında yox, yumruqla idarə olunur.

Medisonun doğum günü Medison Skver Qardeni də yadıma saldı. Nyu Yorkdakı bu idman kompleksi Ceyms Medisonun şərəfinə adlandırılmışdır. Bir anlığa təsəvvür etdim ki, burda Əliyevlə Paşinyan arasında əlbəyaxa döyüş keçirilir. Axı Əliyev Paşinyanı təkbətəkə çağırır. Belə bir döyüş üçün Medison Skver Qardendən yaxşı və hörmətli yer yoxdur. 18 200 bilet bir neçə dəqiqəyə satılar, sonra hərəsi əldən bir neçə milyon dollara alınardı…Adətən NyuYorkdakı yarışlar Bakı vaxtilə sübh vaxtına düşür. Gözəl. İndi orucluqdur, azərbaycanlılar obaşdana durub süfrəni elə televizorun qabağında açardılar və ilk dəfə sevimli prezidentin dəmir yumruğunun onların başına yox, erməni rəhbərinin ənginə dəydiyinin şahidi olardılar…

Təəssüf ki, belə bir döyüş çətin baş tuta. Çünki Paşinyanla Əliyevin çəkiləri arasında xeyli fərq var. Ancaq İlham Əliyevi Medison Skver Qardendə görmək gözəl olardı. Mənə elə gəlir ki, Azərbaycan prezidenti üçün Paşinyandan daha münasib bir rəqib var. Bu rəqib Tofiq Yaqubludur. Bəli, Tofiq Yaqublu! Boyları da, çəkiləri də, yaşları da uyğundur. Bu Tofiq Yaqublu ilə haçanacaq siçan-pişik oynanılacaq? Bu Tofiq Yaqublu ölkə büdcəsinə çox baha başa gəlir. Dönə-dönə həbs, dönə-dönə uzun sürən ağır məhkəmələr… Bir yandan da dünya ictimaiyyəti qarışır… Bu işi bir dəfəyə həll eləmək olardı. Yəni İlham Əliyev Tofiq Yaqublunu çağırır döyüşə. Beynəlxalq hakimlər kollegiyası yaradılır. Şərtləşdirilir ki, döyüşdən ən azı bir həftə qabaq ya Tofiq Yaqublu  İlham Əliyev kimi yeyib-içəcək, ya da İlham Əliyev bir həftə türməyə girib oranın horrasını yeyəcək. Sonra BMT-nin təyyarəsində Nyu Yorka uçub orda döyüş keçirəcəklər. Qalib gələn olur prezident…

İndi mən üzümü tuturam İlham Əliyev tərəfə və deyirəm: ay rəhmətliyin oğlu, nə yumruğunu öyürsən? Üç yüz mün polis, otuz min müstəntiq, üç min hakim Tofiq Yaqublunu tutur, sən də vurursan. Vallah, bu heç kişilikdən deyil. Vallah, ayıbdır. Ədavətin var – çıx təkbətək. Yumruğun dəmirdir? Çox yaxşı. Göstər görək necə dəmirdir. Yoxsa xalqı salırsan polis dəyənəyinin altına, deyirsən məndən başqa Azərbaycanda kişi yoxdur…

Hamını, xüsusən Azərbaycanda hüququ tapdananları ABŞ-ın dörüncü prezidenti Medisonun doğum günü münasibətilə təbrik edirəm. Bütün diktatorlara, uzurpatorlara, müstəbidlərə arzu edirəm ki, özlərini ələ alsınlar. Kişiliklərini idman meydanlarında, məsələn, Medison Skver Qardendə göstərsinlər. Əgər günlərin birində Haaqaya getmək istəmirlərsə…

Mirzə ƏLİL

16. 03.2025, Samara

AZƏRBAYCAN FAHİŞƏLƏRİ RUS DİLİNƏ KEÇİBLƏR. ERMƏNİ DRAMINA DA VERİRLƏR..

Мар12

Tofiq Yaqublu haqqında İlham Əliyevin çıxardığı hökmlə bağlı sosial şəbəkələrdə gedən yazıların altındakı sifarişli rəylər Azərbaycan xalqının, Azərbaycan dövlətinin, Azərbaycan cəmiyyətinin çox ciddi deqradasiya yaşadıını göstərir. Minlərlə gənc qadın, kişi hökumət məmurları tərəfindən ya adminstrativ təzyiqlə, ya pulla qanunsuz hökmü tərifləməyə, onsuz da dönə-dönə şərlənmiş, həbslərə məruz qalmış Tofiq Yaqubluya şər yağdırmağa məcbur edilirlər. Əslində bu, fahişəlik fəaliyyətidir və hətta fahişəlik fəaliyyətindən də qat-qat pisdir. Fahişə öz bədənini satır, Azərbaycanın şəbəkə fahişələri isə hökumətin əlində rejim əleyhdarlarını, tənqidçilərini əzmək və əslində məhv etmək üçün alət və vasitədir. Azərbycan, niyə açıq deməyək, çox təhlükəli bir yerə çevrilib, həyatını, işini, mlakını qorumaq üçün ya gərək ləyaqytini itirəsən ya da azadlığını.

Dünya ədəbiyyatında, kinosunda müsbət fahişə surətləri nə qədərdir! Mopassanın “Mademuazel Fifi” hekayəsini oxuyun! Fransa haqqında təhqirli danışan işğalçı alman zabitini bıçaqlayır! Bizim şəbəkə fahişələrindən yaxşı nə çıxar, özlərinin əqidəsizlikləri bir yana, onlar namuslu vətəndaşları ləkələyir, onların fiziki məhvində iştirak edirlər.

Şər kampaniyasında iştirak edən şəbəkə fahişələri kimdirlər? Onlar hansı ailələrdə doğulub-böyüyüblər, onlar haçan pozulublar və bu pozğun, şərəfsiz həyatla necə barışıb yaşaya bilirlər? Onların yaxınları içindэ abırlısı yoxdurmu? Niyə onların üzünə tüpürülmür?

Bilirəm, dünyada zülm ocağına çevrilmiş dövlətlər çoxdur. Ancaq bəlkə də vətənim olduğuna görə mənə elə gəlir ki, Azərbaycandakı rəzillik dözülməzdir. Əslində иu rəzillik indi yaranmayıb. Mən on illərlə bundan qabaq əvvəl texnikumda, sonra universitetdə oxumuşam, müıkkim işləmişəm. Həmişə hər cür alçaqlığa, yaltaqlığa, şərəfsizliyə hazır adamlar görmüşəm. “İşinin xatirinə… işinin xatirinə…” Qısqanclıqdan, yəni “namus üstündə” bıçaq vuran, baş kəsən soydaşlarımın “şücaəti” məndə heç vaxt hörmət doğurmayıb. Həmin “şücaətli” kişilər məmur qabağında, rəis qabağında ikiqat olurlar. Baxın, Salyan bir vaxt qoçuları ilə tanınıb. Doğrudan da bıçaq vuran kişilər olublar. Ancaq elə həmin kişilərin vaxtında da, sonra da, indi də, raykom katibləri, icra başçıları salyanlıları miniblər, arvadbazlıq da eləyiblər. Bir hampazor başçıya indiyəcən Salyanda bir şillə vurulub? Fəzail Ağamalının, indi də qızının Salyanda deputatlığı Salyanın mərkəzində fahişəxana açmaq kimidir. Kim bu fahişəxanaya bir daş ata bilir? Şortu Tənzilə Rüstəmxanlıya Neftçalada kim güldən ağır söz deyir? Götünü yalayırlar…

Bu necə yaşamaqdır? Allah kəssin!

Bu gün qəribə bir şey gördüm. Tofiq Yaqubluya qarşı “trol” terroruna qatılan şəbəkə fahişələri rus dilinə keçiblər! Bəli, bəli, bizim fahişələr rus dilində yazırlar. Doğrudur, ruscanı Çexovun personajı kimi bilirlər, yəni üç hərfdən ibarət sözdə dörd səhv buraxırlar. Ancaq yazırlar. Niyə?

Bəlkə Azərbaycanın şəbəkə fahişələri Rusiyanın yurisdiksiyası altına keçiblər? Yəni şəxsən Putinin altına yox, yurisdiksiyanın. Elə isə niyə bu iş hazırlıqlı fahişələrə tapşırılmır? “Böyük və qüdrətli” rus dili ilə bu qədər  kobud rəftar Putinin xoşuna gəlməyə də bilər və onda qoşun göndərib şəbəkə fahişələrinin də, onların sutenyorlarının da götünü dağıdar..

Bəlkə Azərbaycan fahişələri Ruisyada müştəri axtarırlar? Belə çıxır ki, rus rubluna da verməyə hazırdırlar.

Bəs belorus rubluna?

Bəs qazax tengesinə?

Bəs türkmən manatına?

Bəs erməni dramına?

Mənə elə gəlir ki, Tofiq Yaqublunu daşa basan bu fahişələr, kişili-arvadlı, erməni dramına da məmnuniyyətlə verərlər.

Ən dəhşətli olan nədir? Ən dəhşətli odur ki, on minlərlə fəhlə-kəndli balası bu ölkə uğrunda həyatlarını itirib. İndi ölkə böyük bir yavaxanaya çevrilib. Niyə o gənclər ölürdülər? Torpaq azad oldu? Bəs insan?

Saakaşviliyə də Tofiq Yaqublu qədər iş kəsildi. Saakaşvili prezident olanda demişdi: ölkədə ona görə rüşvətxorluq yoxdur ki, mən özüm rüşvət almıram.

Azərbaycanını qadınlarını və kişilərini kütləvi şıkildə mnıvi şəbəkə fahişəliyinə cəlb edirlərlərsə, bu, “yuxarının” əxlaq standartıdır.

Yəni əxlaqsızlıq standartıdır…

 

12. 03. 2025, Samara

«ŞAH DEDİ AĞLAYIRAM…» VƏ YA PREZİDENT ÜÇÜN PORTRET SİFARİŞİ

Фев21

“Şah dedi ağlayıram, bəs ki, üzüm çirkindir,

İldə bir görsəm əgər ayinədə surətimi.

Ona ərz etdi vəziri: səni hər gün görürəm,
Nə qədər ağlayıram, indi düşün halətimi!”

Sabirin bu dördlüyündə şah deyir ki, ildə bir dəfə üzünü güzgüdə görsə, onu ağlamaq tutur. Vəziri deyir ki, mən səni hər gün görürəm, indi nə qədər ağladığımı özün təsəvvür elə…

Sabirin bu şeirindən bilmək olmur ki, şah anadangəlmə çirkin olub, yoxsa qocaldıqca eybəcərləşib. Şahın qoca olduğu ehtimalı ağlabatandır, çünki şahlıq ömürlük olur, eləsi uşaq vaxtında taxta oturur, ölənəcən və ya zorla devrilməyənəcən daha o taxtdan durmur. İnsan da, məlumdur ki, qocaldıqca eybəcərləşir. Yaxşısı budur ki, heç güzgüyə baxmayasan. Mən neçə ildir baxmıram. Axırıncı dəfə baxanda gödüm ki, güzgüdəki əksim mənim ağzımı əyir. Fikirləşdim ki, məni bəlkə qara basır. Həkimə getdim. Həkim məni başa saldı ki, ağız əyən əksim deyil, ağzım özü əyilib. Yəqin ki, qocalıqdan…

O vaxtdan adam içinə çıxmıram. Dost-tanış da məndən qaçır. Qabaqlar tez-tez “Mirzə, gedək Volqa qırağında gəzə-gəzə söhbət edək” deyənləri çoxdan görmürəm.

Mən qocalıb eybəcərləşdiyimə çox da məyus deyiləm. Çünki cavanlıqda da elə baxımlı olmamışam. Yəni bir şey itirməmişəm. Ancaq cavanlıqda gözəl olub qocaldıqca eybəcərləşən insanlar da çoxdur. Məsələn, götürək elə bizim əlahəzrət prezidentimiz İlham Əliyevi. Cavanlıq şəkillərinə baxırsan – tavtalogiya olmasın – şəkil kimi oğlandır. Düzdür, Alen Delon kimi gözəl, Hemfri Boqart kimi impozant deyil, ancaq qəşəng oğlandır. İndi baxırsan, az qalırsan başına ikiəlli qapaz salasan. Yəni mən öz başımı nəzərdə tuturam. Yəni başına qapaz salıb demək istəyirsən ki, hanı o gözəllik, yəni Əliağa Vahid demişkən, hanı o hüsn, o camal. Hanı o şanə. Şanə  — yəni daraq. Zülf, yəni saç gedəndən sonra, əlbəttə, şanə də gedəcək… Vahid deyirdi: “Zülfün tökülmək adətidir, şanə neyləsin…”

İlham Əliyevin surətindəki neqativ dəyişikliklər məni, Səməd Vurğun demişkən, dərin fikirlərə qərq edir. Bu dəyişiklikləri təkcə qocalıqla izah etmək olmaz. Əlahəzrət o qədər də qoca deyil. Əsində heç qoca deyil. Yaxşı, deyək ki, qocalıqdandır. Bəs üzdəki simmetriyanın pozulmasını necə izah edəsən? Əlahəzrətin üzünün sağ tərəfi sol tərəfindən xeyli fərqlənir, elə bil ki, ayrı adamındır ya da əlahəzrət ordunda tennis topu tutub. Vallah, ağlamalıdır…

Bəlkə deyilənlər doğrudur? Bəlkə insanın yol verdiyi ədalətsizliklər, törətdiyi günahlar onun üzündə öz əksini tapır? Mən əlahəzrətin nə günahlar törətdiyini bilmirəm, ancaq üzündəki neqativ dəyişiklikləri görəndə bilirsən ki, törədib.

Azərbaycanda “Dorian Qrey” romanını oxumayan tapılmaz. Rəssam Bazil Holvard Dorian Qreyin portretini yaratmışdı və, ayıb olmasın, əxlaqsız həyat sürən Dorianın pütün pozğunluqları onun öz üzündə yox, portretdə əksini tapırdı. İndi deyirəm ki, Azərbaycanda Bazil Holvard kimi bir rəssam ola, əlahəzrət prezidentimizin elə bir portretini yarada. Və əlahəzrət bu ölkəyə və onun əhalisinə nə zülmlər eləsə, nəticəsi onun üzündə yox, şəklində əks olunsun…

Bilmirəm, belə bir rəssam tapılarmı. Ancaq bu barədə ciddi düşünmək lazımdır. Çünki əlahəzrət şahdan fərqli olaraq, özünü güzgüdə ildə bir dəfə yox, gündə yüz dəfə görür. Əlahəzrət səhərdən axşamacan özünü ekranda da görür. Və surətini görəndə… Yox, əlahəzrət o məcnunlardan, yəni Sabir təsvir edən şahlardan deyil. Əlahəzrət surətini görəndə ağlamır. Əlahəzrət surətini görəndə ağladır, mələdir. Əlahəzrət istəyir ki, ölkədə düz-əməlli adam qalmasın, hamının ağzı-burnu əyilsin, hamının əqidəsi də əyilib korlansın… Baxır, məsələn, Tofiq Yaqubluya, görür Tofiq Yaqublu ağzı-burnu yerində, qəddi düppədüz, cin vurur beyninə…

Mən də olsam, cinlənərəm…

Gündə ən azı beş ya altı dəfə dua eləyirəm ki, bizim əlahəzrətə gələnlər Makrona gəlsin. Emmanueli deyirəm. Ancaq gəlmir. Baxıram Emmanuelə, görürəm ağız-burun yerində, özü də konfet kimidir. Yanıb-tökülürəm…

Sözümün sonunda əlahəzrət prezidentə təklifimi bildirmək istəyirəm. Ya o Bazil Holvard kimi rəssam tapıb sehrli portret çəkdirsin, ya da insanlara elədiyi zülmü dayandırsın, türmələrin qapısını açıb günahsız insanları buraxsın, özü də qabaqlarındda diz çöküb üzrxahlıq eləsin. Əminəm ki, elə həmin dəqiqə əlahəzrət on səkkiz yaşlı gözəl bir gəncə çevriləcək…

Mirzə ƏLİL

21. 02. 2025, Samara

HİNDİSTANLI VASİF SADIQLIYA: BƏLİ, BİZ İNƏYƏ SİTAYİŞ EDİRİK, BƏS SƏN NİYƏ EŞŞƏKLƏ SEVİŞİRSƏN?

Фев17

Professor Vasif Sadıqlı Facebook  səfifəsinə inəyin boynunu qucaqlamış bir hindistanlının şəklini təhqiramiz bir yazı ilə öz Facebook səhifəsinə qoyub. Professor (!) inəyə sitayiş edən hindistanlıları “şoğərib” adlandırır.

Yəqin ki, Hindistanda professor Vasif Sadıqlını tanımırlar və onun Facebook səhifəsini izləmirlər. İzləsəydilər, yazardılar ki, cənab Sadıqlı, bəli, biz inəyi müqəddəs heyvan sayırıq, bəs sən niyə eşşəklə sevişirsən? Biz də sənin Qazaxda eşşəklə sevişdiyini eşidib biləndə məəttəl qalırıq, çünki bizdə belə eşşəkliyi heç kim eləmir.

Hindistanlı deyərdi ki, bəli, biz inəyə pərəstiş edirik. Bəs siz niyə polis dəyənəyinə sitayiş edirsiniz? Niyə millətiniz polis dəyənəyinin altında nəinki diz çökür, hətta ilan kimi qıvrılır da?

Hindistanlı deyər ki, bəli, biz inəyin müqəddəs heyvan olduğuna inanırıq, bu məgər sizin cənnətə, öləndən sonra xurma ağacının altında hurilərlə mazaqlaşmağa inanmağınızdan pisdir?

Hindistanlı deyərdi ki, inəyə pərstiş edən xalq dünyanın ən böyük demokratiyasını yaradıb, yetmiş beş ildir ki, öz deputatlarını, hökumətini özü seçir, vaxtaşırı səs verib təzələyir. Sən axırıncı dəfə haçan azad səs vermisən ay qod…? Heç ömründə azad səs vermisənmi?

Hindistanlı deyərdi ki, mənim inəyə sitayiş edən xalqım möhtəşəm sivilizasiya yaradıb, Gilqameşdən tutmuş Taqoracan zəngin ədəbiyyat, musiqi, kinematoqraf, arxitektura yaradıb, atom bombası yaradıb, kosmosu fəth edir. Sənin inəyi müqəddəs saymayan, onu yeyən xalqın nə yaradıb?

Hindistanlı deyərdi ki, mənim inəyi müqəddəs sayan xalqım suveren və azaddır, sənin isə sərhədlərin də türmə kimi bağlanıb, eşşəyinin boynunu qucaqlayıb oturmusan….

Hindistanlı deyərdi ki, bəli, biz inəyi müqəddəs sayırıq, ancaq siz kimi gənc qızları zindana salıb eşşəkləri əzizləmirik.

Hindistanlı deyərdi ki, sənə professor adını kim verib? Bəlkə sənin kimi eşşəksevənlər?

Çox yaxşı ki, hindistanlıların professor Vasif Sadiqlidən xəbərləri yoxdur. Biabır olardıq…

Mirzə ƏLİL

17.02. 2025, Samara

URA! MÜƏLLİMLƏR ÖLDÜLƏR! DƏRS OLMAYACAQ!

Фев14

İndini deyə bilmərəm, qabaqlar müəllim, xüsusən özü ya fənni sevilməyən müəllim xəstələnəndə uşaqlar sevinirdilər. Müəllimin xəstələnmək xəbərini şagirdlər “Ura! Dərs olmayacaq!” sədası ilə qarşılayırdılar. Bəzi müəllimlərin ölüm xəbəri əsl bayram olardı. Yəqin mənə də, haqlı olaraq, uzun sürən ağır xəstəlik və hətta ölüm arzulayıblar..

Ancaq bir məsələ də var: uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə yaxşı ilə pisin fərqini dəqiq görə bilmirik, prioritetləri müəyyənləşdirə bilmirik, yəni vacib olanı vacib olmayan və hətta gərəksiz sayırıq.Və səhv elədiyimizi başa düşəndə gec olur…

Reqlamentləşdirilmiş, standartlaşdırılmış təhsil prosesi müəyyən yaşda başa çatsa da, maariflənmə prosesi əslində ömür boyu gedir. Praktik tələblər və ehtiyaclar bizi yeni biliklər qazanmağa vadar edir. Yeni biliklər qazanmaq istəyi qismən də insan təbiətinə xas maraqcıllıqdan doğur.

Ayrı-ayrı adamlar kiçik yaşlarından başlayaraq necə dərs oxuyub maariflənirsə, millətlər də bütövlükdə bir-birini öyrədir ya bir-birindən öyrənirlər. Cəbri, həndəsəni tədrs edən müəllimi əslində yunan alimlərinin rolunu oynayan aktyora da bənzətmək olar. Fizika, kimya dərslərində müəllim yunan, alman, ingilis, fransız alimlərinin rolunu ifa edir.

Nəinki dərsliklərimizə, hətta geydiyimiz paltara, işlətdiyimiz elektron avadanlığına, kommunikasiya vasitələrinə, gigiyenik vasitələrə göz gəzdirsək, görərik ki, bizi məhz qərb bu cür abıra salıb. Kimsə bütün bunlardan imtina etmək istəyirmi? Edə bilərmi?

Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakultəsinin birinci kursunda Qədim Azərbaycan ədəbiyyatı keçilir. Yəni bir il bu qədim ədəbiyyata sərf olunur, hərçənd öyrənilən müəlliflərin hamısı farsdilli şairlərdir. Kimin təxəllüsü “Təbsizi”dirsə, “Azərbaycan şairi” damğasını basıblar. Mən o bir ili itirilmiş sayıram, ilk növbədə ona görə ki, bütün əsərlərini farsca yazmış, əsərlərində bizə aid heç bir milli-etnik əlamət olmayan müəlliflərin niyə Azərbaycan şairi adlandırıldığını başa düşə bilmirəm. Axı fars şairi Təbrizdə doğulduğu kimi, Gəncədə də, hətta Salyanda da doğula bilərdi. Çünki 10-11-ci əsrlərdə bu əraizlərdə şeir yazılan bir dil olib – fars dili. Və əgər 10-11-ci əsrlərdə Təbriz farsdilli şəhər deyildisə, niyə əli qələm tutan farsca yazırdı?

O ilin hədər sayılmağının ikinci səbəbi də var. Bu, farsdilli şairlərin tədris olunmağı, ancaq fars dilinin tədris edilməməyidir. Nizamini milli şair sayan ölkədə gərək fars dili ikinci dil kimi öyrənilə. Azərbaycanda isə, indi deyə bilmərən, fars dilini yalnız şərqşünaslıq fakultəsində beş-on nəfər öyrənirdi. Azərbaycan dili və ədəbiyyatı ixtisası üzrə oxuyanlar cəmi bir semestrdə fars dili keçirdilər, yəni yalnız hərfləri öyrənirdilər. Öyrənidilər deyəndə ki, hərfləri də tək-tük tələbə öyrənirdi…

İndi Nizami ilə bizim aramızdakı uçurumu görürsünüz? “Leyli və Məcnun”u fars dilini bilməyən Səməd Vurğun “tərcümə” edib. Yəni fars dilini bilənlər poemanın sətri tərcüməsini yaradıblar, o da şeirə çevirib. Səməd Vurğunun özünün necə yazdığını biləndə, Nizaminin başına nə oyun gətirdiyini təsəvvür etmək olar…

Nizaminin bizim üçün qiyməti milli şair olmağında deyil, çüni o, milli şair deyil, onun qiyməti müəllimliyindədir. Yəni bizim əsl milli şairlərimiz olan Nəsimini və Füzulini Nizaminin şagirdləri saymaq olar. Yəni qüdrətli fars klassik poeziyasını günəş saysaq, bizim klassik poeziya onun ətrafındakı planetlərdən biridir.

Və belədirsə, niyə farsları bizim millətə söydürürlər? Mən cənubluları demirəm, onların farslarla öz haqq-hesabı var. Mən özümüzküləri nəzərdə tuturam. Niyə dilini bilmədiyi Nizamini milli fəxr sayan adam Nizamini ana dilində oxuyan milləti söyür? Bu, şagirdlərin müəllimi təhqir etməsi deyilmi?

Gülməli budur ki, özünə türk, boz qurd, ala canavar və s. deyən insan sonra başlayır “dəlöy-dəlöy, ay dad-bidad” deyə-deyə fars muğamı oxumağa, sonra durub “Dolya vorovskaya”nı oynayır…

Farsın inkarı, farsın ləğvi nadanın, cahilin həyatını yüngülləşdirir. Fars “ləğv olunubsa”, fars dilini bilməmək, Furdovsini, Camini, Xəyyamı, Hafizi bilməmək ayıb deyil.

Müəllim ölüb! İndi sinifdə istəyirsən mayallaq aş, istəyirsən partaları çevir. Kefdir!

Ancaq Nizami Azərbaycan şairidir. Bilmirik nə yazıb, ancaq bizimdir!

Farslardan sonra növbə fransızlara çatdı. Yəni müəllimlərdən biri də öldü. Ura! Əslində Fransa, fransız mədəniyyəti ölməyib, ancaq İlham Əliyev bu ölkənin ölüm arayışını yazıb. Bacara bilsəydi, İlham Əliyev bütün fransız mədəniyyətini, bütün fransız tarixini həbs edib Kürdəxanı türməsində qapayardı. Bacara bilmir. Ancaq Fransanı, fransız mədəniyyətini cinayətkar elan edib qiyabi hökm də çıxarır.

Fransız müəllimi də öldü. Cahillərin, nadanların, kəmsavadların kefidir. Bundan sonra heç kim onları Balzakı, Hüqonu, Zolyanı, Bodleri, Kamyunu, Sartrı oxumamaqda, Delib, Bize, Sen-Sans kim bəstəkarları, Mane, Mone, Renuar kimi rəssamları tanımadıqlarına görə qınaya bilməz. İndi  bunlar əmindirlər ki, dünya kinemaqoqrafını Lümyer qardaşları yaratmayıb, dünya kinematoqrafı “Yeddi oğul istərəm” filmi ilə Azərbaycanda yaranıb…

Nə Blez Paskal olub, nə Lui Paster olub…

İndi də rus müəllimi ağır xəstələndi və bəlkə də öldü. Ura!

İndi gərək biz Rusiya ordusunun zabiti Mirzə Fətəlinin də irsini ləğv edək. Rus təhsilinin yetirmələri olan Üzeyir Hacıbəyovun, Müslim Maqomayevin, Cəlil Məmmədquluzadənin, Süleyman Sani Axundovun, Cəfər Cabbarlının irsini də. Bu sahədə artıq xeyli iş görülüb. Rus, yəhudi alimlərinin yaratdığı Akademiya naxçıvanlı mafiozun başçılıq etdiyi yavaxanaya dönüb. Kinomuzun, teatrımızın səviyyəsini nəzərə alsaq, görərik ki, Rus müəllimi ya çoxdan xəstədir, ya çoxdan qovulub, ya da ölüb…

Zurnaçı Kamran Həsənli və ya özünü Opra Uinfri kimi görən camışabənzər arvad Aygün Muradxanlı qara camaatı rus kulturundan uzaq olmağa çağırırlar. Rus kulturu, yəni rus mədəniyyəti – səviyyədir, standartdır. Səviyyələri aşağı olanlar rus mədəniyyətinin fonunda narahatlıq keçirirlər. Rus mədəniyyəti ləğv olunanda bunların səviyyəsisizliyi olur standart. Yəni zurnaçı Kamran Həsənli olur standart. Yuxularında özünü Opra Uinfri kimi förən Aygün Muradxanlı olur intellektual standart.

Fars müəllimi öldü, fransız müəllimi qovuldu, rus müəllimi azarladı.

Ura! Dərslərimiz boş keçəcək. Partalrı çevirib sinifdə mayallaq aşmaq vaxtıdır…

Mirzə Əlil

14. 02. 2024, Samara

KÜSÜ: İLHAM ƏLİYEV BƏLKƏ PUTİNDƏN «KROKUS»UN XAHİŞİNİ ELƏYİB?

Фев13

İlham Əliyevlə Vladimir Putinin arasında yaranan küsü nəinki bu möhtəmşəm kişilərin hərlədikləri ölkələrin əhalisini, hətta dünya ictimaiyyətini də sarsıdıb. Elə sarsıdıb ki, diqqət Rusiya ilə Ukrayna arasındakı müharibən yayınıb. Azərbaycan əhalisinin diqqəti isə təkcə müharibədən, yox ondan da vacib şeylərdən yayınıb. Məsələn, çörəyin bahalaşmağından. Ətin, yağın, meyvənin, tərəvəzin astronomik qiymətindən. Şərlənib tutulanlardan, gənc qızların türmədə çürüməyindən və s. Çünki bunlar İlham Əliyevlə Putinin küsüşməsi ilə müqayisə də çox xırda şeylərdir. İndi Azrbaycan əhalisi gecə-gündüz dua eləyir ki, İlham Əliyevlə Putin tezliklə barışsın, yoxsa yenə ruslar yenə qayıdıb girərlər Azrəbaycana, yenə bizi əsarətə alarlar, zəncir ocağını, İmamzadanı və başqa ocaqları bağlayarlar, “həci”lərin, “kərbalıyıların” statusunu ləğv edərlər, bütün qulyabanıları, damdabacaları qovarlar, bəlkə hələ Xəzərə çəkilmiş hasarları da sökərlər, bununla da torpağımızın neməti gedər…

Mən Mizə Əlil olaraq İlham Əliuevlə Putin arasındakı küsünün analoqunu tarixdə və ədəbiyyatda axtardım. Tıq-tıq xanımla Siçan Solub bəyin konflikti mənə oxşar gəldi. Ancaq bu koflikt faciə ilə bitdiyindən onu qoydum kənara. İkinci analoq Qoqol tərəfindən qələmə alınıb ki, bu da İvan İvanoviçlə İvan Nikiforoviçin necə dalaşdığı haqqında hekayətdir. Məlumdur ki, İvan İvanoviçlə İvan Nikiforoviçin arasında şəhərdə hamının nümunəvi saydığı dostluq və qarşılıqlı məhəbbət olub. Onların arasında yaranan və tezliklə ədavətə keçən küsü bütün Mirqorod şəhərini sarsıdır və dərindən məyus edir. Və bu da məlumdur ki, İvan Nikiforoviç dostu İvan İvanoviçi “qusak”, yəni erkək qaz adlandırmış, bununla da onun zadəgan ləyaqətini təhqir etmişdi. Şəhərin yüksək cəmiyyətinin onları barışdırmaq səyləri boşa çıxır. İvan İvanoviç dostunu verir məhkəməyə. Bu məhkəmə çəkişməsi illərlə davam edir, hər iki dostun var-yoxu məhkəmə xərclərinə, rüşvətə sərf olunur…

Doğrudan da İlham Əliyevlə Putun arasındakı küsünün Qoqol hekayətinə oxşadığını inkar etmək olmaz. Ancaq fərqli cəhətlər də var. Məsələn, bunların heç biri məhkəməyə müraciət etmir. Çünki heç birinin ölkəsində məhkəmə yoxdur. Bu bir yana. Biz bilirik İvan İvanoviçə “erkək qaz” deyilmişdi. Bəs Əliyevlə Putunun arasında nə olub? Bu kişilərin hər ikisi yüksək tərbiyə görmüş adamdır və bunların ağzından ayıb söz çıxmaz. İndi görək İvan İvanoviçlə İvan Nikiforoviçin arasında avaya səbəb olmuş söz hansı söhbət zamanı deyilmişdi.

Hekayəti oxuyanlar bilirlər ki, İvan İvanoviç yayda vaxtaşırı evin avadanlığını çölə çıxartdırıb günə verdirirdi. Bir dəfə qonşusu və dostu İvan Nikiforoviç görür ki, günə verilən şeylərin arasında tüfəng də var. Və dostunun yanına gəlib tüfəngi istəyir. İvan İvanoviç deyir ki, tüfəng özünə lazımdır, birdənevinə quldurla basqın edərlər və s.. İvan Nikiforoviç müxtəlif təkliflər edir: pulla almaq, əvəzində donuz vermək və s. İvan İvanoviç get-gedə bərkiyir, İvan Nikiforoviç də özündən çıxıb onu “erkək qaz” adlandırır…

İndi fikirləşirəm: Putin Əliyevdən nə istəyib ya Əliyev Putindən nə istəyib ki, dava düşüb? Axı casus-masus söhbəti avam adamlar üçündür. Nə casusluq, a kişi? Putun Ukraynaya girməmişdən, Əliyevi çağırıb onun xeyir-duasını alır, indi Əliyev onun casusunu ifşa edəcək? Vallah, gülməlidir. Hamının casusu hər yerdə var… “Rus evi”nin yerləşdiyi binanı sahibinin satacağı lap yöndəmsiz quramadır. Əliyevin icazəsi olmadan kim nə sökə bilər ya kim nə tikə bilər?

Yox, Əliyevin Putindən küsüsü şəxsi incikliyə oxşayır. Elə bil ki, Putundən nəsə istəyib, Putin verməyib, ya da deyib “baxarıq”.

Əliyev Putundən nə istəyə bilərdi? Tüfəng? Yox, özünün tüfəngi çoxdur…

Ağla gələn bir şey var: Əliyev Ağalarovların xahişini eləyə bilərdi. Yəni “Krokus”dakı qırğından sonra yiyəsiz kimi qalan çoxmilyardlıq biznesin Ağalarıvlara qaytarılmasını. Şübhəsiz ki, bu biznesə Əliyev də milyardlar qoyub. Yəni öz cibindən qoymayıb. Neftin, qazın pulunu qoyub. İndi bu biznes havada qalmış kimidir. Manıs yeznə Emin Bakı ilə Moskva arasında girincdir…

Əliyev bu böyük sərvətin xahişini Putindən eləyə bilərdi. Putin deyə bilərdi ki, “baxarıq”, “məşğuluq”, “görək nə edə bilərik, xalqda etiraz doğura bilər” və s. Sonra da susardı… Əliyev də acığa düşüb deyərdi ki, onda mən sənin ”evini” bağlayıram…

İndi yapçı da, gopçu da, müxalifətçi də, demokrat, qondarma deputatlar, bazar adamlrı da, Qaradağda daş atanlar da da rus casus şəbəkəsindən danışırlar. Xalqı yeni rus müdaxiləsi və hətta işğalı ilə qorxudurlar.. Xalq qorxur ki, rus gəlib zəncir ocağını, imamzadanı bağlaya, Allahşükürünn götünə bir təpik vurub məsciddən qova…

Yuxularında özünü Opra Uinfri kimi  görən gombul arvad Aygün Muradxanlı deyir: rus kulturundan uzaq olun…

Rus kulturundan, yəni rus mədəniyyətindən. Yəni Puşkindən, Qoqoldan, Tolstoydan, Çaykovskidən, Çexovdan.

Rus gəlir: əti, yağı yadınızdan çıxarın. Çörəyi də iki gündən bir yeyin, ac adamın gözü açıq olur, gözünüz açıq olsun, çünki yan-yörəniz rus casusudur…

Rus gəlir: ən təhlükəsiz yer elə türmədir. Ona görə də şərlənib tutulanlar üçün darıxmayın.

Bizi rus təhlükəsi ilə Azərbaycan dilində rus ləhcəsi ilə danışan diktator qorxudur…

Qoqol İvan İvanoviçlə İvan Nikiforoviç haqqında hekayətini bu cümlə ilə qurtarır: “Скучно на этом свете, господа!”

Mən Mirzə Əlil olaraq belə deyərdim: “И скучно, и страшно!»

Yəni bu dünyada yaşamaq həm darıxdırıcıdır, həm də də dəhşətlidir…

Mirzə Əlil

13. 01. 2025, Samara

HADRUTU, MARTUNİNİ ŞAHNAZ BƏYLƏRQIZINA DƏYİŞİRƏM!

Фев7

Azərbaycanda daha bir jurnalist qadının, Şahnaz Bəylərqızının tutulduğunu eşidib çox məyus oldum. Onun məkrəbli iki övladının olduğunu eşidğndə məyusluğum daha da artdı. Görkəmindən çox da sağlam olmadığı aydın görünən bu qadını türmədə, türmə paltarında, türmə yatağında, əlidəyənəklilərin, belitapançalıların önündə təsəvvür elədim…

Təsəvvür edin ki, tutulan ananızdır, bacınızdır… Məsələn, deyək ki, mən uşaq olan vaxtlar mərhum anamı şərləyib salaydılar Salyan türməsinə… Özünüzü Şahnaz Bəylərqızının övladlarının yerinə qoyun. İndi yəqin o uşaqlar analarının azadlığa çıxması üçün hər şeyə hazırdırlar…

Təsəvvür elədim ki, mənim anamı ermənilər girov götürüblər və deyirlər ki, Hadrutla Martunini qaytar, ananın buraxaq. Deyirəm ki, məgər Hadrutla Maruninin ixtiyarı məndədəir? Deyirlər sən öz razılığını ver, kağıza qolunu çək, qalanı ilə işin yoxdur. Mən də deyirəm ki, lap Mardakerti də götürün, ancaq anamı buraxın…

Əgər mənim anam damda çürüyəcəksə, Martuni də, Hadrut da, Mardakert də dağılıb xaraba qalsın!

Əgər Martuninin, Hadrutun ermənilərdən fəhlə-kəndli əsgərlərin qanı bahasına alınmasının nəticəsi faşist rejimidirsə, dağılsın Hadrut da, Xankəndi də dağılsın.

Bilirəm ki, bizim əlidəyənəklilər, belitapançalılar, hakim mantiyasına tülkü cildinə girən kimi girənlər ermənidən milyon dəfə pisdirlər. Öz xalqına qənim kəsilən və insan adı daşımağa layiq olmayanlar SS-çilərdən də, gestapoçulardan da pisdirlər.

Qoy insan südü əmmiş, halal çörək yemiş hər kəs öz anasının, bacısının, arvadının, qızının şərlənərək türməyə salındığını və insan südü əmməmiş, halal çörəklə böyüməmiş əlidəyənəklilərin, belitapançalıların önündə təsəvvür eləsin. Mənə elə gəlir ki, Hadrutu da, Martunini də və üstəlik Paşaholdinqləri də verərsiniz…

Mirzə Əlil

07. 02. 2025, Samara

NEFTÇALALILAR NEÇƏ İL SABİR RÜSTƏMXANLINI YALADILAR, DOYMADILAR, İNDİ ARVADINI YALAYIRLAR….

Фев5

Yediyinin yarısını üzünə, paltarına yaxmış uşaqlara deyərdilər: “İt yalasa, doyar”.

Son vaxtlar Facebook səhifəmin lentində Tənzilə Rüstəmxanlını və neftçalalıların onun ünvanına yazdıqları tərifləri görəndə fikirləşirəm ki, bu arvadın çirkini bir it yox, it sürüsü yalasa, doyar. Neftçalalılar doymurlar. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, neftçalalılar bu ləçərdən qabaq onun şərəfsiz ərini illərlə yalayıblar. Ancaq doyub-dolanmaq bilmirlər…

Tənzilənin çirki adi çirk deyil, bu ləçər başdan-ayağa poxun içindədir. Sağlam düşüncəsi və ədalət hissi olan adam inkar eləyə bilməz ki, bu arvad cinayətkardır. Bu arvad dəstə düzəldib Azərəbaycan dövlətinə, dövlətçiliyinə, onun Konstitusiya əsaslarına qarşı ağır cinayət törədib, deputat mandatını kriminal yolla əldə edib və onun yeri türmədir. Ancaq ya Neftçalada sağlam düşüncəsi və ədalət hissi olan adamlar qalmayıb, ya da səslərini çıxarmırlar. Hərçənd belə cinayətə susurlarsa, deməli, sağlam düşüncələrini də, ədalət hisslərini də itiriblər. Bir sözlə, adamlıqdan çıxıblar.

Tənziləni yalayanların da mütəşəkkil dəstələri var. Məsələn bu: “Neftçala Təhsil Akademiyası”. Bu da Facebook-da səhifədir. Adam gözlərinə inanmır, fikirləirsən ki, Neftçala hara, akademiya har? Axı akademiya deyəndə ilk növbədə yunan sivilizasiyasını düşünürsən, Platonu düşünürsən. Və deyirsən ki, bəlkə bu, ayrı Neftçaladır, bəlkə bu Neftçala Yunanıstandadır ya İtaliyadadır. Diqqətlə baxıb görürsən ki, yox, Neftçala elə həmin Neftçaladır. Buranın adı bir vaxt 26-lar qəsəbəsi idi, xalq isə onu Tres (yəni Trest) adlandırırdı, ordakı idarənin adı ilə…

Bəli, Neftçala həmin Neftçaladır. 70-ci illərdə burda yeraz İbrahim Qurbanov at oynadıb. Əslində at oynatmayıb, neftçalalıları minib çapıb… Neftçalalıları bir neçə il Taleh Qaraşov da (Tale məllim) minib çapıb, indi Lənkərandadır, talışları minir…

Qayıdaq akademiyaya. Akademiyanın (Akademiya!) adının altında iki arvadın adı var: Hüseynzadə Firuzə Əhmədova Məleykə.  Elə belə də yazılıb: bağlayıcıız, vergülsüz. Bu iki arvad yəqin duetdir: Ace of Base kimi. Ya da Baccara kmi…

Yadima Rusiya müğənnisi Lolita düşür. İki səbəbdən: o da Tənzilə kimi donuzsifətdir, yeraz bacısına çox oxşayır. Və Lolita bir vaxt keçmiş əri ilə duet yaratmışdı: Kabare-duet “Akademiya”. Bəlkə bu iki arvad da, yəni Firuzə Hüseynzadə və Məleykə Əhmədova da duet yaradıb özlərinə “Təhsil akademiyası” adıı götürüblər, rus demişkən, “prikol üçün”. Yəni səhnəyə çıxıb “Təhsil akademiyası” deyən kimi xalq gülməkdən partlayacaq…

Yazıq yunanlar…

Firuzə ilə Məleykənin necə oxuduqlarını bilmirəm, ancaq Facebookdakı işləri, yuxarıda dediyim ki, Tənzilənin poxunu yalamaqdır. Nə o ləçərin poxu tükənir, nə bu arvadlar doyurlar…

Kabare… Yox, Bardaq-duetin səhifəsində nə var ? — Tənzilənin və şərəfsiz əri Sabir Rüstəmxanlının böyük şəkilləri. Hər ikisi ətlik heyvan kimi yeyib-yağlanıb. Ömürləri boyu faydalı bir iş görməyiblər.

Tənzilə Neftçalada komada olan xəstənin üstünə Türkiyədən professor gətirdib…

Hansı pula? Neftçalada komada olan xəstə ayılar? Deputatın işi xəstə üstünə xaricdən həkim gətirtməkdir?

Hə, yadıma düşdü ki, Tənzilə deputat deyil, mandatı kriminal yolla əldə edib…

Səhifədə Fərman Hüseynov adlı birinin postu qoyulub.

“Neftçala rayonunun Xıllı qəsəbəsi, Boyat, Ballıcallı, Dördlər, Astanlı və Tatarməhlə,Abasallı kənd sakinlərini təbrik edirəm.Millət Vəkili Tənzilə Rüstəmxanlının bu ərazinin sakinlərinin müraciətini nəzərə alaraq söz verdiyi Bankomat artıq Xıllı qəsəbəsində quruldu… Bir daha verdiyi sözü tutan və həyata keçirməyi əməli ilə təsdiq edən Millət Vəkili Tənzilə Rüstəmxanlıya təşəkkür edirik.”

Fərman Hüseynovun profl şəklinə baxıram. Dəlləkdən təzə çıxanda çəkdirib. Başı “poluboks” qırxılıb. Boynunda qalstuku var. İntelligent olduğuna şübhə yoxdur. Ancaq bu cənabın, məndən inciməsin, qeyrəti yoxdur. Qeyrəti olsaydı, ağır cinayət törədib xalqın seçki hüquqlarını tapdalamış ləçəri yalamazdı. Baxın, Xıllı iri qəsəbədir, bir vaxt rayon mərkəzi də olub, üstəlik altı kənd. Bu sıx əhalisi olan böyük ərazidə bankomat olmayıb. Bunun deputata nə dəxli? Bu onu göstərir ki, yerli özünüidarə yoxdur, unsanlar öz ərazilərinin sahibi deyillər, öz ərazilərinin sahibi olsaydılar, quldur məmurlara nökərçilik eləməsəydilər, nəinki hər kənddə bankomat qoyardılar, bəlkə hələ İlon Mask kimi raket düzəldib göyə uçurardlar. İnhhisar yox, azad sahibkarlıq olsa, xalq çox hünərlər göstərə bilər. Ancaq nə qədər ki, bu əhali özünü bu dönuzsifət Sabirlə donuzsifət arvadı Tənzilənin qabağında özünü Mirzə Cəlilin Novruzəlisi kimi aparacaq, nəininki raket qayıra bilər, hətta məktubu qutuya da salmağa cəsarət edə bilməz. Məktub yazanı, yəni söz danışanı, deyəni  sabirlərin, tənzilələrin at oynatdığə Azərbaycanda şərləyib damda çürütmürlərmi?

Neçə illərdir İnternetdə Neftçaladan, Xıllıdan böyük, kiçik kəndlərdən məzunların yüksək balla universitetlərə, həta xarici ali məktəblərə girdiyi barədə xəbərlər oxuyuram. Bəs hanı o adamlar? Niyə onlar deputat deyillər? Niyə öz rayonlarını, kəndlərinin onlar idarə etmrlər? Haçanacan on minlərlə insan bu müftə yeməkdən, tüfeyli həyatdan piylənmiş sabirlərin, tənzilələrin poxunu yalayacaq? İngilis deyir: “Enough is enough”! Yəni bəsdir, cana doyduq! Sovet dağılandan sonra yetişən iki nəsil inkişaf perspektivindən, şansından mərhum edilib. İstəyirsn lap Massaçusetdə oxu, perspektivin yoxdur, sənin kənd bələdiyyəsinə seçilmək şansın da sıfırdır. Milli məclis – mütəşəkkil cinayətkar dəstəsidir. Onları dəstəkləyən də, neftçalalılara xatırladıram, cinayıtkardır!

Bardaq-akademiyanın səhifəsində ləçər Tənzilənin Qədimkən camaatı ilə görüşündən şəkil var. Başında Allahşükür papağı olan bir kişi ləçərin qabağında durub nə isə deyir, yəqin nəyinsə xahişini edir. Bu kişi bir vaxt pioner olub, qalstuk taxıb, sonra komsomol nişanı…. Qeyrəti var? Yoxdur! Qeyrəti olsa, deyər ki, ay ləçər, ay it qızı, mənim Qədimkəndimdə bir dəyərli kişi ardad ya kişi yoxdur ki, sənin kimi üzü-üzlər görmüşün birisi mənim millət vəkilim olsun?

İnsafla desək, bardaq-akademiyanın postlarının altında “layk” çox azdır. Yəni neftçalalılar susmağı üstün tuturlar. Susmaq isə, təəssüf ki, razılıq əlamətidir. Əziz soydaşlarım, cinayətkar susqunluqla övladlarınızı, nəvələrinizi işqlı gələcəkdən mərhum edirsiniz. Və susmağa davam etsəniz, onlar da  köləlik həyatına məhkumdurlar…

Mirzə ƏLİL

05. 02. 2025, Samara

BAKI YOX — BAŞ GƏDƏBƏY! GƏNCƏ YOX — GƏDƏBƏY-20! SALYAN YOX — GƏDƏBƏY -52!

Фев4

Lətifələri başqa dilə çevirəndə duzunu itirir, gülməli səslənmir. Ancaq bir rus-sovet lətifəsini izahlı tərcümə etmək istəyirəm, çünki  sözümün canını çatdırmaq üçün vacibdir.

Rus sovet bəstəkarı Tixon Xrennikov düz 53 il, 1948-ci ildən 1991-ci ilə qədər, yəni SSRİ ləğv olunanacan SSRİ bəstəkarkar ittifaqının sədri olub. Guya bir dəfə Stalindən soruşurlar ki, birdən Xrennikov ölsə, onun adını hansı küçəyə verək. Stalin deyir, Xrennikovun adına küçə var: Neqlinka.

Əslində Moskvadakı küçənin adı Neqlinnayadır. Lətifədə “qlinnaya” “Qlinka” ilə, yəni “Ruslan və Lyudmila”, “İvan Susanin” operalarının müəllifi olan böyük rus bəstəkarının soyadı ilə əvəz olunub. Yəni Stalin demək istəyir ki, Xrennikov Qlinka deyil…

Bir vaxt Moskvada eşitdiyim bu lətifəni niyə xatırladım? Bu yaxınlarda öz-özümə fikirləşirdim ki, Azərbaycan rəhbərinin xatirəsini əbədiləşdirmək üçün təzə şəhər salınsa yaxşıdır ya adı elə mövcud şəhərlərin birinə verilsə? Çox fikirləşəndən sonra başa düşdüm ki, nə təzə şəhər salmaq lazımdır, nə də olanların adını dəyişmək. Azərbaycan rəhbərinin, ümumiyyətlə, Azərbaycan məmurunun adına yer var: Gədəbəy!

Vallah, inanılmazdır! Xalqın yaşama və düşüncə tərzi onun dilində belə möcüzələr yaradır! Yəni necə yaşayırıqsa, elə də danışırıq: Gədəbəy! Dünyadakı altı mindən çox dilin heç birində belə kombinasiya yarana bilməz! Bu iki kəlməlik birləşmə gədələrin bəyliyi haqqında psixoloji tədqiqatın rezümesidir!

Azərbaycanın hansı məmurunu götürsən, o, danabaşlı Xudayar kimi bəydir və əslində gədədir. Xudayr necə katda  olub özünə dəyənəklə bəy dedizdirmişdi? Çünki onun anasını qlava siğə eləmişdi. İndi bəy iddialı gədə məmurların da anasını…

Azırbaycan Vikipediyasında (Azərbaycan Vikipediyasında!) Gədəbəy haqqında  oxuyuram: “İlk dəfə 13-cü əsrə aid mənbədə, qədim erməni dilində Qetabak qalası şəklində qeydə alınmışdır.”

Gədəbəy yox, Getabak! Yaxşı, sonra bizim hünərli soydaşlarımız gəlib ermənilərin gö… türkün məsəli, dalına təpik vurub qovdular. Hər kəs bu sualı verə bilər: yaxşı bir ad tapa bilmirdilər? Gədəbəy nədir?

Məsələ adın yaxşılığında, pisliyində deyil. “Gədəbəy” sözündə xalqın acı təcrübəsi əks olunub. Qarabağa baxın – guya azad edilib. Guya. Ancaq ərazinin hər nöqtəsində bir gədəbəy oturmayıbmı?

Azərbaycanda gədəbəy rəhbərlik eləməyən yer varmı?  Yoxdur?

Bir vaxt Şamaxı Gəncədən fərqlənib, Şəki Qubadan. İndi ərazilər zavod sexləri və ya tərəvəz şitillikləri kimi bir-birinə oxşayır. Gəncənin İmişlidən fərqi varmı? Həmin Heydər parkı, həmin, Heydər mərkəzi, Heydər prospekti. Dur dörd yol ayrıcında, başına torpaq sovur…

İndiki Gəncədə Nizami kimi əjdaha lçıxa bilərdimi? Yox! Azrbaycanın indiki adamını gədəbəylər laboratoriya heyvanına döndəriblər. Laboratoriya heyvanı “İsgəndərnamə” yaza bilər?

Gəncədə Nizamidən sonrakı doqquz əsrə yaxın bir vaxtda bir (01!) sənət əsəri yaranıb: “Cücələrim”! “Cücələrim” bizim milli sərvətimiz, milli şərəfimizdir. Azərbaycanın himnini “Cücələrim”lə əvəz etmək olar. Səslənəndə bütün dünyada millət ayağa durar. Ancaq sözlərində bir balaca dəyişiklik eləmək pis olmaz. Məsələn, “cücələrim”  əvəzinə “qoyunlarım”…

Gəncənin Beyləqandan fərqi varmı? Yox! Birində imamzadə, o birində zəncir ocağı. Bəlkə zəvvarların sayına görə Beyləqan (Jdanov!) Gəncəni ötər də…

Salyanın Ağsudan ya Kürdəmirdən nə fərqi var? Həmin Heydər parkı, Heydər mərkəzi, Heydər prospekti…

Yazıq salyanlılar… Başlarını aşağı salıb Heydər prospekti ilə fağır-fağır yeriyirlər…

Yox, mən qətiyyətlə deyirəm ki, Salyan adı indiki Salyana yaraşmır, onun da adını Gədəbəy qoymaq lazımdır: Gədəbəy-52.

Azərbaycanın bütün şəhərlərinin adını Gədəbəy qoyub Amerika şəhərlərinin küçələri kimi nömrələmək lazımdır: Gəncə: Gədəbəy-20, Ağdam: Gədəbəy-02, Xankəndi: Gədəbəy-26, Lənkəran: Gədəbəy-42 və s.

Bəs Bakı? Aha, Bakı! Bakı olur Baş Gədəbəy! Çünki gədəbəylərin zoqqaları, zırpıları Bakıya yığışıblar. Bakıda nəinki gədəbəylər, hətta güdəbəylər də at ilxısıdır, köpək sürüsüdür.

Burda xəyalən Azərbaycanın alternativ himni olan “Cücələrimi” çaldırıb sözümü bitirirəm…

Mirz ƏLİL

04. 01. 2-25, Samara

SABİRİN «CÜTÇÜ» ŞEİRİ. GƏLİN ATLARI ÖKÜZLƏRDƏN AYIRAQ…

Янв26

Lev Tolstoydan soruşurlar ki, uşaqlar üçün necə yazmaq lazımdır. Qraf deyir ki, elə böyüklər üçün yazılan kimi, ancaq daha yaxşı.

“Daha yaxşı” — əlbəttə, mübaliğədir, Lev Nikolayeviç demək istəyir ki, uşaq ədəbiyyatı da keyfiyyətli olmalıdır, üstəlik gərək uşaqlar üçün onarın anlaya biləcəyi dildə yazıla.

Bəlkə buna görə yaxşı uşaq yazıçıları bütün dünyada azdır. Azərbaycanda yox kimidir. İbtidai sinif müəllimliyi təcrübəmə görə deyə bilərəm ki, uşaqlar üçün tövsiyə edilə bilən əsərləri saymağa iki əlin barmaqları bəsdir. Süleyman Sani Axundovun “Qorxulu nağılları”, Cəlil Məmmədquluzadənin bəzi hekayələri, Sabirin “Qarğa və tülkü”,  Abbas Səhhətin “Ayı və şir” təmsilləri, Əhməd Cəmilin “Yeni il” (“Qopdu bayırda tufan” – hərçənd bu şeir də qüsursuz deyil: birinci misrada “tufan”, ikinci misrada “boran” və s.) və s. Qalanları ancaq şagirdlərdə pis zövq yaradar, dillərini korlayar. Səməd Vurğunun, Rəsul Rzanın, Əliağa Kürçaylının, Bəxtiyar Vahabzadənin, Hikmət Ziyanın, Tofiq Bayramın və başqalarının dərsliklərə salınmış şeirləri “gədəbiyyatdır” və uşaqların bədii tərbiyəsi üçün təhlükədir

Bizim dilimizdə Lev Tolstoyun yüsək meyarına uyğun gələn uşaq ədəbiyyatı nümunələrindən biri Sabirin “Cütçü” şeiridir. Mən müəllim olduğum vaxtlar, səhv etmirəmsə, ikinci sinifdə keçilirdi. Uşaqların əksəriyyəti bu şeiri tez əzbərləyir və müəllifin elə bu şeirdə yazdığı  kimi, “şur ilə”  deyirdilər.

Məktəbdən, uşaqlardan, dildən və ölkədən uzaqlarda olduğum qırx ildən çox vaxt ərzində bi şeir vaxtaşırı içərimdə özü dllənir. Və gözümün qabağına arıq, ancaq əzələli bədəninin bütün ağırlığını xışa salaraq cüt dalınca gedən qədim soydaşım gəlir…

Ancaq lap yaxın vaxtlarda ikinci beytin birinci misrasına çatıb dayandım.

“Atlar, öküzlər kotana güc vurur…”

İndi görək “cüt” nədir. Azərbaycan Vikipediyasını açıram: “Cüt — əkin işində istifadə olunan xüsusi vasitə. Yeri əkmək və şumlamaq üçün xış at, qatır və ya öküzə qoşulurdu.”

Azərbaycan Vikipediyası müsibət və fəlakətdir. Baxın: ”Yeri əkmək və şumlamaq üçün”. Belə çıxır ki, yer əvvəl əkilir, sonra şumlanır?

Buna göz yumaq. Deməli, xışa ya at, ya qatır, ya da öküz qoşulur. Yəni ya at, ya da öküz olmalıdır. Atla öküzü bir xışa, mənim fikrimcə, qoşmaq olmaz. Həm də Sabirdə at və öküz cəm haldadır, yəni birdən çoxdur. Bir xışa “atlar və öküzlər” qoşulubsa, bu hardan “cüt” oldu?

Şeirdə bir meçə cütcüdən söhbət getsəydi, “atlar, öküzlər” yerində olardı, yəni cütün birinə iki at, birinə iki öküz qoşulub. Yox, kinematqrafiq təsvir yaradan şeirdə bir cütcü görürük.

Əlbəttə, böyük şairimiz diqqətsizlik edib, qüsurunu göstərən də olmayıb. Düzəltmək olardı. Məsələn:

“Yorğun öküzlər kotana güc vurur…”

Sonrakı misrada heyvanların gah yıxıldığı, gah durduğu deyilir. Bu, onların yorğun olduğunu göstərmirmi?

Bu oldu öküz variantı. İndi deyək ki, xışa iki at qoşulub.

“Tərləmiş atlar kotana güc vurur…”

At çox tərləyən heyvandır. Tərinin də spesifik iyi var. Demək olmaz ki, Şanel ətrinə bənzəyir…

Yəqin ki, bundan yaxşı təklif də ola bilər. Ancaq uşaq müəllimdən “niyə atlar, öküzlər?” soruşanda müəllim gərək uşağa deməyə ki, “qələtini elə, Sabir vizim dahi şairimizdir, elə bu qalmışdı ki, onun səhvimi tutaq, get dədənin ağzını əy…”

Vallah, Sabir bu gün olsaydı, jurnalist qızlarla qonşuluqda Kürdəxanı türməsində yatardı, elə bu müəllim özü  ondan çuğulluq eləyib tutdurardı, deyərdi gündüz sabun bişirir, gecələr dollar kəsir…

Mənim şəxsi kitabxanam yanandan oxumaq istədiyim mətnlərin çoxunu Vikimənbədə tapıram. Deməliyəm ki, Azərbaycan Vikimənbəsi də müsibət və faciədir.

Baxin:
“Atlar, öküzlər kotana güc verir” (“vurur” olmalıdır)

Son beytə baxaq:

“Cəm edəcək tarlasının hasilin,
Bəsləyəcək həm ailəsin, həm də
elin.”

Beytin ikinci misrasında aləm qarışıb, bu, şeir misrası deyil, çünki artıq söz işlənib, əruz vəzni pozulub. Bunu Sabir eləməyib, mətni Vikimənbəyə qoyan eləyib. Belə olmalıdır:

Cəm edəcək tarlasının hasilin,

Bəsləyəcək ailəsin, həm elin.

“Yanlış da bir naxışdır” – bu, atalar sözüdür. Bu bizi keyfiyyətli işlərin, xüsusilə sənətkarların işindəki xırda qüsurlara anlamla yanaşmağa dəvət edir. Əfsanəvi Pavarottinin də xaric notları olurdu. Ancaq bu deyilməsə, xaric oxumaq vokalçılar üçün normaya çevrilər. Ədəbi-bətii mətnlərdə buraxılan həm semantik, həm qrammatik səhvləri görmək vacibdir. Görmürüksə — bu bizim kəmsavadlılığımızı göstərir…

X.X.

26. 01. 2025, Samara