ALFRED DE MÜSSE. KƏDƏR

Ноя14

Düşmüşəm qüvvədən, həyatım bitib,
Gedib dostlarım da, gülmürəm bir an;

Məndə öz dühama inam yaradan,

Qürurum nə vaxtdan tükənib, itib.

—

Əvvəl Həqiqətlə üzləşən zaman
Deyirdim ən yaxın dostum olacaq,

Dərindən anlayb duyandan ancaq,
Tamam çiyrinibdir ürəyim ondan.

—
Hərçənd əbədidir Həqiqət olan,
Ondan uzaqlaşan, onsuz dolanan,
Cəhalət içində yaşayar hökmən.

—
Cavab verməliyik, Tanrımız dedi.
Mənə bu dünyada nə qalır indi? —

Düşünmək, göz yaşı axıtmaq hərdən

fransızcadan tərcümə

13-14.11. 2021, Samara

========================

Alfred de MUSSET
Tristesse

J’ai perdu ma force et ma vie,
Et mes amis et ma gaieté;
J’ai perdu jusqu’à la fierté
Qui faisait croire à mon génie. Читать далее →

ALFRED DE MÜSSE. OXUCUYA SONET

Ноя13

İndiyəcən, oxucum, ənənə tələbiylə,
Birinci səhifədə səni salamlayırdim.

Bu dəfəki kitabın sonu şən deyil elə,
Doğrusu, bizim əsr xoşagəlməz bir andır.

—

Gedir nəyi vardısa artıq qabaqkı əsrin,

Krallar və tanrılar, zəfər qazandıran bəxt.

Rozafindlə Süzona hədsiz müdrikəm yəqin,
Qoca Lamartin mənə uşaq tək baxır hərçənd.

—

Əfsus, siyasət! Budur əsl  dərd və həqarət.

Düşmənlərimdir mənə onu görən məsləhət.
Gah ağsan, gah qırmızı: bu mənlik deyil, canım!

—
Məni kim oxuyursa, oxuyaydı təzədən.
Rübabımda iki ad dolaşsa təsadüfən
Ninet olacaq hökmən, ya da ki, Ninon xanım.

fransızcadan tərcümə

12.11. 2021, Samara

==============

Alfred de MUSSET
1810 — 1857

Sonnet au lecteur

Jusqu’à présent, lecteur, suivant l’antique usage,
Je te disais bonjour à la première page.
Mon livre, cette fois, se ferme moins gaiement ;
En vérité, ce siècle est un mauvais moment.

—

Tout s’en va, les plaisirs et les moeurs d’un autre âge,
Les rois, les dieux vaincus, le hasard triomphant,
Rosafinde et Suzon qui me trouvent trop sage,
Lamartine vieilli qui me traite en enfant.

—

La politique, hélas ! voilà notre misère.
Mes meilleurs ennemis me conseillent d’en faire.
Être rouge ce soir, blanc demain, ma foi, non.
—
Je veux, quand on m’a lu, qu’on puisse me relire.
Si deux noms, par hasard, s’embrouillent sur ma lyre,
Ce ne sera jamais que Ninette ou Ninon.

VİKTOR HÜQO. ANAMA

Ноя11

Ana, ürəyim mənə deyir ki, bayramındır

 (Doğru deyir ürəyim, nə  desə səndən haçan).

Ana, nə arzulayır bu ürək  sənə indi?

Xəzinə? Bəlkə şöhrət? Bəlkə rütbə? Yox, inan!

Səni görüb duyduğum səadəti duyasan!

1816

fransızcadan tərcümə

11.11.2021, Samara

=========================

À maman

Victor Hugo

Mon coeur me dit que c’est ta fete
(je crois toujours mon coeur quand il parle de toi)
maman que faut-il donc que ce coeur to souhaite?
De tresours? — des honneurs? — des trones ? — non, ma foi
Mais un bonheur egal au mien quand je te vois.

27 septembr 1816

POL VERLEN. “TÖVLƏDƏ SAMAN ÇÖPÜ KİMİ ÜMİD İŞARAR…”

Ноя10

Tövlədə saman çöpü kimi ümid işarar,

Uçuşuyla məst arı niyə qorxudur səni?

Bax, buludu gör necə günəş şüası yarar.

Niyə yuxulayırsan masa üstdə dirsəyin?

—

Zavallı qəlb, buz kimi sən bu quyu suyundan,
İç barı, yat təzədən. Mənsə burdayam, oyaq.
Keşiyində duraram sənin yuxunun hər an,
Körpə kimi yatarsan sənsə qıığıldayaraq.

—

Günorta. Xanım, gedin tanrı naminə indi,
O, yatır. Addımları qadının, qəribədir,

Beynində əks-səda verir zavallıların.

—

Günortadır. Suladıb sərinlətdim otağı,

Get, yat! Ümid çalada daş kimi işıq salır.
Sentyabr gülləri, nə vaxt açılar axı!

Fransızcadan tərcümə

09 — 10.11. 2021, Samara
QEYD: sonetin mövzusu şairin Rembo haqqında xatirəsidir

=========================

PAUL VERLAİN

L’espoir luit comme un brin de paille dans l’étable.

Que crains-tu de la guêpe ivre de son vol fou ?

Vois, le soleil toujours poudroie à quelque trou.

Que ne t’endormais-tu, le coude sur la table ?

—

Pauvre âme pâle, au moins cette eau du puits glacé,

Bois-la. Puis dors après. Allons, tu vois, je reste,

Et je dorloterai les rêves de ta sieste,

Et tu chantonneras comme un enfant bercé.

—

Midi sonne. De grâce, éloignez-vous, madame.

Il dort. C’est étonnant comme les pas de femme

Résonnent au cerveau des pauvres malheureux.

—

Midi sonne. J’ai fait arroser dans la chambre.

Va, dors ! L’espoir luit comme un caillou dans un creux.

Ah ! quand refleuriront les roses de septembre !

REDYARD KİPLİNQ. SUAL

Ноя9

Qardaşlar, siz deyin, neyləyərəm mən

Müharibə sona yetişən zaman

Sübut eləsələr hamıya birdən,
Dünyanın məhvinə səbəb insanam?

—

Bilinsə verdiyim bütün bu xeyrin,

Sonra da nə xeyir verəcəyəm ya,

Haqqı ödənibdir mənə neçə min
İnsanın qanıyla, iztirabıyla?

—

Qurban getməliydim bəlkə də təkcə,

Məhvimlə bəşərə olum xilaskar.

Baxdım gözüyumlu getdilər necə,
Ancaq açıq gözlə öldülər onlar.

—

Onlar demədilər sən də qılınc çal

Tale sınağına durub dözərkən.

Məndən gözləniən söz idi ancaq,

Dedim tanımıram onlarısa mən.

—

Döyüşlər yatanda bilinsə əgər,
Onlar ölüblər ki, azad olum mən,

Yaşaya bilərəm illəri məgər,
İllər alınıbsa qanla, ölümlə?

—

Qardaşlar, siz deyin, neyləyərəm mən,

İndi müharibə bitən zamanda,
Sübut olunsa ki, mənim üzümdən,
Dünya da, bəşər də tamam virandı —

Mən o insanam ki, bilinsə birdən,
Xahişi rədd etdi sınaq anında?

1916

 ingiliscədən tərcümə

07-09.11. 2021, Samara

QEYD: Bu şeir 1916-cı ildə, Avropadan gedən müharibəyə

Amerikanın münasibətinə qınaq kimi yazılmışdır. 1917-ci ildə, nəhayət,

Birləşmiş Ştatlar Birinci Dünya müharibəsinə qatıldı.

Şeir həmçinin cəbhədən yayınmış insanın vicdan əzablarının

ifadəsi kimi də başa düşülə bilər.

Şeir ilk dəfə “Neytral” (“The Neutral») adı ilə map olunub.

===============================

RUDYARD KİPLİNG

The Question

Brethren, how shall it fare with me

  When the war is laid aside,

If it be proven that I am he

  For whom a world has died? Читать далее →

REDYARD KİPLİNQ. GEFSİMAN

Ноя8

1914-18

Onda Fransada, Pikardidəydik,

Orda bağ var idi, adı Gefsiman,

Ora çox gəlirdi qadın və kişi,
İngilis əsgərlər yığışan zaman.

Bu bağdan keçərdik adəti üzrə,

Ya da dayanardıq – cürbəcür idi.

O yanda maskanı taxırdıq üzə,

Çünki qaz həmləsi ola bilərdi.

—

Orda bağ var idi adı Gefsiman,

Bir qız orda gördüm, qaynadı qanım.

Onunla hər dəfə danışan zaman,

Dua eləyirdim yan ötsün camım.

Əsgərlər ot üstdə uzanırdılar,

Zabit otururdu stulun üstdə,

Dua eləyiridm mən yorulmadan,

Deyirdim, nə olar camım yan ötsə.

—

Camım yan ötmədi, cam ötmədi yan,
Dua eləsəm də, ötmədi məndən.

İçdim, qaz həmləsi başlanan zaman,

Gefsiman bağını tərk eləyəndə.

ingiliscədən tərcümə

06-07. 11. 2021, Samara

QEYD:Şeirin mövzusu Birinci Dünya Müharibbəsi ilə bağlıdır, döyüşlərin

gedişində almanlar zəhərləyici qaz tətbiq edirdi. Qaz ciyərləri dağıdır,

tədricən öldürür ya da kor eləyirdi.
Tövrat allyuziyası Mattanın incilindədir 26. 39: “Atam, mümkünsə, bu camı məndən yan ötür

================================================

RUDYARD KİPLİNG

Gethsemane

1914-18

The Garden called Gethsemane

  In Picardy it was,

And there the people came to see

  The English soldiers pass.

 We used to pass — we used to pass

  Or halt, as it might be,

And ship our masks in case of gas

  Beyond Gethsemane. Читать далее →

REDYARD KİPLİNQ. HOMER

Ноя7

Homer rübabını dindirən zaman
Həndəvərdəkilər deyərdi nəğmə.

Eşitdiklərində maraqlı olan,

Nə var, götürərdi – mən də eləyəm.

—

Həm bazar qızları, balıqçılar həm,
Çoban, dənizçi də – eşidirdilər,

Çoxdankı nnəğmələr dinir təzədən,

Ancaq dinmirdilər – eləcə siz də!

—

Bilirdi xalq bilir oğurluğunu,
Küy salan yox idi hamı bilsə də,

Ancaq göz vururdu görsə kimi onu,
O da göz vururdu – eləcə biz də.

ingiliscədən tərcümə

05.11. 2021, Samara

=============================

RUDYARD KİPLİNG

OMER

When ‘Omer smote ‘is bloomin’ lyre,

  He’d ‘eard men sing by land an’ sea;

An’ what he thought ‘e might require,

  ‘E went an’ took — the same as me! Читать далее →

ŞƏHİD ƏSGƏRİN MEDALI

Ноя6

Qəhrəman əsgərim, öldüyün ildir,

Zirvədir, deyirlər, şəhidin yeri.

Ancaq atan, anan inana bilmir,

Sağalmaz xəstədir indi hər biri.

—

Mükafatın gəlib ildönümünə,
Siyahısındadır adın yüzlərin.

Uzun adlı medal veriblər sənə,
Təzədir, hələlik parlayır yəqin.

—

Çoxsa da nə qədər cəbhədə ölən,
Çatır hər birinə bu dəmir medal.

Sanki Türkiyədən ya Çindən gələn,
Gündəlik tələbat malıdır bu mal.

—

Sənə qıyılmadı fəxri ad, orden,
Canının bahası dəmir medaldır.

Sən vətəndən ötrü döyüşdün, öldün,
Uzun siyahıda adın yer aldı.

—

Uzadıb almağa nə əllərin var,

Taxıb gəzdirməyə var nə də sinən,

Ölümündən sonra verilən medal,
Səni aşağılar, zirvədəsənsə…

—

Səni möcüzəylə əgər oyatsan,
Deyərdin: “Çıxarın siyahılardan!

Medal istəmirəm qızıl da olsa,

Həyat istəyirəm… lap az, bircə an…

—

Üşüyüm, ac olum, ağrısa can da,
Görüm başım üstdə anamı yenə,

Bircə an…bircə an… o bircə anda,

Əlim sevgilimin dəysin əlinə…

06.11. 2021, Samara

REDYARD KİPLİNQ.PEYĞƏMBƏRLƏR ÖZ ELİNDƏ

Ноя5

Hər yerdə şərəflidir peyğəmbərlərin yeri,

Dünyaya gəldikləri kənddən savayı ancaq.

Burda yaxşı tanınır körpəlikdən hər biri,
Burda onlara heç vaxt məhəbbət olmayacaq.

 

Peyğəmbərlər yaramaz, cavan, şanpərəst ikən,
Bundan əməlli-başlı onlar dərd çəkərdilər.

(Baxsan yazdıqlarına, bunu özün görərsən)

Sonra nemət olacaq peyğəmbərə bu dərdlər!

 

Ninivə şəhərinin gücü çatmaz bu işə,
(Başıbütöv udsa da onu lap balinalar),
Nəbi doğulan yeri başqasıyla dəyişə,

Keçmişiylə çətin ki, burda maraqlanan var.

 

Onu sevən az deyil, nifrət edən də çoxdur,

Bu onun indi necə, kim olmağından doğur.

ingiliscədən tərcümə

04-05. 2921, Samara

Qeyd: Ninivə — qədim Assiriya şəhəri. Tövratda ilk dəfə “Varlıq” hissəsində xatırlanır.

Kiplinqin bu şeirində Yunis peyğəmbərin balıqla udulmasına, onun şəhərə, tövbə eləmədiyi halda,

dağılacağı barədə xəbərdarlığına işarə var.

==========================

Rudyard Kipling

Prophets at Home

Prophets have honour all over the Earth,

  Except in the village where they were born,

Where such as knew them boys from birth

  Nature-ally hold ’em in scorn.

—

When Prophets are naughty and young and vain,   

  They make a won’erful grievance of it;
(You can see by their writings how they complain),

  But o, ’tis won’erful good for the Prophet!

—

There’s nothing Nineveh Town can give      

  (Nor being swallowed by whales between),

Makes up for the place where a man’s folk live,

  Which don’t care nothing what he has been.

—

He might ha’ been that, or he might ha’ been this,

But they love and they hate him for what he is.

CON KİTS. BAYRONA

Ноя4

sonet
Bayron, necə qüssəli, şirindir həm gə nəğmən!

Astaca incəliyə könülləri kökləyir.

Şəfqət özü möhtəşəm  qüvvə ilə elə bil,

Toxunub rübabına, səsləri bu anda sən,

Yığaraq saxlamısan, qoymamısan ölələr.

Azalmaz sənin həzzin hər şeyi kölgələyən,

Kədərdən: qəmini sən həmişə şölələnən,

Haləyə bürüyürsən, nur saçır sevinc qədər.

Beləcə qızıl aya bulud atarkən örpək,
Füsunkar bir alovla qıraqları qızarar,

Yarılar qara örtük, alışar  kəhraba tək,

Qara mərmərin necə işıqlı xətləri var;

Qu quşu nəğmə deyər axır nəfəsinədək,
Hekayəsindəki qəm ürəyi ovsunlayar.

1814

ingiliscədən tərcümə

03-04. 11. 2021, Samara

=====================

John Keats

To Byron

Sonnet

Byron! how sweetly sad thy melody!

Attuning still the soul to tenderness,

As if soft Pity, with unusual stress,

Had touch’d her plaintive lute, and thou, being by,

Hadst caught the tones, nor suffer’d them to die.

O’ershadowing sorrow doth not make thee less

Delightful: thou thy griefs dost dress

With a bright halo, shining beamily,

As when a cloud the golden moon doth veil,

Its sides are ting’d with a resplendent glow,

Through the dark robe oft amber rays prevail,

And like fair veins in sable marble flow;

Still warble, dying swan! still tell the tale,

The enchanting tale, the tale of pleasing woe.