“MEYVƏ, ÇİÇƏK DEYİL MƏNDƏ YETİŞƏN…”

Ноя8

Hava il uzunu ağırdı kənddə,
Yaz ürək açmırdı, ağırdı payız.
Bəzən kəsilmirdi yağış bir həftə,

Ya fəsil ötərdi bircə damlasız.

 

 

Torpağı bozarır, duz çıxarırdı,

Duzlağın özü də uzaq deyildi.

Tozu küləklərin göz çıxarırdı,

Rütübət hopurdu iliyinə də.

 

 

Kür qırağındaydı, su qıtdı ancaq,

Mal-qara təşnəydi, yanırdı insan.

Çətin açılırdı orda qaşqabaq,

Hamı incik idi orda hamıdan…

 

 

 

Ancaq o torpağın neməti vardı,
Meyvə yetirirdi ölü dirildən.

Heyva elə heyva, nar elə nardı —

Dilimi, dənəsi baş gicəllədən.

 

 

 

Üzüm yetirirdi giləsi baldan,
Əncirin şirəsi dil dağıdırdı.

Tutu həm məzəydi, həm dava-dərman,

Şaftalı ağızdan su axıdırdı.

 

 

 

Nazını çəkərək o şor torpağın,
Çiçək bitirirdi əliylə insan.

Çalar çoxluğundan çaşardı ağlın,
Bircə an dayanıb qönçəyə baxsan…

 

 

 

Mən də oralıyam, o torpaqdanam,
Torpağın özüyəm, duzluyam, şoram.

Məni də küləklər sarsıdan zaman,
Qarsıdır dodağı, gözə doluram.

 

 

 

Mən də bezdirənəm, vərəmlədənəm,
Var küsüb gedənim, qarğıyanlarım.

Mən də şor torpağam, həminəm həm də,

Tanrı qüdrətiylə yetişir barım.

 

 

Meyvə, çiçək deyil məndə yetişən,
O nə yeyiləndir, içilən nə də.

Soydaşım, oxusan, ya da eşitsən,
Sənə bərəkətim çatar bəlkə də…

 

08. 11. 2019, Samara

MƏN BU QƏDƏR DEMƏMİŞDİM…

Ноя5

26 SENT 2019. 2

Bu ömür nə uzandı, ah,
Yaxınlaşır yetmişi də!

Əfəllərəm bu gün-sabah,

Mən bu qədər deməmişdim…

 

 

Gedib atam, gedib anam,
Gedib bacım, qardaşım da.

Cavanlardan utanıram –

Mən bu qədər deməmişdim…

 

 

Seçmək olmur günü gündən,
Seçmək olmur yazı qışdan.

Tarix olub təvəllüdüm –

Mən bu qədər deməmişdim…

 

 

Ömürlər də, ölümlər də,
Tanrım, sənin öz işindir.

Sözdür, indi deyirəm də —

Mən bu qədər deməmişdim…

 

05. 11. 2019

Samara

FYODOR TYÜTÇEV. “NƏ QƏDƏR CİNLƏNƏ BƏDAĞIZLILAR…”

Ноя3

TYÜTÇEV

Nə qədər cinlənə bədağızlılar,
Necə düşsələr də onun üstünə,

Ürəksaflığı ki, o gözlərdə var,
Bütün şeytanlardan güclüdür yenə.

 

 

Onlar səmimidir, sevimli həm də
Xoş baxışlarıyla alır ürəyi.

Heç nədən bulanıb ləkələnmədi,

Buludsuz qəlbinin saf, təmiz göyü.

 

 
Yüz səfeh qetybətdən və kinli nitqdən

Bir toz dənəsi də dəymədi ona.

Yayılan  böhtanlar  toxundu nə də,
İpək saçlarının dalğalarına,
İpək saçlarının dalğalarına.

1865

Ruscadan tərcümə

01-01.11. 2019, Samara

 
«КАК НИ БЕСИЛОСЯ ЗЛОРЕЧЬЕ…»

 

Как ни бесилося злоречье,

Как ни трудилося над ней,

Но этих глаз чистосердечье —

Оно всех демонов сильней. Читать далее →

FYODOR TYÜTÇEV. “ELƏ Kİ, PAYIZIN DÖVRANI BAŞLAR…”

Ноя1

TYÜTÇEV

Elə ki, payızın dövranı başlar,
Vaxt olur qısaca – füsünkar, gözəl.
Gündüzdə büllurun parıltısı var,
Şəfəq qızartısı axşamı bəzər.

 

 

Tarlalar ətrafda boşalıb indi,

Harda ki, zəmini gəzib şən oraq.

Təkcə təzə şumun şırımlarında,

Hörümçək torudur parlayan ancaq.

 

 

Səsi eşidilmir quşların daha

Hələ uzaqsa da qış boranları,

Dincəlib yuxuya gedən tarlaya,

İndi təmiz, isti mavilik axır…

 

1857

Ruscadan tərcümə

28-29.10. 2019, Samara

 

 

 

Есть в осени первоначальной
Короткая, но дивная пора —
Весь день стоит как бы хрустальный,
И лучезарны вечера… Читать далее →

BƏY HAMAMI

Окт31

Ərəbqardaşbəyli, 1960-cı illər

 

Nə məscid, nə hamam, nə də ki, klub,

Bizim kəndimizdə vardı o vaxtlar.

Kefi cavanların kartdı, oturub,
Hərdənbir tuğayda oynayırdılar.

 

 

Kəndimiz kiçikdi, ildə bir neçə,

Toy vardı. Gözlərdi toyları hamı.

Səbir tükənirdi vaxt yetişincə,

Kəndin toylar idi əsil bayramı.

 

 

Yeddi-səkkiz cavan toy günü səhər

Salyana gedərdi bəyin başında.

Bayram paltarları geyinərdilər,
Kürü keçirdilər, sonra maşında,

 

 

Salyan şəhərinə yetişən kimi,

Nömrə hamamına üz qoyurdular.

Dəstə keçirdisə yanından kimin,
Baxıb gülürdülər işi duyaraq.

 

 

Başdan tük qapandı Salyan uşağı,
Qurdu ulayırdı kəndçi görən tək.

“Qorxuram hamamda bəy kirə çıxa”,
Deyirdi qırışmal baxıb gülərək.

 

 

Arvadlar keçəndə qımışırdılar,
Sataşan, söz atan bəzən olurdu.

Cavanlar elə bil vuruşdaydılar,

Hamama gedən yol cəbhə yoluydu.

 

 

Nömrə hamamına gəlib çatan tək,
Qarşılanırdılar sevinclə hökmən.

Hamamçı, kisəçi, süpürgəçi də,
Pul, xələt güdürdü həmişə bəydən.

 

 

 

 

Nömrə ayrılırdı tez cavanlara,
Ətirli sabun da, təzə qətfə də.

Kisəçi işləmir, kişi can qoyur,

Sürtülən az qalır özündən gedə…

 

 

Bitirdi, nəhayət, hamam dəsgahı,
Çıxırdı şəhərə yenə cavanlar.

Odekolon ətriylə basıb ətrafı,

Bəy qonaqlığına gedirdi onlar.

 

 

 

Girib yol üstündə yeməkxanaya,
Küftə yeyirdilər yüz-yüz araqla.

Üstündən içərək limonlu çayı,
Kəndə dönürdülər gülüşlə, lağla…

 

 

 

Zurna çalınırdı kənddə bu zaman,
Bir azdan gəlin də gətirilrdi.

“Ay aman, bəy gəlir, baxın, hamamdan!”

Deyib qaçırdılar uşaqlar indi…

 

 

Sonra toy… Çal-çağır səhərə qədər,
Sonra qovuşardı  təzətoylular.
Razıydı, xoşbəxtdi toya gələnlər,

Bəylə gəlin isə… Bunu bilən var?

 

 

Davam eləyirdi kəndin həyatı,

Başqa toyların da vaxtı gəlirdi.

Bəyə öz toyundan hamam dəsgahı,
Bəlkə də  ən şirin xatirə idi…

 

30-31.10. 2019, Samara

FYODOR TYÜTÇEV.  “SEVİRƏM LÜTERAN İBADƏTİNİ…!

Окт28

TYÜTÇEV

Sevirəm lüteran ibadətini,
Mərasim onlarda sadə və ciddi,

Ali təyinatı mənə bəllidir.

Bu lüt dibvarların, bu boş məbədin.

 

Baxın! Çıxırsınız indi siz yola,
Durur qarşınızda son dəfə İnam:

Aşıb astananı keçməyib hələ,

Evisə haçandan boşalmış tamam.

 

Hələ astananı aşmayıb yəqin,

Qapı bağlanmayıb dalınca hələ,

Çatdı vaxt! Tanrıya dua eləyin
Dua edirsiniz son dəfə belə.

 

1834

Ruscadan tərcümə

26-27.10. 2019, Samara

 

Я ЛЮТЕРАН ЛЮБЛЮ БОГОСЛУЖЕНЬЕ…

Я лютеран люблю богослуженье,
Обряд их строгий, важный и простой, –
Сих голых стен, сей храмины пустой
Понятно мне высокое ученье. Читать далее →

FYODOR TYÜTÇEV. “İLLƏRLƏ YOLDAŞIM OLAN QARDAŞIM…”

Окт25

TYÜTÇEV

İllərlə yoldaşım olan qardaşım,
Hamı gedən yerə sən də getdin həm.

İndi çılpaq dikdə mən dayanmışam,
Tənhayam, ətrafda heç nə görmürəm.

 

 

 

Burda durmağıma hələ çoxmu var?

Gün keçər, ya da il –dayanıb indi,
Zülmətə baxdığım yer də boşalar,

Və yox anlayışım  — sonrası nədir.

 

 

 

İz itər – yox olmaq asandır necə!

Mənsiz, mənlə ya da – varmı ehtiyac?

Hər şey həmin qalar – boranlı gecə,
Zülmət, həndəvərdə çöl uzanacaq.

 

 

 

Vaxt çatıb – saysızdır ağır itkilər,
Qaldı canlı həyat arxada çoxdan.

Daha yox öndəki – özüməm, təkəm,
Müdhiş növbədədir yerim haçandan.

 

1870

Ruscadan tərcümə

24-25.10. 2019, Samara

 

 

 

Брат, столько лет сопутствовавший мне,
И ты ушел — куда мы все идем,
И я теперь — на голой вышине
Стою один, — и пусто все кругом — Читать далее →

ALEKSANDR PUŞKİN. “DEYİRDİM ÜRƏYİM UNUTMUŞ DAHA…”

Окт24

ПУШКИН

Deyirdim ürəyim unutmuş daha,
Nədir eşq əzabı, iztirab nədir.

Deyirdim: nə olub-keçib həyatda,
Oyanmaz yenidən! Gedib əbədi!

Sevinclər, qüssələr qaldı arxada,

Yüngül arzular da ötüşdü çoxdan.

Fəqət yenə onlar oyandı, qalxdı,
Gözüm gözəlliklə toqquşan zaman.

 

1835

Ruscadan tərcümə

22.10. 2019, Samara

 

Я думал, сердце позабыло
Способность легкую страдать,
Я говорил: тому, что было,
Уж не бывать! уж не бывать!
Прошли восторги, и печали,
И легковерные мечты…
Но вот опять затрепетали
Пред мощной властью красоты.

1835 г.

ALEKSANDR PUŞKİN. ŞAİR VƏ KÜTLƏ

Окт21

ПУШКИН

Procul este, profani.[i]

 

Şairdən xəbərsiz əli gəzinir,

Rübabın ilhamlı simləri üstdə.

O nəğmə oxuyur, həndəvərini
Tutub qulaq verir sənəb sirrini,
Qanıb anlamayan bir qatı dəstə.

Və belə yozurdu  qara kütləsə:

“Bu niyə ucadan axı çığırır?

Düşüb başımıza az qala səsi,
Görən məqsədi nə, hara çağırır?

Nə çalır? O bizə nə dərs öyrədir?
Bizi incitməkdə məqsədi nədir,

Nədir bu çaldığı? Nə deyir bizə?

Niyə ağrı salır ürəyimizə,
Bildiyin eləyən sehrkar sayaq?

Nəğməsi azaddır, bənzəyir yelə:

Fəqət faydasızdır yel kimi elə,

Axı bizə hansı xeyri olacaq?

 

 
Şair:

Mənasız camaat, səsini kəs bir,

Muzdur, ehytiyac və qayğı köləsi!

Mən ikrahlanıram deyinməyindən,
Göy övladı deyil, sən həşəratsan

Sən xeyir güdürsın hər şeydə, hətta,
Çəkiylə ölçürsən gözəlliyi də.

Görmürsən bir xeyir Apollonda sən,

Tanrıdır bu mərmər axı!…hə, necə?

Sənə daha əziz — soba güvəci:

Onda sən özünə aş bişirirsən.

 

 

 

Qara camaat:

 

Səni göylər özü əgər seçibsə,

Öz istedadını, tanrı elçisi,

Bizim xeyrimizə sərf elə onda,

Bizim soydaşları yoluna qoy da.

Biz ağürəkliyik, məkrliyik biz,
Nankoruq, abırsız və kinliyik biz.

Hissi, duyğuları soyuq axtayıq,

Böhtançıyıq, quluq, həm də axmağıq;

Dərin yuva salıb föhş içimizə,
İnsana sevgin var, ona görə sən,
Şücaət dərsləri gəl öyrət bizə,
Qulaq kəsilərik bizsə, nə desən.

 

 

Şair.

Rədd olun! bu fağır şairin axı,

Sizin dərdləriniz nə vecinədir!

Pozğunluq eləyin, heç də qorxmayın,
Sizi lira səsi ayıldan deyil!

İyrənciz, tabuta bənzəriniz var,
Sanki meyit görür, sizə kimi baxar.

Kütsüz, dünənəcən elə hamınız,
Tutulur, döyülür, baltalanırdız,
Divanə kölələr! çəkilin, gedin!

Sizin şəhərlərin küçələrindən,

Zibil süpürürlər, — faydalı əmək!

Yoxsa unudaraq ali xidmət,

Məbədi, mehrabı və ibadəti,
Kahinlər alacaq süpürgə ələ?

Gəlmədik məişət qayğısı çəkək,
Şücaət, tamah da şairə yaddır.

Dünyaya gəlmişik nəğmələr deyək,

Bizimki xoş səslər, bir də duadır.

 

1828

Ruscadan tərcümə

19-21.10. 2019, Samara

 

 

ПОЭТ И ТОЛПА

Procul este, profani. 1)

 

Поэт по лире вдохновенной
Рукой рассеянной бряцал.
Он пел — а хладный и надменный
Кругом народ непосвященный
Ему бессмысленно внимал. Читать далее →

«BELƏCƏ SÖHBƏTDİR ŞEİRLƏRİM DƏ…»

Окт19

Bəlkə də başına gəlib hamının:
Zəng gəlib kimdənsə ya zəng vurmusan.

Mövzu ciddi olur, söhbət uzanır,

Həm ağzın qızışır, həm qızışır qan.

 

 

 

Bilmirsən ürəyin açılır nə vaxt,
Deyirsən sirr kimi saxladığını.

Özünə etibar etdiyin nə var,
Açıb bir özgəyə ağartdın indi.

 

 

 

Bəzən sinirlərin, canın boşalır,
Ağrıdır, kövrəldir öz sözün səni.

Telefon qulaqda, gözü yaş alır,
Deyə bilmədiyin üzür sinəni.

 

 

 

Birdən duruxursan… Duyursan nəsə,

Deyəsən kəsilib hənir o ucdan.

Neçə yol ucadan “Alo” deyirsən –

Rabitə qırılıb… İndi? Ya haçan?…

 

 

Peşmansan, xəcilsən dediklərindən.

İçində od sönür, soyuyur qanın.

Beləcə söhbətdir şeirlərim də,

Min ildir yazıram, yox oxuyanım…

 

19. 10. 2019, Samara