Tatar mənşəli, qədim
Gəlib çıxıb heç hardan.
Hər bəlanı çəkəndir,
Özü qalmır bəladan.
Ruscadan tərcümə
31. 07. 2019, Samara
Имя
Татарское, дремучее
Пришло из никогда,
К любой беде липучее,
Само оно – беда.
Архив по авторам | Xeyrulla Xəyal
FƏSİL İTİMİ
İdarəsi pozuldu,
Deyəsən göylərin də.
Nə iyulu iyuldu,
Avqustu avqust nə də.
Günəşin dəlisov yel,
İstisini talayıb.
Buludlar da elə bil,
Qara qurum bağlayıb.
Ara vermir yağışlar,
Gülləri büzüşdürür.
Öndə payız və qış var,
Yay indidən üşüdür.
Sahilə, çimərliyə,
Yox daha düşən yaxın.
Girinc qalıb çörəyi,
İsti havadan çıxan.
Payız paltarındadır,
Uşaq-böyük haçandan.
Quş da bəlkə aldanar,
Yığışıb köçər indi.
Təəssüflənir hamı,
Hamı giley-güzarlı.
Qara hamının qanı,
Hamı məyus, azarlı.
Ömür gedir ömürdən,
Məhəl qoyan da yoxdur.
Bir fəsil itdi birdən —
Uşaq-böyük darıxdı…
02. 08. 2019, Samara
ANNA AXMATOVA. “BURDA OLMAMIŞAM YEDDİ YÜZ İLDİR…”
Я не была здесь лет семьсот…
Burda olmamışam yeddi yüz ildir,
Heç nə dəyişməyib ancaq o vaxtdan,
Tanrı mərhəməti tökülüb gedir,
Zirvəsi görünməz bir ucalıqdan.
Xoru ulduzların, suların həmin
Göyün qübbələri yenə qaralır.
Küləklər yenə də sovurur dəni,
Ana da həminki laylanı çalır.
Asiya evimə mənim yox zaval,
Və bir səbəb də yox nigaranlığa.
Yenə də gələrəm. Çiçəklən, hasar,
Təmiz qal həmişə, hovuz, dolu qal.
ruscadan tərcümə
30. 07. 2019, Samara
QEYD: Şeir, Axmatovanın müharibə illərində köçürülüb yaşadığı Daşkəndlə bağlıdır. «Yeddi yüz il» deməklə şair özünün tatar-türk köklərin də işarə edlə bilərdi.
Я не была здесь лет семьсот,
Но ничего не изменилось…
Всё так же льется Божья милость
С непререкаемых высот, Читать далее
ANNA AXMATOVA. “BİLMİRƏM ÖLMÜSƏN, YA DA Kİ, SAĞSAN…”
Я не знаю, ты жив или умер…
Bilmirəm ölmüsən ya da ki sağsan,
Axtarım izini bəlkə yerdə mən.
Axşamın toranı qatlaşan zaman,
Alışım, yas tutum sənə ya fikrən.
—
Budur, al: bu, gündüz duamdır mənim,
Bu, oddur, gecələr yandırır canı.
Bu, quş qatarıdır şeirlərimin,
Bu da gözlərimdə səmavi yanğın.
—
Məhrəm heç kim yoxdu mənə sən qədər,
Sən qədər üzənim yoxdu dünyada.
Hətta əzablara düçar edən də,
Hətta əzizləyib, sonra atan da.
Ruscadan tərcümə
29-30. 07. 2019, Samara
Я не знаю, ты жив или умер,—
На земле тебя можно искать
Или только в вечерней думе
По усопшем светло горевать. Читать далее
GEORGİ İVANOV. «SƏNİ XATIRLADIM, MƏNİM MƏZARIM…»
Я вспомнил о тебе, моя могила…
Səni xatırladım, mənim məzarım,
Uzaqlarda qalan ata ölkəsi.
Orda dalğa səsi, qayalıqları
Yarıb keçən çayda söyüd kölgəsi.
Meşə üstdə şəfəq. Sürü aşaraq
Zərif pərdəsini dumanın, gedir.
Heç nə istəmirəm, əzizim, ancaq,
Bura ki çatmışam, nəfəs dərim bir.
Dostum! Ağlayan kim, arzulayan kim,
Mənsə dayanmışam çay qırağında.
Qürub buludu tək görürəm eşqim
Yanır, öləziyir göz qabağnda.
Ruscadan tərcümə
26.07. 2019, Samara
Я вспомнил о тебе, моя могила,
Отчизна отдаленная моя,
Где рокот волн, где ива осенила
Глухую тень скалистого ручья. Читать далее
ANNA AXMATOVA. “DÜŞÜNDÜN, QALMIRAM MƏN DƏ HAMIDAN…”
А ты думал — я тоже такая…
Düşündün qalmıram mən də hamıdan,
Məni də asanca unutmaq olar.
Ağlaram, yalvarıb atılaram da
Mən kəhər atının ayaqlarına.
Türkəçarəçiyə dedin gedib ya
Ovsun oxudaram sənin adına.
Yollaram qəribə sənə hədiyyə —
Sevimli yaylığı, gələr yadına.
Lənətə gələsən. Nə dönüb baxar,
Nə də inləyərəm, cəhənnəmdə yan.
Ancaq and içirəm behişt bağına,
Möcüzə qüdrətli bu ikonaya –
Eşq gecələri qopan yanğına –
Dönmərəm yanına daha heç zaman.
1921
Ruscadan tərcümə
28. 07. 2019, Samara
А ты думал — я тоже такая,
Что можно забыть меня,
И что брошусь, моля и рыдая,
Под копыта гнедого коня.
Или стану просить у знахарок
В наговорной воде корешок
И пришлю тебе странный подарок —
Мой заветный душистый платок.
Будь же проклят. Ни стоном, ни взглядом
Окаянной души не коснусь,
Но клянусь тебе ангельским садом,
Чудотворной иконой клянусь
И ночей наших пламенным чадом —
Я к тебе никогда не вернусь.
Июль 1921
GEORGİ İVANOV. “GƏZİRİK KÜÇƏLƏRİ XƏYALA QAPILARAQ…”
«ПО УЛИЦАМ РАССЕЯННО МЫ БРОДИМ…»
Gəzirik küçələri xəyala qapılaraq,
Kafedə otutururq, baxırıq qadınlara.
Tapıb deyə bilmirik əsil sözləri ancaq,
Ürəksə daha qızmır təxmini olanlara.
Neyləmək axı? Bəlkə Peterburqa qayıtmaq?
Eşqə düşmək? Partlatmaq Paris Operasını?
Üzüqoylu qalasan soyuq çarpayıda ya,
Gözlərini qapayıb bir də oyanmayasan.
ruscadan tərcümə
23-24.07 2019 Samara
По улицам рассеянно мы бродим,
На женщин смотрим и в кафэ сидим,
Но настоящих слов мы не находим,
А приблизительных мы больше не хотим.
И что же делать? В Петербург вернуться?
Влюбиться? Или ОперА взорвать?
Иль просто — лечь в холодную кровать,
Закрыть глаза и больше не проснуться…
ANNA AXMATOVA. “MƏNİM MƏKTUBUMU ƏZMƏ, ƏZİZİM…”
Ты письмо мое, милый, не комкай…
Mənim məktubumu əzmə, əzizim,
Oxu axıracan, dostum, oxu sən.
Sənə yad olmaqdan mən daha bezdim,
Bezdim ki, naməlum, tanınmazam mən.
Baxma qaşqabaqlı, qəzəblə qızma,
Sənin sevimlinəm, səninəm axı.
Mən nə kraliça, nə çoban qızam,
İndi rahibə də deyiləm daha.
Görürsən gündəlik, sadə dondayam,
Dabanı yeyilib ayaqqabımın…
Ağuşsa yenə də canı odlayan,
İri gözlərimdə qorxusa həmin.
Mənim məktubumu, əzmə, əzizim,
Səni ağlatmasın müqəddəs yalan.
Məktubu həmişə özünlə gəzdir,
Əzizlə, torbanda saxla hər zaman.
1912
Ruscadan tərcümə
27. 07. 2019, Samara
Ты письмо мое, милый, не комкай.
До конца его, друг, прочти.
Надоело мне быть незнакомкой,
Быть чужой на твоем пути.
Не гляди так, не хмурься гневно,
Я любимая, я твоя.
Не пастушка, не королевна
И уже не монашенка я —
В этом сером, будничном платье,
На стоптанных каблуках…
Но, как прежде, жгуче объятье,
Тот же страх в огромных глазах.
Ты письмо мое, милый, не комкай,
Не плачь о заветной лжи,
Ты его в твоей бедной котомке
На самое дно положи.
1912
GEORGİ İVANOV. “DÜNYA SOYUĞUDUR SƏNİ ÜŞÜDƏN…”
Холодно бродить по свету…
Dünya soyuğudur səni üşüdən,
Tabutda bundan da soyuqdur amma.
Saxla yadda bunu, saxla həmişə,
Nahaq taleyini sən yamanlama.
Hələ də Bloku sən oxuyursan,
Hələ də gözlərin pəncərədədir.
Hələ bilmirsən ki, vaxt çatar haçan,
Heç nədə, heç kimdə indi yox aman,
Hər şey birdəfəlik məhv olub gedir.
Kim nə deyə bilər — həyat gözəldir,
Ölümsə dəhşətdir, bunu bilirik.
Ölüm eybəcərdir, ölüm rəzildir,
Ancaq hamısının qiyməti qəpik.
Saxla saxla bunu yadında möhkəm
— Bircə damla həyat, işıq bir azca,
“Donna Anna! Anna! Yox ancaq cavab,
Anna, Anna! Batıb sükuta aləm».
Ruscadan tərcümə
23. 07. 2019, Samara
Холодно бродить по свету,
Холодней лежать в гробу.
Помни это, помни это,
Не кляни свою судьбу.
Ты еще читаешь Блока,
Ты еще глядишь в окно,
Ты еще не знаешь срока —
Все неясно, все жестоко,
Все навек обречено.
И конечно, жизнь прекрасна,
И конечно, смерть страшна,
Отвратительна, ужасна,
Но всему одна цена.
Помни это, помни это
— Каплю жизни, каплю света…
«Донна Анна! Нет ответа.
Анна, Анна! Тишина».
DƏNİZ VAR, YOX DƏNİZ TARİXİM ANCAQ…
Qədim ingilisin “qağayı yolu”
Dediyi yollardır dəniz yolları,
Şərəfə çatdıran bu yollar olub,
Bir vaxt ispanları, portuqalları.
+
Gəmi qayırıblar xırda və iri,
Beləcə yaranıb donanma sonra,
Kəşf, fəth ediblər materikləri,
Qırmızı qan axıb mavi sulara.
+
Sularda ordular üz-üzə gəlib,
Yenilən də olub, zəfər çalan da.
Sulara tarixlər yaızlıb, qalıb,
Silinən də deyil, unudulan da.
+
Dəniz xalqı deyil mənimsə xalqım,
Dəniz var, yox dəniz tarixim ancaq.
Qayıqlar içində mənim qayığım,
Üzməyib, üstündə yellənə bayraq.
+
Dəniz şücaəti dadmayan insan! —
İndi qırağında girincdir yazıq.
Qamarlayır, tutur, salır hasara,
Sahili gözünə təpə az qalır.
+
Dənizə girməyib dədə-babası,
Nə qılınc oynadıb, top atıb nə də.
Nə şərəf, nə qeyrət — parası varsa,
Satar dənizi də, yağı gələndə.
+
Dəniz də yarı göl, yarı dənizdir,
Ayrılıb dünyanın okeanından.
Ayrıyıq dünyadan biz özümüz də —
Harda var dənizi hasara alan?
+
Bəlkə cəhalətdən, bəlkə tamahdan,
Kim bilir, soydaşım mənim bir zaman,
Bənd vurub Xəzərin qabağına da,
Ayırıb dünyanın okeanından…
25. 07. 2019
Samara
xeyrulla xayal 